Bài giảng Chăm sóc điều dưỡng bệnh nhân nhồi máu não

Bài giảng Chăm sóc điều dưỡng bệnh nhân nhồi máu não trình bày các nội dung chính sau: Sự liên tục của việc chăm sóc đột quỵ, vai trò của điều dưỡng trong chăm sóc bệnh nhân đột quỵ, xuất huyết não, dấu hiệu cảnh báo độ quỵ, yếu tố nguy cơ của đột quỵ, điều trị chuẩn của nhồi máu não cấp,... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết bài giảng.

S LIÊN T C C A VI C CH M SÓC

Đ T QU

VAI TRÒ C A ĐI U D NG TRONG CH M

 Đi u d ng đóng vai trò then ch t trong t t c các giai đo n ch m sóc

b nh nhân đôt qu vì s theo dõi

1. Trong pha t i c p, bao g m ch m sóc tr ớc khi đ n b nh vi n và t i

khoa c p c u, và

2. Ch m sóc pha c u, bao g m t i đ n v ch m sóc tích c c, các đ n v

trung gian, đ n v đ t qu , và đ n v n i tổng quát

3. Ch m sóc sau giai đo n c p, bao g m đ n v ph c h i ch c n ng,

hoặc đ n v ch m sóc bán c p là nh ng d ch v ph c h i ch c n ng y khoa ch m sóc nh ng b nh nhân không giai đo n c p

Đ t qu là gì?

 Đ t qu , đ t qu não, ta bi n m ch máu não là s ch t đ t ng t c a m t vài t bào não vì thi u oxy do dòng máu đ n não b khi m khuy t b i s

tắc nghẽn hoặc v c a m t đ ng m ch não

Nh i máu não

 ῀ 80% Có th do c c máu đông hoặc do nút tắc gây tắc nghẽn dòng máu đ n não Nguyên nhân chính c a nh i máu não là tắc m ch và l p

m ch

Xu t huy t não

 ῀ 20% do m ch máu b v , làm ng n c n dòng máu đ n não

D u hi u c nh báo đ t qu

 Kh i phát đ t ng t với:

 Y u, tê, li t m ặt, tay hoặc chân, đặc bi t m t bên c thể

 (HÌNH NH)

D u hi u c nh báo đ t qu

 Kh i phát đ t ng t với:

 Lú l ẫn, v n đ v nói hoặc hiểu

 (HÌNH NH)

D u hi u c nh báo đ t qu

 Kh i phát đ t ng t với:

 M t th l c m t ho ặc hai mắt

(HÌNH NH)

D u hi u c nh báo đ t qu

 Kh i phát đ t ng t với:

 V n đ đi l i, chóng mặt, m t th ng bằng hoặc ph i h p đ ng tác

(HÌNH NH)

D u hi u c nh báo đ t qu

 Kh i phát đ t ng t với:

 Đau đ u d dôi không rõ nguyên nhân

(HÌNH NH)

Y u t nguy c c a đ t qu

 T ng huy t áp – làm y u thành đ ng m ch

 B nh tim – gây ra huy t kh i tim mà có thể b v ra

và di chuyển lên não

 Đái tháo đ ờng – gia t ng s thoái hóa các m ch

máu nh

 Hút thu c lá – gia t ng nguy c t ng huy t áp

 T ng lipid máu – t ng n ng đ ch t béo trong máu

CÓ

KHÔNG

ĐI U TR CHU N C A NH I MÁU NÃO

Đi u tr nh i máu não c p

 M c tiêu c a đi u tr nh i máu não c p là nhanh chóng tái t ới máu vùng tranh t i tranh sang với các tác nhân tiêu huy t kh i trong vòng 3-4.5 giờ

t khi kh i phát đ c ch ng minh là có hi u qu

(HÌNH NH)

Th m quy n đi u tr rt-PA

 Bác sĩ th n kinh/bác sĩ n i/bác sĩ ngo i th n kinh nh ng ng ời quan tâm

đ n ch m sóc b nh nhân đ t qu

 CT não 24h

 Xét nghi m: BS, CTM, ch c n ng đông máu, ĐGĐ, BUN, Creatinine

(chu n b : máu, plasma t i đông l nh, CRP tiểu c u, PRC)

 HSCC/đ n v đ t qu

 Chu n b sẵn rt-PA trong khu v c đi u tr

Nh ng b nh nhân b đ t qu não c p

vào phòng c p c u

 (HÌNH NH)

Đi u d ng c p c u: đánh giá b nh sử,

d u hi u s ng, d u hi u th n kinh

(HÌNH NH)

Chu n b thi t b y khoa

 Mẫu máu cho BS, đi n gi i đ , BUN, Cr, CTM, PT, INR và DTX đ c th c

hi n th ờng quy t i phòng c p c u b i các đi u d ng

(HÌNH NH)

B nh nhân đ c đánh và b i bác sĩ n i

(HÌNH NH)

Đi u tr rt-PA

 B nh nhân có thể đ c đi u tr rt-PA tĩnh m ch t i khoa c p c u hoặc đ n

v đ t qu , hoặc đ n v ch m sóc tích c c hoặc t i n i khác tùy đi u ki n

b nh vi n và đ i ngũ

Ch ng ch đ nh rt-PA

 TIÊU CHU N LO I TR

 Ch n th ng s ọ não quan trọng hoặc ti n sử nh i máu não trong vòng 3 tháng tr ớc

đó

 Tri u ch ng g i ý xu t huy t d ới nh n

 Ch ọc dò đ ng m ch t i v trí không thể đè ép trong vòng 7 ngày tr ớc đó

 Ti n s ử xu t huy t não tr ớc đó

 Ung tân sinh n i s ọ, AVM, hoặc túi phình

 Ph ẫu thuật n i sọ hoặc t y g n đây

 HA tâm thu > 185 mmHg ho ặc HA tâm tr ng > 110 mmHg

 Đang ch y máu

 Đ ờng máu < 50 mg/dl (2.7 mmol/l)

 CT có d u hi u nh i máu đa thùy (vùng gi m t trọng >1/3 bán c u não)

Ch ng ch đ nh rt-PA

 TIÊU CHU N CH NG CH Đ NH

 B nh lí xu t huy t c p tính, bao g m nh ng không gi ới h n:

 Ti u c u < 100.000/mm3

 S ử d ng heparin trong vòng 48h dẫn tới b t th ờng aPTTT trên giới h n bình th ờng

 Đang sử d ng ch ng đông với N > 1.7 hoặc PT > 15 giây

 Đang sử d ng y u t c ch thrombin tr c ti p hoặc c ch y u t Xa tr c ti p với các test nh y c m t ng (aPTTT, INR, tiểu c u, TT hoặc ho t tính y u t Xa thích h p)

Ch ng ch đ nh rt-PA

 Tiêu chu n lo i tr t ng đ i

 Tri u ch ng đ t qu nhẹ hoặc h i ph c nhanh (t phát rõ ràng)

 Có thai

 Co gi ật lúc kh i phát với khi m khuy t th n kinh sau c n

 Ph ẫu thuật lớn hoặc ch n th ng nghiêm trọng trong vòng 14 ngày tr ớc đó

 Xu t huy t tiêu hóa ho ặc xu t huy t đ ờng ti t ni u trong vòng 21 ngày tr ớc đó

 Nh i máu c tim c p g n đây (trong vòng 3 tháng tr ớc)

 Ti n s ử đ t qu với đái tháo đ ờng

 Tu i > 80

 Ti n s ử dung ch ng đông b t ch p INR

Ch ng ch đ nh rt-PA

 Ch ng ch đ nh nh ng b nh nhân sẽ đ c đi u tr sau kh i phát t 4.5h

3-1. NIHSS > 25

H ớng dẫn th c hi n

H ớng dẫn th c hi n

B ng ki ểm cho đi u d ng tr ớc khi đi u trì

Tính li u và chuy n nh th nào

 Cân nặng nhân với li u thích h p là 0.9mg (1mg t ng đ ng với 1ml)

 Tiêm bolus 10% trong vòng 1-2 phút

 Truy n liên t c 90% còn l i trong vòng 60 phút

T ổng li u không v t quá 90 mg

Đ ng quên kiểm tra kép để có đ c li u thích h p b i bác sĩ và đ u d ng

tr ớc khi tính li u

Cách s ử d ng rt-PA

2. Đ t canul vào lọ có ch a rt-PA

3. Chúc ng c lọ thu c để làm đ y n ớc ti t trùng vào lọ rt-PA

4. Hòa dung d ch rt-PA bằng cách rung nhẹ lọ (không đ c lắc)

5. Bắt đ u tiêm li u bolus bằng 10% tổng li u trong vòng 1-2 phút

6. Truy n tĩnh m ch ph n còn l i trong 60 phút

7. Truy n th đ ng bằng b m trọng l ng hoặc bằng syringe

Theo dõi và ch m sóc trong/sau khi đi u tr rt-PA

 B nh nhân nên đ c đi u tr và theo dõi t i ICU hoặc đ n v đ t qu ít

nh t 72h

Sau khi đi u tr tiêu s i huy t TM

 Trong su t thời gian đi u tr

 Bác sĩ ch m sóc và đánh giá tri u ch ng liên t c ít nh t 1h

 Đi u d ng ch m sóc và đánh giá d u hi u s ng, d u hi u th n kinh c n thận cho đ n 24h

 Theo dõi và ghi nh ận các d u hi u s ng, d u hi u th n kinh sau khi sử d ng PA:

rt- M i 15 phút trong 2h

 M i 30 phút trong 6h

 Sau đó m i 60 phút đ n h t 24h

Sau khi đi u tr tiêu s i huy t TM

Sau khi đi u tr tiêu s i huy t TM

 Tìm ki m các d u hi u ch y máu t i v trí truy n, n ớc tiểu, phân…

 Ti p t c theo dõi các dâu hi u/tri u ch ng c a xu t huy t não (t ng huy t áp c p tính, đau đ u nghiêm trọng, bu n nôn, nôn)

 Th oxy 2-4 l/p qua cannul mũi (gi SpO2 ≥ 95%)

Sau khi đi u tr tiêu s i huy t TM

 Không n gì ngo i tr thu c trong 24h

 Truy n d ch thích h p (NaCl0.9% là l a chọn, tránh d ch có dextrose)

 Nghĩ ng i t i gi ờng trong 24h

 I/O

Sau khi đi u tr tiêu s i huy t TM

 Kháng acid nên đ c sử d ng để d phòng xu t huy t tiêu hóa

 Không c n l y máu (n u không thật s c n thi t) hoặc nh ng th thuật xâm nhập trong 12h sau khi dung rt-PA

 Đo đ ờng máu để gi n ng đ đ c < 180mg%

Sau khi đi u tr tiêu s i huy t TM

 Đô ECG 12 chuy n đ o và theo dõi trên monitor ECG ít nh t 24h

 Ghi nhận I/O m i 8h

 Trong vòng 24h sau đi u tr rt-PA, lặp l i CT scan não không thu c để đánh giá xu t huy t

 Bác sĩ đánh giá để th c hi n ph c h i ch c n ng

S th ật c a rt-PA

 rt-PA ch dành cho b nh nhân nh i máu não c p

 rt-PA không c u s ng b nh nhân

 rt-PA làm gi m nguy c tàn ph n u sử d ng trong vòng 4.5h sau kh i phát

 rt-PA có thể gây ra xu t huy t nghiêm trọng n u sử d ng ≥ 4.5h sau kh i phát hoặc sử d ng cho b nh nhân nh i máu di n r ng