Sử dụng phương pháp Fulleborn để xét nghiệm phân chó, theo dõi biến đổi lâm sàng bằng phương pháp chẩn đoán cơ bản, mổ khám chó theo phương pháp phi toàn diện. Kết quả cho thấy: Thời gian hoàn thành vòng đời của giun đũa chó dao động từ 21 - 30 ngày. Số trứng giun đũa trong phân ở mức 2.030 - 2.350 trứng/gam phân. Biểu hiện lâm sàng chủ yếu của chó nhiễm giun đũa Toxocara canis là: Ỉa chảy, gầy còm, kém ăn, phân lẫn giun. Khối lượng của chó thí nghiệm tăng rất chậm hoặc không tăng.
Trang 1NGHIÊN CỨU TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG VÀ BIẾN ĐỔI ĐẠI THỂ CHÓ BỊ BỆNH GIUN ĐŨA
DO GÂY NHIỄM TOXOCARA CANIS
ThS Nguyễn Thị Quyên
Khoa Nông-Lâm-Ngư Trường Đại học Hùng Vương
TÓM TẮT
Sử dụng phương pháp Fulleborn để xét nghiệm phân chó, theo dõi biến đổi lâm sàng bằng phương pháp chẩn đoán cơ bản, mổ khám chó theo phương pháp phi toàn diện Kết quả cho thấy:
Thời gian hoàn thành vòng đời của giun đũa chó dao động từ 21 - 30 ngày Số trứng giun đũa trong phân
ở mức 2.030 - 2.350 trứng/gam phân.
Biểu hiện lâm sàng chủ yếu của chó nhiễm giun đũa Toxocara canis là: Ỉa chảy, gầy còm, kém ăn, phân lẫn giun Khối lượng của chó thí nghiệm tăng rất chậm hoặc không tăng.
Giun đũa ký sinh chủ yếu gây biến đổi đại thể ở ruột non với, mức độ nhiễm giun sau mổ khám ở 2 lô có 1/3 chó biểu hiện tổn thương rõ rệt.
Như vậy, kết quả nghiên cứu trong bài báo của chúng tôi khẳng định rõ đặc điểm vòng đời và vai trò gây bệnh của giun đũa Toxocara canis khi ký sinh ở chó.
Từ khóa: Chó, Triệu chứng lâm sàng, Bệnh tích đại thể, Toxocara canis.
I Mở đầu
Bệnh giun tròn là một bệnh phổ biến ở chó Chó
bị giun tròn ký sinh thường gầy yếu, suy nhược,
thiếu máu, có hội chứng viêm ruột, giảm khả năng
sinh sản và dễ chết do kiệt Phạm Sỹ Lăng (1993)
[3], Ngô Huyền Thúy (1996) [6] cho biết, đến nay
đã phát hiện khoảng 16 loài giun tròn ký sinh ở chó
Việt Nam, trong đó có những loài gây bệnh cả trên
người như ấu trùng giun tròn Toxocara canis, ấu
trùng này có thể tồn tại trong cơ thể con người nhiều
năm, gây rối loạn hô hấp, rối loạn tiêu hóa, nổi mề
đay, mẩn ngứa, điều trị bằng các thuốc chống dị ứng
không hiệu quả; trong một số trường hợp, ấu trùng
giun Toxacara canis di hành qua mắt dẫn đến tình
trạng mắt mờ và bị kích ứng nặng, nếu không được
điều trị kịp thời sẽ dẫn đến mù lòa vĩnh viễn Mặt
khác, trong tình trạng thực tế nuôi chó ở nước ta vẫn
chủ yếu là thả rông, công tác phòng chống bệnh giun
tròn do Toxocara canis gây ra ở chó chưa được chú
ý nhiều nên cũng chưa có quy trình phòng trị bệnh
hiệu quả Để có cơ sở khoa học hiểu rõ hơn về bệnh
giun đũa chó chúng tôi đã nghiên cứu triệu chứng
lâm sàng và biến đổi đại thể bệnh giun đũa do gây
II Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
2.1 Vật liệu
- Chó 2 - 3 tháng tuổi khỏe mạnh: 9 con để bố trí
thí nghiệm gây nhiễm giun Toxocara canis.
- Mẫu phân mới thải của chó, kính hiển vi quang học, các hóa chất và dụng cụ thí nghiệm khác
2.2 Nội dung và phương pháp nghiên cứu
* Bố trí thí nhiệm gây nhiễm
Bố trí thí nghiệm trên 9 chó giai đoạn chó 2 - 3 tháng tuổi khỏe mạnh Chia làm 3 lô theo dõi trong
60 ngày Lô I: chó nuốt khoảng 10.000 trứng giun đũa có sức gây bệnh/chó Lô II: chó nuốt khoảng 15.000 trứng/chó Lô đối chứng: không nuốt trứng giun đũa có sức gây bệnh
* Phương pháp theo dõi thời gian hoàn thành
vòng đời của giun đũa Toxocara canis:
Hàng ngày xét nghiệm phân của từng chó bằng phương pháp Fulleborn, thời gian từ khi gây nhiễm
đến khi có trứng giun đũa Toxocara canis trong phân
là thời gian hoàn thành vòng đời của giun
* Phương pháp nghiên cứu biểu hiện lâm sàng của chó bị bệnh sau gây nhiễm
Sử dụng phương pháp chẩn đoán cơ bản (Chu
Trang 2nhiễm, ghi lại các biểu hiện của từng chó: như tình
trạng ăn uống, vận động, da và niêm mạc, trạng
thái phân
* Phương pháp nghiên cứu bệnh tích đại thể
Sau 2 tháng gây nhiễm, mổ khám xác định
bệnh tích đại thể bằng phương pháp mổ khám phi
toàn diện
* Phương pháp xử lý số liệu
Số liệu được xử lý theo phương pháp thống kê sinh học của Nguyễn Văn Thiện (2008) [5] và trên phần mềm Excel 2010
III Kết quả và thảo luận
3.1 Thời gian chó gây nhiễm bắt đầu thải trứng Bảng 1 Thời gian chó gây nhiễm bắt đầu thải trứng
Lô thí
ng-hiệm
STT
chó
theo
dõi
Số trứng gây nhiễm
Thời gian bắt đầu thải trứng SGN (ngày)
Số trứng sau thời gian bắt đầu thải
(trứng/gam phân)
Lô I 12 10.00010.000 2126 2035,72030,1 16,510,4 2055,42074 28,122,4 2099,32109,4 22,121,1 2097,62070,4 18,138
Lô II 12 15.00015.000 2128 2220,32205 76,6107 2282,92203 75,6105 2307,92264,6 78,343,6 2243,12277,7 67,239,1
Kết quả ở bảng 1 ta thấy:
- Lô I: Sau khi gây nhiễm 21 - 30 ngày, thấy cả
3 chó gây nhiễm đều thải phân có trứng giun đũa
(2030 - 2175 trứng/gam phân) Có 1 chó thải phân
có trứng giun đũa sớm nhất sau 21 ngày gây nhiễm,
số trứng giun đũa/gam phân là 2035 - 2099; 1 chó
sau 26 ngày, số trứng giun đũa/gam phân là 2030
- 2109; chó 3 sau 30 ngày, số trứng giun đũa/gam
phân là 2040 - 2175
- Lô II: Cả 3 chó sau gây nhiễm thải trứng vào
ngày 21 - 28 sau gây nhiễm Số trứng/gam phân là
2205 - 2350 Trong đó có 1 chó thải phân có trứng
giun đũa sớm nhất là 21 ngày sau gây nhiễm, số
trứng giun đũa/gam phân là 2205 - 2307; 1 chó sau
25 ngày, số trứng giun đũa/gam phân là 2243 - 2350;
1 chó sau 28 ngày gây nhiễm bắt đầu có trứng trong phân, số trứng giun đũa/gam phân là 2220 - 2282 Như vậy, chó sau khi gây nhiễm bắt đầu thải trứng từ ngày 21 - 30 sau gây nhiễm, nghĩa là thời gian hoàn thành vòng đời của giun đũa chó là từ
21 - 30 ngày
Theo Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [2], thời gian
giun đũa Toxocara canis hoàn thành vòng đời là 3
- 4 tuần Như vậy, thời gian hoàn thành vòng đời
của giun đũa Toxocara canis trên chó thí nghiệm của
chúng tôi phần lớn nằm trong khoảng 3 - 4 tuần (21
- 28 ngày) và phù hợp với số liệu một số tác giả đã công bố
3.2 Biểu hiện lâm sàng của chó bị bệnh sau gây nhiễm
Bảng 2 Biểu hiện lâm sàng và khối lượng chó thí nghiệm
Lô thí
Khối lượng (kg) Trước gây nhiễm Ngày thứ 60 SGN
ĐC 3 chó Chó nhanh nhẹn, lông mượt, phân khuôn
bình thường, ăn khỏe
3,4 ± 0,2 5,3 ± 0,4
Trang 3Kết quả ở bảng 3.10 cho thấy:
Lô thí nghiệm I: Chó gây nhiễm có những biểu
hiện lâm sàng chủ yếu như sau: nôn mửa, phân có lẫn
giun, gầy, ăn ít hoặc bỏ ăn, ủ rũ, lông xù, ỉa chảy, đôi
khi có máu và chất nhày trong phân Khối lượng của
chó ở ngày thứ 60 sau gây nhiễm có tăng nhưng rất
chậm hoặc không tăng
Lô thí nghiệm II: Chó có biểu hiện triệu chứng
thần kinh, gầy còm, lông xù, trong phân có lẫn giun;
khối lượng của chó sau 60 ngày gây nhiễm tăng so
với trước gây nhiễm nhưng tăng không đáng kể
Theo chúng tôi, những biểu hiện lâm sàng trên
là kết quả tác động cơ giới, chiếm đoạt chất dinh dưỡng và tác động do độc tố của giun đũa gây ra Đó cũng là nguyên nhân gây chết chó nếu không được điều trị kịp thời
Theo Phạm Văn Khuê (1996) [1], chó bị bệnh giun đũa có triệu chứng gầy, lông xù, bụng to, ăn ít hoặc bỏ ăn, đau bụng, đi ỉa hoặc đi tháo, trong phân
có lẫn giun đũa và có triệu chứng thần kinh, có thể bại liệt, co giật
3.3 Bệnh tích đại thể do giun đũa gây ra ở chó gây nhiễm
Bảng 3 Mức độ tổn thương đại thể của chó mắc bệnh giun đũa do gây nhiễm
Lô
thí nghiêm
TT chó gây
nhiễm
Số giun đũa ký sinh tại các phần của ruột chó giun đũa ký Tổng số
sinh (con)
Mức độ tổn thương đại thể ở vị
trí ký sinh
Lô
I
Lô
II
Bảng 3 cho thấy:
Lô I: Mổ khám 3 chó gây nhiễm 10.000 trứng giun/
chó, thu được 3 - 9 giun/chó Giun đũa ký sinh chủ yếu ở
ruột non của chó, dao động từ 2 -8 con, chỉ có 1-2 giun/
chó ký sinh ở dạ dày, 1/3 chó có tổn thương đại thể rõ rệt
và tổn thương tập trung ở ruột non của chó gây nhiễm
Lô II: Mổ khám 3 chó gây nhiễm 15.000 trứng
giun/chó, thu được từ 9 - 13 giun đũa Giun đũa ký
sinh chủ yếu ở ruột non, với số lượng từ 6 - 11 con,
chỉ có 0 - 3 giun/chó ký sinh ở dạ dày, 1/3 chó có tổn
thương rõ rệt, tổn thương tập trung ở ruột non
Theo Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [2], giun đũa
trưởng thành thường ký sinh ở ruột, gây tắc ruột,
có thể thủng ruột, những chất độc khích thích gây
viêm ruột cata
Kết quả nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với
nhận xét của tác giả nêu trên
3. Kết luận
- Thời gian hoàn thành vòng đời của giun đũa
Toxocara canis trên chó thí nghiệm của chúng tôi
phần lớn nằm trong khoảng 3 - 4 tuần (21 - 28 ngày)
- Chó bị bệnh giun đũa do gây nhiễm gầy, ăn
kém, lông xù, nôn mửa, rối loạn tiêu hóa, ỉa chảy
phân có lẫn giun, có triệu chứng thần kinh
- Mổ khám chó sau gây nhiễm chúng tôi thấy mức độ tổn thương đại thể của chó mắc bệnh giun đũa ở cả 2 lô đều tập trung chủ yếu ở ruột non của chó gây nhiễm với 1/3 chó ở mỗi lô đều có mức độ tổn thương đại thể rõ rệt
Tài liệu tham khảo
1 Phạm Văn Khuê, Phan Lục (1996), Ký sinh trùng thú y Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội, tr 81 - 112
2 Nguyễn Thị Kim Lan, Nguyễn Thị Lê, Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Văn Quang (2008), Ký sinh trùng học thú
y (giáo trình dùng cho bậc cao học), Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội, tr 48 - 57, 103 - 113
3 Phạm Sỹ Lăng, Lê Thanh Hải, Phạm Thị Rật (1993),
“Một số nhận xét về những loài giun tròn ký sinh ở thú ăn thịt ở vườn thú Thủ Lệ và chó cảnh, Kỹ thuật phòng trị”, Công trình nghiên cứu Khoa học & Kỹ thuật 1990 - 1991, Viện Thú y Quốc gia, tr 121 - 130
4 Chu Đức Thắng, Hồ Văn Nam, Phạm Ngọc Thạch (2007), Giáo trình chẩn đoán bệnh gia súc, Nxb Hà Nội
5 Nguyễn Văn Thiện (2008), Phương pháp nghiên cứu trong chăn nuôi, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội
6 Ngô Huyền Thúy (1998), “Giun sán của chó ở Hà Nội và đặc điểm giun thực quản Spirocerca lupi”, Tạp chí Khoa học - Công nghệ & Quản lý kinh tế, tr 26
Trang 4MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA ĐỀ TÀI
Hình 1 Trứng giun T canis
(độ phóng đại 10 lần)
Hình 2 Biểu hiện lâm sàng chó nhiễm giun đũa chó T canis
Hình 3 Ruột non chó có giun đũa T canis ký sinh Hình 4 Giun đũa chó T canis
SUMMARY
A STUDY OF CLINICAL SYMPTOMS AND MACROSCOPIC CHANGES IN DOGS CAUSED TO
BE AFFECTED WITH TOXOCARA CANIS ROUNDWORM DISEASE
Nguyen Thi Quyen
Faculty of Agriculture-Forestry-Aquaculture
Using Fulleborn’s method to test dog feces, watching over macroscopic changes by means of basic diagnostic methods, performing a partial necropsy Results are as follows:
Time to complete the life cycle of dog roundworms fluctuated between 21 and 30 days Ascaris eggs in dog feces were found from 2030 to 2350 eggs per gram of feces.
Main clinical signs in Toxocara canis roundworm infection were: diarrhea, stunted growth, loss of appetite, feces with worms The weight of examined dogs increased very slowly or did not rise at all.
Parasitic roundworms mainly caused general changes in small intestines with the level of worm infection after a necropsy in 2 batches being one third of dogs found to have significant damage.
In brief, the findings of our articles assert characterized lifecycle and pathogenic role of the parasitic roundworm Toxocara canis in dogs.
Keywords: Dog, Symptom, Macroscopic change, Toxocara canis
