Tóm tắt Luận án tiến sĩ Khoa học cây trồng: Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ tưới nước đến môi trường đất, bộ rễ, sinh trưởng và phát triển giống lúa Khang dân 18 tại Thái Nguyên

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài: Xác định ảnh hưởng của chế độ nước tưới khác nhau đến các chỉ số môi trường đất, sinh trưởng của bộ rễ vàmối quan hệ giữa môi trường đất với sự phát triển của bộ rễ, khả năng sinh trưởng, năng suấtqua các giai đoạn sinh trưởng phát triển của cây lúa nhằm xây dựng chế độ tưới nước thích hợp góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trong sản xuất, bảo vệ môi trường.

B  GIÁO D C VÀ ĐÀO T OỘ Ụ Ạ

Đ I H C THÁI NGUYÊNẠ Ọ

­­­­­­­­­o0o­­­­­­­­­

Đ NG HOÀNG HÀẶ

NGHIÊN C U  NH HỨ Ả ƯỞNG C A CH  Đ  TỦ Ế Ộ ƯỚI NƯỚC 

Đ N MÔI TRẾ ƯỜNG Đ T, B  R , SINH TRẤ Ộ Ễ ƯỞNG VÀ PHÁT TRI N GI NG LÚA KHANG DÂN 18 T I THÁI NGUYÊNỂ Ố Ạ

Chuyên ngành: Khoa h c cây tr ngọ ồ

Mã s : 62.62.01.10ố

TÓM T T LU N ÁN TI N SĨẮ Ậ Ế

THÁI NGUYÊN ­ 2016

Công trình được hoàn thành t i:ạ

TRƯỜNG Đ I H C NÔNG LÂM THÁI NGUYÊNẠ Ọ

Ngườ ưới h ng d n khoa h c:ẫ ọ

Có th  tìm hi u lu n án t i:ể ể ậ ạ

­ Th  vi n Qu c Gia Vi t Namư ệ ố ệ

­ Trung tâm h c li u – Đ i h c Thái Nguyênọ ệ ạ ọ

­ Th  vi n trư ệ ường Đ i h c Nông lâm Thái Nguyênạ ọ

M  Đ UỞ Ầ

1.1. Tính c p thi t c a đ  tàiấ ế ủ ề

B  r  có vai trò c c k  quan tr ng trong quá trình trao đ iộ ễ ự ỳ ọ ổ  

ch t c a cây lúa, trong quá trình này nó th c hi n các ho t đ ngấ ủ ự ệ ạ ộ  

nh   hút   nư ước,   dinh  dưỡng,   mu i   khoáng  và  nó  có  vai   trò  v nố ậ  chuy n nể ước, dinh dưỡng trong thân cây lúa (Bridgit T. K. và c ngộ  

R  lúa hút nu c, dinh dễ ớ ưỡng nhi u nh t là th i k  làm đòng và trề ấ ờ ỳ ỗ bông. Giai đo n sinh tru ng dinh dạ ở ưỡng r  lúa ăn nông ch  y u t pễ ủ ế ậ  trung   t ng đ t 0­10cm. ở ầ ấ

Cây lúa l y ch t dinh dấ ấ ưỡng ch  y u nh  vào r  Vì v y,ủ ế ờ ễ ậ  các y u t  bên ngoài nh  nhi t đ , ánh sáng, ch  đ  nế ố ư ệ ộ ế ộ ước, pH, vi sinh v t   có  nh hậ ả ưởng l n đ n b  r  Tùy theo m c đ  mà  nhớ ế ộ ễ ứ ộ ả  

hưởng tr c ti p đ n ho t đ ng c a h  th ng r  lúa và  nh hự ế ế ạ ộ ủ ệ ố ễ ả ưở  ng

đ n s  phát tri n và năng su t lúa.ế ự ể ấ

Vi c nghiên c u m i quan h   nh hệ ứ ố ệ ả ưởng c a nủ ước đ nế  các y u t  môi trế ố ường đ t làm  nh hấ ả ưởng đ n s  sinh trế ự ưởng phát tri n c a b  r  lúa và sinh trể ủ ộ ễ ưởng thân lá, năng su t là v n đ  c nấ ấ ề ầ  thi t, làm c  s  cho đ  xu t bi n pháp k  thu t canh tác h p lýế ơ ở ề ấ ệ ỹ ậ ợ  

nh m nâng cao năng su t cây lúa. ằ ấ

1.2. M c tiêu nghiên c u c a đ  tàiụ ứ ủ ề

Xác đ nh  nh hị ả ưởng c a ch  đ  nủ ế ộ ướ ước t i khác nhau đ nế  các ch  s  môi trỉ ố ường đ t, sinh trấ ưởng c a b  r  vàm i quan hủ ộ ễ ố ệ 

gi a môi trữ ường đ t v i s  phát tri n c a b  r , kh  năng sinhấ ớ ự ể ủ ộ ễ ả  

trưởng, năng su tqua các giai đo n sinh trấ ạ ưởng phát tri n c a câyể ủ  lúa nh m xây d ng ch  đ  tằ ự ế ộ ướ ưới n c thích h p góp ph n nâng caoợ ầ  năng su t và hi u qu  kinh t  trong s n xu t, b o v  môi trấ ệ ả ế ả ấ ả ệ ường.1.3. Ý nghĩa khoa h c và th c ti n c a đ  tàiọ ự ễ ủ ề

1.3.1. Ý nghĩa khoa h cọ

Tìm hi u để ược m i quan h  gi a s  sinh trố ệ ữ ự ưởng phát tri nể  

c a r  lúa dủ ễ ưới tác đ ng c a các ch  đ  nộ ủ ế ộ ước khác nhau v i cácớ  

ch  tiêu lý, hóa, sinh c a đ t làm c  s  khoa h c cho vi c xác đ nhỉ ủ ấ ơ ở ọ ệ ị  

ch  đ  nế ộ ướ ước t i tiêu h p lý nh m tăng năng su t lúa và hi u quợ ằ ấ ệ ả 

s n xu t, b o v  môi trả ấ ả ệ ường

1.3.2. Ý nghĩa th c ti nự ễ

K t qu  nghiên c u c a đ  tài đế ả ứ ủ ề ược áp d ng trên th c tụ ự ế giúp ngườ ồi tr ng lúa có k  thu t tỹ ậ ưới tiêu h p lý và phù h p v i sợ ợ ớ ự sinh trưởng phát tri n c a cây lúa làm tăng hi u qu  s n xu t b oể ủ ệ ả ả ấ ả  

v  môi trệ ường

K t qu  nghiên c u xác đ nh đế ả ứ ị ược m i quan h  gi a tácố ệ ữ  

đ ng c a ch  đ  nộ ủ ế ộ ước đ n s  phát tri n c a b  r , sinh trế ự ể ủ ộ ễ ưở  ng

c a thân lá và năng su t. Xác đ nh s  phân b  r  trong đ t   cácủ ấ ị ự ố ễ ấ ở  

th i k  sinh trờ ỳ ưởng chính c a cây lúa đ  có các đ  xu t nghiên c uủ ể ề ấ ứ  

bi n pháp k  thu t giúp cho cây lúa phát tri n t t nh t.ệ ỹ ậ ể ố ấ

T  k t qu  nghiên c u các quy trình k  thu t đ  áp d ngừ ế ả ứ ỹ ậ ể ụ  vào s n xu t th c t  nh m ch ng bi n đ i khí h u và tăng hi uả ấ ự ế ằ ố ế ổ ậ ệ  

qu  s n xu t.ả ả ấ

1.4. Đi m m i c a đ  tàiể ớ ủ ề

­ Đ  tài đã xác đ nh đề ị ược ch  đ  nế ộ ướ ảc  nh hưởng đ n môi trế ườ  ng

đ t và có m i quan h  gi a các y u t  môi trấ ố ệ ữ ế ố ường  nh hả ưởng đ nế  

s  phát tri n c a b  r , sinh trự ể ủ ộ ễ ưởng và năng su t lúa   các th i kấ ở ờ ỳ chính c a cây lúa. ủ

­ Đ  tài đã xác đ nh đề ị ược m i quan h  gi a s  phát tri n c a b  rố ệ ữ ự ể ủ ộ ễ  các ch  đ  t i n c khác nhau v i s  sinh tr ng, phát tri n

c a thân lá, năng su t và các y u t  c u thành năng su t   các giaiủ ấ ế ố ấ ấ ở  

đo n sinh trạ ưởng chính c a cây lúa gi ng Khang dân 18.ủ ố

­ Đ  tài đã xác đ nh đề ị ược m i quan h  gi a s  sinh trố ệ ữ ự ưởng phát tri n c a thân lá b   nh hể ủ ị ả ưởng dưới tác đ ng c a các ch  đ  tộ ủ ế ộ ướ  i

nước khác nhau v i năng su t và các y u t  c u thành năng su t ớ ấ ế ố ấ ấ

­ Đ  tài đã nghiên c u  nh hề ứ ả ưởng tương tác gi a ch  đ  nữ ế ộ ước và 

phương pháp làm c  khác nhau đ n s  phát tri n c a b  r , sinhỏ ế ự ể ủ ộ ễ  

trưởng, năng su t lúa.ấ

CHƯƠNG I

CHƯƠNG I. T NG QUAN TÀI LI UỔ Ệ

1.1. C  s  khoa h c và th c ti n c a đ  tàiơ ở ọ ự ễ ủ ề

1.2. Đ c đi m hình thái, gi i ph u và sinh lý c a b  r  lúaặ ể ả ẫ ủ ộ ễ

1.2.1.Đ c đi m hình thái rặ ể ễ

1.2.1.1 Hình thái r  lúaễ1.2.1.2 Đ c đi m c u t o c a r  lúaặ ể ấ ạ ủ ễ1.2.2.Đ c đi m sinh lý c a b  r  lúaặ ể ủ ộ ễ

1.2.2.1 M t s  nghiên c u v  b  r  và ch c năng h p th  nộ ố ứ ề ộ ễ ứ ấ ụ ước1.2.2.2 R  lúa và ch c năng h p th  ch t dinh dễ ứ ấ ụ ấ ưỡng1.2.2.3 R  cây và ch c năng neo giễ ứ ữ1.2.3 nh hẢ ưởng c a y u t  di truy n đ n sinh lý r  lúaủ ế ố ề ế ễ

1.2.4.Các đ c đi m hình thái và sinh lý c a r   nh hặ ể ủ ễ ả ưởng đ n sinh ế

trưởng, phát tri n lúaể

1.3.Đi u ki n ngo i c nh  nh hề ệ ạ ả ả ưởng đ n sinh trế ưởng và 

ch c năng sinh lý c a r  lúaứ ủ ễ

1.3.1 nh hẢ ưởng c a ch  đ  tủ ế ộ ướ ướ ớ ấ ồi n c t i đ t tr ng lúa

1.3.2 nh hẢ ưởng c a các ch  đ  nủ ế ộ ướ ớc t i phát tri n rể ễ

1.3.3.  nh hẢ ưởng c a các ch  đ  nủ ế ộ ướ ớc t i sinh trưởng, năng su t ấlúa

1.3.4.Các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n sinh trế ưởng c a rủ ễ

1.3.4.1 Y u t  v t lýế ố ậ1.3.4.2 Y u t  hóa h cế ố ọ1.3.4.3 K  thu t canh tácỹ ậ

1.4.M i liên h  c a r  lúa v i sinh trố ệ ủ ễ ớ ưởng và phát tri n c aể ủ  lúa

1.4.1.Giai đo n mạ ạ

1.4.2.M i liên h  c a r  v i đ  nhánh và phát tri n c a thân láố ệ ủ ễ ớ ẻ ể ủ1.4.3.M i quan h  c a r  v i các y u t  c u thành năng su tố ệ ủ ễ ớ ế ố ấ ấ1.4.3.1 S  nhánh h u hi u (s  bông/khóm, s  bông/mố ữ ệ ố ố 2)1.4.3.2 S  h t và t  l  h t ch cố ạ ỷ ệ ạ ắ1.4.3.3 Kh i lố ượng 1000 h tạ1.4.3.4 Năng su tấ1.4.3.5 H  s  kinh t  và t  l  r /thân láệ ố ế ỷ ệ ễ1.4.4.M i quan h  c a r  v i kh  năng ch u ch ng ch uố ệ ủ ễ ớ ả ị ố ị

1.4.4.1 Ch u l nhị ạ1.4.4.2 Ch u h nị ạ1.4.4.3 Ch u úngị1.4.4.4 Ch ng đố ổ1.5.K t lu n rút ra t  ph n t ng quan tài li uế ậ ừ ầ ổ ệ

CHƯƠNG II

Đ I TỐ ƯỢNG, N I DUNG, PHỘ ƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ

2.1. Đ i tố ượng, ph m vi, đ a đi m, th i gian nghiên c uạ ị ể ờ ứ

2.1.1. Đ i tố ượng nghiên c uứ

2.3.3. Phương pháp theo dõi các ch  tiêu và phân tích m uỉ ẫ

2.3.4. Phương pháp phân tích s  li uố ệ

CHƯƠNG III

K T QU  NGHIÊN C U VÀ TH O LU NẾ Ả Ứ Ả Ậ

3.1. S   nh hự ả ưởng c a ch  đ  nủ ế ộ ước khác nhau đ n môiế  

trường đ t lúaấ

Các công th c ng p khô xen k  dung tr ng gi m so v iứ ậ ẽ ọ ả ớ  công th c ng p liên t c và th i gian ng p khô xen k  càng kéo dàiứ ậ ụ ờ ậ ẽ  

s  chênh l ch v  dung tr ng càng tăng.ự ệ ề ọ

S  lố ượng vi sinh v t c a các công th c b   nh hậ ủ ứ ị ả ưởng b iở  

ch  đ  nế ộ ước. Các công th c có ch  đ  nứ ế ộ ước ng p khô xen k  cóậ ẽ  

s  lố ượng vi sinh v t háo khí và k  khí tăng gi m tùy thu c vào giaiậ ỵ ả ộ  

đo n đạ ược cung c p nấ ước hay tháo c n.ạ

Ch  đ  nế ộ ước có  nh hả ưởng đ n môi trế ường s ng c a câyố ủ  lúa nh  giá tr  pH, hàm lư ị ượng lân d  tiêu nh ng y u t  này có  nhễ ữ ế ố ả  

hưởng đ n s  sinh trế ự ưởng cũng nh  phát tri n, năng su t c a câyư ể ấ ủ  lúa sau này

Ch  đ  nế ộ ước tác đ ng đ n lý, hóa tính đ t, môi trộ ế ấ ườ  ng

s ng c a lúa cũng nh  c a sinh v t trong đ t, bi n đ i các ch tố ủ ư ủ ậ ấ ế ổ ấ  dinh dưỡng t  d ng khó h p thu sang d  h p thu. Các thay đ i vừ ạ ấ ễ ấ ổ ề môi trường đ t do ch  đ  nấ ế ộ ước có th  do các nguyên nhân sau:ể

Sau quá trình canh tác k t c u đ t c  th  là dung tr ng đ tế ấ ấ ụ ể ọ ấ  

c a các công th c có s  thay đ i. Nguyên nhân có th  do ch  đủ ứ ự ổ ể ế ộ 

nướ ảc  nh hưởng đ n s  lế ố ượng vi sinh v t và s  phát tri n c a bậ ự ể ủ ộ 

r  lúa gây nên. Ch  đ  nễ ế ộ ước ng p thậ ường xuyên có s  lố ượng vi sinh v t l n, có th  là nguyên nhân làm dung tr ng tăng lên.ậ ớ ể ọ

S  lố ượng vi sinh v t k  khí c a công th c ng p liên t cậ ỵ ủ ứ ậ ụ  

l n h n các công th c ng p khô xen k  dài ngày, nh ng s  lớ ơ ứ ậ ẽ ư ố ượ  ng

vi sinh v t háo khí c a các công th c ng p khô xen k  th i gianậ ủ ứ ậ ẽ ờ  

ng n cao h n các công th c có th i gian ng p khô xen k  dài ngày. ắ ơ ứ ờ ậ ẽ

Dưới tác đ ng c a ch  đ  nộ ủ ế ộ ước khác nhau đã  nh hả ưở  ng

đ n lế ượng đ m d  tiêu, lân d  tiêu, và kali trao đ i. Các ch  tiêuạ ễ ễ ổ ỉ  này đ u cao h n   công th c nề ơ ở ứ ước c n xen k  so v i đ i ch ng.ạ ẽ ớ ố ứ  Bên c nh đó, công th c nạ ứ ước c n xen k  còn t o đi u ki n đạ ẽ ạ ề ệ ể 

lượng lân trong liên k t v i nhôm s  gi m đi, lế ớ ẽ ả ượng lân d ng ionạ  

s  tăng lên t  đó lẽ ừ ượng lân d  tiêu s  tăng.ễ ẽ

3.2. Ch  đ  nế ộ ướ ảc  nh hưởng đ n s  phát tri n c a b  rế ự ể ủ ộ ễ 

lúa và m i quan h  gi a môi trố ệ ữ ường v i s  phát tri n c a bớ ự ể ủ ộ 

r    các ch  đ  nễ ở ế ộ ước khác nhau

Tăng trưởng s  lố ượng r  c a các công th c tuân theo quy lu tễ ủ ứ ậ  chung là tăng đ u t  đ  nhánh đ n làm đòng, đ t c c đ i t i trề ừ ẻ ế ạ ự ạ ạ ỗ sau đó gi m đi   chín s a và chín. ả ở ữ

3.2.2.1 S  rố ễ

Hình 3.2 S  lố ượng r  lúa qua các th i kễ ờ ỳ

Các công th c có ch  đ  tứ ế ộ ướ ưới n c ng p khô xen k  th iậ ẽ ờ  gian ng n có s  lắ ố ượng r  nhi u h n so v i các công th c tễ ề ơ ớ ứ ướ  i

nước ng p khô xen k  dài  (p<0,05)  đi u này phù h p v i  cácậ ẽ ề ợ ớ  nghiên c u trứ ước đây nói r ng trong quá trình sinh trằ ưởng n u bế ị 

h n s  lạ ố ượng r  s  gi m, r  to và dài (Nguy n Đình Giao, 2007).ễ ẽ ả ễ ễ

S  lố ượng r  c a các công th c   các giai đo n đ u có sễ ủ ứ ở ạ ề ự khác bi t rõ ràng, đi u này ch  ra r ng s  lệ ề ỉ ằ ố ượng r  b   nh hễ ị ả ưở  ng

b i ch  đ  tở ế ộ ướ ưới n c (p<0,05)

3.2.2.2 Chi u dài rề ễ

Chi u dài r  lúa là m t trong các ch  tiêu b   nh hề ễ ộ ỉ ị ả ưởng b iở  

ch  đ  tế ộ ướ ưới n c. Chi u dài b  r  có quy lu t sinh trề ộ ễ ậ ưởng phát tri n tể ương t  nh  s  r , tăng ngay t  khi c y và tăng đ u su t quáự ư ố ễ ừ ấ ề ố  trình t  khi c y đ n th i k  tr  và gi m   các giai đo n chín s aừ ấ ế ờ ỳ ỗ ả ở ạ ữ  

và chín hoàn toàn. Chi u dài b  r  lúa đ t cao nh t t i giai đo nề ộ ễ ạ ấ ạ ạ  

tr ,   th i k  này b  r  lúa ăn r ng và sâu giúp hút đỗ ở ờ ỳ ộ ễ ộ ược nhi uề  

nước, dinh dưỡng khoáng ph c v  cho quá trình trao đ i ch t đụ ụ ổ ấ ể chuy n hóa sang th i k  tích lũy h t.ể ờ ỳ ạ

Hình 3.3 T ng chi u dài r  lúa qua các th i kổ ề ễ ờ ỳ

3.2.2.3 Đường kính rễ

K t qu  cho th y nhìn chung đế ả ấ ường kính r  tăng, gi mễ ả  theo quy lu t chung đó là tăng t  khi gieo và đ t c c đ i   th i kậ ừ ạ ự ạ ở ờ ỳ lúa tr , sau đó gi m d n   các giai đo n chín s a và chín. Các côngỗ ả ầ ở ạ ữ  

th c có ch  đ  tứ ế ộ ướ ưới n c xen k  dài ngày h n có đẽ ơ ường kính rễ lúa l n h n so v i các công th c đớ ơ ớ ứ ượ ướ ước t i n c thường xuyên (p<0,05)

Hình 3.4 Trung bình đường kính r  qua các th i kễ ờ ỳ

3.2.2.4 Kh i lố ượng r  qua các th i kễ ờ ỳ

Kh i lố ượng c a b  r  là ch  tiêu t ng h p c a các y u tủ ộ ễ ỉ ổ ợ ủ ế ố 

nh  s  r , đư ố ễ ường kính r  và chi u dài r ễ ề ễ

Hình 3.5 T ng kổ h i lố ượng r  lúa qua các th i kễ ờ ỳ

Kh i lố ượng r  c a các công th c gi m d n t  l  ngh chễ ủ ứ ả ầ ỷ ệ ị  

v i th i gian xen k  nớ ờ ẽ ước được cung c p. Ch  đ  tấ ế ộ ướ ưới n c ng pậ  

thường xuyên có kh i lố ượng r  l n h n so v i các công th c cóễ ớ ơ ớ ứ  

ch  đ  tế ộ ưới xen k  dài ngày (p<0,05).ẽ

Kh i lố ượng r  lúa c a t t c  các công th c tăng đ u t  khiễ ủ ấ ả ứ ề ừ  

c y và đ t c c đ i t i tr  Các công th c tấ ạ ự ạ ạ ỗ ứ ưới ng p thậ ường xuyên 

và th i gian ng p khô xen k  ng n tăng m nh t  đ  nhánh đ n làmờ ậ ẽ ắ ạ ừ ẻ ế  đòng, còn các công th c tứ ưới xen k  dài ngày tăng m nh t  làmẽ ạ ừ  đòng đ n tr  (p<0,05).ế ỗ

3.2.2.5 Phân b  r  trong đ t qua các th i kố ễ ấ ờ ỳ

Kh i lố ượng r    t ng 0­5cmễ ở ầ

 giai đo n đ  nhánh kh i l ng r  b   nh h ng b i ch

đ  tộ ướ ưới n c (p<0,05). Kh i lố ượng r  t ng đ t t  0­5cm dao đ ngễ ầ ấ ừ ộ  

t  0,12g/khóm (CT5) đ n 0,22g/khóm (CT2), trong đó CT2 cao nh từ ế ấ  thu c nhóm a cao h n các công th c CT3, CT4 và CT5 v i m c tinộ ơ ứ ớ ứ  

t  0­5cm.   giai đo n làm đòng kh i lừ Ở ạ ố ượng r  c a CT2 cao nh tễ ủ ấ  

đ t 0,53g/khóm, CT5 th p nh t ch  đ t 0,30g/khóm (p<0,05).ạ ấ ấ ỉ ạ

Qua phân tích cho th y kh i lấ ố ượng r  t i t ng đ t 0­5cmễ ạ ầ ấ  chi m m t t  l  khá l n trong t ng kh i lế ộ ỷ ệ ớ ổ ố ượng c a b  r , đây làủ ộ ễ  

t ng đ t nông t p trung r  nhi u và là g c r  nên c n quan tâm đầ ấ ậ ễ ề ố ễ ầ ể 

gi  đữ ượ ễ ạ ầc r  t i t ng đ t này càng nhi u càng t t và duy trì đ nấ ề ố ế  

giai đo n chín.ạ

Kh i lố ượng r    t ng 5­15cmễ ở ầ

Giai   đo n   đ   nhánh   kh i   lạ ẻ ố ượng   r   dao   đ ng   t   0,13   –ễ ộ ừ  0,19g/khóm, CT2 đ t cao nh t (0,19g/khóm) và th p nh t là CT5ạ ấ ấ ấ  (0,013g/khóm) tuy nhiên giai đo n này kh i lạ ố ượng r  khôngb   nhễ ị ả  

hưởng b i ch  đ  nở ế ộ ước. 

Hình 3.7: Kh i lố ượng r  lúa t i t ng đ t t  5­15cm qua các th i kễ ạ ầ ấ ừ ờ ỳ

 giai đo n làm đòng kh i l ng r  c a CT2 đ t cao nh t

(0,55g/khóm) và CT5 th p nh t (0,33g/khóm) cho th y kh i lấ ấ ấ ố ượ  ng

r  c a các công th c b   nh hễ ủ ứ ị ả ưởng b i ch  đ  nở ế ộ ước (p<0,05)

K t qu  trên cho th y kh i lế ả ấ ố ượng r  t p trung ch  y u ễ ậ ủ ế ở 

t ng đ t này chi m kho ng 46­55%   giai đo n tr  so v i t ngầ ấ ế ả ở ạ ỗ ớ ổ  

kh i lố ượng r , đi u này cho th y đây là t ng đ t có ý nghĩa quanễ ề ấ ầ ấ  

tr ng cho b  r  phát tri n hay nói cách khác c n có bi n pháp canhọ ộ ễ ể ầ ệ  tác t t đ  t o đi u ki n t t nh t cho b  r  phát tri n t i t ng đ tố ể ạ ề ệ ố ấ ộ ễ ể ạ ầ ấ  

t  5­15cm.ừ

Kh i lố ượng r    t ng 15­25cmễ ở ầ

T i t ng đ t t  15­25 cm so v i m t đ t đây là t ng đ tạ ầ ấ ừ ớ ặ ấ ầ ấ  

dưới cùng c a t ng canh tác sát v i t ng đ  cày. T ng đ t nàyủ ầ ớ ầ ế ầ ấ  

kh i lố ượng r  c a các công th c gi m rõ r t so v i kh i lễ ủ ứ ả ệ ớ ố ượng rễ 

t i t ng đ t t  0­5 cm và 5­15cm. K t qu  này phù h p v i nghiênạ ầ ấ ừ ế ả ợ ớ  

c u c a O. Sariam (2009) m t đ  r    t ng đ t t  0­10cm l n,ứ ủ ậ ộ ễ ở ầ ấ ừ ớ  

gi m d n   t ng 10cm đ t ti p theoả ầ ở ầ ấ ế

Kh i lố ượng r  c a t ng đ t t  15­25cm cũng tuân theo quyễ ủ ầ ấ ừ  

lu t chung c a t ng b  r  và các t ng đ t phía trên là tăng đ u tậ ủ ổ ộ ễ ầ ấ ề ừ giai đo n đ  nhánh đ n làm đòng và đ t c c đ i t i tr  sau đóạ ẻ ế ạ ự ạ ạ ỗ  

gi m d n   các giai đo n chín s a và chín. ả ầ ở ạ ữ

Hình 3.8: Kh i lố ượng r  lúa t i t ng đ t t  15­25cm qua các th iễ ạ ầ ấ ừ ờ  

kỳ

Nh  v y có th  k t lu n r ng ch  đ  nư ậ ể ế ậ ằ ế ộ ướ ảc  nh hưởng rõ 

r t không ch  đ n s  r , chi u dài r , đệ ỉ ế ố ễ ề ễ ường kính r  mà còn  nhễ ả  

hưởng đ n t ng kh i lế ổ ố ượng r , kh i lễ ố ượng r  các t ng đ t 0­5cm;ễ ầ ấ  5­15cm; 15­25cm   các th i k  Đ  nở ờ ỳ ủ ướ ố ược s  l ng r  nhi u, r  ănễ ề ễ  

t p trung   t ng đ t t  0­5cm và 5­15cm còn khi h n kéo dài sậ ở ầ ấ ừ ạ ố 

lượng r  ít, đễ ường kính r  l n h n và phân b  xu ng t ng đ t 15­ễ ớ ơ ố ố ầ ấ25cm nhi u h n. K t qu  nghiên c u này phù h p v i nghiên c uề ơ ế ả ứ ợ ớ ứ  

c a Gowda và c ng s ( 2011), chi u dài r  l n, đủ ộ ự ề ễ ớ ường kính và số 

lượng r  là s  k t h p hoàn h o đ  hút dinh dễ ự ế ợ ả ể ưỡng, nước, mu iố  

khoáng và là c  s  làm tăng năng su t h t trong đi u ki n thi uơ ở ấ ạ ề ệ ế  

h t nụ ước, ho c khô h n.S  lặ ạ ố ượng rễ

Ch  đ  nế ộ ước c n xen k  không gây y m khí, do đó ô xyạ ẽ ế  

đu c cung c p đ y đ  cho r  lúa phát tri n, ngoài ra ch t dinhợ ấ ầ ủ ễ ể ấ  

dưỡng trong đ t cũng đấ ược chuy n hóa ch t dinh dể ấ ưỡng sang d ngạ  

d  tiêu nhanh h n nh  s  ho t đ ng m nh m  c a vi sinh v t.ễ ơ ờ ự ạ ộ ạ ẽ ủ ậ  

Đi u này giúp h  r  phát tri n m nh v i s  lề ệ ễ ể ạ ớ ố ượng r  nhi u h nễ ề ơ  

h n   ch  đ  nẳ ở ế ộ ước c n xen k  so v i ch  đ  nạ ẽ ớ ế ộ ước thông thường. 

Ch  đ  xen k  ng p khô v i đi u ki n 4 ngày là phù h p, th i gianế ộ ẽ ậ ớ ề ệ ợ ờ  xen k  càng kéo dài s  lẽ ố ượng r  càng gi m. ễ ả

Đường kính rễ

Đường kính r  lúa tăng lên t  đ  nhánh và đ t c c đ i khiễ ừ ẻ ạ ự ạ  lúa tr , sau đó gi m   giai đo n chín. Các công th c tỗ ả ở ạ ứ ưới nướ  cnhi u s  lề ố ượng r  nhi u nh ng đễ ề ư ường kính r  l i nh  và ngễ ạ ỏ ượ  c

l i   các công th c tạ ở ứ ưới ít nước. 

Đi u quan tr ng h n n a chính là ch  đ  nề ọ ơ ữ ế ộ ướ ạc c n xen kẽ làm cho môi trường đ t không b  y m khí, các vi sinh v t háo khíấ ị ế ậ  

ho t đ ng m nh h n, quá trình khoáng hóa m nh m , gi i thoátạ ộ ạ ơ ạ ẽ ả  nhi u dinh dề ưỡng d  tiêu h n làm cho cây lúa có b  r  phát tri nễ ơ ộ ễ ể  

v i đớ ường kính r  l n h n. Thiyagarajan và Selvaraju (2001) cũngễ ớ ơ  cho k t lu n tế ậ ương t , các gi ng lúa có kh  năng ch u h n t tự ố ả ị ạ ố  

thường có đường kính r  l n, chi u dài r  l n và ăn sâu h n trongễ ớ ề ễ ớ ơ  các t ng đ t sâu.ầ ấ

h n h n   ch  đ  nơ ẳ ở ế ộ ước c n xen k  so v i ch  đ  nạ ẽ ớ ế ộ ước thông 

thường. Theo Bhuiyan và c ng s  (1995), khi lộ ự ượng nước cung c pấ  

gi m đi cây lúa có xu hả ướng kéo dài chi u dài c a r  xu ng cácề ủ ễ ố  

đ n làm đòng đây là th i k  cây lúa sinh trế ờ ỳ ưởng m nh v  thân, lá,ạ ề  

r  nên nhu c u nễ ầ ước cao. Các công th c xen k  ng p khô dài bứ ẽ ậ ị tháo c n vào th i đi m này nên kh i lạ ờ ể ố ượng r  c a các công th cễ ủ ứ  này b  h n ch  T  làm đòng đ n tr  các công th c có ch  đ  ng pị ạ ế ừ ế ỗ ứ ế ộ ậ  khô xen k  dài đẽ ược cung c p l i nấ ạ ước nên t i th i k  này chúngạ ờ ỳ  sinh trưởng t t h n. Đi u này cho th y nhu c u nố ơ ề ấ ầ ước cho cây lúa ở giai đo n t  đ  nhánh đ n làm đòng r t quan tr ng không nh ngạ ừ ẻ ế ấ ọ ữ  

nó  nh hả ưởng đ n b  r  mà còn  nh hế ộ ễ ả ưởng đ n c  sinh trế ả ưở  ng

c a cây lúa cũng nh  năng su t sau này.ủ ư ấ

Phân b  r    các t ng đ tố ễ ở ầ ấ

Nhìn chung, kh i lố ượng khô c a r  t p chung ch  y u ủ ễ ậ ủ ế ở 

l p đ t m t 0 – 5 cm và gi m d n xu ng các l p đ t còn l i.ớ ấ ặ ả ầ ố ớ ấ ạ  

Tr ng lọ ượng khô c a c  b  r  tăng d n t  đ  nhánh t i đa và đ iủ ả ộ ễ ầ ừ ẻ ố ạ  

c c đ i t i tr  sau đó gi m   th i k  chín lúa.ự ạ ạ ỗ ả ở ờ ỳ

Các công th c có ch  đ  ng p khô xen k  có s  r , chi uứ ế ộ ậ ẽ ố ễ ề  dài r , đu ng kính r  và tr ng lu ng khô c a r    các t ng đ t caoễ ờ ễ ọ ợ ủ ễ ở ầ ấ  

h n rõ r t so v i công th c đ i ch ng. S  khác bi t v  s  r ,ơ ệ ớ ứ ố ứ ự ệ ề ố ễ  chi u dài r , đu ng kính r  và tr ng lu ng khô c a r  gi a cácề ễ ờ ễ ọ ợ ủ ễ ữ  công th c tứ ướ ưới n c và làm c  khác nhau đỏ ược phát hi n. ệ

Phương pháp làm c  b ng cào c  c i ti n cũng góp ph nỏ ằ ỏ ả ế ầ  tăng s  r  lúa trong c  ba th i k  Phố ễ ả ờ ỳ ương pháp này giúp cho không khí được phân tán t t h n trong đ t, đ ng th i có tác d ng làm đ tố ơ ấ ồ ờ ụ ứ  các r  già và kích thích ra nhi u r  m i h n nên b  r  đễ ề ễ ớ ơ ộ ễ ược phát tri n t t h n. ể ố ơ