So sánh hình tượng người đàn bà hàng chài trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa và bà cụ Tứ trong Vợ nhặt

Kim Lân đã để cho bà cụ Tứ xuất hiện ở giữa tác phẩm, thế nhưng bà cụ Tứ đã trở thành nhân vật trung tâm của tác phẩm. Khi miêu tả bà cụ Tứ, ngòi bút Kim Lân chân thực trong từng hình ảnh và từng chi tiết. Bà cụ Tứ hiện lên là một bà mẹ có số phận bất hạnh vì chồng bà chết sớm, đứa con gái út cũng mất sớm, bà chỉ còn lại một đứa con trai duy nhất làm nghề kéo xe bò và anh ta là người dở hơi. Chính vì vậy, hai mẹ con sống trong một căn nhà tồi tàn, rúm ró ở xóm ngụ cư và người con trai đang có nguy cơ ế vợ. Nỗi đau khổ, tủi nhục suốt đời đè nặng lên thân phận đã tạo nên tính cách của bà. Chân dung nhân vật bà cụ Tứ được tác giả giới thiệu dần dần. Bắt đầu là tiếng người húng hắng ho, rồi một bà lão với cái dáng lọng khọng từ đầu ngõ vừa đi vừa lẩm bẩm tính toán gì trong miệng. Tính từ lọng khọng rất dân dã và giàu chất tạo hình giúp người đọc hình dung ra cái dáng gầy gò, xiêu vẹo của bà mẹ già bởi gánh nặng cuộc đời, bởi cái đói nghèo. Và chính cái nghèo khó cũng làm trên khuôn mặt bà hiện lên một nét bủng beo u ám. Qua miêu tả ngoại hình bà cụ Tứ, mà chúng ta thấy được, đó là người mẹ có cuộc đời khổ cực, bất hạnh.

Đ  bài: So sánh hình tề ượng người đàn bà hàng chài trong tác ph m "Chi c thuy nẩ ế ề   ngoài xa" và bà c  T  trong "V  nh t"ụ ứ ợ ặ

Bài làm Kim Lân đã đ  cho bà c  T  xu t hi n   gi a tác ph m, th  nh ng bà c  T  đã tr  thànhể ụ ứ ấ ệ ở ữ ẩ ế ư ụ ứ ở   nhân v t trung tâm c a tác ph m. Khi miêu t  bà c  T , ngòi bút Kim Lân chân th c trongậ ủ ẩ ả ụ ứ ự  

t ng hình  nh và t ng chi ti t. Bà c  T  hi n lên là m t bà m  có s  ph n b t h nh vìừ ả ừ ế ụ ứ ệ ộ ẹ ố ậ ấ ạ  

ch ng bà ch t s m, đ a con gái út cũng m t s m, bà ch  còn l i m t đ a con trai duy nh tồ ế ớ ứ ấ ớ ỉ ạ ộ ứ ấ   làm ngh  kéo xe bò và anh ta là ngề ườ ở ơi d  h i. Chính vì v y, hai m  con s ng trong m tậ ẹ ố ộ   căn nhà t i tàn, rúm ró   xóm ng  c  và ngồ ở ụ ư ười con trai đang có nguy c    v  N i đauơ ế ợ ỗ  

kh , t i nh c su t đ i đè n ng lên thân ph n đã t o nên tính cách c a bà. Chân dung nhânổ ủ ụ ố ờ ặ ậ ạ ủ  

v t bà c  T  đậ ụ ứ ược tác gi  gi i thi u d n d n. B t đ u là "ti ng ngả ớ ệ ầ ầ ắ ầ ế ười húng h ng ho",ắ  

r i m t bà lão v i cái dáng "l ng kh ng" t  đ u ngõ "v a đi v a l m b m tính toán gìồ ộ ớ ọ ọ ừ ầ ừ ừ ẩ ẩ   trong mi ng". Tính t  "l ng kh ng" r t dân dã và giàu ch t t o hình giúp ngệ ừ ọ ọ ấ ấ ạ ườ ọi đ c hình  dung ra cái dáng g y gò, xiêu v o c a bà m  già b i gánh n ng cu c đ i, b i cái đóiầ ẹ ủ ẹ ở ặ ộ ờ ở   nghèo. Và chính cái nghèo khó cũng làm trên khuôn m t bà hi n lên m t nét "b ng beo uặ ệ ộ ủ   ám". Qua miêu t  ngo i hình bà c  T , mà chúng ta th y đả ạ ụ ứ ấ ược, đó là người m  có cu cẹ ộ  

đ i kh  c c, b t h nh.ờ ổ ự ấ ạ

Kim Lân r t khéo léo d n d t đ  ngấ ẫ ắ ể ườ ọi đ c cùng suy nghĩ, cùng hòa vào nh ng nét tâmữ  

tr ng bu n vui c a bà c  T  Tác gi  đ t bà c  T  vào m t hoàn c nh hoàn toàn b t ng ạ ồ ủ ụ ứ ả ặ ụ ứ ộ ả ấ ờ  

Gi a nh ng ngày đói kém kh ng khi p năm 1945 "ngữ ữ ủ ế ười ch t nh  ng  r " và "không khíế ư ả ạ  

v n lên mùi  m th i c a rác rẩ ẩ ố ủ ưởi và mùi gây c a xác ngủ ười", r i th  ti ng "gào lên t ngồ ứ ế ừ  

h i thê thi t" c a nh ng con qu  đ u trên "m y cây g o ngoài bãi ch ", thì đ a con traiồ ế ủ ữ ạ ậ ấ ạ ợ ứ  

c a bà c  b ng d ng "nh t" đủ ụ ỗ ư ặ ược v  trong m t l n kéo xe thóc bò c a liên đoàn lên t nhợ ộ ầ ủ ỉ  

và d n v  nhà gi i thi u v i m  mình. Chính nh ng đi u đó đã tác đ ng r t m nh khi nẫ ề ớ ệ ớ ẹ ữ ề ộ ấ ạ ế   cho bà c  T  xu t hi n nhi u nét tâm tr ng đan xen. Nh ng nét tâm tr ng c a bà th  hi nụ ứ ấ ệ ề ạ ữ ạ ủ ể ệ    hai th i đi m chi u hôm tr c và sáng hôm sau r t khác nhau, nh ng nh ng tâm tr ng

c a bà đ u là s  nhìn nh n và suy ng m v  chuy n l y v  c a Tràng.ủ ề ự ậ ẫ ề ệ ấ ợ ủ

bà c , gánh hàng Chi u hôm trụ ề ước, bà c  T  mang m t tâm tr ng ng c nhiên khi t  ngoàiụ ứ ộ ạ ạ ừ   ngõ đi vào, th y thái đ  khác thấ ộ ường c a Tràng "reo lên nh  m t đ a tr " và "l t đ tủ ư ộ ứ ẻ ậ ậ  

ch y ra đón mình" thì bà lão theo con vào trong nhà v i tâm tr ng "ph p ph ng". Đó làạ ớ ạ ấ ỏ  

bi u hi n c a s  lo l ng, c a s  h i h p b i bà không bi t có s  gì s  đ i mình   trongể ệ ủ ự ắ ủ ự ồ ộ ở ế ự ẽ ợ ở   nhà. Khi đ n gi a sân, nhìn th y ngế ữ ấ ười đàn bà thì bà c  ng c nhiên "đ ng s ng l i" ­ m tụ ạ ứ ữ ạ ộ  

bi u hi n n a c a s  ng c nhiên và đó là "s  ng c nhiên h n". Đi u đó ch ng t  s  ng cể ệ ữ ủ ự ạ ự ạ ơ ề ứ ỏ ự ạ   nhiên trong bà càng lúc càng nhi u, s  ng c nhiên sau l n h n s  ng c nhiên trề ự ạ ớ ơ ự ạ ước. Tác 

gi  đã dùng ngôn ng  đ c tho i n i tâm đ  di n t  tâm tr ng băn khoăn, th c m c c a bàả ữ ộ ạ ộ ể ễ ả ạ ắ ắ ủ  

c  lúc này. Hàng lo t câu h i đ t ra trong đ u óc già nua c a bà: "Quái, sao l i có ngụ ạ ỏ ặ ầ ủ ạ ườ  i đàn bà nào   trong  y nh  ? Ngở ấ ỉ ười đàn bà nào l i đ ng ngay đ u giạ ứ ầ ường th ng con mìnhằ  

th  kia ? Sao l i chào mình b ng u ? Không ph i con cái Đ c mà. Ai th  nh  ?" M t lo tế ạ ằ ả ụ ế ỉ ộ ạ   các câu h i  y chính là s  l c tìm trong trí óc c a mình đ  tìm câu tr  l i cho th a đáng.ỏ ấ ự ụ ủ ể ả ờ ỏ  

Nh ng bà c  v n ch a tìm th y câu tr  l i, vì th  mà bà đ  l i cho c p m t c a mình,ư ụ ẫ ư ấ ả ờ ế ổ ỗ ặ ắ ủ   không tin vào m t mình "bà lão h p háy c p m t cho đ  nhoèn vì t  d ng bà lão th y m tắ ấ ặ ắ ỡ ự ư ấ ắ   mình nhoèn ra thì ph i". Bà lão "nhìn kĩ ngả ười đàn bà l n n a, v n ch a nh n ra ngầ ữ ẫ ư ậ ườ  i nào" nên bà quay sang dò h i con trai v i s  ng c nhiên không hi u c a chính mình. Khiỏ ớ ự ạ ể ủ  

người đàn bà trông th y bà c  v , c t ti ng chào "U đã v   ", thì k  c  ti ng chào  y ­ấ ụ ề ấ ế ề ạ ể ả ế ấ  

m t l i chào thân m t cũng không làm bà hi u ra. Bà v n băn khoăn, phân vân đoán đ nhộ ờ ậ ể ẫ ị  

và m t câu h i n a đ t ra: "Ô hay, th  là th  nào nh  ?" r i bà lão "băn khoăn ng i xu ngộ ỏ ữ ặ ế ế ỉ ồ ồ ố  

giường". Mãi đ n khi Tràng v a gi i thi u, v a gi i thích "đây là nhà tôi" r i "chúng tôiế ừ ớ ệ ừ ả ồ  

ph i duyên ph i ki p v i nhau  Ch ng qua nó cũng là cái s  c " thì bà lão m i b t đ uả ả ế ớ ẳ ố ả ớ ắ ầ  

hi u ra. Khi hi u ra thì bà lão "cúi đ u nín l ng". Cái t  th  "cúi đ u nín l ng" c a bà cể ể ầ ặ ư ế ầ ặ ủ ụ 

T  hàm ch a bi t bao suy nghĩ, tâm s , n i ni m và nh ng tâm s , n i ni m  y khó cóứ ứ ế ự ỗ ề ữ ự ỗ ề ấ  

th  nói thành l i. Dể ờ ường nh  qua t  th  đó, ngư ư ế ườ ọi đ c d n d n nh n ra n i tâm phongầ ầ ậ ộ   phú bên trong cái v  tẻ ưởng ch ng nh  già nua, l m c m c a bà. Trong bà cùng m t lúcừ ư ẩ ẩ ủ ộ  

xu t hi n c  con ngấ ệ ả ười lí trí và con người tình c m. Con ngả ười lí trí không ch  giúp bàỉ  

hi u ra là con trai bà đã có v  mà nó còn giúp cho bà hi u ra nh ng khó khăn, đói nghèoể ợ ể ữ  

mà Tràng ph i ch u đ ng; r i l i giúp bà hi u ra chính s  ph n b t h nh c a đ i bà khi nả ị ự ồ ạ ể ố ậ ấ ạ ủ ờ ế   cho con bà s ng trong hoàn c nh tr  trêu nh  v y. Còn con ngố ả ớ ư ậ ười tình c m c a bà t  raả ủ ỏ  

r t "xót thấ ương cho s  ki p đ a con mình". S  ai oán, s  xót thố ế ứ ự ự ương đó v a hừ ướng t iớ   chính mình, v a hừ ướng t i con bà, v a th  hi n n i đau c a b n thân, v a mang tìnhớ ừ ể ệ ỗ ủ ả ừ  

thương t i ngớ ười con trai. B i v y cho nên bao c m xúc c a bà lão v a t i nghi p, l iở ậ ả ủ ừ ộ ệ ạ  

v a nhân h u bi t bao !.ừ ậ ế

C m xúc trong bà càng lúc càng c  th  h u hình: "Chao ôi, ngả ụ ể ữ ười ta d ng v  g  ch ngự ợ ả ồ   cho con là lúc trong nhà ăn nên làm n i, nh ng mong sinh con đ  cái n  m t sau này. Cònổ ữ ẻ ở ặ   mình thì ". Đ c câu văn này, chúng ta có c m giác nh  trái tim ngọ ả ư ười m  kh n kh  đangẹ ố ổ   rung lên đau đ n, xót xa. C m xúc c a ngớ ả ủ ười m  hàm ch a s  so sánh gi a ngẹ ứ ự ữ ười ta v iớ   con mình trong hoàn c nh d ng v  g  ch ng cho con. L i so sánh  y làm n i b t khôngả ự ợ ả ồ ố ấ ổ ậ  

ph i ch  s  thi u th n, khó khăn trong gia đình bà mà dả ỉ ự ế ố ường nh  còn hàm ch a s  tráchư ứ ự   móc c a bà v i chính b n thân. M t s  ai oán cho b n thân bà ! Đó cũng chính là s  bi uủ ớ ả ộ ự ả ự ể  

hi n c a s  day d t trong lòng bà. Nh ng t t c  đ u là bi u hi n c a lòng nhân ái à lòngệ ủ ự ứ ư ấ ả ề ể ệ ủ  

thương con r t tha thi t.ấ ế

C m xúc xót thả ương còn được th  hi n qua s  lo l ng c a bà hể ệ ự ắ ủ ướng t i các con: "Bi tớ ế  

r ng chúng nó có nuôi n i nhau s ng qua đằ ổ ố ược c n đói khát này không". V a t i ph nơ ừ ủ ậ   mình, v a thừ ương con khi n cho "trong k  m t kèm nhèm c a bà r  xu ng hai dòng nế ẽ ắ ủ ỉ ố ướ  c

m t". Bà lão kìm nén xúc đ ng, c  nu t nh ng gi t nắ ộ ố ố ữ ọ ước m t m n đ ng vào cõi lòng v nắ ặ ắ ố  

đã ch t ch a đ y đau kh  c a m t đ i t i c c. Nh ng gi t nấ ứ ầ ổ ủ ộ ờ ủ ự ữ ọ ước m t v n c  l ng l  r  raắ ẫ ứ ặ ẽ ỉ  

t  đôi m t đ c m  c a ngừ ắ ụ ờ ủ ười m  già t i nghi p. Đo n văn không ch  là nh ng câu tr nẹ ộ ệ ạ ỉ ữ ầ   thu t đ n thu n mà m i câu văn đ u r ng r c c m xúc xót thậ ơ ầ ỗ ề ư ứ ả ương c a tác gi ủ ả

Di n bi n câu chuy n đã lên t i đ nh đi m. Cái s c s o, tinh t  trong ngh  thu t miêu tễ ế ệ ớ ỉ ể ắ ả ế ệ ậ ả  tâm lí nhân v t c a Kim Lân đậ ủ ược th  hi n khá đ m nét. C  ba nhân v t đ u có chungể ệ ậ ả ậ ề  

m t tâm tr ng căng th ng. Tràng và ngộ ạ ẳ ười "v  nh t" ch  đ i ngợ ặ ờ ợ ười m  già nua lên ti ng.ẹ ế  

Bà c  T  hi u ra câu chuy n thì s  đau bu n c a bà khi n cho bà lão "kh  th  dài" vì bàụ ứ ể ệ ự ồ ủ ế ẽ ở  

mu n gi u đi n i bu n kh  và s  lo l ng c a chính mình. Bà lão t m th i b t ra kh i tâmố ấ ỗ ồ ổ ự ắ ủ ạ ờ ứ ỏ  

tr ng tri n miên c a c m xúc suy t  đ  hạ ề ủ ả ư ể ướng v  ngề ười v  nh t, đ  "đăm đăm nhìnợ ặ ể  

người đàn bà" khi th  "cúi m t xu ng, tay vân vê tà áo đã rách b t". Bà lão không ch  nhìnị ặ ố ợ ỉ  

người con dâu b ng th  giác mà còn hằ ị ướng t i con dâu b ng c  t m lòng. Vì th  bà lãoớ ằ ả ấ ế  

nghĩ: "Người ta có g p bặ ước khó khăn, đói kh  này, ngổ ười ta m i l y đ n con mình. Màớ ấ ế   con mình m i có v  đớ ợ ược ". Trong suy nghĩ đó c a ngủ ười m  hẹ ướng t i hai đ i tớ ố ượ  ng

"người ta" và "con mình". "Người ta" tr  thành ngở ười mang  n và "con mình" là ngơ ườ  i

ch u  n. Đi u đó đã ch ng t  ngị ơ ề ứ ỏ ười m  già không h  coi thẹ ề ường, khinh b  ngỉ ườ ợi v  nh t,ặ  

mà còn c m thông, trân tr ng, m c dù đó là ngả ọ ặ ười đàn bà rách rưới, nghèo đói và không  gia đình. T  tâm tình dành cho ngừ ườ ợi v  nh t, bà lão l i nghĩ v  b n ph n ngặ ạ ề ổ ậ ười làm m ,ẹ  

đ  ti p t c day d t "ch ng lo l ng để ế ụ ứ ẳ ắ ược cho con ". Bà đã phó thác, trông ch  s  ph nờ ố ậ   vào s  may r i: "May ra mà qua kh i đự ủ ỏ ược cái tao đo n này thì th ng con bà cũng có v ,ạ ằ ợ  

nó yên b  nó, ch ng may ra ông gi i b t ch t cũng ph i ch u ch  bi t làm th  nào mà loề ẳ ờ ắ ế ả ị ứ ế ế   cho h t đế ược". Hoàn c nh th t bi đáp kh n cùng ! M c dù lo l ng, m c dù đau bu nả ậ ố ặ ắ ặ ồ  

nh ng dư ường nh  ngư ười m  đã ch p nh n "nàng dâu m i" t  lúc nào. Sau khi "kh  d ngẹ ấ ậ ớ ự ẽ ặ  

h ng m t ti ng", bà lão "nh  nhàng" nói v i "nàng dâu m i": " , thôi thì các con ph iắ ộ ế ẹ ớ ớ Ừ ả   duyên ph i ki p v i nhau, u cũng m ng lòng ". M t s  ch p nh n t  nguy n c a ngả ế ớ ừ ộ ự ấ ậ ự ệ ủ ườ  i

m  trong tâm tr ng vui m ng. Hai ti ng "m ng lòng" mà bà lão nói v i các con th t ch tẹ ạ ừ ế ừ ớ ậ ấ   phác, chân tình bi t bao ! L i nói m c m c  y đã đem l i s  xúc đ ng và yên tâm choế ờ ộ ạ ấ ạ ự ộ  

ngườ ợi v  nh t đáng thặ ương kia. S  ch p nh n c a bà c  T  khi n anh Tràng "th  đánhự ấ ậ ủ ụ ứ ế ở   phào m t cái, ng c nh  h n đi".ộ ự ẹ ẳ

Bà m  nghèo kh , nhân h u đã th u hi u c nh ng  và tâm tr ng c a ngẹ ổ ậ ấ ể ả ộ ạ ủ ười ph  n  xa lụ ữ ạ 

b ng d ng tr  thành "con dâu" c a mình. Ngôn ng  đ c tho i n i tâm   đo n này m tỗ ư ở ủ ữ ộ ạ ộ ở ạ ộ  

l n n a di n t  tinh t  tâm tr ng ph c t p c a nhân v t bà c  T  C m xúc nh  nh ngầ ữ ễ ả ế ạ ứ ạ ủ ậ ụ ứ ả ư ữ  

đ t sóng c  cu n lên trong lòng ngợ ứ ộ ười m , khi n ngẹ ế ườ ọi đ c xót xa. Chao ôi, người mẹ 

th t t i nghi p !. Tình thậ ộ ệ ương con, ý th c trách nhi m c a ngứ ệ ủ ười m  khi n cho bà ph i loẹ ế ả  

cướ ợi v  cho con b ng t t c  kh  năng, d u ch  là l i nói ằ ấ ả ả ẫ ỉ ờ

Khi đã nh n "nàng dâu m i" thì bà c  T  ti p t c tâm s , t  t n d n dò các con mình:ậ ớ ụ ứ ế ụ ự ừ ố ặ  

"Nhà ta thì nghèo con   V  ch ng chúng mày li u mà b o nhau làm ăn. R i ra may màạ ợ ồ ệ ả ồ   ông gi i cho khá  Bi t th  nào h  con, ai giàu ba h , ai khó ba đ i ? Có ra thì r i con cáiờ ế ế ở ọ ờ ồ   chúng mày v  sau". Trong l i tâm s  c a bà, có l i thú nh n r t chân th t là "nhà ta thìề ờ ự ủ ờ ậ ấ ậ   nghèo". T  cái lí do  y thì bà m  đã nh c nh  các con "V  ch ng chúng mày li u mà b oừ ấ ẹ ắ ở ợ ồ ệ ả  

nhau làm ăn". Tuy nh c nh  v y, bà còn đ ng viên các con mình b ng m t câu nói r tắ ở ậ ộ ằ ộ ấ   quen thu c trong dân gian: "Ai giàu ba h , ai khó ba đ i ?". L i đ ng viên đó th  hi nộ ọ ờ ờ ộ ể ệ  

ni m l c quan c a ngề ạ ủ ười m  nghèo trong hoàn c nh kh n cùng. H n n a, bà lão còn gieoẹ ả ố ơ ữ   cho các con ni m tin vào tề ương lai. Qu  là m t l i đ ng viên đáng quý, giúp cho các conả ộ ờ ộ  

bà có th  vể ượt qua giai đo n khó khăn này. Tâm tr ng c a bà c  T  l n l n bu n vui, loạ ạ ủ ụ ứ ẫ ộ ồ  

l ng. Trong lòng bà c  v n luôn ám  nh b i cái nghèo, cái kh  khi n cho bà lão "đăm đămắ ụ ẫ ả ở ổ ế   nhìn ra ngoài. Bóng t i trùm l y hai con m t. Ngoài xa dòng sông sáng tr ng u n khúcố ấ ắ ắ ố   trong cánh đ ng t i. Mùi đ ng r m   nh ng nhà có ngồ ố ố ấ ở ữ ười ch t theo gió tho ng vào khétế ả  

l t. Bà lão th  nh  ra m t h i dài". Trong lòng bà còn ám  nh b i c  s  b t h nh v  thânẹ ở ẹ ộ ơ ả ở ả ự ấ ạ ề  

ph n c a bà. B i v y, trong kí  c c a bà lão "nghĩ đ n ông lão, nghĩ đ n đ a con gái út.ậ ủ ở ậ ứ ủ ế ế ứ  

Bà lão nghĩ đ n cu c đ i c c kh  dài d ng d c c a mình". T t c  đã hi n v  nh  m tế ộ ờ ự ổ ằ ặ ủ ấ ả ệ ề ư ộ  

cu n phim dài b t t n, nh  m t t n bi k ch c a cu c đ i bà. T  nh ng c m xúc đó, tâmố ấ ậ ư ộ ấ ị ủ ộ ờ ừ ữ ả  

tr ng lo l ng l i m t l n n a hi n v  trong bà, bà lo cho các con: "V  ch ng chúng nó l yạ ắ ạ ộ ầ ữ ệ ề ợ ồ ấ   nhau, cu c đ i chúng nó li u có h n b  m  trộ ờ ệ ơ ố ẹ ước kia không? ". M c dù lo l ng nh ng bàặ ắ ư  

v n c  g ng g n gũi v i ngẫ ố ắ ầ ớ ười con dâu b ng l i m i thân m t: "Con ng i xu ng đây.ằ ờ ờ ậ ồ ố  

Ng i xu ng đây cho đ  m i chân". L i m i  y đã rút ng n kho ng cách gi a ngồ ố ỡ ỏ ờ ờ ấ ắ ả ữ ười mẹ 

và "con dâu" và cũng đã an  i ngủ ười "v  nh t" ít nhi u. L i m i c a ngợ ặ ề ờ ờ ủ ười m  th  hi nẹ ể ệ   tình thương, s  ch p nh n "nàng dâu m i" c a bà. N i b t h n c  v n là t m lòngự ấ ậ ớ ủ ổ ậ ơ ả ẫ ấ  

thương xót c a bà c  T  v i ngủ ụ ứ ớ ười con dâu m i: "Bà lão nhìn ngớ ười đàn bà, lòng đ yầ  

thương xót. Nó bây gi  đã là con dâu trong nhà r i". Bà lão ti p t c tâm s  v i ngờ ồ ế ụ ự ớ ườ ợ i v

nh t b ng nh ng l i thân m t: "K  có ra làm đặ ằ ữ ờ ậ ể ược dăm ba mâm thì ph i đ y, nh ng nhàả ấ ư   mình nghèo, cũng ch  ai ngả ười ta ch p nh t chi cái lúc này. C t làm sao chúng mày hòaấ ặ ố   thu n là u m ng r i. Năm nay thì đói to đ y. Chúng mày l y nhau lúc này, u thậ ừ ồ ấ ấ ươ  ng quá ". Trong l i nói c a bà c  ch ng t  bà là ngờ ủ ụ ứ ỏ ườ ấi r t hi u đ i và hi u ngể ờ ể ười. Bà hi uể  

r ng khi cằ ưới xin cho con thì ph i có vài ba mâm c  trả ỗ ước trình t  tiên, ông bà, sau m iổ ờ   làng, m i xóm. Bà cũng hi u đờ ể ược lòng người, hi u để ượ ực s  bao dung c a m i ngủ ọ ười, họ 

s  thông c m cho c nh nghèo c a bà mà không ch p nh t, tính toán. Bà cũng hi u ra đ oẽ ả ả ủ ấ ặ ể ạ  

lí t o nên g n k t v  ch ng chính là s  hòa thu n. Nói đ n đây thì bà c  "ngh n l iạ ắ ế ợ ồ ự ậ ế ụ ẹ ờ   không nói được n a, nữ ước m t c  ch y xu ng ròng ròng". Nh ng gi t nắ ứ ả ố ữ ọ ước m t c a bàắ ủ  

c  T  ch t ch a bao tình thụ ứ ấ ứ ương hướng t i các con. Gi t nớ ọ ước m t c a bà là bi u hi nắ ủ ể ệ  

c a t m lòng bao dung, nhân h u c a ngủ ấ ậ ủ ười m  nghèo. Nó r t đáng quý h n bao nh ngẹ ấ ơ ữ  

v t ch t t m thậ ấ ầ ường mà bà dành cho các con

Tâm tr ng c a bà c  T  vào chi u hôm trạ ủ ụ ứ ề ước là s  đan xen c m xúc lo l ng, vui m ng,ự ả ắ ừ   xót xa, bu n t i, th  nh ng vào bu i sáng c a ngày hôm sau, thì tâm tr ng bà luôn trànồ ủ ế ư ổ ủ ạ  

ng p m t ni m vui. Ni m vui  y đậ ộ ề ề ấ ược th  hi n trên khuôn m t c a ngể ệ ặ ủ ười m : "bà nhẹ ẹ  nhõm, tươ ỉi t nh khác ngày thường, cái m t b ng beo u ám c a bà r ng r  h n lên". Ni mặ ủ ủ ạ ỡ ẳ ề   vui còn được th  hi n qua hành đ ng c a bà: "xăm x n thu d n, quét tể ệ ộ ủ ắ ọ ước nhà c a" v i ýử ớ   nghĩ "thu x p c a nhà cho quang qu , n n n p thì cu c đ i h  có th  khác đi, làm ăn cóế ủ ẻ ề ế ộ ờ ọ ể  

c  kh m khá h n". Bà không vui sao đơ ấ ơ ược khi con trai bà đã thành gia th t. Bà cũng v i điấ ơ  

m t m i lo âu b y lâu c  canh cánh bên lòng và trong b a ăn đ u tiên c a ba m  con, d uộ ố ấ ứ ữ ầ ủ ẹ ẫ  

ch  có "rau chu i thái r i, và m t đĩa mu i ăn v i cháo" nh ng bà "toàn nói chuy n vui,ỉ ố ố ộ ố ớ ư ệ   toàn chuy n sung sệ ướng v  sau này". Câu chuy n ngề ệ ười m  già k  cho các con vào b aẹ ể ữ  

c m đ u tiên sau ngày cơ ầ ưới, m c dù đó v n ch  là chuy n làm ăn, chuy n gia c nh nh ngặ ẫ ỉ ệ ệ ả ư   trong câu chuy n c a bà không còn có quá kh  mà ch  có tệ ủ ứ ỉ ương lai. Câu chuy n c a bàệ ủ  

th t gi n d  ! Đó là chuy n mua gà, nuôi gà, có đàn gà con mà ngậ ả ị ệ ười m  nói v i Tràng:ẹ ớ  

"Tràng   Khi nào có ti n ta mua l y đôi gà. Tao tính r ng cái ch  đ u b p kia làm cáiạ ề ấ ằ ỗ ầ ế   chu ng gà thì ti n quá. Này ngo nh đi ngo nh l i ch  m y mà có ngay đàn gà con màồ ệ ả ả ạ ả ấ   xem ". Chính câu chuy n vui c a bà m  đã làm cho cu c s ng tr  nên vui v  và đ m  mệ ủ ẹ ộ ố ở ẻ ầ ấ  

h n r t nhi u. Tuy v y, trong b a ăn càng lúc càng tr  nên nghèo nàn khi n cho "câuơ ấ ề ậ ữ ở ế   chuy n trong b a ăn đang đà vui b ng ng ng l i. Niêu cháo lõng bõng, m i ngệ ữ ỗ ừ ạ ỗ ườ ượ  i đ c

có l ng l ng hai bát đã h t nh n". Th  nh ng, bà lão l i "l t đ t ch y xu ng b p, l  mư ư ế ẵ ế ư ạ ậ ậ ạ ố ế ễ ễ 

b ng ra m t cái n i khói b c lên nghi ngút" và bà lão khen "chè khoán đây, ngon đáo đư ộ ồ ố ể 

c ". Dơ ường nh  bà lão c  xua đi cái không khí  m đ m, c  g ng quên đi tình c nh kh nư ố ả ạ ố ắ ả ố  

kh  b ng thái đ  tổ ằ ộ ươ ỉi t nh. Bên trong cái v  tẻ ươ ỉi t nh  y là t m lòng ngấ ấ ười m  đang th nẹ ổ  

th c lo âu. Bà lão "đãi" nàng dâu m i món ăn đ c bi t g i là "cháo khoán", n u b ng cám,ứ ớ ặ ệ ọ ấ ằ   khen "ngon đáo đ " và so sánh "xóm ta kh i nhà còn ch  có cám mà ăn đ y". Qua đó, bàể ố ả ấ  

đ ng viên các con, đ  các con bà có thêm s c m nh tinh th n đ  vộ ể ứ ạ ầ ể ượt qua "tao đo n" ng tạ ặ   nghèo, khó khăn này. Chi ti t này làm cho chúng ta cũng ph i c m đ ng r i l  b i tìnhế ả ả ộ ơ ệ ở  

thương, t m chân tình đáng quý c a bà. K t l i đo n văn là gi t nấ ủ ế ạ ạ ọ ước m t c a ngắ ủ ười mẹ 

nh ng bà lão "ngo nh v i ra ngoài. Bà lão không dám đ  con dâu nhìn th y bà khóc".ư ả ộ ể ấ

Cái tài c a Kim Lân là c  nh  nhàng mà lu n lách ngòi bút đ ng đ n n i sâu th m c aủ ứ ẹ ồ ộ ế ơ ẳ ủ   tâm h n. Ông đã di n t  th t sâu s c và tinh t  tâm lí c a bà c  T , m t ngồ ễ ả ậ ắ ế ủ ụ ứ ộ ười m  nghèoẹ  

kh  mà hi u bi t, yêu thổ ể ế ương con h t lòng và yêu thế ương c  nh ng m nh đ i oái oăm,ả ữ ả ờ  

t i nghi p b ng m t t m lòng nhân ái sâu xa. Bà đã c  g ng xua đi cái ám  nh đen t iộ ệ ằ ộ ấ ố ắ ả ố   đáng s  c a th c t i và nhen núm ni m tin, ni m vui cho các con. Trong cái thân hìnhợ ủ ự ạ ề ề  

kh ng khiu, tàn t  vì đói khát  y v n nung n u m t ý chí s ng mãnh li t.ẳ ạ ấ ẫ ấ ộ ố ệ

Trong văn h c Vi t Nam, ngoài tình ph  t  nh  c a Lão H c trong tác ph m cùng tên c aọ ệ ụ ử ư ủ ạ ẩ ủ   nhà văn Nam Cao thì tình m u t  trong đo n trích "Trong lòng m " c a nhà văn Nguyênẫ ử ạ ẹ ủ  

H ng th t đáng chân tr ng. Ngồ ậ ọ ười m  vì ph i thoát kh i c  t c nghi t ngã mà tha hẹ ả ỏ ổ ụ ệ ươ  ng

c u th c nh ng v n yêu thầ ự ư ẫ ương, hi sinh vì con mình. Hay người đàn bà hàng chài không  tên trong tác ph m "Chi c thuy n ngoài xa" c a Nguy n Minh Châu là ngẩ ế ề ủ ễ ười m  ph iẹ ả  

ch u s  hành h , đánh đ p dã man c a ngị ự ạ ậ ủ ười ch ng nh ng l i giàu tình thồ ư ạ ương, lòng bao  dung, v  tha, giàu đ c hi sinh, luôn s ng vì con, hi sinh cho h nh phúc c a con. Và bà cị ứ ố ạ ủ ụ 

T  cũng là m t ngứ ộ ười m  nhân h u, giàu đ c hi sinh, h t lòng yêu thẹ ậ ứ ế ương con

Qua truy n ng n "V  nh t", nhà văn Kim Lân đã d ng lên hình  nh chân th c và c mệ ắ ợ ặ ự ả ự ả  

đ ng v  m t ngộ ề ộ ười m  nghèo kh  h t lòng vì con. Ngòi bút tinh t , s c s o c a tác gi  điẹ ổ ế ế ắ ả ủ ả   sâu phân tích di n bi n tâm lí ph c t p c a bà c  T  và th  hi n qua t ng l i nói, ánhễ ế ứ ạ ủ ụ ứ ể ệ ừ ờ  

m t, trong suy nghĩ, hành đ ng và s  lo xa cho tắ ộ ự ương lai các con. Ph i là ngả ười có v nố  

s ng phong phú, th u hi u và thông c m, yêu m n và chân tr ng nh ng ngố ấ ể ả ế ọ ữ ười nghèo khổ  thì Kim Lân m i có th  di n t  m t cách chân th c và tài tình đ n v y.ớ ể ễ ả ộ ự ế ậ

Truy n ng n "V  nh t" không đ n thu n là nh ng trang văn mà là nh ng trang đ i th mệ ắ ợ ặ ơ ầ ữ ữ ờ ấ  

đ m nẫ ước m t t i c c, xót xa, ph p ph ng n i lo cho hi n t i và le lói ni m tin vàoắ ủ ự ấ ỏ ỗ ệ ạ ề  

tương lai c a bà m  nghèo. Hình  nh bà c  T  khi n ngủ ẹ ả ụ ứ ế ườ ọi đ c rung đ ng sâu s c trộ ắ ướ  c

t m chân tình tha thi t c a ngấ ế ủ ười m  già. Ngẹ ười m  già  y chính là ánh sáng le lói trongẹ ấ  

b i c nh bi th m c a nh ng ki p ngố ả ả ủ ữ ế ười nghèo kh  Nhân v t bà c  T  đã làm cho giá trổ ậ ụ ứ ị 

nhân đ o c a tác ph m tr  nên th m thía, c m đ ng h n r t nhi u. Bà c  T  đã đ ng l iạ ủ ẩ ở ấ ả ộ ơ ấ ề ụ ứ ọ ạ   trong lòng ngườ ọi đ c bao suy nghĩ và rung đ ng sâu xa.ộ