Tiểu luận Sở hữu trí tuệ QUYỀN TÁC GIẢ VÀ MỘT SỐ VỤ VIỆC ĐIỂN HÌNH LIÊN QUAN TỚI QUYỀN TÁC GIẢ TẠI VIỆT NAM

Tiểu luận Sở hữu trí tuệ QUYỀN TÁC GIẢ VÀ MỘT SỐ VỤ VIỆC ĐIỂN HÌNH LIÊN QUAN TỚI QUYỀN TÁC GIẢ TẠI VIỆT NAM Các phát minh – sáng tạo của con người là những tài sản vô hình. Quyền đối với tài sản là một trong 5 những quyền con người cơ bản đã được ghi nhận trong các công ước quốc tế về quyền con người. Quyền tác giả là một lĩnh vực phức tạp và còn mới mẻ đối với Việt Nam tuy ý tưởng về quyền tác giả đã hình thành ngay từ bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946 và được tiếp tục ghi nhận tại các bản Hiến pháp sau. Ngoài ra, tại Luật Báo chí, Luật Xuất bản, Luật Hải quan, Bộ luật Hình sự và các luật, văn bản pháp quy khác cũng đã có các quy định về quyền tác giả. Các quy định pháp luật Việt Nam về quyền tác giả về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu bảo hộ quyền tác giả. Nó đã xác lập được hành lang pháp lý an toàn, khuyến khích các hoạt động sáng tạo, bảo hộ quyền tác giả của những tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học do lao động của tư duy sáng tạo ra. Nó bảo đảm việc điều chỉnh hầu hết các quan hệ xã hội ở lĩnh vực này, phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, dự báo được xu thế phát triển trong nước và trên trường quốc tế. Vì vậy, nó thể hiện tư tưởng tiến bộ, nhân văn về quyền con người của Nhà nước Việt Nam.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KINH TỂ VÀ KINH DOANH QUỐC TỂ

-*** -

BÀI TẬP NHÓM

BỘ MÔN: SỞ HỮU TRÍ TUỆ

ĐỀ TÀI: QUYỀN TÁC GIẢ VÀ MỘT SỐ VỤ VIỆC ĐIỂN HÌNH LIÊN QUAN TỚI QUYỀN TÁC GIẢ

TẠI VIỆT NAM

Nhóm sinh viên thực hiện: Nhóm 2

Giảng viên hướng dẫn: Cô Lữ Thị Thu Trang

Hà Nội, ngày 12 tháng 2 năm 2017

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

A VỤ VIỆC HIỆP HỘI CÔNG NGHIỆP GHI ÂM VIỆT NAM – RIAV KIỆN NHÃN HÀNG ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG NOKIA 4

1 Tổng quan về vụ việc 4

2 Xác định các chủ thể, đối tượng 5

3 Phân tích vụ việc 5

4 Luật liên quan 7

5 Kết luận và bài học 8

B VỤ VIỆC CÔNG TY LÀNG VĂN KIỆN ZING.VN VÀ VNG 10

1 Tổng quan về vụ việc 10

2 Xác định các chủ thể, đối tượng 10

3 Phân tích vụ việc 10

4 Đánh giá vụ kiện: 11

5 Kết luận và bài học 12

C VỤ VIỆC GIÁM ĐỐC CÔNG TY NGÔI SAO KIỆN CÔNG TY HẢI YẾN 14 1 Tổng quan về vụ việc 14

2 Xác định các chủ thể, đối tượng 15

3 Phân tích vụ việc 15

4 Kết luận và bài học 16

KẾT LUẬN 17

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 2 18

MỞ ĐẦU

Các phát minh – sáng tạo của con người là những tài sản vô hình Quyền đối với tài sản là một trong 5 những quyền con người cơ bản đã được ghi nhận trong các công ước quốc tế về quyền con người

Quyền tác giả là một lĩnh vực phức tạp và còn mới mẻ đối với Việt Nam tuy ý tưởng

về quyền tác giả đã hình thành ngay từ bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946 và được tiếp tục ghi nhận tại các bản Hiến pháp sau Ngoài ra, tại Luật Báo chí, Luật Xuất bản, Luật Hải quan, Bộ luật Hình sự và các luật, văn bản pháp quy khác cũng đã có các quy định về quyền tác giả

Các quy định pháp luật Việt Nam về quyền tác giả về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu bảo hộ quyền tác giả Nó đã xác lập được hành lang pháp lý an toàn, khuyến khích các hoạt động sáng tạo, bảo hộ quyền tác giả của những tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học do lao động của tư duy sáng tạo ra Nó bảo đảm việc điều chỉnh hầu hết các quan hệ xã hội ở lĩnh vực này, phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, dự báo được xu thế phát triển trong nước và trên trường quốc tế Vì vậy, nó thể hiện tư tưởng tiến bộ, nhân văn về quyền con người của Nhà nước Việt Nam Tuy nhiên, tình trạng vi phạm quyền tác giả cũng đã diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực đời sống, có vụ việc nghiêm trọng Thị trường băng, đĩa âm thanh, băng, đĩa hình được báo động về tình trạng nhập lậu qua biên giới, sao chép tùy tiện không phép đã gây thiệt hại cho các chủ sở hữu tác phẩm Việc sử dụng tác phẩm không xin phép tác giả, chủ sở hữu tác phẩm vẫn diễn ra, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất băng âm thanh, đĩa âm thanh, băng hình, đĩa hình Tình trạng in lậu sách vẫn chưa được chấm dứt Việc sao chép, sử dụng không phép các chương trình phần mềm đang là vấn đề gây ảnh hưởng đến chính sách đầu tư phát triển công nghệ thông tin của Nhà nước, làm thiệt hại cho tác giả, chủ sở hữu tác phẩm

Nhận thức được tính nóng hổi của vấn đề bảo hộ quyền tác giả, nhóm chúng em trân trọng gửi đến cô bài phân tích về 3 vụ việc liên quan đến Vi phạm quyền tác giả tại Việt Nam, gồm: Giám đốc Công ty Ngôi sao kiện công ty Hải Yến sử dụng trái phép logo do ông thiết kế (năm 2005), Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam kiện Nokia

sử dụng trái phép những sản phẩm âm nhạc do hội viên hội sản xuất (năm 2008), Làng Văn kiện Zing.vn vi phạm quyền tác giả (năm 2014)

Do thời gian và nguồn thông tin, kiến thức hạn chế, chắc chắn bài nghiên cứu còn nhiều thiếu sót Chúng em rất mong sẽ nhận được những góp ý từ cô

Chúng em chân thành cảm ơn cô

A VỤ VIỆC HIỆP HỘI CÔNG NGHIỆP GHI ÂM VIỆT NAM – RIAV KIỆN NHÃN HÀNG ĐIỆN

THOẠI DI ĐỘNG NOKIA

1 Tổng quan về vụ việc

Tên vụ việc: Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam – RIAV kiện nhãn hàng điện

thoại di động Nokia vì đã sử dụng hàng chục ngàn ca khúc do các thành viên hiệp

hội sản xuất với mục đích kinh doanh, trục lợi nhưng không xin phép

Tóm tắt nội dung:

Ngày 27/10/2008, tại TP.HCM, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) đã

tổ chức họp báo công bố vụ kiện lớn nhất của hiệp hội này đối với nhãn hàng điện thoại di động Nokia vì đã sử dụng hàng chục ngàn ca khúc do các thành viên hiệp hội sản xuất với mục đích kinh doanh nhưng không xin phép Phía RIAV nêu ra là hãng điện thoại Nokia đã sử dụng 10.446 ca khúc của các thành viên trong hiệp hội vào mục đích kinh doanh, trục lợi (tặng thẻ mật mã để download miễn phí cho những khách hàng mua điện thoại Nokia dòng sản phẩm 5320 Express music) Các thành viên hiệp hội khẳng định, với một kho ca khúc (của hầu hết các nhà sản xuất băng đĩa nhạc VN hiện nay) tương đối lớn như vậy nhưng Nokia không có bất kỳ lời xin phép hay động thái thực hiện nghĩa vụ trả tiền tác quyền cho chủ sở hữu tác phẩm là các trung tâm sản xuất băng đĩa nhạc, trước khi đưa vào sử dụng Tuy nhiên, Nokia không đồng ý với những cáo buộc trên của RIAV, đại diện phát ngôn của nhãn hàng này cho rằng: “Nokia đã ký kết một hợp đồng thương mại với FPT mua các mã kích hoạt để khách hàng Nokia tải các bài hát từ dịch vụ âm nhạc trực tuyến hiện tại của FPT Dịch vụ và website âm nhạc trực tuyến được FPT online sở hữu và điều hành Nokia tôn trọng mọi quyền sở hữu trí tuệ và như một phần trong những thảo luận về hợp đồng kinh doanh với FPT, Nokia luôn nhấn mạnh rằng phải tuyệt đối tuân thủ pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền” Nokia đã giải thích cho RIAV rằng Nokia không phải là chủ sở hữu và không kiểm soát nội dung hiện có trên dịch vụ

âm nhạc trực tuyến hiện tại của FPT Nokia đã yêu cầu FPT trực tiếp giải quyết vấn

đề này với RIAV, đồng thời khuyến khích RIAV và FPT đạt được một giải pháp hữu nghị Tuy nhiên, một thời gian sau Nokia vẫn chưa cung cấp cho RIAV bản hợp đồng giữa họ với FPT online Phía RIAV khẳng định, họ không cần biết FPT online liên quan gì trong vụ việc này mà chỉ biết đến Nokia là đối tượng xâm hại tác quyền của

họ bởi doanh nghiệp này đã sử dụng các bản ghi âm của RIAV trong đợt khuyến mãi

dòng điện thoại Nokia Xpress Music mà chưa được sự đồng ý của RIAV Sở dĩ RIAV chưa kiện FPT vì đơn vị này vẫn còn nhiều vi phạm khác về mặt bản quyền

2 Xác định các chủ thể, đối tượng

• Loại quyền: Quyền tác giả

• Chủ sở hữu: Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV)

• Các quyền: quyền tác giả, quyền liên quan

3 Phân tích vụ việc

Tại khoản 6 điều 4 Nghị định của Chính phủ số 100/2006/NĐ-CP giải thích: “Bản

ghi âm, ghi hình là bản định hình các âm thanh, hình ảnh của cuộc biểu diễn hoặc các âm thanh, hình ảnh khác hoặc việc định hình sự tái hiện lại các âm thanh, hình ảnh không phải dưới hình thức định hình gắn với tác phẩm điện ảnh hoặc tác phẩm nghe nhìn khác.” Xem xét tình huống trên ta thấy:

• Về Phía RIAV

RIAV- Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm VN là tổ chức định hình lần đầu âm thanh ,

do đó RIAV có đầy đủ các quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình theo Điều

30 luật SHTT và các bên sử dụng bản ghi âm, ghi hình phải xin phép RIAV, trừ trường hợp quy định tại Điều 33- luật SHTT

Trong tình huống trên, RIAV đã thực hiện đúng quyền của nhà sản xuất ghi âm, ghi hình trong việc được khởi kiện quyền dân sự về quyền liên quan đến quyền tác giả việc NOKIA đã sử dụng các ca khúc của mình để kinh doanh, thương mại

mà không trả tiền nhuận bút, thù lao cho RIAV theo khoản 1 Điều 44 Nghị định 100/2006 NĐ - CP

• Về phía NOKIA

Thứ nhất, việc sử dụng 10.446 ca khúc của các thành viên trong hiệp hội RIAV vào mục đích kinh doanh, trục lợi (tặng thẻ mật mã để download miễn phí cho những khách hàng mua điện thoại Nokia dòng sản phẩm 5320 Express music: đây

là hoạt động nhằm mục đích kinh doanh, thương mại, là một biện pháp sử dụng hình thức khuyến mại để khách hàng mua dòng điện thoại NOKIA 5320 Express music

Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ quy định: “Các trường hợp sử dụng quyền liên quan

không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao: 1.Tổ chức, cá nhân sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại để phát sóng có tài trợ, quảng cáo hoặc thu tiền dưới bất

kỳ hình thức nào không phải xin phép, nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao theo thoả thuận cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng kể từ khi sử dụng; trường hợp không thỏa thuận được thì thực hiện theo quy định của Chính phủ hoặc khởi kiện tại Toà án theo quy định của pháp luật.”

Và Điều 35 nghị định số 100/2006/NĐ-CP: Sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã được công bố trong hoạt động kinh doanh, thương mại là việc tổ chức, cá nhân sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp bản ghi âm, ghi hình đã được công bố để sử dụng tại nhà hàng, khách sạn, cửa hàng, siêu thị; cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke, dịch vụ bưu chính, viễn thông, môi trường kỹ thuật số; trong các hoạt động du lịch, hàng không, giao thông công cộng và các hoạt động kinh doanh, thương mại khác

Do đó , việc NOKIA sử dụng các bản thu âm của RIAV, quá trình sử dụng này NOKIA không cần phải xin phép RIAV nhưng NOKIA phải trả tiền bản quyền, tiền nhuận bút, thù lao cho RIAV Việc hợp đồng giữa NOKIA và FPT hoàn toàn tách riêng trong tranh chấp giữa NOKIA và RIAV Hợp đồng này không ảnh hưởng tới việc RIAV kiện NOKIA NOKIA đã sử dụng các bản thu âm mà RIAV

đã thực hiện lần đầu tiên, mang dấu ấn riêng của RIAV nên khi sử dụng các bản thu âm này vào mục đích khuyến mại cho khách hàng NOKIA phải trả tiền thù lao, nhuận bút cho RIAV

Ngoài ra, NOKIA còn bị xử phạt hành chính về hành vi sử dụng bản ghi âm, ghi hình từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng về hành vi sử dụng bản ghi âm, ghi hình nhằm mục đích thương mại đã công bố không trả tiền sử dụng cho chủ sở hữu theo khoản 1điều 36, nghị định 47/2009/NĐ-CP, Quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan

Thứ hai, về lời phát ngôn của đại diện của Nokia đó là: “Tôn trọng mọi quyền sở

hữu trí tuệ và như một phần trong những thảo luận về hợp đồng kinh doanh với FPT, Nokia luôn nhấn mạnh rằng phải tuyệt đối tuân thủ mọi luật địa phương về quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền”: Nhưng trên thực tế họ không làm

đúng như vậy, khi thực hiện chương trình Nokia Music, Nokia đã không tìm đến chủ sở hữu của các tác phẩm âm nhạc ghi âm này là các hãng sản xuất băng, đĩa nhạc để thương thảo về bản quyền mà tìm đến một đơn vị thứ 3 Trong khi đơn vị thứ 3 này không hề có tư cách pháp nhân là đại diện cho quyền tác giả của các tác

phẩm âm nhạc ghi âm này Nokia là một thương hiệu toàn cầu chẳng lẽ không quan tâm và tuân thủ những gì mà luật pháp quốc tế cũng như luật pháp của nhà nước sở tại đã quy định? Có thể nói rằng vì mục đích lợi nhuận, Nokia đã cố tình phớt lờ khía cạnh luật pháp

Thứ ba, hợp đồng giữa Nokia và FPT online: Hợp đồng này nếu có cũng là hợp đồng vi phạm pháp luật, nên những ràng buộc của Nokia với FPT online đều không có giá trị về mặt pháp lý Một hợp đồng được lập ra để tiêu thụ hàng gian thì hợp đồng ấy đương nhiên vô hiệu Nếu vụ kiện được tòa án thụ lý thì Nokia là

bị đơn còn FPT online, nếu có, chỉ là người có quyền và nghĩa vụ liên quan Thứ tư, hành vi “Nokia đã yêu cầu FPT trực tiếp giải quyết vấn đề này với RIAV

và khuyến khích RIAV và FPT đạt được một giải pháp hữu nghị” Nhóm em cho rằng Nokia không thể đá trái bóng trách nhiệm này cho FPT online Bởi, cho đến thời điểm sau đó Nokia vẫn không trình ra hợp đồng ký kết giữa họ với FPT online Mặt khác, ta không cần biết đến FPT online liên quan gì trong vụ việc này mà chỉ biết đến Nokia là đối tượng xâm hại tác quyền của RIAV, vi phạm điều 30 Luật

Sở hữu trí tuệ

Qua những hành vi trên ta thấy, Nokia là đơn vị trực tiếp vi phạm quyền liên quan đối với những sản phẩm của RIAV do đó Nokia có trách nhiệm trả tiền bản quyền

và bồi thường thỏa đáng cho phía RIAV

Trong những năm gần đây ngành công nghiệp ghi âm Việt Nam luôn đứng trước nguy cơ phá sản với vô vàn khó khăn và thách thức Không chỉ khốn đốn với nạn băng đĩa lậu tồn tại từ lâu, sự phát triển chóng mặt của công nghệ số và Internet mang đến tiện ích cho người sử dụng nhưng cũng mở ra các lối đi khác cho nạn xâm phạm bản quyền ngày càng tinh vi và phức tạp hơn Các vụ kiện tụng diễn ra nhiều hơn, các bên cam kết bồi thường nhưng rồi sau đó lại vi phạm Qua vụ kiện trên ta thấy, khi kiện tụng, ngoài việc bồi thường, điều quan trọng đầu tiên là bên sai phạm phải có thái độ thành khẩn, thể hiện thiện chí tôn trọng pháp luật Việc kiện khi đã họp báo đưa ra công luận, nó không còn là chuyện riêng của cá nhân hoặc của một đơn vị nữa mà đó còn là việc đấu tranh cho sự công bằng của công

lý, để thiết lập kỷ cương cho xã hội

4 Luật liên quan

chủ sở hữu của các tác phẩm âm nhạc ghi âm này là các hãng sản xuất băng, đĩa nhạc để thương thảo về bản quyền mà tìm đến một đơn vị thứ 3 – FPT online Trong

khi FPT online này không hề có tư cách pháp nhân là đại diện cho quyền tác giả của các tác phẩm âm nhạc ghi âm này

Nokia vẫn chưa trình ra hợp đồng ký kết giữa họ với FPT online RIAV đã gửi công văn yêu cầu Nokia chấm dứt hành vi xâm phạm bản quyền của họ nhưng Nokia vẫn không nhận thức được sai phạm của mình mà cố tình kéo dài thêm thời gian vi phạm

5 Kết luận và bài học

ghi hình nhằm mục đích thương mại mà không trả tiền bản quyền, nhuận bút, thù lao cho đơn vị chủ sở hữu (Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam

- RIAV) Kết quả của vụ kiện này khá rõ ràng, khi các bằng chứng đưa ra đều thể hiện sự vi phạm của Nokia Khả năng duy nhất để Nokia giảm mức

độ vi phạm là đưa ra hợp đồng với FPT Online, và chứng minh mình chỉ

là “người bị hại”, nhận trách nhiệm về việc chưa tìm hiểu kỹ liệu FPT Online có quyền bán bản quyền 10.446 bài hát đó hay không

FPT qua mặt, thì hậu quả (kết quả) vẫn là Nokia bị khởi kiện, báo chí vào cuộc, cái tên Nokia bị (được) đưa lên mặt báo rất nhiều, như một công ty lớn mà lại vi phạm bản quyền, vi phạm pháp luật

bản quyền chưa được người dân thực sự chú ý, chưa có thái độ phản đối gay gắt với Nokia hay FPT Online, thì từ một góc độ nào đó, vụ kiện này càng giúp Nokia, FPT Online hay RIAV được nhiều người biết tới hơn Cho đến khi có phán quyết cuối cùng của tòa án, các bên đều được nhiều hơn là mất

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Một trong những lý do khiến nhóm đánh giá vụ kiện năm 2008, có phần có lợi

có cả bên bị đơn, vì thái độ của người dân đối với việc vi phạm bản quyền, cũng như sự nghiêm khắc trong việc xử kiện và phạt các đối tượng thua kiện Tuy nhiên, hiện nay, cả Luật SHTT, các bộ luật liên quan và nhận thức của người dân

đã thay đổi khá nhiều, hướng tới bảo vệ quyền chính đáng của chủ sở hữu

Do đó, các doanh nghiệp cần tôn trọng quyền SHTT, đặc biệt là Quyền tác giả Doanh nghiệp cần tìm hiểu kĩ luật, thông tin về chủ sở hữu của đối tượng mình

muốn sử dụng cho các mục đích thương mại Quá trình đàm phán, thương lượng,

kí kết để đi đến sử dụng các đối tượng cần thực hiện đúng quy trình, đúng quy định của pháp luật, tránh xảy ra các vụ kiện tương tự như của Nokia

B VỤ VIỆC CÔNG TY LÀNG VĂN KIỆN ZING.VN

VÀ VNG

1 Tổng quan về vụ việc

Tên vụ việc: Công ty Làng Văn kiện Zing.vn và VNG sử dụng trái phép các sản phẩm nhạc được công ty này đăng ký bản quyền lên tòa án Mỹ

Tóm tắt nội dung:

Theo đơn kiện nộp tại Mỹ, Làng Văn cáo buộc trang web Zing.vn hiện do VNG sở hữu và điều hành đã sử dụng trái phép hơn 3.000 bài hát và hơn 600 album nhạc mà Làng Văn có bản quyền đưa lên Zing music cho người dùng tải miễn phí, thu lợi nhuận lớn từ quảng cáo và game có được từ hành động đó

2 Xác định các chủ thể, đối tượng

• Hình thức: Quyền tác giả

• Quyền sở hữu: Công ty Làng Văn

• Luật: Luật Sở Hữu Trí Tuệ,

3 Phân tích vụ việc

Công ty Làng Văn, công ty sản xuất và phát hành băng đĩa nhạc người Việt tại Hoa

Kỳ đã gửi đơn khởi kiện lên Tòa Án Mỹ trong tháng 1/2014 Bên bị đơn, International Data Group (IDG) với các công ty con là IDG Ventures, IDG Ventures Vietnam và VNG Corporation (sở hữu Zing.vn), bị tố cáo sử dụng và kinh doanh trái phép một số lượng lớn nhạc Việt Nam thuộc quyền sở hữu của Làng Văn

Theo đơn kiện, trang web Zing đã sử dụng trái phép hơn 3,000 bài hát và hơn 600 album nhạc của Làng Văn nắm giữ bản quyền Dù có số lượng tác phẩm được đăng tải và sử dụng rất nhiều trên website Zing, công ty Làng Văn không nhận được bất

kỳ khoản chi trả bản quyền nào cho các sản phẩm của mình Trong khi đó, việc đăng tải không xin phép các bài nhạc này đem lại một nguồn thu không hề nhỏ cho Zing

từ quảng cáo

Theo khoản 2 Điều 33 của Luật SHTT, các trường hợp sử dụng quyền liên quan không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao bao gồm: Sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp bản ghi âm, ghi hình đã được công bố nhằm mục đích thương mại để thực hiện chương trình phát sóng có tài trợ, quảng cáo hoặc thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào