Dồn tụ bút lực của mình trong những ngày kháng Mĩ ác liệt năm 1966, Nguyễn Thi đã cho ra đời “Những đứa con trong gia đình” – một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của ông và của cả nền văn xuôi Việt Nam thời kỳ này. Với biệt tài phân tích tâm lý con người, Nguyễn Thi đã thâm nhập sâu vào nội tâm nhân vật để tạo nên trang viết đầy cảm xúc như đoạn bưng bàn thờ của hai chị em ở gần cuối tác phẩm. Sau khi được chú Năm ủng hộ xin anh cán bộ tuyển quân ghi tên cho đi tòng quân cùng một đợt, chị em Chiến, Việt cắt đặt chu đáo mọi công việc trong nhà.
Trang 1Đ bài: C m nh n c a anh (ch ) v đo n văn: “Cúng m và c m nề ả ậ ủ ị ề ạ ẹ ơ ước xong… sang
b ng khác” (trích “Nh ng đ a con trong gia đình” c a Nguy n Thi – Ng văn 12,ư ữ ứ ủ ễ ữ
t p hai). Sau đó, anh (ch ) có suy nghĩ gì v vai trò c a tình c m gia đình đ i v i conậ ị ề ủ ả ố ớ
người trong cu c s ng hi n nay?ộ ố ệ
Bài làm
“Không bao gi x ờ ươ ng máu ph i b v ả ơ ơ
Ôi sông núi nghi ngàn d m đ t ặ ấ
Có nghe ti ng chúng con: Xin có m t ế ặ Nguy n làm ng ệ ườ i xung kích c a quê h ủ ươ ng”
(“Đ t nấ ước” – Nguy n Khoa Đi m)ễ ề
Cái đ máu và đ l a c a cu c kháng chi n ch ng Mĩ đã tr thành ti ng g i thiêng liêngổ ổ ử ủ ộ ế ố ở ế ọ cho bi t bao ngế ười con Vi t Nam l y máu xệ ấ ương c a mình vi t thành tên đ t m ủ ế ấ ẹ Ở chi n trế ường Sài Gòn, Nguy n Thi – m t trong nh ng cây bút văn xuôi hàng đ u c a vănễ ộ ữ ầ ủ ngh gi i phóng mi n Nam th i k này đã k p ghi l i cái “xung kích c a quê hệ ả ề ờ ỳ ị ạ ủ ương” trong
m t “Ngộ ười m c m súng” – ch Út T ch, trong m t “ẹ ầ ị ị ộ Ước m c a đ t” – ch Nguy n Thơ ủ ấ ị ễ ị
H nh,… Và đ c bi t h n c là trong th h tu i tr anh hùng mi n Nam v i truy n ng nạ ặ ệ ơ ả ế ệ ổ ẻ ề ớ ệ ắ
“Nh ng đ a con trong gia đình” mà đi n hình là Vi t và Chi n. V i ngòi bút dung dữ ứ ể ệ ế ớ ị
nh ng đ y s c s o trong tâm lý nhân v t, truy n ng n này lay đ ng lòng ngư ầ ắ ả ậ ệ ắ ộ ườ ở ấ ả i b i t t c
s đau thự ương, m t mát và nh ng tình c m gia đình sâu n ng… Mà có l , đo n văn dù r tấ ữ ả ặ ẽ ạ ấ
ng n nh ng đong đ y c m xúc h n c là đo n hai ch em b ng bàn th ba má qua g i nhàắ ư ầ ả ơ ả ạ ị ư ờ ử chú Năm trước lúc lên đường nh p ngũ: “Cúng m và c m nậ ẹ ơ ước xong… sang b ng khác.”ư
N u s nghi p chi n đ u và sáng tác c a Nguy n Trung Thành g n li n v i âm vangế ự ệ ế ấ ủ ễ ắ ề ớ
c ng chiêng c a m nh đ t Tây Nguyên; v i Tô Hoài là đ t Tây B c “xa vút m ” thìồ ủ ả ấ ớ ấ ắ ờ Nguy n Thi – m t ngễ ộ ười con đ t Nam Đ nh l i g n bó nh máu th t v i mi n đ t Namấ ị ạ ắ ư ị ớ ề ấ
B đ y p nghĩa tình và tr thành “nhà văn c a ngộ ầ ắ ở ủ ười nông dân Nam B ”. Chi n trộ ế ườ ng
Trang 2ác li t mi n Nam đã tôi luy n m t “tay súng” trong “tay bút” c a Nguy n Thi mà theo l iệ ề ệ ộ ủ ễ ờ chia s c a ông thì: “Trẻ ủ ước khi tr thành nhà văn, tôi đã là ngở ười lính, n u g p gay go, tôiế ặ
có th cho cây bút vào túi áo, tay c m súng và bóp cò. Tôi c n cái không khí c a chi nể ầ ầ ủ ế
d ch, nh ng cái mà m t tôi nhìn đị ữ ắ ược…”. Chính cu c đ i nhi u b t h nh, hoàn c nhộ ờ ề ấ ạ ả riêng đ y éo le đã t o nên Nguy n Thi m t tâm h n đ y suy t , hi u đ i, hi u ngầ ạ ở ễ ộ ồ ầ ư ể ờ ể ườ i sâu s c và giàu ân nghĩa th y chung đ “trút h t nh ng tình c m v i đ t Nam B vàoắ ủ ể ế ữ ả ớ ấ ộ trang vi t c a mình”. Ngòi bút Nguy n Thi v a giàu ch t hi n th c l i đ m th m tr tìnhế ủ ễ ừ ấ ệ ự ạ ằ ắ ữ
đã kh c h a nên nh ng nhân v t có tính cách m nh m , trung h u, căm thù gi c sâu s cắ ọ ữ ậ ạ ẽ ậ ặ ắ
mà cũng r t đ i h n nhiên… D n t bút l c c a mình trong nh ng ngày kháng Mĩ ác li tấ ỗ ồ ồ ụ ự ủ ữ ệ năm 1966, Nguy n Thi đã cho ra đ i “Nh ng đ a con trong gia đình” – m t trong nh ngễ ờ ữ ứ ộ ữ truy n ng n xu t s c nh t c a ông và c a c n n văn xuôi Vi t Nam th i k này. V iệ ắ ấ ắ ấ ủ ủ ả ề ệ ờ ỳ ớ
bi t tài phân tích tâm lý con ngệ ười, Nguy n Thi đã thâm nh p sâu vào n i tâm nhân v t đễ ậ ộ ậ ể
t o nên trang vi t đ y c m xúc nh đo n b ng bàn th c a hai ch em g n cu i tácạ ế ầ ả ư ạ ư ờ ủ ị ở ầ ố
ph m. Sau khi đẩ ược chú Năm ng h xin anh cán b tuy n quân ghi tên cho đi tòng quânủ ộ ộ ể cùng m t đ t, ch em Chi n, Vi t c t đ t chu đáo m i công vi c trong nhà.ộ ợ ị ế ệ ắ ặ ọ ệ
Bu i sáng trổ ước ngày lên đường, hai ch em làm c m cúng má – ch Chi n xu ng b p n uị ơ ị ế ố ế ấ
c m, Vi t đi câu ít cá. Cúng má và c m nơ ệ ơ ước xong, m y chú cháu thu x p đ đ c r i nhà.ấ ế ồ ạ ờ Hai ch em m i ngị ỗ ười m t đ u khiêng bàn th má sang nhà chú Năm, băng t t qua dãy đ tộ ầ ờ ắ ấ cày trướ ủc c a, men theo chân vườn tho ng mùi hoa cam mà h i trả ồ ước má v n đi…ẫ
Ch a đ y n a trang gi y nh ng đo n văn đã lay đ ng sâu xa tâm h n ngư ầ ử ấ ư ạ ộ ồ ườ ọi đ c. Trướ c
h t, ngế ườ ọi đ c xúc đ ng b i cái n i đau, n i m t mát l n lao mà chi n tranh đã đem l i:ộ ở ỗ ỗ ấ ớ ế ạ hai ch em m t đi ba, má – là nh ng ngị ấ ữ ười thân yêu nh t trong gia đình. Ngấ ười mi n Namề
có câu ca dao “Con không cha nh nhà không nóc/ Con không m nh nòng n c đ t đuôi”ư ẹ ư ọ ứ – làm sao không c m thả ương, không t i nghi p cho độ ệ ược nh ng ki p ngữ ế ười mang chữ
“m côi”? Hai ch em lúc này ch có th t a vào nhau, hay có chăng thêm n a đồ ị ỉ ể ự ữ ược m tộ
đi m t a chính là chú Năm mà thôi! Nhìn trong nhi u hể ự ề ướng nh th , ta l i th y thư ế ạ ấ ươ ng Chi n – t ngày m m t có l ch đã đóng vai trò v a là ch , l i v a là m đ còn bao b cế ừ ẹ ấ ẽ ị ừ ị ạ ừ ẹ ể ọ cho tâm h n non n t c a th ng Út n a? Căn nhà v n đ n chi c, gi l i càng thêm tr ngồ ớ ủ ằ ữ ố ơ ế ờ ạ ố
Trang 3v ng: hai ch em đi tòng quân, th ng Út g i nhà chú Năm – ngắ ị ằ ử ườ ọi đ c nh b sa chân vàoư ị
m t kho ng không tr ng r ng, im l ng đáng s … Ngộ ả ố ỗ ặ ợ ườ ọi đ c lúc này đây s ẽ ước không
có chi n tranh đ gia đình kia, nh ng con ngế ể ữ ười nh bé kia ch ng ph i b âm dỏ ẳ ả ị ương chia
c t đôi đắ ường. Trách l i t i ai ? Ch có th là chi n tranh quá tàn nh n đã đ y ba má raỗ ạ ư ỉ ể ế ẫ ẩ
kh i cu c đ i c a m y ch em!ỏ ộ ờ ủ ấ ị
Đ c ti p nh ng dòng văn bên dọ ế ữ ưới, đ c gi nh c m th y khóe m t mình cay cay, nộ ả ư ả ấ ắ ướ c
m t nh ch c a ra b i s hi u th o c a hai ch em. Nguy n Thi đã đ a ngòi bút c aắ ư ự ứ ở ự ế ả ủ ị ễ ư ủ mình l n sâu vào th gi i tâm linh c a ngặ ế ớ ủ ười Vi t đ vi t nên chi ti t c c đ t – chi c bànệ ể ế ế ự ắ ế
th Ngờ ười Vi t tin vào s t n t i c a cõi âm – n i mà khi con ngệ ự ồ ạ ủ ơ ười ta nh m m t xuôiắ ắ tay, tr v v i đ t, con ngở ề ớ ấ ười ta s t n t i đó dẽ ồ ạ ở ướ ại d ng th c linh h n. T t c sứ ồ ấ ả ự thiêng liêng quy t vào chi c bàn th – n i mà khói hụ ế ờ ơ ương s làm s i ch k t n i th gi iẽ ợ ỉ ế ố ế ớ
h u hình và th gi i vô hình, k t n i gi a nh ng ngữ ế ớ ế ố ữ ữ ười đang s ng và nh ng ngố ữ ười đã khu t. Đó cũng chính là lý do mà hai ch em mấ ị ượn ho c đem cho các đ đ c trong nhàặ ồ ạ
nh ng riêng chi c bàn th thì l i mang sang g i nhà chú Năm. Trong tâm tư ế ờ ạ ử ưởng c a haiủ
ch em lúc này, dị ường nh má v n còn s ng. Hai ch em nh c m nh n đư ẫ ố ị ư ả ậ ược má đang về
v i các con, má đang quanh qu n đâu đó góc nhà, sân sau, trái b p hay chính mâm c mớ ẩ ở ế ơ cùng v i m y chú cháu. Không r i nớ ấ ơ ước m t làm sao đắ ược v i l i đ c tho i c a Vi tớ ờ ộ ạ ủ ệ
“Vi t ghé vào m t đ u. Nào, đ a má sang t m bên nhà chú, chúng con đi đánh gi c trệ ộ ầ ư ở ạ ặ ả thù cho má, đ n ch ng nế ừ ước nhà đ c l p chúng con l i v ”. Vi t lúc này nh th th baoộ ậ ạ ề ệ ư ủ ỉ tâm tình, nh nhàng mà lay đ ng b i s tinh t c a Nguy n Thi – “đ a má sang t m bênẹ ộ ở ự ế ủ ễ ư ở ạ nhà chú” – má v n còn hi n h u đâu đây sao? Đ c đ n đây, ta m i th y ngòi bút c aẫ ệ ữ ọ ế ớ ấ ủ Nguy n Thi th t s c s o, ông có th nghe đễ ậ ắ ả ể ược c ti ng lòng c a nhân v t đ r i cho taả ế ủ ậ ể ồ
c m giác nh ngả ư ườ ầi c m bút y đang đ ng đâu đó trong câu chuy n, r t g n, r t g n,ấ ứ ệ ấ ầ ấ ầ quan sát t ng c m xúc sâu bên trong Vi t. Có l , lúc này đây, ba má đã yên lòng l m, đãừ ả ệ ẽ ắ mãn nguy n l m r i b i các con đi chi n đ u là đ “tr thù cho ba má”. Vong linh c a baệ ắ ồ ở ế ấ ể ả ủ
má làm sao trách đượ ỗ ủ ục l i c a t i con b hỏ ương khói khi mà các con dù đi đâu cũng v nẫ
gi đữ ượ ấc t m lòng v i quê hớ ương, v i đ t nớ ấ ước, v i cha m đó thôi!ớ ẹ
Có m t ni m vui nh thoáng hi n trong lòng chúng ta khi nh n ra s trộ ề ư ệ ậ ự ưởng thành c aủ
Trang 4Vi t. Ngày trệ ước, Vi t v n thệ ẫ ường tranh v i ch Chi n t nh ng đi u nh bé, tranh côngớ ị ế ừ ữ ề ỏ
b t ch đ n c nh ng đi u l n lao, tranh đi nh p ngũ… Vi t cũng không đ kiên nh n đắ ế ế ả ữ ề ớ ậ ệ ủ ẫ ể
đ c quy n s ghi chép c a gia đình nh ch Chi n v n thọ ể ổ ủ ư ị ế ẫ ường b ăn t sáng đ n tr a, tỏ ừ ế ư ừ
tr a đ n chi u v y. Vi t còn vô t đ n m c có th ng g t lúc nào không hay khi chư ế ề ậ ệ ư ế ứ ể ủ ậ ị đang bàn b c v vi c thu x p nhà c a đêm trạ ề ệ ế ử ước khi đi tòng quân… Th nh ng, trongế ư
th i kh c thiêng liêng này, Vi t nh trờ ắ ệ ư ưởng thành, nh c ng r n h n bao gi h t, đôi vaiư ứ ắ ơ ờ ế
và đôi chân Vi t cũng v ng vàng h n bao gi h t “Vi t khiêng trệ ữ ơ ờ ế ệ ước, ch Chi n b ch b chị ế ị ị khiêng phía sau. Nghe ti ng chân ch , Vi t th y thế ị ệ ấ ương ch l L n đ u tiên Vi t m iị ạ ầ ầ ệ ớ
th y lòng mình rõ nh th ”. Ti ng bấ ư ế ế ước chân ch Chi n nh n ng h n bao gi h t v i sị ế ư ặ ơ ờ ế ớ ự chùng nh p hai thanh n ng đi li n trong “b ch b ch”. Ti ng bị ặ ề ị ị ế ước chân mà nh ti ng bom,ư ế
ti ng đ n đang r i bên ta v y – đáng s l m, ngã qu l m. Chính nh bế ạ ơ ậ ợ ắ ỵ ắ ờ ước chân y màấ
c u em vô t nh Vi t m i nh n ra là l n đ u “th y rõ lòng mình nh th ” trong cái c mậ ư ư ệ ớ ậ ầ ầ ấ ư ế ả xúc m h “thơ ồ ương ch l ”. T i sao Vi t “thị ạ ạ ệ ương ch l ” ? Ngị ạ ư ườ ọi đ c th lý gi i thìử ả
ch c có l , Vi t hi u đây có th là l n sau cùng hai ch em bên nhau, cái ác li t c a m aắ ẽ ệ ể ể ầ ị ệ ủ ư bom bão đ n ngoài kia bi t đâu s … làm ch em cách xa mãi mãi. Ph i chăng lúc này, Vi tạ ế ẽ ị ả ệ đang nén nước m t? Vì Vi t là con trai ph i m nh m hay Vi t ph i trắ ệ ả ạ ẽ ệ ả ưởng thành, kiên
cường đ t d n lòng mình l i mà lên để ự ằ ạ ường đi chi n đ u tr thù cho ba má. Ta th y,ế ấ ả ấ
ti ng bế ước chân kia th t k di u, nó nh đánh th c và tôi luy n ý chí cho m t tâm h n.ậ ỳ ệ ư ứ ệ ộ ồ
Ch c có l ph i dành nhi u tình c m cho nhân v t c a mình l m thì Nguy n Thi m iắ ẽ ả ề ả ậ ủ ắ ễ ớ không đ cho nhân v t c a mình ph i khóc mà ngể ậ ủ ả ượ ạc l i còn làm tăng thêm s chín ch nự ắ trong nh n th c v i m t “m i thù th ng Mĩ thì có th r th y đậ ứ ớ ộ ố ằ ể ờ ấ ược, vì nó đang đè n ng ặ ở trên vai”. M i thù tố ưởng nh vô hình gi b ng tr nên có hình kh i đ “r th y đư ờ ỗ ở ố ể ờ ấ ược”,
đ c m nh n để ả ậ ược “đang đè n ng trên vai”. Lúc này đây, chi c bàn th c a má nh nh cặ ế ờ ủ ư ắ
nh Vi t và Chi n m i thù sâu n ng c a c gia đình. M i thù y nh tr thành đ ng l cở ệ ế ố ặ ủ ả ố ấ ư ở ộ ự
c ng hộ ưởng thêm tình c m gia đình và ngu n s c m nh tâm linh đ b i đ p thành tìnhả ồ ứ ạ ể ồ ắ yêu đ t nấ ước, thành s c m nh đ đánh th ng k thù. Cái hay c a Nguy n Thi là đã g iứ ạ ể ắ ẻ ủ ễ ử
c m t tri t lý l n vào m t câu chuy n, m t hành đ ng nh : hai ch em b ng bàn th v iả ộ ế ớ ộ ệ ộ ộ ỏ ị ư ờ ớ
m i thù đè n ng trên vai cũng chính là lúc b t đ u cu c chi n – m t cu c chi n có cămố ặ ắ ầ ộ ế ộ ộ ế thù nh ng cũng tràn đ y yêu thư ầ ương; có quy t tâm nh ng cũng thanh th n, nh nhõm; cóế ư ả ẹ
Trang 5y u t hành đ ng cũng có c y u t tâm linh…ế ố ộ ả ế ố
Dõi theo bước đi c a hai chi em Chi n và Vi t, ta nh bủ ế ệ ư ước theo nhân v t vào cu c hànhậ ộ trình ti p n i truy n th ng qua các th h L i văn th t gi n d bi t bao “Hai ch emế ố ề ố ế ệ ờ ậ ả ị ế ị khiêng má băng t t qua dãy đ t cày trắ ấ ước c a, men theo chân vử ườn tho ng mùi hoa cam,ả con đường h i trồ ước má v n đi đ l i h t đ ng này sang b ng khác”. Là ch Chi n khiêngẫ ể ộ ế ồ ư ị ế
má mà ta c tứ ưởng nh má đang đi th t. B i ch Chi n cũng là “hai b p tay tròn vo s mư ậ ở ở ị ế ắ ạ
đ màu cháy n ng”, “c thân ngỏ ắ ả ười to và ch c n ch”. Dáng hình c a má – dáng hình c aắ ị ủ ủ
người ph n Vi t Nam rõ ràng đã đụ ữ ệ ược ti p n i b i các th h sau. Và đ ng sau dángế ố ở ế ệ ằ hình y, tác gi đang âm th m trân tr ng, ng i ca nh ng ngấ ả ầ ọ ợ ữ ười ph n Vi t không chụ ữ ệ ỉ thùy m , n t na mà còn mang c s m nh m , r n r i đ ch ng tr i v i đ n bom, v i cáiị ế ả ự ạ ẽ ắ ỏ ể ố ọ ớ ạ ớ
ác li t c a chi n trệ ủ ế ường và cu c đ i nh nh ng l i th Nguy n Khoa Đi m đã t ng vi t:ộ ờ ư ữ ờ ơ ễ ề ừ ế
“Khi có gi c ng ặ ườ i con trai ra tr n ậ
Ng ườ i con gái tr v nuôi cái cùng con ở ề Ngày gi c đ n nhà thì đàn bà cũng đánh” ặ ế
(“Đ t nấ ước” – Nguy n Khoa Đi m)ễ ề
Hai ch em đi men theo con đị ường mang mùi hương l – nói l mà l i r t đ i quen thu cạ ạ ạ ấ ỗ ộ
v i nh ng con ngớ ữ ười chân quê mi n B n Tre – “hoa cam”. Làn hề ế ương y ch ng t a ngátấ ẳ ỏ
nh hoa cau, cũng không n ng nàn nh hoa bư ồ ư ưởi tr ng. T t c ch là “tho ng”, tho ngắ ấ ả ỉ ả ả qua mà thôi! Nh ng sao l i ch t ch a bi t bao n i ni m tr tình kín đáo? Mùi hư ạ ấ ứ ế ỗ ề ữ ương yấ
được nh c đ n c nh không mà đ y d ng ý; và ngắ ế ứ ư ầ ụ ượ ạc l i, có d ng ý mà v n h n nhiênụ ẫ ồ
nh chính cu c đ i. N u có ai đó c tình gán ghép ý nghĩa này, ý nghĩa n cho chi ti t đó,ư ộ ờ ế ố ọ ế
ch c ch n làn hắ ắ ương kia s m t. Hay b i trong sáng tác c a mình, Nguy n Thi không baoẽ ấ ở ủ ễ
gi “tr tình” m t cách “d dãi”? Hay đó không ph i cái “tr tình” c a nhà văn mà c aờ ữ ộ ễ ả ữ ủ ủ chính cu c s ng th i chi n d d n, thô ráp nh ng không thi u ch t th này? Chính nó đãộ ố ờ ế ữ ằ ư ế ấ ơ
đ a l i cho ngư ạ ườ ọi đ c nh ng “tho ng” rung đ ng c n thi t đ s ng và tr v ng gi a th iữ ả ộ ầ ế ể ố ụ ữ ữ ờ
kh c li t lúc b y gi ố ệ ấ ờ
Trang 6Ngòi bút Nguy n Thi qu là ngòi bút b c th y khi ch ng t b ng m t k t đo n l – k tễ ả ậ ầ ứ ỏ ằ ộ ế ạ ạ ế
mà không k t v i hình nh “con đế ớ ả ường”. Trước h t, hai ch em khiêng má qua con đế ị ườ ng quê hương mà ngày x a má v n thư ẫ ường đi – con đường g n v i bao h i c v má, bao kắ ớ ồ ứ ề ỷ
ni m tu i th vì th càng làm hai ch em g n v i má, v i linh h n c a má h n bao giệ ổ ơ ế ị ầ ớ ớ ồ ủ ơ ờ
h t. Con đế ường tr tình, bình d y nay là con đữ ị ấ ường ti n vào cu c chi n tranh ác li t l iế ộ ế ệ ạ càng kh i d y hai ch em Chi n, Vi t nh ng trách nhi m, tình yêu v i gia đình, quêơ ậ ở ị ế ệ ữ ệ ớ
hương và c đ t nả ấ ước. “Con đường” y nh đấ ư ược nâng lên thành con đường cách m ngạ
đ các th h trong m t gia đình, m t c ng đ ng, dân t c n i nhau ti p bể ế ệ ộ ộ ộ ồ ộ ố ế ước. “Con
đường” đã m ra trong h n ngở ồ ườ ọi đ c m t không gian m i mà ch ng ai ch c ch n phíaộ ớ ẳ ắ ắ
cu i con đố ường kia là đi u gì đang đ i. Ch bi t v i s c m nh c a đôi b vai tay nh béề ợ ỉ ế ớ ứ ạ ủ ờ ỏ
nh ng đã đ s c nâng bàn th – nâng m i thù cùng v i ni m l c quan “nư ủ ứ ờ ố ớ ề ạ ước nhà đ c l p”ộ ậ làm chuy n ra đi b ng d ng hóa tr v – ngày đi mà cũng t a ngày v Tác gi không nóiế ỗ ư ở ề ự ề ả
tr c ti p nh ng ngự ế ư ườ ọi đ c có th tin tể ưởng r ng phía cu i con đằ ở ố ường kia chính là m tộ
cu c s ng hòa bình và h nh phúc nh t trong chính tên c a nhân v t bộ ố ạ ư ừ ủ ậ ước trên con
đường y: chi n đ u vì Vi t Nam – chi n th ng cho Vi t Nam!ấ ế ấ ệ ế ắ ệ
Đ c gi b lôi cu n vào nh ng dòng văn th m độ ả ị ố ữ ắ ượm c m xúc c a Nguy n Thi, h n taả ủ ễ ồ
nh hòa vào chính n i tâm c a nhân v t b i s tài tình và tinh t c a ngòi bút hi n th cư ộ ủ ậ ở ự ế ủ ệ ự
đ m ch t lãng m n mà chính ngậ ấ ạ ười vi t đã dành nhi u tâm l c. Ngế ề ự ườ ọi đ c được s ngố trong th g i c a Chi n và Vi t cũng là nh bi t tài miêu t tâm lý nhân v t sinh đ ngế ớ ủ ế ệ ờ ệ ả ậ ộ
đ n t ng ti ng bế ừ ế ước chân, t ng s c n ng c a chi c bàn th đ r i bao c m xúc thăngừ ứ ặ ủ ế ờ ể ồ ả hoa nh chính nh ng xúc c m th c t mà tác gi đã t ng có v y. Bên c nh đó là nh ngư ữ ả ự ế ả ừ ậ ạ ữ hình nh đ m ch t Nam B : ch Chi n “kéo chi c khăn xu ng c ”, hai ch em “băng quaả ậ ấ ộ ị ế ế ố ổ ị dãy đ t cày, men theo chân vấ ườn tho ng mùi hoa cam…” Cái hay c a tác gi là đã đ a sả ủ ả ư ự
an nhiên, bình d vào chính trong l i kh c đau thị ờ ắ ương và kh c li t đ kh c t o hình nhố ệ ể ắ ạ ả
người chi n sĩ kiên cế ường cũng đ ng th i là ngồ ờ ười con chân quê, nghĩa tình c a đ t vàủ ấ công nước. Ch c cõ l ph i yêu l m, thắ ẽ ả ắ ương l m m nh đ t mi n Nam thì Nguy n Thiắ ả ấ ề ễ
m i có th đ a vào trong trang vi t c a mình ngôn ng thu n Nam B t cách x ng hôớ ể ư ế ủ ữ ầ ộ ừ ư
“m y ch em”, “chú cháu” đ n cách nói, cách t v “b p tay tròn vo, ch c n ch” và cấ ị ế ả ề ắ ắ ị ả
“chân vườn”, “hoa cam”… Gi ng văn ch m rãi mà tr m l ng đã giúp Nguy n Thi thọ ậ ầ ắ ễ ể
Trang 7hi n xu t s c dòng h i tệ ấ ắ ồ ưởng c a Vi t m t cách đ y chân th c. Trang vi t này, đo n vănủ ệ ộ ầ ự ế ạ này còn kh ng đ nh Nguy n Thi tài hoa c a m t ngòi bút b c th y khi bi t ti p n i cáiẳ ị ở ễ ủ ộ ậ ầ ế ế ố
ng n c a hình th c b ng cái dài c a n i dung t tắ ủ ứ ằ ủ ộ ư ưởng, tình c m. Truy n ng n đòi h iả ệ ắ ỏ
người vi t ph i bi t d ng đúng lúc, bi t nén, bi t đào sâu, bi t kh i g i… M t chi ti tế ả ế ừ ế ế ế ơ ợ ộ ế
nh nh “con dỏ ư ường” hay “mùi hoa cam” cũng đ đ làm nên m t tác ph m l n v iủ ể ộ ẩ ớ ớ
nh ng chi u sâu ch a nói h t. Chính cái ch a nói h t y đã d n ngữ ề ư ế ư ế ấ ẫ ườ ọi đ c vào cu c hànhộ trình c a chính nhân v t b ng s c h p d n k di u nh t!ủ ậ ằ ứ ấ ẫ ỳ ệ ấ
Qua câu chuy n c a hai ch em Chi n và Vi t, ta th y đệ ủ ị ế ệ ấ ược gia đình chính là c i ngu nộ ồ
s c m nh sâu th m nh t c a con ngứ ạ ẳ ấ ủ ười. Đ n t n ngày hôm nay, giá tr và ý nghĩa c a tìnhế ậ ị ủ
c m thiêng liêng y v n còn nguyên v n. Trả ấ ẫ ẹ ước h t là đ i v i m i ngế ố ớ ỗ ười, gia đình chính
là đi m t a v ng ch c nh t, là n i trang b cho ta nh ng hành trang bể ự ữ ắ ấ ơ ị ữ ước vào đ i và cũngờ
là n i con ngơ ười ta tr v sau bao th t b i. Con ngở ề ấ ạ ười ta có th đi nhi u h n, nh ch cóể ề ơ ư ỉ
m t n i đ tr v , đó chính là nhà. Đi u đó cũng nh nhân v t Nhĩ trong “B n quê” c aộ ơ ể ở ề ề ư ậ ế ủ Nguy n Minh Châu rong ru i c đ i cu i cùng sau chuy n phiêu l u dài y l i tr v ,ễ ổ ả ờ ố ế ư ấ ạ ở ề đem h n neo đ u trong cái an nhiên c a b n quê, cái m áp c a tình c m gia đình mà Liênồ ậ ủ ế ấ ủ ả
đã dành cho anh. Gia đình chính là b n b yêu thế ờ ương c a m i ngủ ỗ ười, nó giúp con ngườ i
bi t trân tr ng h n tình c m đ p đ , thiêng liêng xu t phát t trái tim. Vì ch “ngế ọ ơ ả ẹ ẽ ấ ừ ữ ườ i thân” có bao đ i ai l i toan tính v i nhau? Lúc vui, con ngờ ạ ớ ười ta có th b gia đình mà đi.ể ỏ
Nh ng lúc bu n, tr v , gia đình v n bao dung dang r ng vòng tay ôm l y ta. Tình c mư ồ ở ề ẫ ộ ấ ả gia đình th t k di u và cũng là đi u k di u mà t o hóa đã u ái cho con ngậ ỳ ệ ề ỳ ệ ạ ư ười! Có
nh ng gia đình dù đói nghèo v v t ch t, nh ng th m đữ ề ậ ấ ư ắ ượm tình c m thì v n h nh phúcả ẫ ạ
xi t bao nh gia đình Tràng – th – c T yêu thế ư ị ụ ứ ương nhau gi a cái đói nghèo quay qu tữ ắ
v y. Tình c m c a gia đình còn là đ ng l c cho m i ngậ ả ủ ộ ự ỗ ườ ươi v n lên trong cu c s ng c aộ ố ủ chính b n thân mình. N u có xem chả ế ương trình “Đi u ề ước th b y”, ch c h n ai cũngứ ả ắ ẳ chân quý h n chính gia đình c a mình sau khi xem câu chuy n “Bánh đúc có xơ ủ ệ ương” c aủ
bà Lê Th Thoa – ngị ười m k cùng v i c u con ch ng b ung th xẹ ế ớ ậ ồ ị ư ương. Su t h n mố ơ ườ i năm chăm sóc con ch ng nh con ru t, đôi m t bà x ng híp, che đi c ánh sáng và nh cheồ ư ộ ắ ư ả ư
c ni m hi v ng nh ng bà ch a bao gi b cu c b i có ngu n sáng là c u con, và c u conả ề ọ ư ư ờ ỏ ộ ở ồ ậ ậ
y cũng vì tình c m thiêng liêng c a ng i m k mà ch ng ch i v i b nh t t m i ngày
Trang 8Th m i th y, dù không chung huy t th ng nh ng nh ng trái tim cùng nh p đ p v n t oế ớ ấ ế ố ư ữ ị ậ ẫ ạ nên th tình c m cao khi t giúp ngứ ả ế ười ta có thêm ni m tin vào đ i, vào ngề ờ ười, vào nh ngữ
gì tươ ẹi đ p c a cuôc s ng đang đ i ch phía trủ ố ợ ờ ở ước. Đó là nh ng gì nhân văn nh t màữ ấ các làng tr m côi đã làm đ giúp nh ng ph n đ i kém may m n có th đ đ y v tìnhẻ ồ ể ữ ậ ờ ắ ể ủ ầ ề
thương. Nh ng câu chuy n y s mãi còn làm cu c đ i đ p h n, tin yêu h n nh câuữ ệ ấ ẽ ộ ờ ẹ ơ ơ ư chuy n c a chàng thanh niên tr tiêu bi u thành ph H Chí Minh năm 2007 – Nguy nệ ủ ẻ ể ố ồ ễ
H u Ân v i ph n l n chi c bánh th i gian, tình yêu và h nh phúc dành cho ngữ ớ ầ ớ ế ờ ạ ười m ru tẹ ộ
và c ngả ười m nuôi c a mình… Không nh ng th , tình c m gia đình còn b i dẹ ủ ữ ế ả ồ ưỡng m tộ tình c m cao quý h n – tình yêu đ t nả ơ ấ ước. Có yêu thương ngôi nhà và nh ng ngữ ười trong gia đình ta s có th m r ng trái tim yêu quê hẽ ể ở ộ ương, đ t nấ ước nh l i c a nhà thi hào Eư ờ ủ ren bua “M i dòng su i đ u ch y ra sông. Con sông Vôn ga đ ra b Tình yêu nhà, yêuọ ố ề ả ổ ể quê hương, xóm làng tr thành tình yêu đ t nở ấ ước”. Gia đình không ch là cái nôi mà còn làỉ đích đ n cu i cùng c a m i ngế ố ủ ỗ ười, nh ng bu n thay l i có nh ng ngư ồ ạ ữ ười ch ng hi u đi uẳ ề ề
đó. Đó là nh ng con ngữ ười th v i tình c m gia đình, con b t hi u, v ch ng b t th yờ ơ ớ ả ấ ế ợ ồ ấ ủ chung… gây ra nhi u v n n n nh b o l c gia đình, vô c m… c n ph i ngay l p t c lênề ấ ạ ư ạ ự ả ầ ả ậ ứ
án và bài tr Hi u đừ ể ược đi u đó, chúng ta bi t yêu thề ế ương, trân tr ng chính t m c aọ ổ ấ ủ mình h n. Là m t h c sinh l p 12 – tu i 18 không quá nh cũng không quá l n, tôi chơ ộ ọ ớ ở ổ ỏ ớ ỉ
có th yêu thêm gia đình mình và luôn t nh c nh s luôn c g ng vì h nh phúc c a giaể ự ắ ở ẽ ố ắ ạ ủ đình hôm nay, đ x ng đáng v i cha m và s xây d ng m t gia đình h nh phúc ngày mai.ể ứ ớ ẹ ẽ ự ộ ạ
Th i gian có trôi đi, b i th i gian dù dày lên thêm thì cũng là m t th ch t xúc tác giúpờ ụ ờ ộ ứ ấ
g n đ c kh i trong, đ nh ng giá tr t tạ ụ ơ ể ữ ị ư ưởng và tình c m l n lao nh trong “Nh ng đ aả ớ ư ữ ứ con trong gia đình” ngày càng t a sáng l p lánh. Sau bao tháng năm, đo n văn v n làm xúcỏ ấ ạ ẫ
đ ng hàng tri u trái tim đ c gi b i cái tài và cái tâm mà Nguy n Thi đã g i g m. Khôngộ ề ộ ả ở ễ ử ắ
ch hay v n i dung, tài v ngh thu t mà đo n văn còn đ y p tình c m. Nó kh i g iỉ ề ộ ề ệ ậ ạ ầ ắ ả ơ ợ trong chúng ta tình yêu gia đình, yêu T qu c thiêng liêng. Đây cũng là đi u l n lao màổ ố ề ớ Nguy n Thi đã làm đễ ược: tác ph m “Nh ng đ a con trong gia đình” đã đi qua cu c chi nẩ ữ ứ ộ ế tranh và v n đang vi t ti p khúc quân hành l ng l gi a đ i thẫ ế ế ặ ẽ ữ ờ ường, gi a hòa bình đ làmữ ể phép c ng hộ ưởng cho ng n l a truy n th ng c a dân t c cháy sáng mãi mãi vào tọ ử ề ố ủ ộ ương lai!