Văn hoá là hành trang không thể thiếu trong hành trình cuộc đời của mỗi người. Nhưng có được nó thì không hề đơn giản. Trong một bộ phim truyền hình Việt Nam mới công chiếu gần đây, có nhân vật đã nhắc nhở người cháu của mình rằng: “Ta có thể nhặt được một gói tiền nhưng sẽ không có ai đánh rơi một gói văn hoá cho ta nhặt”. Đây thực sự là một triết lý về cuộc sống và cách sống mà có lẽ không chỉ người cháu là cần ghi nhớ suốt đời.
Trang 1Đ bài: Trong m t b phim truy n hình Vi t Nam m i công chi u g n đây, có m tề ộ ộ ề ệ ớ ế ầ ộ nhân v t đã nh c nh ngậ ắ ở ười cháu c a mình r ng: “Ta có th nh t đủ ằ ể ặ ược m t góiộ
ti n nh ng s không có ai đánh r i m t gói văn hoá cho ta nh t”.ề ư ẽ ơ ộ ặ
Bài làm Văn hoá là hành trang không th thi u trong hành trình cu c đ i c a m i ngể ế ộ ờ ủ ỗ ười. Nh ng cóư
được nó thì không h đ n gi n. Trong m t b phim truy n hình Vi t Nam m i côngề ơ ả ộ ộ ề ệ ớ chi u g n đây, có nhân v t đã nh c nh ngế ầ ậ ắ ở ười cháu c a mình r ng: “Ta có th nh t đủ ằ ể ặ ượ c
m t gói ti n nh ng s không có ai đánh r i m t gói văn hoá cho ta nh t”. Đây th c s làộ ề ư ẽ ơ ộ ặ ự ự
m t tri t lý v cu c s ng và cách s ng mà có l không ch ngộ ế ề ộ ố ố ẽ ỉ ười cháu là c n ghi nh su tầ ớ ố
đ i.ờ
“Gói ti n” tề ượng tr ng cho nh ng giá tr v t ch t. “Nh t đư ữ ị ậ ấ ặ ược m t gói ti n”' là m t tìnhộ ề ộ
hu ng tuy không thố ường xuyên x y ra nh ng cũng không ph i là hi m g p trong cu cả ư ả ế ặ ộ
s ng. Đó là s ng u nhiên, tình c , và vì th , có th đ n v i b t kì ai.ố ự ẫ ờ ế ể ế ớ ấ
“Văn hoá” là m t ph m trù tr u tộ ạ ừ ượng, thu c v ý th c c a con ngộ ề ứ ủ ười. Có th hi u m tể ể ộ cách đ n gi n: Văn hoá là nh ng giá tr đ p đ c a tâm h n nh trí tu , nhân cách; nó thơ ả ữ ị ẹ ẽ ủ ồ ư ệ ể
hi n thái đ , hành vi ng x c a m i ngệ ở ộ ứ ử ủ ỗ ười. “Gói văn hoá” ch là cách nói hình nh, b iỉ ả ở văn hoá v n dĩ không có hình hài, cách nói y ch có tác d ng hô ng v i v trố ấ ỉ ụ ứ ớ ế ước đ đ tể ặ
ra m t tộ ương quan nh m nh n m nh ý mà thôi. Đi li n v i “gói văn hoá” không còn là haiằ ấ ạ ề ớ
ti ng “có th ” mang tính tế ể ương đ i n a mà là thái đ kh ng đ nh qu quy t và ch cố ữ ộ ẳ ị ả ế ắ
ch n: “s không ai đánh r i m t gói văn hoá cho ta nh t”.ắ ẽ ơ ộ ặ
Nh v y, nh ng giá tr v t ch t ta có th nh n đư ậ ữ ị ậ ấ ể ậ ượ ừc t cu c s ng mà đôi khi không c nộ ố ầ
t n chút s c l c nào. Nh ng v i nh ng giá tr tinh th n, không ai có th mang l i cho ta;ố ứ ự ư ớ ữ ị ầ ể ạ quá trình ti p nh n hoàn toàn ph thu c vào b n thân nh ng n l c và s ch đ ng tìmế ậ ụ ộ ả ữ ỗ ự ự ủ ộ
ki m, tích lũy c a ta.ế ủ
Ta có th “nh t để ặ ược m t gói ti n” b i ti n nói cho cùng cũng ch là v t ngoài thân, dùộ ề ở ề ỉ ậ
được gi gìn v n có th th t l c, dù c n tr ng đ n m y cũng có lúc s s y đánh r i.ữ ẫ ể ấ ạ ẩ ọ ế ấ ơ ẩ ơ
Trang 2Nh ng văn hoá thì khác, nó không t n t i d ng v t ch t mà nh đã nói trên thu cư ồ ạ ở ạ ậ ấ ư ở ộ
v ý th c, không th “đánh r i”, cũng không th “nh t”. H n th n a, nó là k t qu c aề ứ ể ơ ế ặ ơ ế ữ ế ả ủ
m t quá trình tích lũy, hoàn thi n lâu dài, b n b nên không th t nhiên xu t hi n conộ ệ ề ỉ ể ự ấ ệ ở
người, không ai d dàng có đễ ược nó ch nh vào m t s may m n, tình c trong cu cỉ ờ ộ ự ắ ờ ộ
s ng.ố
Có th nói, đây là m t quan ni m đúng đ n, sâu s c. Nh t là khi nó để ộ ệ ắ ắ ấ ược đ a vào l iư ờ tho i nh l i khuyên c a m t ngạ ư ờ ủ ộ ười dành cho cháu. Vì là m t l i khuyên, nên nó r t chânộ ờ ấ thành; và vì nó thu c v m t ngộ ề ộ ườ ới l n tu i ngổ ười đã t ng tr i nghi m sâu s c cu c đ iừ ả ệ ắ ộ ờ
— nên nó r t th m thía và r t đáng đ ta tin.ấ ấ ấ ể
Và song song v i vi c c m nh n b c thông đi p mà tác gi g i g m, có l ta cũng nên vàớ ệ ả ậ ứ ệ ả ử ắ ẽ
c n ph i đ t ra m t câu h i n a. Đó là: Làm th nào đ t nâng cao v n văn hoá cho b nầ ả ặ ộ ỏ ữ ế ể ự ố ả thân?
Câu h i này không h khó. B i b n thân c m t “t nâng cao v n văn hoá” cũng đã baoỏ ề ở ả ụ ừ ự ố hàm m t ph n câu tr l i trong đó. Vâng, ý th c t giác là y u t căn b n nh t. B i nhộ ầ ả ờ ứ ự ế ố ả ấ ở ư
đã nói trên, khác v i v t ch t, văn hoá thu c v ý th c. Cu c s ng khách quan ch cóở ớ ậ ấ ộ ề ứ ộ ố ỉ
th tác đ ng ch không th thay đ i nó. S t n t i, phát tri n c a nó để ộ ứ ể ổ ự ồ ạ ể ủ ược quy t đ nh b iế ị ở
ch th là b n thân ta. Ch ng h n, b n có th có m t t đ y sách, m b t b n đ c sáchủ ể ả ẳ ạ ạ ể ộ ủ ầ ẹ ắ ạ ọ
h ng ngày, nh ng t t c s là vô nghĩa n u nh b n ch đ n thu n là đ c mà khôngằ ư ấ ả ẽ ế ư ạ ỉ ơ ầ ọ nghi n ng m, không n l c ti p nh n nh ng giá tr c a cu n sách y. Đây ch là m t víề ẫ ỗ ự ế ậ ữ ị ủ ố ấ ỉ ộ
d nh , nh ng có l nó cũng ph n nào cho th y vai trò, t m quan tr ng c a ý th c trongụ ỏ ư ẽ ầ ấ ầ ọ ủ ứ quá trình trau d i v n văn hoá c a con ngồ ố ủ ười
Th nh ng, hình thành và duy trì cho mình ý th c t giác cũng nh khát khao h c h i làế ư ứ ự ư ọ ỏ
đi u không h đ n gi n. Vì th , ta r t c n m t đi m t a, đó là s xác đ nh đúng đ n m cề ề ơ ả ế ấ ầ ộ ể ự ự ị ắ ụ tiêu s ng c a cu c đ i. S ng là m t quá trình t hoàn thi n b n thân, và nâng cao văn hoáố ủ ộ ờ ố ộ ự ệ ả
là ph n không th thi u trong quá trình b n b y. Ngầ ể ế ề ỉ ấ ười có văn hoá s s ng đúng, s ngẽ ố ố
có ý nghĩa h n, và t t nhiên, s nh n đơ ấ ẽ ậ ược s tôn tr ng, yêu m n t phía m i ngự ọ ế ừ ọ ườ i,
đ ng th i kh ng đ nh đồ ờ ẳ ị ược v trí c a mình trong xã h i.ị ủ ộ
Trang 3Bên c nh vi c hình thành cho mình ý th c ham h c h i, khao khát hoàn thi n b n thân,ạ ệ ứ ọ ỏ ệ ả chúng ta cũng c n có nh ng hành đ ng c th đ nâng cao văn hoá. Trong đó, có l conầ ữ ộ ụ ể ề ẽ
đường h u hi u nh t là h c t p.ữ ệ ấ ọ ậ
H c trong nhà trọ ường, v i h th ng giáo d c có bài b n, ta s đớ ệ ố ụ ả ẽ ược trau d i tri th c, nângồ ứ cao h c v n thông qua vi c ti p nh n khoa h c hi n đ i. Nói “s h c là cây c u b c tọ ấ ệ ế ậ ọ ệ ạ ự ọ ầ ắ ừ
b bên này mông mu i sang b bên kia chân lí” là vì th ờ ộ ờ ế
H c trong cu c s ng, ta s đọ ộ ố ẽ ược b i đ p tâm h n t nh ng bài h c bình d g n gũi quanhồ ắ ồ ừ ữ ọ ị ầ
ta. Cô bé t t nguy n v i khao khát vậ ề ớ ươn lên cho ta hi u th nào là s n l c tr n đòn c aể ế ự ỗ ự ậ ủ
m cũng là bi u hi n c a yêu thẹ ể ệ ủ ương, và th m chí là nhóc em v i nh ng câu h i tậ ớ ữ ỏ ưở ng
ch ng ngây ngô nh t. ừ ấ
H c t sách v là h c t kho tri th c kh ng l c a nhân lo i, vì th , nó giúp ta m r ng,ọ ừ ở ọ ừ ứ ổ ồ ủ ạ ế ở ộ nâng cao t m hi u bi t trí tu Nh ng sách còn là n i l u gi nh ng t tầ ể ế ệ ư ơ ư ữ ữ ư ưởng, tình c mả cao đ p c a con ngẹ ủ ười, nên nó cũng giúp ta làm giàu kh năng nh n th c và năng l c c mả ậ ứ ự ả
nh n, giúp ta nhân ái h n, hậ ơ ướng thi n h n, Ngệ ơ ườ ơi h n. Đúng nh m t câu ng n ngư ộ ạ ữ
phương Đông: “Nh ng ngữ ườ ọi đ c sách tuy ch a thành danh nh ng cũng đã có m t t cáchư ư ộ ư cao thượng”
T t nhiên, ta không th tách b ch rõ ràng nh ng con đấ ể ạ ữ ường ti p nh n, nâng cao văn hoá.ế ậ
Vì, m t cách r t t nhiên, chúng luôn hòa quy n, g n bó m t thi t v i nhau. Trong nhàộ ấ ự ệ ắ ậ ế ớ
trường, ngoài nh ng tri th c khoa h c, ta hoàn toàn có th h c đữ ứ ọ ể ọ ược nh ng bài h c đ oữ ọ ạ
đ c th m thía, sâu xa. Cũng nh trong cu c s ng, ta v n có đứ ấ ư ộ ố ẫ ược nh ng hi u bi t, kinhữ ể ế nghi m nh t trệ ư ừ ường l p. Th nên, c n tránh thái đ tuy t đ i hoá b t kì con đớ ế ầ ộ ệ ố ấ ườ ng nâng cao văn hoá, hoàn thi n b n thân nào.ệ ả
“Ta có th nh t để ặ ược m t gói ti n nh ng s không ai đánh r i m t gói văn hoá cho taộ ề ư ẽ ơ ộ
nh t”. Ch đ ng và n l c chính là cách duy nh t đ ta có đặ ủ ộ ỗ ự ấ ể ược “gói văn hoá” c a riêngủ mình