Từ cuộc sống hiện đại, thơ anh ngày càng bắt nguồn trở lại vào hồn thơ cổ điển của dân tộc - Nguyễn Đình Thi đã nhận xét như thế về thơ Tố Hữu. Đọc thơ Tố Hữu, ta thấy nhận xét của Nguyễn Đình Thi thật đúng và cảm nhận được tính dân tộc đậm đà, thấy phảng phất trong hồn thơ của một thời quá khứ. Việt Bắc là một trong số rất nhiều bài thơ mang nét cổ điển như thế. Đọc Việt Bắc ta cảm nhận được sức mạnh của bản sắc dân tộc ấy. Tính dân tộc trong thơ Tố Hữu, trước tiên thể hiện ở hình thức. Có lẽ Việt Bắc là bài thơ lục bát hay nhất của Tố Hữu, trong đó âm điệu lục bát đã nhuần nhuyễn, tinh diệu, đến mức mẫu mực, mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1Đ bài: Vi t B c là m t trong nh ng bài th th hi n r t đ m đà tính dân t cề ệ ắ ộ ữ ơ ể ệ ấ ậ ộ
được th hi n trong ngh thu t th T H u. Hãy làm rõ đi u đóể ệ ệ ậ ơ ố ữ ề
Bài làm
"T cu c s ng hi n đ i, th anh ngày càng b t ngu n tr l i vào h n th c đi n c a dânừ ộ ố ệ ạ ơ ắ ồ ở ạ ồ ơ ổ ể ủ
t c" Nguy n Đình Thi đã nh n xét nh th v th T H u. Đ c th T H u, ta th yộ ễ ậ ư ế ề ơ ố ữ ọ ơ ố ữ ấ
nh n xét c a Nguy n Đình Thi th t đúng và c m nh n đậ ủ ễ ậ ả ậ ược tính dân t c đ m đà, th yộ ậ ấ
ph ng ph t trong "h n th " c a m t th i quá kh Vi t B c là m t trong s r t nhi u bàiả ấ ồ ơ ủ ộ ờ ứ ệ ắ ộ ố ấ ề
th mang nét "c đi n" nh th Đ c Vi t B c ta c m nh n đơ ổ ể ư ế ọ ệ ắ ả ậ ượ ức s c m nh c a b n s cạ ủ ả ắ dân t c y.ộ ấ
Tính dân t c trong th T H u, trộ ơ ố ữ ước tiên th hi n hình th c. Có l Vi t B c là bài thể ệ ở ứ ẽ ệ ắ ơ
l c bát hay nh t c a T H u, trong đó âm đi u l c bát đã nhu n nhuy n, tinh di u, đ nụ ấ ủ ố ữ ệ ụ ầ ễ ệ ế
m c m u m c:ứ ẫ ự
Mình v r ng núi nh ai ề ừ ớ Trám bùi đ r ng, măng mai đ già ể ụ ể Mình đi có nh nh ng nhà ớ ữ
H t hiu lau xám đ m đà lòng son ắ ậ
Nh sao ti ng mõ r ng chi u ớ ế ừ ề Chày đêm n n c i đ u đ u su i xa ệ ố ề ề ố
Nh gì nh nh ng ớ ư ớ ườ i yêu Trăng lên đ u núi n ng chi u l ng n ầ ắ ề ư ươ ng.
Nh ng câu th l c bát y có th x p bên c nh nh ng câu ca dao dân gian, nh ng câu l cữ ơ ụ ấ ể ế ạ ữ ữ ụ bát c đi n hay nh t c a ta. Ti ng Vi t trong nh ng câu y th t bình d mà đ m th m,ổ ể ấ ủ ế ệ ữ ấ ậ ị ằ ắ
th t trong tr o mà sâu l ng. L i th quy n th t ch t v i nh ng ti t t u co du i m mậ ẻ ắ ờ ơ ệ ậ ặ ớ ữ ế ấ ỗ ề
Trang 2m i, c t lên nh nh ng nét nh c, nh ng giai đi u b ng ngôn t ạ ấ ư ữ ạ ữ ệ ằ ừ
Nh ng nói đ n Vi t B c có l cái gây n tư ế ệ ắ ẽ ấ ượng đ m nh t trong ngậ ấ ườ ọi đ c là cái c u trúcấ
đ c đáo c a nó. T H u đã tái hi n m t b c tranh hoành tráng tr i ra trong m t th i gianộ ủ ố ữ ệ ộ ứ ả ộ ờ dài t i mớ ười lăm năm (Nh khi kháng Nh t thu còn Vi t Minh) bao quát m t không gianớ ậ ở ệ ộ
r ng, bao quát toàn b Vi t B c (t "Mái đình H ng Thái, cây đa Tân Trào" đ n "Nh tộ ộ ệ ắ ừ ồ ế ớ ừ Cao L ng nh sang Nh Hà"). Bài th mu n có xu hạ ớ ị ơ ố ướng tr thành di n ca l ch s (ki uở ễ ị ử ể
nh "Ba mư ươi năm đ i ta có Đ ng sau này!). Nh ng s dĩ nó không là di n ca h n, b i vìờ ả ư ở ễ ẳ ở thi sĩ đã tìm đ n m t k t c u truy n th ng c a l i Hát giao duyên. C bài th dài nh m tế ộ ế ấ ề ố ủ ố ả ơ ư ộ
cu c hát đ i đáp nam n T a nh nh ng khúc tr tình trong Giã b n hay Ti n d n ngộ ố ữ ự ư ữ ữ ạ ễ ặ ườ i yêu. C bài th dài ch y u là l i c a hai nhân v t. Ngả ơ ủ ế ờ ủ ậ ườ ở ạ ừi l i r ng núi chi n khu là côế gái Vi t B c, ngệ ắ ườ ềi v xuôi là anh cán b cách m ng. T a nh "li n ch li n anh" trongộ ạ ự ư ề ị ề hát Quan h Cu c chia tay l n c a cán b Đ ng và Chính ph kháng chi n v i Vi t B cọ ộ ớ ủ ộ ả ủ ế ớ ệ ắ
được thu vào cu c chia tay c a m t đôi trai gái. Nói khác h n, tác gi đã ch n tình yêuộ ủ ộ ơ ả ọ
c a đôi trai gái làm m t góc nhìn đ bao quát toàn c nh Vi t B c, v i "Mủ ộ ể ả ệ ắ ớ ười lăm năm yấ thi t tha m n n ng". Chuy n chung đã hóa thành chuy n riêng, chuy n cách m ng c aế ặ ồ ệ ệ ệ ạ ủ dân nước tr thành chuy n tình yêu c a l a đôi.ở ệ ủ ứ
M t s ki n chính tr đã chuy n hoá thành th ca theo cách tâm tình hoá chính là m t đ cộ ự ệ ị ể ơ ộ ặ
tr ng c a l i th tr tình chính tr c a T H u. Vi c "d i đô" (Vi t B c là th đô khángư ủ ố ơ ữ ị ủ ố ữ ệ ờ ệ ắ ủ chi n T H u g i là "Th đô gió ngàn") đã thành câu chuy n ân tình chung th y c aế ố ữ ọ ủ ệ ủ ủ
người cách m ng v i r ng núi chi n khu, v i đ ng bào, v i quá kh , v i chính mình.Đôiạ ớ ừ ế ớ ồ ớ ứ ớ trai gái x ng hô theo l i r t dân gian: Ta mình. N i băn khoăn l n nh t c a ta và mìnhư ố ấ ỗ ớ ấ ủ trong cu c chia tay giã b n là ân tình chung thu :ộ ạ ỷ
Mình v thành th xa xôi ề ị Nhà cao còn nh núi đ i n a chăng? ớ ồ ữ
Ph cao còn nh b n làng ố ớ ả Sáng đèn còn nh m nh trăng gi a r ng ớ ả ữ ừ
Trang 3"Mình v mình có nh ta" đã là chuy n chung thu ! Nh ng "mình đi mình có nh mình"ề ớ ệ ỷ ư ớ thì ân tình chung thu đã đỷ ược đ y t i m t m c th t sâu. Mình đi kh i Vi t B c là điẩ ớ ộ ứ ậ ỏ ệ ắ
kh i th i gian kh , n i gian kh , có th mình quên ta ph ta. Nh ng mình có nh chínhỏ ờ ổ ơ ổ ể ụ ư ớ mình chăng, có ph chính mình đụ ược chăng? B i quên Ta cũng chính là quên Mình đó.ở
Nh ng câu h i thâm thúy ân tình nh v y đã giúp T H u dân gian hoá, truy n th ng hoáữ ỏ ư ậ ố ữ ề ố
m t v n đ c a cách m ng, v n đ c a hôm nay. Ngộ ấ ề ủ ạ ấ ề ủ ười con trai cũng tr l i, cũng ghiả ờ lòng t c d v i m t tinh th n nh th ạ ạ ớ ộ ầ ư ế
Ta v mình có nh ta ề ớ
Ta v ta nh nh ng hoa cùng ng ề ớ ữ ườ i
Nhà cao ch ng khu t non xanh ẳ ấ
Ph đông càng gi c chân nhanh b ố ụ ướ c đ ườ ng
Mình đi mình l i nh mình ạ ớ Ngu n bao nhiêu n ồ ướ c nghĩa tình b y nhiêu ấ
K t c u đ i đáp hài hoà v i l i th l c bát giàu ch t dân gian nh th đã làm cho bài Vi tế ấ ố ớ ố ơ ụ ấ ư ế ệ
B c c a T H u có cái dáng d p c a m t bài hát giao duyên đắ ủ ố ữ ấ ủ ộ ược vi t theo l i dân gian.ế ố
Nó làm cho bài th g n gũi v i tâm h n qu n chúng và d dàng gia nh p vào m ch vănơ ầ ớ ồ ầ ễ ậ ạ hoá dân gian, tr thành nh ng l i hát ru. Th m chí có th trình bày bài th theo l i di nở ữ ờ ậ ể ơ ố ễ
xướng dân gian r t thích h p.ấ ợ
Có l cũng c n ph i nói thêm v phong v c đi n c a nó. Đây là m t nét truy n th ngẽ ầ ả ề ị ổ ể ủ ộ ề ố khác c a th T H u. Trong bài "Kính g i c Nguy n Du", chúng ta th y không khí l củ ơ ố ữ ử ụ ễ ấ ụ bát th t trang tr ng. Thi sĩ đã dùng nh ng thi li u c a"Truy n Ki u" đ tâm tình v i tácậ ọ ữ ệ ủ ệ ề ể ớ
gi "Truy n Ki u", ông cũng dùng hình th c l y Ki u, t p Ki u đ làm cho bài th cóả ệ ề ứ ấ ề ậ ề ể ơ phong v c đi n. Còn đây không riêng chúng ta đã th y k t c u tr tình c a bài th ,ị ổ ể ở ấ ế ấ ữ ủ ơ
gi ng đi u t bình c a bài có ph n nghiêng h n v c đi n. Câu l c bát nh ng ch yọ ệ ứ ủ ầ ẳ ề ổ ể ụ ở ữ ỗ ấ
thường ch t ch không l ng, ch "đúc" nhi u, ch "nặ ứ ỏ ữ ề ữ ước" ít. Hình th c ti u đ i đứ ể ố ượ ử c s
Trang 4d ng dày và bi n hoá nh p nhàng. Nh ng có l đáng nói h n v n là l i v thiên nhiênụ ế ị ư ẽ ơ ẫ ố ẽ trong các câu th l c bát y. Nói riêng đo n "Hoa cùng ngơ ụ ấ ạ ười", có th th y ngay, thi sĩ t oể ấ ạ hình theo l i xây d ng b tranh tr tình m t hình th c r t ph bi n c a ngh thu t cố ự ộ ữ ộ ứ ấ ổ ế ủ ệ ậ ổ
đi n. Hoa và ngể ười soi chi u nhau, tôn vinh l n nhau. Còn b c tranh dế ẫ ứ ường nh đã táiư
hi n tr n v n đ y đ nh p v n hành luân chuy n c a thiên nhiên và con ngệ ọ ẹ ầ ủ ị ậ ể ủ ười Vi t B c:ệ ắ
Ta v mình có nh ta, ề ớ
Ta v , ta nh nh ng hoa cùng ng ề ớ ữ ườ i
R ng xanh hoa chu i đ t ừ ố ỏ ươ i Đèo cao n ng ánh dao gài th t l ng ắ ắ ư Ngày xuân m n tr ng r ng ơ ở ắ ừ
Nh ng ớ ườ i đan nón chu t t ng s i giang ố ừ ợ
Ve kêu r ng phách đ vàng ừ ổ
Nh cô em gái hái măng m t mình ớ ộ
R ng thu trăng r i hòa bình ừ ọ
Nh ai ti ng hát ân tình thu chung ớ ế ỷ
Thành công c a bài th Vi t B c còn nhi u phủ ơ ệ ắ ở ề ương di n khác nh : ngôn ng , n iệ ư ữ ộ dung, hình tượng nhân v t tr tình Nh ng có th kh ng đ nh ch t dân t c, ch t truy nậ ữ ư ể ẳ ị ấ ộ ấ ề
th ng đ m đà đã t o nên s c s ng, s c lay đ ng lòng ngố ậ ạ ứ ố ứ ộ ười cho bài th Và Vi t B cơ ệ ắ cùng v i nh ng bài th khác c a T H u đã kh ng đ nh phong cách đ c đáo c a ông trongớ ữ ơ ủ ố ữ ẳ ị ộ ủ
su t ch ng đố ặ ường c m bút c a ngầ ủ ười ngh sĩ cách m ng: t hi n đ i tr v v i c đi n,ệ ạ ừ ệ ạ ở ề ớ ổ ể
tr v v i nét dân t c và truy n th ng.ở ề ớ ộ ề ố