Đoạn thơ đã gợi lên trong tâm trí tôi bao suy nghĩ, bao điều lý thú. Tác giả đã nêu lên một quan niệm sống tích cực, sống đẹp trong mối quan hệ nhân sinh: vay và trả, cho và nhận giữa cộng đồng đối với mọi người, nhất là thế hệ trẻ.
Trang 1Đ bài: Suy nghĩ khi đ c đo n th sau đây: "N u là con chim, là chi c lá đâu chề ọ ạ ơ ế ế ỉ
nh n riêng mình"ậ
Bài làm
Th hay không ch giàu c m xúc mà còn l p lánh ch t trí tu , lý trí, mang hàm nghĩa sâuơ ỉ ả ấ ấ ệ
xa. Tôi r t thích khi đ c đo n th sau đây, rút trong bài M t khúc ca xuân c a T H uấ ọ ạ ơ ộ ủ ố ữ
vi t vào tháng 12 năm 1977:ế
N u là con chim, là chi c lá ế ế Thì chim ph i hót, chi c lá ph i xanh ả ế ả
L nào vay mà không tr ẽ ả
S ng là cho, đâu ch nh n riêng mình ố ỉ ậ
Đo n th đã g i lên trong tâm trí tôi bao suy nghĩ, bao đi u lý thú. Tác gi đã nêu lên m tạ ơ ợ ề ả ộ quan ni m s ng tích c c, s ng đ p trong m i quan h nhân sinh: vay và tr , cho và nh nệ ố ự ố ẹ ố ệ ả ậ
gi a c ng đ ng đ i v i m i ngữ ộ ồ ố ớ ọ ười, nh t là th h tr ấ ế ệ ẻ
Đo n th đ p, đ p gi n d , đ p h n nhiên. Con chim và chi c lá v a là bi u tạ ơ ẹ ẹ ả ị ẹ ồ ế ừ ể ượng cho sự
s ng, v a là hình tố ừ ượng c a ngôn ng thi ca: "Chim ph i hót, chi c lá ph i xanh". Chimủ ữ ả ế ả hót vì s ng theo b n năng, đố ả ược s ng, đố ược bay lượn trong ánh sáng và b u tr i t do.ầ ờ ự
"Lá ph i xanh", lá đả ược nuôi dưỡng b ng nằ ước, b ng màu m c a đ t, b ng khí tr i vàằ ỡ ủ ấ ằ ờ ánh sáng. Được s ng trong t nhiên nên "chim ph i hót, chi c lá ph i xanh". Đó là quyố ự ả ế ả
lu t c a t nhiên, quy lu t c a s s ng muôn đ i và vĩnh h ng. Màu xanh c a lá, ti ngậ ủ ự ậ ủ ự ố ờ ằ ủ ế hót c a chim tr i còn là v đ p c a thiên nhiên, đem l i v đ p kì di u c a s s ng.ủ ờ ẻ ẹ ủ ạ ẻ ẹ ệ ủ ự ố
T chim hót, lá xanh, nhà th nói đ n vay và tr , cho và nh n, đó là quy lu t c a cu cừ ơ ế ả ậ ậ ủ ộ
s ng xã h i, c a con ngố ộ ủ ười. Nói m t cách khác, là quan ni m s ng, đ o lý s ng.ộ ệ ố ạ ố
"Vay mà không tr là vong ân b i nghĩa, đó là cách hành x c a nh ng k "ăn x i thì",ả ộ ử ủ ữ ẻ ổ ở
c a lo i ngủ ạ ườ ấi b t nhân b t nghĩa. Hai ti ng "l nào" là m t l i kh nh c: không nên làmấ ế ẽ ộ ờ ẽ ắ
Trang 2nh th , không đư ế ượ ức ng x nh th ử ư ế
Có vay và có tr là đúng đ o lí. Vay và tr mang hàm nghĩa ch u n, mang n và đ n nả ạ ả ị ơ ơ ề ơ đáp nghĩa: "Ăn qu nh k tr ng cây", "U ng nả ớ ẻ ồ ố ước nh ngu n", "Ai i. b ng bát c mớ ồ ơ ư ơ
đ y/ Nh công hôm s m c y cày cho chăng?", là vay là tr Trong xà lim máy chém, trênầ ớ ớ ấ ả
đường bước ra pháp trường c a th c dân Pháp, ngủ ự ười chi n sĩ cách m ng v n ng ng caoế ạ ẫ ẩ
đ u, v n hiên ngang, t hào nh c nh mình, đ ng viên mình:ầ ẫ ự ắ ở ộ
Đã vay dòng máu th m thiên c ơ ổ Hãy tr ta cho m ch gi ng nòi ả ạ ố
Qua m y nghìn năm đ ng đ ng, l p l p con ngấ ằ ẵ ớ ớ ười Vi t Nam t th h này qua th hệ ừ ế ệ ế ệ khác đã đem m hôi và xồ ương máu đ xây d ng và b o v n i chôn nhau c t r n c aể ự ả ệ ơ ắ ố ủ mình, làm nên giang s n g m vóc, ngày thêm v vang, ngày thêm giàu đ p. Ai cũng c mơ ấ ẻ ẹ ả
th y nghĩa v thiêng liêng đ i v i T qu c đè n ng đôi vai, g ng s c vấ ụ ố ớ ổ ố ặ ắ ứ ươn lên đem tài trí góp s c cùng đ ng bào "tr " món n c a t tiên, ông cha mà mình đã "vay", đã nh n:ứ ồ ả ợ ủ ổ ậ
Đ t là n i Chim v ấ ơ ề
N ướ c là n i R ng ơ ồ ở
L c Long Quân và Âu C ạ ơ
Đ ra đ ng bào ta trong b c tr ng ẻ ồ ọ ứ
Nh ng ai đã khu t, nh ng ai bây gi ữ ấ ữ ờ Yêu nhau và sinh con đ cái ẻ Gánh vác ph n ng ầ ườ i đi tr ướ c đ l i ể ạ
D n dò con cháu chuy n mai sau ặ ệ
H ng năm ăn đâu làm đâu ằ
Trang 3Cũng bi t cúi đ u nh ngày gi T ế ầ ớ ỗ ổ
(Đ t nấ ước Nguy n Khoa Đi m)ễ ề
Khép l i đo n th là m t l i nh n g i v đ o lý làm ngạ ạ ơ ộ ờ ắ ử ề ạ ười. "S ng là cho, đâu ch nh nố ỉ ậ riêng mình". Trong văn cách, "cho" là c ng hi n, dâng hi n, là ph c v "Nh n" là hố ế ế ụ ụ ậ ưở ng
th Trong cu c s ng th i bình, đem m hôi, đem công s c làm ra nhi u c a c i,. gópụ ộ ố ờ ồ ứ ề ủ ả
ph n làm cho dân giàu nầ ước m nh là "cho". Th i kháng chi n, t t c m i mi n h uạ ờ ế ấ ả ọ ề ậ
phương đ u hề ướng v ti n tuy n, thi đua "thóc không thi u m t cân, quân không thi uề ề ế ế ộ ế
m t ngộ ười"; hàng v n nam n thanh niên ào ào ra tr n, quy t tâm "x d c Trạ ữ ậ ế ẻ ọ ường S n điơ
c u nứ ước". Hàng ngàn sinh viên u tú "x p bút nghiên theo vi c đao cung'' đ chi n đ uƯ ế ệ ể ế ấ
gi i phóng mi n Nam, th ng nh t T qu c. Có bi t bao chi n sĩ, đ ng bào đã "cho ", đãả ề ố ấ ổ ố ế ế ồ
"hi n dâng", đã "ph c v ", đã hy sinh đ giành chi n th ng. Nào ai đã đ n đo, là "chế ụ ụ ể ế ắ ắ ỉ
nh n riêng mình".ậ
M t ch "cho" bình d mà ch a đ ng bi t bao t t đ p. Lúc đói rét thì nhộ ữ ị ứ ự ế ố ẹ ường c m s áo.ơ ẻ
"lá lành đùm lá rách"; lúc ho n n n thì chung l ng đ u c t, đ ng cam c ng kh Vì aiạ ạ ư ấ ậ ồ ộ ổ cũng bi t s ng đ p, đã bi t "cho" nhau tình thế ố ẹ ế ương, san s , tẻ ương thân tương ái. Có
"cho", có san s , có đ ng c m m i đẻ ồ ả ớ ượ ốc s ng h nh phúc trong tình ngạ ườ ội r ng l n, trongớ lòng đ ng bào, đ ng chí.ồ ồ
M t ch "cho" trong bài th B m i c a T H u ng i ca tình quân dân cá nộ ữ ơ ầ ơ ủ ố ữ ợ ước, ng i caợ lòng m Vi t Nam ch c nhi u ngẹ ệ ắ ề ười còn nh :ớ
Bao bà c t tâm làm m , ụ ừ ẹ Yêu quý con nh đ con ra ư ẻ Cho con nào áo, nào quà, Cho c i con s ủ ưở i, cho nhà con ng i ơ
Vì bi t "S ng là cho, đâu ch nh n riêng mình", nên ai cũng bi t s ng đ p làm tròn nghĩaế ố ỉ ậ ế ố ẹ
v công dân; s ng, lao đ ng, chi n đ u vì s t n vong c a dân t c, s b n v ng c a đ tụ ố ộ ế ấ ự ồ ủ ộ ự ề ữ ủ ấ
Trang 4Nh ng ng ữ ườ ợ i v nh ch ng còn góp cho Đ t N ớ ồ ấ ướ c nh ng núi V ng Phu ữ ọ
C p v ch ng yêu nhau góp nên hòn Tr ng Mái ặ ợ ồ ố Gót ng a c a Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đ m đ l i ự ủ ầ ể ạ Chín m ươ i chín con voi góp mình d ng đ t T Hùng V ự ấ ổ ươ ng
Nh ng con r ng n m im góp dòng sông xanh th m ữ ồ ằ ẳ
Ng ườ ọ i h c trò nghèo góp cho Đ t N ấ ướ c mình núi Bút non Nghiên
(Đ t Nấ ước Nguy n Khoa Đi m)ễ ề
Nh ng ch nh : "góp nên", "góp cho", "góp mình", "đ l i" trong đo n th trên đã làmữ ữ ư ể ạ ạ ơ sáng ng i m t quan ni m s ng đ p, "s ng là cho, đâu ch nh n riêng mình". Đó là tìnhờ ộ ệ ố ẹ ố ỉ ậ nhân ái, đ c hi sinh c a con ngứ ủ ười Vi t Nam trong trệ ường kì l ch s ị ử
Nh có truy n th ng cao đ p đó mà nhân dân ta t hào v đ t nờ ề ố ẹ ự ề ấ ước Vi t Nam:ệ
Ôi Đ t N ấ ướ c sau b n nghìn năm đi đâu ta cũng th y ố ấ
Nh ng cu c đ i đã hóa núi sông ta ữ ộ ờ
Bước sang th k XXI, đ t nế ỷ ấ ước ta phát tri n m t cách k di u trên con để ộ ỳ ệ ường công nghi p hóa và hi n đ i hóa. Đo n th trên đây c a T H u v n còn nhi u ý nghĩa th i sệ ệ ạ ạ ơ ủ ố ữ ẫ ề ờ ự
m i m , nh t là đ i v i tu i tr Vi t Nam.ớ ẻ ấ ố ớ ổ ẻ ệ
H c gi i, lao đ ng t t vì s nghi p đ i m i đ t nọ ỏ ộ ố ự ệ ổ ớ ấ ước, vì dân giàu, nước m nh, xã h iạ ộ công b ng, dân ch , văn minh.ằ ủ
H c gi i, lao đ ng gi i, ti n quân vào m t tr n khoa h c kĩ thu t. S ng trong lao đ ngọ ỏ ộ ỏ ế ặ ậ ọ ậ ố ộ sáng t o, s ng h nh phúc trong tình nhân ái bao la.ạ ố ạ
H n bao gi h t, tu i tr chúng ta m i th y th m thía v tình c m, t tơ ờ ế ổ ẻ ớ ấ ấ ề ả ư ưởng hàm ch aứ
Trang 5trong m t v n th đ p, giàu ý nghĩaộ ầ ơ ẹ
Bài làm 2
Được sinh ra trong đ i s ng, đờ ố ượ ảc c m nh n tình yêu bao la t cha m , đậ ừ ẹ ược th a hừ ưở ng
nh ng giá tr mà t o hoá ban t ng. Đó là di m phúc c a m t con ngữ ị ạ ặ ễ ủ ộ ười bình thường. Quan
tr ng nh không khí ta th h ng ngày, thiêng liêng nh tình m u t , tình ph t ta cóọ ư ở ằ ư ẫ ử ụ ử trong t ng giây phút, m i món quà mà ta nh n đừ ỗ ậ ượ ừ ạc t t o hoá khi xu t hi n trên th gianấ ệ ế này đ u g n li n v i m t b n ph n, m t trách nhi m. Ý th c đề ắ ề ớ ộ ổ ậ ộ ệ ứ ược đi u này, trong bàiề
"M t khúc ca xuân " nhà th T H u có vi t:ộ ơ ố ữ ế
"N u là con chim, là chi c lá ế ế Thì chim ph i hót, chi c lá ph i xanh ả ế ả
L nào vay mà không tr ẽ ả
S ng là cho đâu ch nh n riêng mình" ố ỉ ậ
Bài th không ch d ng l i m t cách s ng mà cao c h n nó còn m ra m t quan ni mơ ỉ ừ ạ ở ộ ố ả ơ ở ộ ệ nhân sinh tích c c, hay đúng h n là m t lí tự ơ ộ ưởng s ng c n có c a m i ngố ầ ủ ỗ ười trong xã h i.ộ
"N u là con chim, là chi c lá ế ế Thì chim ph i hót, chi c lá ph i xanh" ả ế ả
Nhà th T H u mơ ố ữ ượn hai th c th chi c lá và ti ng chim đ minh ho cho quan ni mự ể ế ế ể ạ ệ
c a mình. T o hoá đã t o ra loài chim và ban cho chúng gi ng hót tuy t v i thì cũng cóủ ạ ạ ọ ệ ờ nghĩa r ng đã là chim thì ph i hót và tằ ả ương t nh v y, chi c lá non ph i xanh. Ch c h nự ư ậ ế ả ắ ẳ
ai đã t ng đ c tác ph m n i ti ng "Ti ng chim hót trong b i m n gai" đ u không thừ ọ ẩ ổ ế ế ụ ậ ề ể quên hình nh chú chim đã dùng h t s c mình đ lao vào b i m n gai, chú chim đã b m tả ế ứ ể ụ ậ ị ộ cây gai xuyên vào l ng ng c nh ng chú v n c t lên ti ng hót cu i cùng ti ng hót mà đ nồ ự ư ẫ ấ ế ố ế ế
c ho mi, s n ca cũng ph i ghen t , ti ng hót mà c Thả ạ ơ ả ị ế ả ượng đ trên cao nghe cũng ph iế ả
m m cỉ ười. Và nh th đ cho ta th y r ng h nh phúc nh t, sung sư ế ủ ấ ằ ạ ấ ướng nh t chính là giâyấ
Trang 6phút đượ ốc c ng hi n cho đ i. Còn chi c lá kia s là gì hôm nay n u thiên nhiên không banế ờ ế ẽ ế cho ngu n dồ ưỡng khí đ hô h p và quang h p. S là gì bây gi n u con ngể ấ ợ ẽ ờ ế ười nh n tâmẫ
ng t b nó đi. Và nh v y, m t khi đã đắ ỏ ư ậ ộ ượ ồ ạc t n t i trên cõi đ i này thì lá ph i có nhi mờ ả ệ
v đem màu xanh tràn đ y nh a sông y tô đi m cho b u tr i, c nh v t hay đem l i bóngụ ầ ự ấ ể ầ ờ ả ậ ạ râm, dưỡng khí cho muôn loài
V y, là con ngậ ười là k đ ng đ u c a muôn loài, là loài đ ng v t cao c p nh t có tẻ ứ ầ ủ ộ ậ ấ ấ ư duy, suy nghĩ, chúng ta đã làm gì đ c ng hi n cho xã h i?ể ố ế ộ
Đượ ạc t o nên t tình yêu thừ ương vô b b n c a cha và m , đờ ế ủ ẹ ượ ớc l n lên được bao b cọ
gi a vòng tay nhân ái c a c ng đ ng, r ng h n đữ ủ ộ ồ ộ ơ ược hít th Bao dở ưỡng khí h ng ngày,ằ
đượ ốc s ng trong m t đ t nộ ấ ước hoà bình đó là gì n u không ph i là vay mế ả ượ ừn t cu cộ
s ng, t xã h i?ố ừ ộ
Ngày nay, được h c t p, đọ ậ ược sinh ho t gi a đ t tr i bình yên là gì n u không ph i mangạ ữ ấ ờ ế ả trong mình m t ni m tri ân v i nh ng th h đi trộ ề ớ ữ ế ệ ước đã đánh đ i c mùa xuân c a tu iổ ả ủ ổ
tr và th m chí là xẻ ậ ương máu, là nước m t. đ có đắ ể ược m t cu c s ng đ c l p t do nhộ ộ ố ộ ậ ự ư ngày nay. Vì v y, đã là ngậ ườ ẳi h n trong mình nh ng trách nhi m thiêng liêng. Đ n gi nữ ệ ơ ả
nh ph i h c th t t t đ tr n cho cha m , th y cô đã h t lòng vì mình. Cao c h n như ả ọ ậ ố ể ả ơ ẹ ầ ế ả ơ ư
c ng hi n s c l c, trí tu c a mình vào s nghi p chung c a giang s n g m vóc này. Đóố ế ứ ự ệ ủ ự ệ ủ ơ ấ chính là trách nhi m, là nghĩa v , b n ph n c a m i con ngệ ụ ổ ậ ủ ỗ ười. Hay đúng h n nói theoơ
Ph m Ngũ Lão: Đó là món n ph i tr cho đ i.ạ ợ ả ả ờ
"Nam nhi v li u công danh trái ị ễ
Tu thính nhân gian thuy t Vũ h u" ế ầ
Nhìn l i ngày x a đ ' ng m l i ngày nay. Chúng ta ph i làm gì đ không kh danh là thạ ư ế ẫ ạ ả ể ổ ế
h tr , th h thanh niên, th h rệ ẻ ế ệ ế ệ ường c t c a nộ ủ ước nhà, nh giúp đ m i ngư ỡ ọ ười xung quanh, s ng h t mình, s ng tích c c, đ a đ t nố ế ố ự ư ấ ước mình sánh vai v i các cớ ường qu c,ố năm châu. Đ làm để ược đi u đó hãy noi gề ương Lê Bá Khánh Trình, Lê T Qu c Th ngự ố ắ hay gi n d h n là s ng t t đ tr thành m t công dân có ích cho c ng đ ng.ả ị ơ ố ố ể ở ộ ộ ồ
Trang 7N u nh ai cũng hi u r ng: "L nào vay mà không tr ; S ng là cho đâu ch nh n riêngế ư ể ằ ẽ ả ố ỉ ậ mình", thì m i ngọ ườ ẽ ối s s ng đ p bi t bao, tình tẹ ế ương thân, tương ái s th m thi t vàẽ ắ ế
tươ ẹi đ p bi t nhế ường nào!