Anh chị hãy bàn về: Học sinh với phép ứng xử nói năng

Nhân loại coi trọng ứng xử như một tiêu chuẩn khẳng định kiến thức. Khi một hoa hậu được mọi người tôn vinh, ngoài những tiêu chí về sắc đẹp, gương mặt, hình thể, thì kết quả của phần thi ứng xử luôn tạo nên sức nặng quan trọng để giành chiến thắng. Nói rộng hơn, cách ứng xử là nền tảng văn hóa, là vẻ đẹp cao sang của tâm hồn, muốn có được đòi hỏi phải có sự uyên bác cùng với bản lĩnh và tài năng. Muốn làm giàu, có thể chỉ vài năm, nhưng để có nếp sống hay cách ứng xử có văn hóa có thể phải trải qua nhiều năm tháng học hành và tiếp thu nghiêm chỉnh.

Đ  bài: Anh ch  hãy bàn v : H c sinh v i phép  ng x  nói năngề ị ề ọ ớ ứ ử

Bài làm

Nhân lo i coi tr ng  ng x  nh  m t tiêu chu n kh ng đ nh ki n th c. Khi m t hoa h uạ ọ ứ ử ư ộ ẩ ẳ ị ế ứ ộ ậ  

được m i ngọ ười tôn vinh, ngoài nh ng tiêu chí v  s c đ p, gữ ề ắ ẹ ương m t, hình th , thì k tặ ể ế  

qu  c a ph n thi  ng x  luôn t o nên s c n ng quan tr ng đ  giành chi n th ng. Nóiả ủ ầ ứ ử ạ ứ ặ ọ ể ế ắ  

r ng h n, cách  ng x  là n n t ng văn hóa, là v  đ p cao sang c a tâm h n, mu n cóộ ơ ứ ử ề ả ẻ ẹ ủ ồ ố  

được đòi h i ph i có s  uyên bác cùng v i b n lĩnh và tài năng. Mu n làm giàu, có th  chỏ ả ự ớ ả ố ể ỉ  vài năm, nh ng đ  có n p s ng hay cách  ng x  có văn hóa có th  ph i tr i qua nhi uư ể ế ố ứ ử ể ả ả ề   năm tháng h c hành và ti p thu nghiêm ch nh.ọ ế ỉ

Ai cũng mu n mình đ i đáp thông minh,  ng x  khéo léo, l ch thi p. Nh ng trong cu cố ố ứ ử ị ệ ư ộ  

s ng hàng ngày, chúng ta v n luôn ph i nghe nh ng l i t c tĩu, thô l , v n g p không ítố ẫ ả ữ ờ ụ ỗ ẫ ặ  

k  ng y bi n đ  che đ y thói h , t t x u c a mình. Có m t chuyên gia nh n đ nh r ng:ẻ ụ ệ ể ậ ư ậ ấ ủ ộ ậ ị ằ  

"Nh ng k  tr m c p không h  có khái ni m v  s  x u h  và không h  đ c sách. Nh ngữ ẻ ộ ắ ề ệ ề ự ấ ổ ề ọ ữ  

gã ăn nói l  mãng, đánh ch i v  con,  ng x  thô thi n cũng r t ít đ c sách. H  không cóỗ ử ợ ứ ử ể ấ ọ ọ   lòng t  tr ng nên cũng không bi t tôn tr ng ngự ọ ế ọ ười khác, k  c  nh ng ngể ả ữ ười thân yêu c aủ  

h !”. Nh n đ nh trên c a v  chuyên gia không hoàn toàn đúng trong m i trọ ậ ị ủ ị ọ ường h p,ợ  

nh ng đi u mà tôi tâm đ c nh t chính là nh n xét c a ông ta; "H  không có lòng t  tr ngư ề ắ ấ ậ ủ ọ ự ọ   nên cũng không bi t tôn tr ng ngế ọ ười khác". Thi t nghĩ, mu n đế ố ược m i ngọ ười tôn tr ng,ọ  

trước h t ph i bi t tôn tr ng mình, sau đó ph i bi t tôn tr ng ngế ả ế ọ ả ế ọ ười khác. Đã có m t sộ ự 

th t là không thi u ngậ ế ười có b ng c p cao nh ng s  hi u bi t v  nhi u lĩnh v c xã h i,ằ ấ ư ự ể ế ề ề ự ộ  

th m chí ngay lĩnh v c chuyên môn làm nên t m b ng cũng ch a ph i đã sâu s c, thuy tậ ự ấ ằ ư ả ắ ế  

ph c đụ ược đ ng nghi p. Ngồ ệ ượ ạc l i, nhi u ngề ười ch ng có b ng c p gì mà thông thái, sâuẳ ằ ấ  

s c khi n m i ngắ ế ọ ười ph i n  ph c.ả ể ụ

S ng gi a c ng đ ng dân c , tôi nh n ra m t đi u có khi thố ữ ộ ồ ư ậ ộ ề ường ngày ít ai đ  ý: Văn hóaể   không ph i là m t v n đ  cao xa, mà t  trong cách  ng x  t  t  v i nhau trong cu c s ngả ộ ấ ề ừ ứ ử ử ế ớ ộ ố  

đ i thờ ường. Văn hóa có nh ng c p đ  khác nhau, có lĩnh v c đòi h i trình đ  "hàn lâm,ữ ấ ộ ự ỏ ộ   cao sang quy n quý” nh ng nói chung tính văn hóa b t đ u t  lòng chân thành đ i v iề ư ắ ầ ừ ố ớ   nhau, gi n d , trung th c và th m đ m tình ngả ị ự ấ ẫ ười. Ch ng h n nh  đ n ngày sinh nh t c aẳ ạ ư ế ậ ủ  

ngườ ại b n thân nên có m t l i chúc t t đ p, m t gi  hoa đ p đ  t ng, m t món quà l uộ ờ ố ẹ ộ ỏ ẹ ể ặ ộ ư  

ni m nh  thay l i chúc m ng, th  mà đã có m y ai nh  đ n? M t cu c vi ng thăm khôngệ ỏ ờ ừ ế ấ ớ ế ộ ộ ế  

được h n trẹ ước vào cu i gi  tan ca, khi gia ch  đã m t nh  ngố ờ ủ ệ ừ ười, có nên chăng? Ngay 

c  vi c nh  nh  cách g i, cách tr  l i đi n tho i sao cho có văn hóa mà không ph i aiả ệ ỏ ư ọ ả ờ ệ ạ ả   cũng bi t. Cách g i, cách tr  l i đi n tho i c c l c không m t l i th a g i, t o s  b cế ọ ả ờ ệ ạ ộ ố ộ ờ ư ử ạ ự ự  

b i khó ch u cho ngộ ị ười nghe không còn là chuy n cá bi t. L i có ngệ ệ ạ ười nói năng quá l i,ờ   nói nhi u, nói dai đ n m c không c n bi t ngề ế ứ ầ ế ười nghe có mu n nghe hay không. Hútố   thu c lá trong phòng làm vi c, trên toa xe, trong r p hát, n i công c ng nh  ch n khôngố ệ ạ ơ ộ ư ố  

người, b t ch p l i phàn nàn, s  khó ch u c a nh ng ngấ ấ ờ ự ị ủ ữ ười xung quanh

Chúng ta hi n nay đang đau đ u, khó ch u v  nh ng c  ch  b t l ch s  di n ra xung quanhệ ầ ị ề ữ ử ỉ ấ ị ự ễ  

ta, đ c bi t   l p tr  m i l n, l p ngặ ệ ở ớ ẻ ớ ớ ớ ười đang ch u  nh hị ả ưởng nhi u c a m t trái c a cề ủ ặ ủ ơ 

ch  th  trế ị ường, ch y theo l i s ng ích k , v  l i, ch  nghĩa cá nhân mà quên đi l  s ng caoạ ố ố ỉ ụ ợ ủ ẽ ố  

đ p "mình vì m i ngẹ ọ ười" mà ông cha ta bao đ i đ  l i. Bây gi  không hi m trờ ể ạ ờ ế ường h pợ  

g p ngặ ười già đ n nhà, con cái không chào, lên xe buýt, thanh niên tranh ch  ng i, khôngế ỗ ồ  

nhường cho người già, ph  n  có con nh  Nói t c, ch  b y, ch i th  trụ ữ ỏ ụ ửỉ ậ ử ề ước đông ngườ  i cũng là nh ng bi u hi n không có văn hóa. Nh ng k  b t l ch s  không ch  th  hi n hữ ể ệ ữ ẻ ấ ị ự ỉ ể ệ ọ  không tôn tr ng ngọ ười khác mà chính h  thi u lòng t  tr ng, đã nêu ra m t hình  nh x uọ ế ự ọ ộ ả ấ  

v  b n thân trề ả ước m t ngặ ười khác. Nh ng cách hành x  nh  v a nêu là nh ng bi u hi nữ ử ư ừ ữ ể ệ  

r t thi u vãn hóa, không th  ch p nh n trong giao ti p xã h i.ấ ế ể ấ ậ ế ộ

L y ví d  v  l i chào h i khi g p g  ngấ ụ ề ờ ỏ ặ ỡ ười quen, chúng ta chào ch ng t  mình đã nh n raứ ỏ ậ  

h , kèm theo l i chào có th  là cái b t tay, m m cọ ờ ể ắ ỉ ười hay theo phong t c Châu Âu, có thụ ể 

ôm hôn n u hai bên tình c m g n bó, thân m t. L i chào h i liên quan đ n nh ng quy ế ả ắ ậ ờ ỏ ế ữ ướ  c

nh t đ nh, ch u  nh hấ ị ị ả ưởng c a nh ng đ c đi m văn hóa dân t c, đ c bi t có liên quanủ ữ ặ ể ộ ặ ệ  

đ n đ a v  xã h i c a hai ngế ị ị ộ ủ ười. Nó được th  hi n nh  sau: theo tu i tác ngể ệ ư ổ ười tr  chàoẻ  

người già trước, theo đ a v  xã h i ngị ị ộ ười có đ a v  th p chào trị ị ấ ước người có đ a v  caoị ị  

h n, k t h p hình th c chào v i m c đ  thân m t và g n v i đ c đi m văn hóa dân t c:ơ ế ợ ứ ớ ứ ộ ậ ắ ớ ặ ể ộ  

n m tay nhau, bá vai, v  vai nhau, ôm hôn,… cũng nh  th i gian g p g , m i g p hay lâuắ ỗ ư ờ ặ ỡ ớ ặ   ngày r i, v i môi trồ ớ ường g p g    ngoài ph , n i công c ng hay t i gia đình,   ngoài phặ ỡ ở ố ơ ộ ạ ở ố 

c n kín đáo h n,   gia đình thân m t, c i m  h n.ầ ơ ở ậ ở ở ơ

M c đích và ý nghĩa c a l i chào h i chính là chúng ta t  đ t mình trong h  th ng c aụ ủ ờ ỏ ự ặ ệ ố ủ  

cách x  th  đã đử ế ược quy đ nh và đị ược xã h i ch p thu n. T c ng  có câu: “L i chào caoộ ấ ậ ụ ữ ờ  

h n mâm c ", v y mà có nh ng ngơ ỗ ậ ữ ười quen bi t nhau, khi ra đế ường g p nhau c  tình làmặ ố  

ng  đ  kh i chào h i, có nh ng th y giáo, cô giáo, là nh ng ngơ ể ỏ ỏ ữ ầ ữ ườ ượi đ c Đ ng và Nhàả  

nước ta giao tr ng trách d y d  h c sinh nh ng đi u hay, l  ph i đ  tr  thành ngọ ạ ỗ ọ ữ ề ẽ ả ể ở ườ ố  i t t,

người có ích cho xã h i, v y mà  ng x  kém đ n n i h c sinh cúi đ u chào mà th y giáoộ ậ ứ ử ế ỗ ọ ầ ầ  

d ng d ng xem nh  không th y, coi vi c chào h i là nghĩa v  c a h c sinh, còn mình làử ư ư ấ ệ ỏ ụ ủ ọ  

"b  trên" nên không c n chào l i. Đó là bi u hi n c a b t l ch s ,  ng x  không có vănề ầ ạ ể ệ ủ ấ ị ự ứ ử   hóa. Phép l ch s  d y chúng ta tôn tr ng ngị ự ạ ọ ười khác, b t k  ngấ ể ười đó có tu i tác, đ a v  xãổ ị ị  

h i, ngh  nghi p, gi i tính, tài s n, cu c s hg riêng t  c a h  nh  th  nào đi n a. Đóộ ề ệ ớ ả ộ ố ư ủ ọ ư ế ữ   chính là m t ngh  thu t s ng t  nh  và  ng x  có văn hoá. Ngộ ệ ậ ố ế ị ứ ử ườ ấi c p trên, người tài gi iỏ  

t  ra khiêm t n v i ngỏ ố ớ ười chung quanh, v i ngớ ườ ấi c p dưới, ch  đ ng chào h i, chuy nủ ộ ỏ ệ   trò v i h , ch ng t  mình đánh giá cao h  Nói đ n đây, tôi l i nh  đ n hai câu th  c aớ ọ ứ ỏ ọ ế ạ ớ ế ơ ủ   nhà th  H u Th nh: "Bi n v n c y mình dài r ng th ; V ng cánh bu m m t chút v i côơ ữ ỉ ể ẫ ậ ộ ế ắ ồ ộ ộ  

đ n".ơ

Ch  t ch H  Chí Minh là m t t m gủ ị ồ ộ ấ ương sáng v  văn hóa  ng x  C m hóa, khoan dung,ề ứ ử ả  

đ  lộ ượng là m t trong nh ng đ c đi m trong văn hóa  ng x  c a Ngộ ữ ặ ể ứ ử ủ ười. Thái đ  yêuộ  

thương, quý m n, trân tr ng con ngế ọ ườ ượi đ c coi là nét ch  đ o trong, tri t lí nhân văn caoủ ạ ế  

c  c a Ch  t ch H  Chí Minh. Đ i v i cán b , đ ng viên và qu n chúng nhân dân, vănả ủ ủ ị ồ ố ớ ộ ả ầ   hóa  ng x  c a Ngứ ử ủ ườ ừi v a ân c n, ni m n , v a thân ái g n gũi, khi sai sót thì nh c nhầ ề ở ừ ầ ắ ở 

nh  nhàng ho c phê bình k p th i, nghiêm kh c mà v n khoan dung, đ  lẹ ặ ị ờ ắ ẫ ộ ượng, lay đ ng,ộ  

c m hóa lòng ngả ười. Chính nh  s  gi n d , t  nh  trong cách  ng x  đã làm cho t t cờ ự ả ị ế ị ứ ử ấ ả 

m i ngọ ười, dù đ a v , thành ph n xu t thân nh  th  nào chăng n a, khi ti p xúc v i Ngị ị ầ ấ ư ế ữ ế ớ ườ  i

đ u đ  l i trong lòng mình  n tề ể ạ ấ ượng sâu s c b ng s  n  tr ng, chia s , tôn vinh b i s cắ ằ ự ể ọ ẻ ở ứ  

c m hóa cu n hút t  chính đ o đ c, nhân cách, phép  ng x  văn hóa c a Ngả ố ừ ạ ứ ứ ử ủ ười

S c lay đ ng c m hóa   Ch  t ch H  Chí Minh có ti m  n y u t  khách quan, nh ng bênứ ộ ả ở ủ ị ồ ề ẩ ế ố ư  

c nh đó là y u t  ch  quan đạ ế ố ủ ược th  hi n trong văn hóa  ng x  c a Ngể ệ ứ ử ủ ười. Trong phép 

ng x , v i s  tinh t  m n ti p, Ng i đã c  g ng kh a l p các kho ng cách, đã đ t t i

đ nh đi m c a m i tỉ ể ủ ố ương đ ng, đ y xa nh ng tính khác bi t đ  đ t đồ ẩ ữ ệ ể ạ ược m c tiêu phùụ  

h p v i hoàn c nh l ch s  c  th , có l i cho s  nghi p chung. B i th , Ngợ ớ ả ị ử ụ ể ợ ự ệ ở ế ười đã quy tụ 

được các b c sĩ phu yêu nậ ước, nh ng trí th c l n r i b  cu c s ng vinh hoa phú quý đữ ứ ớ ờ ỏ ộ ố ể 

ph c v  đ t nụ ụ ấ ước. Người đã thuy t ph c c  Bùi B ng Đoàn, nguyên Thế ụ ụ ằ ượng th  Bư ộ  Hình làm Trưởng ban Thường v  Qu c h i; c  Phan K  To i, nguyên Khâm sai B c Kì,ụ ố ộ ụ ế ạ ắ   làm Phó Th  tủ ướng. Lường trước nh ng khó khăn c a cu c kháng chi n ch ng Pháp,ữ ủ ộ ế ố  

Người đã thuy t ph c m t s  nhà trí th c Vi t ki u nh ; GS. Tr n Đ i Nghĩa, GS. Đ ngế ụ ộ ố ứ ệ ề ư ầ ạ ặ   Văn Ng … v  nữ ề ước ph c v  cho T  qu c, ph ng s  nhân dân. Ngụ ụ ổ ố ụ ự ười ch  rõ: "Sông to,ỉ  

bi n r ng thì bao nhiêu nể ộ ước cũng ch a đư ược, vì đ  lộ ượng c a nó r ng và sâu. Cái chénủ ộ  

nh , cái đĩa c n, thì m t chút nỏ ạ ộ ước cũng tràn đ y, vì đ  lầ ộ ượng c a nó h p và nh  Ngủ ẹ ỏ ườ  i

mà t  kiêu, t  mãn cũng nh  cái chén, cái đĩa c n". Ngự ự ư ạ ườ ấi r t tin tưởng quý tr ng nhânọ   dân, nên trong giao ti p  ng x  v i dân, Ch  t ch H  Chí Minh luôn nh c nh  cán b :ế ứ ử ớ ủ ị ồ ắ ở ộ  

"Đ i v i t t c  m i ngố ớ ấ ả ọ ười trong các t ng l p dân chúng, ta ph i có m t thái đ  m m d o,ầ ớ ả ộ ộ ề ẻ   khôn khéo, bi t nhân nhế ượng, bi t trân tr ng nhân cách c a ngế ọ ủ ười ta". Riêng đ i v iố ớ  

nh ng ngữ ườ ầi l m đường, l c l i hay đã t ng c ng tác v i bên kia tr n tuy n, Ngạ ố ừ ộ ớ ậ ế ười yêu 

c u: "Không nên đào b i nh ng chuy n cũ ra làm án m i. Đ i v i nh ng ngầ ớ ữ ệ ớ ố ớ ữ ười không  nguy hi m l m, thì nên dùng chính sách c m hóa khoan dung".ể ắ ả

V  Ch  t ch nị ủ ị ước còn v y, th  h i sao m i ngậ ử ỏ ỗ ười chúng ta không h c t p đọ ậ ược m t ph nộ ầ  

nh  nào trong cách  ng x  và nhân cách c a Ngỏ ứ ử ủ ười? Vì sao trước đây, xã h i ta cònộ   nghèo, m c s ng v t ch t th p mà con ngứ ố ậ ấ ấ ười thường yêu nhau, chia s  và c m thông choẻ ả   nhau. Khác v i ngày nay, đ i s ng chung đã đớ ờ ố ược c i thi n khá nhi u, nh ng ph m ch tả ệ ề ư ẩ ấ  

đ o đ c và l i s ng c a không ít ngạ ứ ố ố ủ ười đã b  tha hóa, suy đ i d n đ n n n quan liêu, thamị ồ ẫ ế ạ   nhũng n ng n  đ n n i tr  thành "qu c n n".ặ ề ế ỗ ở ố ạ

Mong r ng qua cu c v n đ ng “H c t p và làm theo t m gằ ộ ậ ộ ọ ậ ấ ương đ o đ c H  Chí Minh"ạ ứ ồ  

mà Đ ng và Nhà nả ước ta phát đ ng th c hi n, giá tr  văn hóa  ng x  c a Ch  t ch H  Chíộ ự ệ ị ứ ử ủ ủ ị ồ   Minh s  luôn s ng mãi v i th i gian, là hành trang quý giá đ  Đ ng và Nhà nẽ ố ớ ờ ể ả ước ta v nậ  

d ng ch  trụ ủ ương m  c a h i nh p, "Vi t Nam mu n là b n v i t t c  các nở ử ộ ậ ệ ố ạ ớ ấ ả ước", để 

cu c v n đ ng xây d ng ch nh đ n Đ ng, h c t p và làm theo t m gộ ậ ộ ự ỉ ố ả ọ ậ ấ ương đ o đ c Hạ ứ ồ  Chí Minh, nh t là th c hi n t  phê bình và phê bình, xây d ng văn hóa  ng x  đấ ự ệ ự ự ứ ử ược hi nệ  

th c hóa trong cu c s ng, đ  coi ngự ộ ố ể ườ ố ới đ i v i nhau, v i xã h i, v i đ t nớ ộ ớ ấ ướ ố ơc t t h n, tử 

t  h n, công b ng h n và chính tr c h n.ế ơ ằ ơ ự ơ