Tô Hoài là một trong những nhà văn tiêu biểu của nền văn xuôi Việt Nam hiện đại. Sáng tác của ông thường đầy ắp các chất liệu của đời sống hiện thực. Ông có vốn hiểu biết sâu sắc về đời sống và phong tục tập quán của nhiều vùng trên đất nước ta, trong đó có vùng đất Tây Bắc. “Vợ chồng A Phủ” trích trong tập “Truyện Tây Bắc” là một trong những truyện ngắn đặc sắc của Tô Hoài viết về vùng đất này. Truyện được ra đời sau một chuyến đi kéo dài nhiều tháng khi Tô Hoài cùng bộ đội lên giải phóng Tây Bắc năm 1952. Cuộc sống, con người và phong cảnh nơi đây đã để lại trong ông nhiều tình cảm đặc biệt sâu sắc. Nó trở thành nguồn cảm hứng chủ yếu để ông viết nên truyện ngắn này.
Trang 1Đ bài: Qua tác ph m V ch ng A Ph , hãy phân tích n i kh c a ngề ẩ ợ ồ ủ ỗ ổ ủ ười nông dân Tây B cắ
Bài làm
Tô Hoài là m t trong nh ng nhà văn tiêu bi u c a n n văn xuôi Vi t Nam hi n đ i. Sángộ ữ ể ủ ề ệ ệ ạ tác c a ông thủ ường đ y p các ch t li u c a đ i s ng hi n th c. Ông có v n hi u bi tầ ắ ấ ệ ủ ờ ố ệ ự ố ể ế sâu s c v đ i s ng và phong t c t p quán c a nhi u vùng trên đ t nắ ề ờ ố ụ ậ ủ ề ấ ước ta, trong đó có vùng đ t Tây B c. “V ch ng A Ph ” trích trong t p “Truy n Tây B c” là m t trongấ ắ ợ ồ ủ ậ ệ ắ ộ
nh ng truy n ng n đ c s c c a Tô Hoài vi t v vùng đ t này. Truy n đữ ệ ắ ặ ắ ủ ế ề ấ ệ ược ra đ i sauờ
m t chuy n đi kéo dài nhi u tháng khi Tô Hoài cùng b đ i lên gi i phóng Tây B c nămộ ế ề ộ ộ ả ắ
1952. Cu c s ng, con ngộ ố ười và phong c nh n i đây đã đ l i trong ông nhi u tình c mả ơ ể ạ ề ả
đ c bi t sâu s c. Nó tr thành ngu n c m h ng ch y u đ ông vi t nên truy n ng nặ ệ ắ ở ồ ả ứ ủ ế ể ế ệ ắ này
“V ch ng A Ph ” là câu chuy n vi t v nh ng ngợ ồ ủ ệ ế ề ữ ười dân lao đ ng vùng cao Tây B cộ ắ không cam ch u b n th c dân, chúa đ t áp b c, đày đ a, giam hãm trong cu c s ng t i tămị ọ ự ấ ứ ọ ộ ố ố vùng lên ph n kháng, đi tìm cu c s ng t do. Nó đã kh c h a chân th c nh ng nét riêngả ộ ố ự ắ ọ ự ữ
bi t v phong t c, t p quán, tính cách và tâm h n ngệ ề ụ ậ ồ ười dân, các dân t c thi u s b ngộ ể ố ằ
m t gi ng văn nh nhàng, tinh t , độ ọ ẹ ế ượm màu s c và phong v dân t c, v a giàu ch t t oắ ị ộ ừ ấ ạ hình, v a giàu ch t th Truy n ng n đã đ l i r t nhi u n từ ấ ơ ệ ắ ể ạ ấ ề ấ ượng sâu s c trong lòng đ cắ ộ
gi Có ý ki n cho r ng: “ Qua truy n ng n “V ch ng A Ph ”, Tô Hoài đã d ng lên m tả ế ằ ệ ắ ợ ồ ủ ự ộ
b c tranh hi n th c v đ i s ng c a đ ng bào dân t c mi n núi Tây B c, đ ng th i nhàứ ệ ự ề ờ ố ủ ồ ộ ề ắ ồ ờ văn ch ra con đỉ ường gi i phóng cho ngả ười lao đ ng có cu c đ i tăm t i và s ph n biộ ộ ờ ố ố ậ
th m”.ả
Đúng v y, ý ki n đó đã ph n ánh m t cách chân th c v giá tr hi n th c và giá tr nhânậ ế ả ộ ự ề ị ệ ự ị
đ o c a tác ph m. Ý ki n “Tô Hoài đã d ng lên m t b c tranh hi n th c v đ i s ng c aạ ủ ẩ ế ự ộ ứ ệ ự ề ờ ố ủ
đ ng bào dân t c mi n núi Tây B c” ch là m t khía c nh nh trong giá tr hi n th c c aồ ộ ề ắ ỉ ộ ạ ỏ ị ệ ự ủ tác ph m. Nh ng nó đã cho th y rõ nét cái tàn b o, đ c ác c a b n chúa đ t, b n th c dânẩ ư ấ ạ ộ ủ ọ ấ ọ ự (cha con Th ng lí Pá Tra). Đ ng th i cũng cho th y cái s ph n, n i th ng kh c a ngố ồ ờ ấ ố ậ ỗ ố ổ ủ ườ i
Trang 2dân khi ph i s ng dả ố ưới ách th ng tr c a chúng (nhân v t M và A Ph ).ố ị ủ ậ ị ủ
Trước h t, đ i v i nhân v t M , m đ u tác ph m, tác gi đã miêu t hình dáng ngế ố ớ ậ ị ở ầ ẩ ả ả ườ i con gái ng i quay s i gai bên t ng đá trồ ợ ả ước c a, c nh tàu ng a. “Lúc nào cũng v y, dùử ạ ự ậ quay s i, thái c ng a, d t v i, ch c i hay đi cõng nợ ỏ ự ệ ả ẻ ủ ước dưới khe su i lên, cô y cũngố ấ cúi m t, m t bu n rặ ặ ồ ườ ượi r i”. M t cô gái cô đ c, âm th m, g n nh l n vào các s v tộ ộ ầ ầ ư ẫ ự ậ
vô tri: cái quay s i, t ng đá, tàu ng a, … trong khung c nh đông đúc, t p n p c a nhàợ ả ự ả ấ ậ ủ quan Th ng lí. Là con dâu c a m t gia đình quy n th có “nhi u nố ủ ộ ề ế ề ương ngô, nhi u b c,ề ạ nhi u thu c phi n nh t làng”, v y t o sao lúc nào cô y cũng bu n? Tác gi đã t o ra tìnhề ố ệ ấ ậ ạ ấ ồ ả ạ
hu ng có v n đ đ d n d t ngố ấ ề ể ẫ ắ ườ ọi đ c cùng tìm hi u s ph n c a nhân v t M trongể ố ậ ủ ậ ị truy n.ệ
M là m t cô gái có nhi u thi t thòi. Cô là con gái l n trong m t gia đình nghèo vùng caoị ộ ề ệ ớ ộ ở Tây B c, m côi m t nh , l n lên trong vòng tay che ch c a cha. Khi l n lên, M trắ ồ ẹ ừ ỏ ớ ở ủ ớ ị ở thành m t thi u n xinh đ p, m t bông hoa c a núi r ng, đã làm say lòng bao chàng traiộ ế ữ ẹ ộ ủ ừ Tây B c: “Trai đ n đ ng nh n c chân vách đ u bu ng M ”. M có tài th i sáo b ng lá,ắ ế ứ ẵ ả ầ ồ ị ị ổ ằ
th i kèn lá hay nh th i sáo, khi n cho trai làng “ngày đêm đã th i sáo đi theo M ”. Là m tổ ư ổ ế ổ ị ộ
cô gái toàn v n c s c l n tài nh v y, l ra cô ph i đẹ ả ắ ẫ ư ậ ẽ ả ược hưởng m t cu c s ng h nhộ ộ ố ạ phúc. Nh ng vì nhà nghèo nên cô không đư ượ ốc s ng nh mong ư ước. Vì món n t th i chaợ ừ ờ
m đ l i, cô b l a và b b t v làm dâu g t n cho nhà Th ng lí Pá Tra. Ban đ u côẹ ể ạ ị ừ ị ắ ề ạ ợ ố ầ
ph n kháng: “Có đ n hàng m y tháng, đêm nào M cũng khóc”. M đã đ nh ăn lá ngón tả ế ấ ị ị ị ự
t Trử ước khi ch t cô đã v l y cha, nh ng l i kêu van th ng thi t c a ngế ề ạ ư ờ ố ế ủ ười cha già đã khi n M ph i nu t n i cay đ ng, t i nh c vào lòng, đành quay tr l i nhà Th ng lí.ế ị ả ố ỗ ắ ủ ụ ở ạ ố
Thương người cha già, M không còn ý đ nh t t n a.ị ị ự ử ữ
Quãng đ i c a M s ng v i A S là nh ng ngày v t v , đau kh Cu c s ng c a cô ngàyờ ủ ị ố ớ ử ữ ấ ả ổ ộ ố ủ càng đau kh , ngày càng v t v , nghi t ngã. M đã tr thành nô l , b chi m đo t s c laoổ ấ ả ệ ị ở ệ ị ế ạ ứ
đ ng, nhan s c và cu c đ i. M nh m t công c lao đ ng cho nhà Th ng lí Pá Tra. Cu cộ ắ ộ ờ ị ư ộ ụ ộ ố ộ
s ng c a M g n ch t v i các s v t vô tri. Càng ngày M càng ít nói “lùi lũi nh con rùaố ủ ị ắ ặ ớ ự ậ ị ư nuôi trong xó c a”. Bây gi M không nghĩ đ n chuy n ch t n a vì đã quen v i cái khử ờ ị ế ệ ế ữ ớ ổ
r i và cho r ng mình còn s ng mà nh đã ch t, b i cu c s ng ch ng còn nghĩa lý. Đ i Mồ ằ ố ư ế ở ộ ố ẳ ờ ị
Trang 3c th l ng l trôi đi. Cái ác c a b n Th ng lý đã gi t ch t ph n t t đ p trong con ngứ ế ặ ẽ ủ ọ ố ế ế ầ ố ẹ ườ i
M M b đày đ a đ n m c tinh th n ph n kháng cũng d n tê li t. Ti ng th dài c a côị ị ị ọ ế ứ ầ ả ầ ệ ế ở ủ
th hi n thái đ buông xuôi, phó m c cho s ph n. “Bây gi thì M tể ệ ộ ặ ố ậ ờ ị ưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con ng a…”. Con trâu, con ng a nhà giàu đêm còn đự ự ược ngh , cònỉ
cô không lúc nào ng t vi c.ớ ệ
B bi n thành m t th công c lao đ ng là n i c c nh c mà M ph i ch p nh n và ch uị ế ộ ứ ụ ộ ỗ ự ụ ị ả ấ ậ ị
đ ng. Nh ng s ê ch c a ki p s ng nô l ch a d ng l i đó, M còn ph i ch u s c mự ữ ự ề ủ ế ố ệ ư ừ ạ ở ị ả ị ự ầ
tù kéo dài v tinh th n. “ cái bu ng M n m, kín mít, có m t chi c c a s , m t l vuôngề ầ Ở ồ ị ằ ộ ế ử ổ ộ ỗ
b ng bàn tay…”. Cô s ng vô c m, chai lì, không còn ý th c v kh đau, th i gian, tìnhằ ố ả ứ ề ổ ờ yêu, khát v ng và cu c s ng. Đã bao năm r i, M không bi t đ n mùa xuân, không đi ch iọ ộ ố ồ ị ế ế ơ
t t. Đó là cu c s ng ch t v tinh th n, s ng nh m t cái xác không h n ch n đ a ng c,ế ộ ố ế ề ầ ố ư ộ ồ ở ố ị ụ
tr n gian. Nó đã gieo vào lòng ngầ ườ ọ ự ải đ c s c m thông, thương xót
S b t công, tàn b o c a b n chúa đ t, th c dân (tiêu bi u là cha con Th ng lí Pá Tra)ự ấ ạ ủ ọ ấ ự ể ố không ch d ng l i nhân v t M , qua di n bi n tâm tr ng M , s đau kh v th xác vàỉ ừ ạ ở ậ ị ễ ế ạ ị ự ổ ề ể tinh th n, mà còn xu t hi n khi nhà văn Tô Hoài miêu t nhân v t A Ph qua các hànhầ ấ ệ ả ậ ủ
đ ng.ộ
Cũng nh M , A Ph có m t s ph n đ c bi t. T nh đã là c u bé m côi. Tr n d ch đ uư ị ủ ộ ố ậ ặ ệ ừ ỏ ậ ồ ậ ị ầ mùa đã cướp đi c a c u t t c : cha m , ngủ ậ ấ ả ẹ ười thân, nhà c a… A Ph đã t ng b b t cóc,ử ủ ừ ị ắ đem xu ng núi bán đ i l y thóc c a ngố ổ ấ ủ ười Thái. Tuy m i 10 tu i nh ng A Ph khôngớ ổ ư ủ thích dở ưới cánh đ ng th p, c u c tìm cách tr n thoát r i l u l c đ n H ng Ngài. L nồ ấ ậ ố ố ồ ư ạ ế ồ ớ lên gi a núi r ng, A Ph tr thành m t thanh niên kh e m nh, có s c s ng m nh m ,ữ ừ ủ ở ộ ỏ ạ ứ ố ạ ẽ cách ham s ng t do, có tài năng lao đ ng đáng quý: đ c lố ự ộ ụ ưỡi cày, đ c cu c, cày gi i, sănụ ố ỏ
bò tót gi i. Con gái trong làng nhi u cô mê.ỏ ề
Cu c s ng hoang dã cùng hoàn c nh s ng c c nh c, v t v đã hun đúc A Ph tr thànhộ ố ả ố ự ọ ấ ả ủ ở
m t chàng trai có tính cách m nh m , gan góc, can đ m và nghĩa khí. Mùa xuân, thanh niênộ ạ ẽ ả
đi ch i quay, th i sáo. A ph cũng đi ch i. A S đ n phá qu y b A Ph ném quay vàoơ ổ ủ ơ ử ế ấ ị ủ
m t và b đánh t i t p khi n cho A S b thặ ị ớ ấ ế ử ị ương. Hành đ ng nhanh, d n d p th hi nộ ồ ậ ể ệ
Trang 4tính cách m nh m , gan góc và khát v ng t do quy t li t c a A Ph ạ ẽ ọ ự ế ệ ủ ủ
A Ph đã ph i tr giá r t đ t cho hành đ ng táo t n c a mình. Tr n đánh y đã m đ uủ ả ả ấ ắ ộ ợ ủ ậ ấ ở ầ cho m t ch ng độ ặ ường kh s t t cùng trong cu c đ i A Ph Anh b Th ng lí Pá Tra b t,ổ ở ộ ộ ờ ủ ị ố ắ đánh đ p và ph t v ậ ạ ạ
M b ng và hai bên hông s bi n m t ch trong 3 ngày!ỡ ở ụ ẽ ế ấ ỉ
Nhà văn Tô Hoài t ra r t s c s o trong vi c miêu t con ngỏ ấ ắ ả ệ ả ười và cu c s ng vùng cao.ộ ố Cha con tên Th ng lí cùng lũ tay sai là hi n thân c a giai c p th ng tr tàn ác, vô nhân đ o.ố ệ ủ ấ ố ị ạ
Cu c x ki n t i nhà Th ng lí Pá Tra di n ra trong khói thu c mù m t kéo dài su t m yộ ử ệ ạ ố ễ ố ị ố ấ ngày đêm. C m i đ t chúng hút xong, A Ph l i ph i qu ra gi a nhà đ lũ tay sai c aứ ỗ ợ ủ ạ ả ỳ ữ ể ủ tên Th ng lí xông đ n đánh. “C nh th , su t chi u, su t đêm, càng hút, càng t nh, càngố ế ứ ư ế ố ề ố ỉ đánh, càng ch i, càng hút”. A Ph b đánh đ p tàn nh n nh ng ch qu im nh tử ủ ị ậ ẫ ư ỉ ỳ ư ượng đá.
A Ph ph i ch u ph t 100 đ ng b c, đủ ả ị ạ ồ ạ ược Pá Tra cho vay và l i nhà Pá Tra làm thuê trở ạ ừ
n H t c, pháp lý n m trong tay b n chúa đ t. Đây là c nh x ki n quái đ n, l lùng.ợ ủ ụ ằ ọ ấ ả ử ệ ả ạ Tác gi v a t cáo t i ác dã man c a b n Th ng lí Pá Tra v a nói lên tình c nh kh n khả ừ ố ộ ủ ọ ố ừ ả ố ổ
c a nh ng ngủ ữ ười dân
Qua giá tr hi n th c c a tác ph m (cu c đ i, s ph n c a nhân v t M và A Ph ) nhà vănị ệ ự ủ ẩ ộ ờ ố ậ ủ ậ ị ủ
Tô Hoài đã th hi n giá tr nhân đ o sâu xa. Nhà văn đã ch ra con để ệ ị ạ ỉ ường gi i phóng choả
người lao đ ng có cu c đ i tăm t i, s ph n bi th m. Con độ ộ ờ ố ố ậ ả ường y đấ ược th hi n rõ nétể ệ qua di n bi n tâm tr ng M trong đêm tình mùa xuân và hành đ ng M c i trói cho A Ph ,ễ ế ạ ị ộ ị ở ủ cùng A Ph tr n thoát.ủ ố
Là con dâu trong nhà Th ng lí Pá Tra b đày đ a, bóc l t s c lao đ ng, c m tù v tinh th nố ị ọ ộ ứ ộ ầ ề ầ
nh ng t sâu trong lòng M v n p m t ng n l a khát v ng s ng, t do, ch ch c h iư ừ ị ẫ ấ ủ ộ ọ ử ọ ố ự ỉ ờ ơ ộ
là tr i d y m nh m ỗ ậ ạ ẽ
S h i sinh c a nhân v t M đự ồ ủ ậ ị ược tác gi miêu t sâu s c và tinh t Nh ng y u t bênả ả ắ ế ữ ế ố ngoài tác đ ng vào tâm lí nhân v t nh khung c nh mùa xuân, ti ng sáo g i b n tình,… đãộ ậ ư ả ế ọ ạ
th c t nh t t c c m xúc c a M : căm ghét s b t công, tàn b o, khao khát m t cu c s ngứ ỉ ấ ả ả ủ ị ự ấ ạ ộ ộ ố
Trang 5t do, h nh phúc.ự ạ
Mùa xuân đ n v i H ng Ngài. M t mùa xuân hi n ra v i màu s c, âm thanh: ti ng sáo,ế ớ ồ ộ ệ ớ ắ ế
ti ng khèn,… Cái không khí n ng nàn c a mùa xuân nh đế ồ ủ ư ược tăng thêm b i b a rở ữ ượ u ngày T t nhà Th ng lí v i ti ng chuông đánh m ĩ,… “Ngày T t, M cũng u ng rế ở ố ớ ế ầ ế ị ố ượ u
M lén l y hũ rị ấ ượu, c u ng c t ng bát”. M đang s ng trong m t tr ng thái khácứ ố ự ừ ị ố ộ ạ
thường. Men rượu làm cho M lâng lâng say, nh ng tâm h n cô thì t t th c t nh. Cáiị ư ồ ừ ừ ứ ỉ cách u ng rố ượu “ c t ng bát” khi n ta nghĩ nh th M đang c u ng c n nh ng cayự ừ ế ư ể ị ố ố ạ ữ
đ ng, u t h n c a ph n đ i đã qua. H i men c a rắ ấ ậ ủ ầ ờ ơ ủ ượu đã đ a tâm h n M đi theo ti ngư ồ ị ế sáo, nó khi n cô nh l i nh ng k ni m đ p c a th i con gái,…ế ớ ạ ữ ỉ ệ ẹ ủ ờ
Nh l i quá kh có nghĩa là M đã thoát ra kh i tình tr ng s ng mà nh đã ch t. M th yớ ạ ứ ị ỏ ạ ố ư ế ị ấ
ph i ph i tr l i, trong lòng vui sơ ớ ở ạ ướng nh nh ng đêm T t ngày trư ữ ế ước. M nh n ra mìnhị ậ còn tr l m và cô mu n đi ch i. S c s ng b y lâu nay b đè nén, gi đây tr i d y m nhẻ ắ ố ơ ứ ố ấ ị ờ ỗ ậ ạ
m , không gì ngăn n i.ẽ ổ
Xu t hi n trong tâm trí M đ u tiên là m t ý nghĩ l lùng mà r t chân th t. “N u có n mấ ệ ị ầ ộ ạ ấ ậ ế ắ
lá ngón trong tay lúc này, M s ăn cho ch t ngay,…”. Ngh ch lý trên cho th y khi ni mị ẽ ế ị ấ ề khao khát s ng đố ược kh i lên, nó s tr thành m t mãnh l c xung đ t gay g t v i tr ngơ ẽ ở ộ ự ộ ắ ớ ạ thái vô nghĩa c a th c t i. M đã ý th c đủ ự ạ ị ứ ược th c t i c a mình. Đó là bi u hi n c a lòngự ạ ủ ể ệ ủ khát khao s ng mãnh li t.ố ệ
Trong khi đó, ti ng sáo g i b n tình c thôi thúc, m i g i. Ti ng sáo là bi u tế ọ ạ ứ ờ ọ ế ể ượng về khát v ng tình yêu. Ti ng sáo đọ ế ược miêu t song hành v i di n bi n tâm tr ng M Nóả ớ ễ ế ạ ị chính là ng n gió th i bùng lên đ m l a v n đang cháy âm trong lòng cô gái khao khátọ ổ ố ử ẫ ỉ tình yêu. Ti ng sáo đ y ám nh đã nh p vào th gi i tâm h n M Gi đây tâm h n Mế ầ ả ậ ế ớ ồ ị ờ ồ ị đang r p r n ti ng sáo.ậ ờ ế
S c s ng tr i d y trong tâm h n M nh nh ng đ t sóng ào t. Hành đ ng M vào phòngứ ố ỗ ậ ồ ị ư ữ ợ ạ ộ ị
l y m th p n n cho sáng có nghĩa là M đang soi sáng tâm h n mình đ tìm l i thoát. Conấ ỡ ắ ế ị ồ ể ố
người đích th c trong M đã s ng l i, hòa l n v i con ngự ị ố ạ ẫ ớ ười th c t i khi n tâm h n côự ạ ế ồ
ch p ch n b t đ nh. Dậ ờ ấ ị ường nh không đ m x a gì đ n nh ng xi ng xích tàn b o c a nhàư ế ỉ ế ữ ề ạ ủ
Trang 6Th ng lí Pá Tra, M hành đ ng nh m t con ngố ị ộ ư ộ ườ ựi t do theo suy nghĩ, c m xúc c a mình.ả ủ
Cô qu n l i tóc, rút cái váy hoa trên vách, s a so n đi ch i T t.ấ ạ ử ạ ơ ế
Gi a lúc khát v ng s ng c a M tr i d y mãnh li t nh t thì cũng là lúc nó b vùi d p phũữ ọ ố ủ ị ỗ ậ ệ ấ ị ậ phàng nh t. A S trói đ ng M vào c t nhà khi n cô không th cúi, nghiêng đ u đấ ử ứ ị ộ ế ể ầ ược. A
S ch trói đử ỉ ược th xác c a M , nh ng không trói để ủ ị ư ược tâm h n c a M “M v n ngheồ ủ ị ị ẫ
ti ng sáo đ a M đi theo nh ng cu c ch i, nh ng đám ch i”. Tâm h n M v n đi theoế ư ị ữ ộ ơ ữ ơ ồ ị ẫ
ti ng sáo và quên n i đau th xác. Đ n khi cô mu n “vùng bế ỗ ể ế ố ước đi” thì m i bi t mìnhớ ế đang b trói, tay chân đau nh c, M th n th c nghĩ mình không b ng con ng a.ị ứ ị ổ ứ ằ ự
Nh ng vào khuya, cô l i quên ngay hi n t i và b i h i s ng l i cùng ti ng sáo. M “lúcư ạ ệ ạ ồ ồ ố ạ ế ị
mê, lúc t nh” cho đ n khi tr i tang t ng sáng lúc nào cũng không bi t. M bàng hoàng t nhỉ ế ờ ả ế ị ỉ
và th y im ng, không bi t có chuy n gì x y ra n a. M ch t nh l i câu chuy n màấ ắ ế ệ ả ữ ị ợ ớ ạ ệ
người ta hay k nhà Th ng lí Pá Tra, ngày x a có m t ngể ở ố ư ộ ườ ợi v ch t vì b ch ng tróiế ị ồ trong nhà ba ngày. Nghĩ th , M s l m. Cô còn th c a qu y xem mình còn s ng hay đãế ị ợ ắ ử ự ậ ố
ch t. M đã th c t nh và khao khát đế ị ứ ỉ ượ ốc s ng
Tô Hoài đã đ t s h i sinh c a M bên c nh tình hu ng đ y bi k ch: khát v ng s ng mãnhặ ự ồ ủ ị ạ ố ầ ị ọ ố
li t và hi n th c phũ phàng, nh ng s c s ng c a M l i càng d d i h n. Nhà văn mu nệ ệ ự ư ứ ố ủ ị ạ ữ ộ ơ ố
kh ng đ nh con ngẳ ị ười có s c s ng mãnh li t cho dù b đày d a, d m đ p đ n th nào.ứ ố ệ ị ọ ẫ ạ ế ế
Ph n ng c a M ch a th gi i phóng đả ứ ủ ị ư ể ả ược cu c đ i M , đem đ n cho M m t cu c s ngộ ờ ị ế ị ộ ộ ố
t do, h nh phúc. M ch th c s đự ạ ị ỉ ự ự ược gi i thoát khi cô có hành đ ng c i trói cho A Ph ả ộ ở ủ
T khi đi tr n cho nhà quan Th ng lí Pá Tra, A Ph làm “phăng phăng”, vi c gì cũngừ ở ừ ợ ố ủ ệ làm t t c Nh ng s ý, vì m i mê b y nhím nên h đã b t m t m t con bò. A ph khôngố ả ư ơ ả ẫ ổ ắ ấ ộ ủ
tr n tránh trách nhi m mà đã dũng c m nh n l i và xin Pá Tra cho mố ệ ả ậ ỗ ượn súng đ đi b nể ắ
h nh ng b t ch i. Su t m y ngày đêm, anh b cha con Th ng lí Pá Tra trói đ ng vàoổ ư ị ừ ố ố ấ ị ố ứ
m t cây c t trong góc nhà ch ch t. Ngộ ộ ờ ế ười con trai dũng mãnh y đã lâm vào tình c nhấ ả tuy t v ng. Nh ng cu c s ng c a anh ch a h n đã d ng l i t i đây. A Ph đã đệ ọ ư ộ ố ủ ư ẳ ừ ạ ạ ủ ược Mị
c t dây c i trói và c u thoát.ắ ở ứ
Trang 7Ban đ u ch ng ki n c nh A Ph b trói, M v n hoàn toàn vô c m “th n nhiên ng i th iầ ứ ế ả ủ ị ị ẫ ả ả ồ ổ
l a, h tay”. Nh ng vào m t đêm M t nh d y sử ơ ư ộ ị ỉ ậ ưở ửi l a, cô nhìn th y m t dòng nấ ộ ước m tắ
ch y trên má A Ph đen và xám l i. Lúc đó, cô m i nh n ra mình b i cô cũng đã ph i ch uả ủ ạ ớ ậ ở ả ị
đ ng nh ng kh s , cay đ ng nh th Cô c m th y thự ữ ổ ở ắ ư ế ả ấ ương A Ph , c m nh n đủ ả ậ ượ ự c s tàn ác c a nhà Th ng lí Pá Tra. “ Tr i i, nó b t trói đ ng ngủ ố ờ ơ ắ ứ ười ta đ n ch t…”. “Chúngế ế
nó th t đ c ác…”. “Ngậ ộ ười kia vi c gì mà ph i ch t th ”. M nh l i đ i mình, l i tệ ả ế ế ị ớ ạ ờ ạ ưở ng
tượng c nh A Ph t tr n thoát,… Nghĩ th , “M cũng không th y s ….”. Lòng thả ủ ự ố ế ị ấ ợ ươ ng
người đã cho cô dũng c m đ c t dây c i trói cho A Ph Ban đ u, cô s mình ph i đ ngả ể ắ ở ủ ầ ợ ả ứ
th vào ch đó và “M đ ng l ng trong bóng t i”. Nh ng s c s ng mãnh li t đã khi n côế ỗ ị ứ ặ ố ư ứ ố ệ ế
có đ dũng c m ch y theo A Ph , tr n kh i H ng Ngài đ n Phi ng Sa và giác ng cáchủ ả ạ ủ ố ỏ ồ ế ề ộ
m ng. Hành đ ng c a M hoàn toàn là t phát. Cô c i trói cho A Ph cũng chính là gi iạ ộ ủ ị ự ở ủ ả thoát cho cu c đ i mình. Đó là quy lu t t t y u c a nh n th c “t c nộ ờ ậ ấ ế ủ ậ ứ ứ ước v b ”.ỡ ờ
M là m t cô gái tr đ p, b đ y vào hoàn c nh bi đát, ph i s ng tri n miên trong đau khị ộ ẻ ẹ ị ẩ ả ả ố ề ổ khi n cô d n tê li t. Nh ng trong M v n ti m tàng v s c s ng, nó đã th c d y và giúpế ầ ệ ư ị ẫ ề ề ứ ố ứ ậ
cô có hành đ ng táo b o gi i thoát cho cu c đ i mình. Cô có đ i s ng n i tâm âm th mộ ạ ả ộ ờ ờ ố ộ ầ
nh ng m nh m ư ạ ẽ
Qua vi c miêu t s ph n và cu c đ i c a nhân v t M và A Ph , cách k chuy n tệ ả ố ậ ộ ờ ủ ậ ị ủ ể ệ ự nhiên, sinh đ ng, h p d n; ngôn ng h n nhiên, giàu hình nh; ngh thu t xây d ng nhânộ ấ ẫ ữ ồ ả ệ ậ ự
v t, phân tích tâm lý tinh t , miêu t phong t c t p quán đ c s c… Nhà văn Tô Hoài đãậ ế ả ụ ậ ặ ắ làm s ng l i quãng đ i tăm t i, t i c c c a ngố ạ ờ ố ủ ự ủ ười dân mi n núi Tây B c dề ắ ưới ách th ngố
tr dã man c a b n chúa đ t, th c dân phong ki n. Đ ng th i kh ng đ nh s c s ng ti mị ủ ọ ấ ự ế ồ ờ ẳ ị ứ ố ề tàng, mãnh li t, không b h y di t c a nh ng ngệ ị ủ ệ ủ ữ ười dân nô l Tác gi kh ng đ nh: ch cóệ ả ẳ ị ỉ
s vùng d y c a chính h thì m i d n t i cu c đ i tự ậ ủ ọ ớ ẫ ớ ộ ờ ươi sáng. Đó là giá tr hi n th c vàị ệ ự giá tr nhân đ o sâu s c c a tác ph m.ị ạ ắ ủ ẩ
Bài làm 2
Cách m ng tháng Tám năm 1945 thành công đã đem đ n cho văn ngh sĩ nạ ế ệ ước ta m tộ
cu c tái sinh nhi m màu. Các nhà văn, nhà th đã đ ng lên dộ ệ ơ ứ ưới ng n c cách m ng, v iọ ờ ạ ớ
Trang 8ý th c công dân sâu s c, tích c c sáng tác ph c v xã h i m i. Tô Hoài là m t trongứ ắ ự ụ ụ ộ ớ ộ
nh ng nhà văn hi n th c s m đ n v i cu c s ng l n c a nhân dân. Trong kháng chi nữ ệ ự ớ ế ớ ộ ố ớ ủ ế
ch ng Pháp, ông đã cùng b đ i tham gia chi n d ch Tây B c gi i phóng đ ng bào baố ộ ộ ế ị ắ ả ồ ở
t nh S n La, Lai Châu, Hoàng Liên S n. Trỉ ơ ơ ước m t Tô Hoài bây gi là m t th gi i m iắ ờ ộ ế ớ ớ
v i nh ng phong c nh m i, con ngớ ữ ả ớ ười m i, v n đ xã h i m i. Ngòi bút c a ông vớ ấ ề ộ ớ ủ ươn ra
kh i làng Nghĩa Đô bé nh đ hỏ ỏ ể ướng đ n miêu t , tái hi n m t vùng đ t h t s c phongế ả ệ ộ ấ ế ứ phú và cũng h t s c k l c a đ t nế ứ ỳ ạ ủ ấ ước: vùng Tây B c. Và cũng nh nhi u nhà văn, nhàắ ư ề
th khác, Tô Hoài đã trăn tr "nh n đơ ở ậ ường" và rèn luy n cho mình m t th gi i quan vàệ ộ ế ớ nhân sinh m i, xác đ nh m t phớ ị ộ ương pháp sáng tác m i phù h p v i th i đ i. K t qu c aớ ợ ớ ờ ạ ế ả ủ
nh ng chuy n đi và ni m trăn tr nh n đữ ế ề ở ậ ường y là tác ph m Truy n Tây B c g m baấ ẩ ệ ắ ồ truy n C u đ t c u mệ ứ ấ ứ ường, Mường gi n và V ch ng A Ph , Truy n Tây B c ch aơ ợ ồ ủ ệ ắ ứ
đ ng giá tr hi n th c và giá tr nhân đ o thông qua vi c miêu t cu c đ i và s ph n c aự ị ệ ự ị ạ ệ ả ộ ờ ố ậ ủ hai nhân v t trung tâm là M và A Ph ậ ị ủ
Trong V ch ng A Ph , Tô Hoài k v cu c đ i đ y gian truân và đau kh c a hai vợ ồ ủ ể ề ộ ờ ầ ổ ủ ợ
ch ng ngồ ười Mèo là M và A Ph H v n là nh ng ngị ủ ọ ố ữ ười nô l trong nhà th ng lí Pá Tra;ệ ố
M b b t v làm con dâu g t n , A Ph vì dám đánh b i con trai nhà th ng lí nên cũngị ị ắ ề ạ ợ ủ ạ ố
ph i làm ngả ườ ở ể ề ộ ới đ đ n t i v i ch ủ
Trong c nh ng t i tăm y, h đã g p g , đ ng c m và giúp nhau thoát kh i nhà Pá Traả ộ ố ấ ọ ặ ỡ ồ ả ỏ tìm đ n vùng Phi ng Sa. T i đây h đã tr thành v ch ng. Gi a lúc b n lính Pháp đ nế ề ạ ọ ở ợ ồ ữ ọ ế đánh phá và cướp bóc Phi ng Sa, cán b c a Đ ng đã đ n đ giúp đ ng bào các dân t cở ề ộ ủ ả ế ể ồ ộ
t b o v cu c s ng c a mình. M và A Ph g p A Châu, m t cán b c a Đ ng, k t làmự ả ệ ộ ố ủ ị ủ ặ ộ ộ ủ ả ế anh em r i thành đ i viên du kích. Nh l i th i đi m sáng tác V ch ng A Ph , nhà vănồ ộ ớ ạ ờ ể ợ ồ ủ
Tô Hoài vi t: "Câu chuy n V ch ng A Ph c a tôi đã xây d ng đế ệ ợ ồ ủ ủ ự ược b ng m t th y taiằ ắ ấ nghe và c m nghĩ v nh ng con ngả ề ữ ười và s vi c y trong cu c chi n đ u gi i phóng quêự ệ ấ ộ ế ấ ả
hương c a các dân t c thi u s anh em biên gi i Tây B c c a đ t nủ ộ ể ố ở ớ ắ ủ ấ ước". Qua câu nói
đó, chúng tôi đã nh n th y giá tr hi n th c và giá tr nhân đ o c a tác ph m đã đậ ấ ị ệ ự ị ạ ủ ẩ ược nhà văn Tô Hoài xây d ng m t cách có ý th c.ự ộ ứ
Giá tr hi n th c c a V ch ng A Ph th hi n trị ệ ự ủ ợ ồ ủ ể ệ ước h t vi c trình bày chân th c cu cế ở ệ ự ộ
Trang 9s ng đau thố ương, tăm t i đ y bi k ch c a ngố ầ ị ủ ười dân mi n núi Tây B c dề ắ ưới ách phong
ki n n ng n và s bóc l t c a th c dân Pháp. Giá tr hi n th c c a tác ph m còn g nế ặ ề ự ộ ủ ự ị ệ ự ủ ẩ ắ
li n v i s t cáo, v ch tr n t i ác c a b n phong ki n (th ng lí, th ty, lang đ o) vùngề ớ ự ố ạ ầ ộ ủ ọ ế ố ổ ạ ở cao
Hình tượng nhân v t M là tậ ị ượng tr ng cho cái đ p b vùi d p. Cô gái tr xinh đ p như ẹ ị ậ ẻ ẹ ư
m t bông hoa c a núi r ng đó b A S cộ ủ ừ ị ử ướp v làm dâu. Trong ngôi nhà gi ng nh m t tùề ố ư ộ
ng c đó, M su t ngày "lùi lũi nh con rùa nuôi trong xó c a", s ph n c a M ch ng khácụ ị ố ư ử ố ậ ủ ị ẳ nào s ph n c a ki p ng a trâu vì giá tr c a con ngố ậ ủ ế ự ị ủ ười không được xem tr ng, con ngọ ườ i
ch nh m t cái máy đ làm vi c. Th m chí, Tô Hoài vi t ''con ng a, con trâu làm còn cóỉ ư ộ ể ệ ậ ế ự lúc, đêm nó còn được đ ng gãi chân, đ ng nhai c , đàn bà con gái nhà này thì vùi vào vi cứ ứ ỏ ệ
c đêm l n ngày". L ra trong cu c s ng bình thả ẫ ẽ ộ ố ường nh ng ngữ ười con gái nh M ph iư ị ả
được vui ch i, đi d h i hè, tìm th y tình yêu và h nh phúc cho mình. Nh ng ngơ ự ộ ấ ạ ư ượ ạ c l i,
đ n ngày T t, A S l i đi ch i v i b n trai, còn M thì b trói đ ng trong bu ng t i.ế ế ử ạ ơ ớ ạ ị ị ứ ồ ố
Cùng chung ngh ch c nh v i M là A Ph , nhân v t trung tâm th hai c a truy n. N u Mị ả ớ ị ủ ậ ứ ủ ệ ế ị
là hình tượng tượng tr ng cho cái đ p b vùi d p thì A Ph tư ẹ ị ậ ủ ượng tr ng cho s s ng, s cư ự ố ứ lao đ ng và lòng khao khát t do c a con ngộ ự ủ ườ ịi b kìm hãm. A Ph ch y nhanh nh conủ ạ ư
ng a, bi t đúc lự ế ưỡi cày, lưỡi cu c, cày b a r t gi i và săn bò tót r t thành th o. L ra conố ừ ấ ỏ ấ ạ ẽ
người đó ph i đả ượ ực t do gi a núi r ng đ phát huy s c m nh c a mình. Nh ng ch vì Aữ ừ ể ứ ạ ủ ư ỉ Phù b t bình ph n ng, đánh l i A S , k đã phá v cu c vui ngày T t, mà A Ph đã bấ ả ứ ạ ử ẻ ỡ ộ ế ủ ị
b t v làm k nô l trong nhà th ng lí, đây anh ph i đi đ t r ng, săn bò tót, b y h ,ắ ề ẻ ệ ố ở ả ố ừ ẫ ổ chăn ng a quanh năm. M t l n đ cho h ăn th t m t m t con bò mà A Ph b th ng lí tróiự ộ ầ ể ổ ị ấ ộ ủ ị ố
đ ng su t m y ngày trong góc nhà. Hình tứ ố ấ ượng A Ph th hi n m t cu c s ng b tróiủ ể ệ ộ ộ ố ị
bu c, tộ ượng tr ng cho s c lao đ ng b bóc l t và đè nén.ư ứ ộ ị ộ
Giá tr hi n th c c a truy n ng n V ch ng A Ph không ch b c l qua vi c trình bàyị ệ ự ủ ệ ắ ợ ồ ủ ỉ ộ ộ ệ chân th c cu c s ng đ y bi k ch c a nhân dân mi n núi Tây B c nói chung, đ ng bào dânự ộ ố ầ ị ủ ề ắ ồ
t c H'Mông nói riêng mà còn th hi n qua vi c kh c h a nh ng b m t tàn b o c a chaộ ể ệ ệ ắ ọ ữ ộ ặ ạ ủ con th ng lí Pá Tra và A S c a b n lý d ch, quan l i, th ng qu n. Đây là nguyên nhânố ử ủ ọ ị ạ ố ả
tr c ti p gây nên n i kh c a nh ng ngự ế ỗ ổ ủ ữ ười dân th p c , bé mi ng nh M và A Ph Bấ ổ ệ ư ị ủ ộ
Trang 10m t tàn b o c a chúng không ch hi n ra qua nh ng hành đ ng đánh đ p dã man đ i v iặ ạ ủ ỉ ệ ữ ộ ậ ố ớ
k ăn ngẻ ườ ởi trong nhà mà còn qua nh ng l i nguy n r a r t thâm hi m: "đ i mày, đ iữ ờ ề ủ ấ ể ờ ờ con, đ i cháu mày tao cũng b t th , bao gi h t n tao m i thôi". Có l đó không ch là l iờ ắ ế ờ ế ợ ớ ẽ ỉ ờ nguy n r a c a m t hai cá nhân mà còn là l i nguy n r a c a c m t ch đ xã h i. Baoề ủ ủ ộ ờ ề ủ ủ ả ộ ế ộ ộ
gi còn ch đ xã h i đó thì v n còn nh ng k ác nh Pá Tra và nh ng n n nhân c a h nờ ế ộ ộ ẫ ữ ẻ ư ữ ạ ủ ắ
nh M và A Ph ư ị ủ
Xã h i phong ki n Vi t Nam v n đã l c h u, nói v nguyên nhân c a nh ng bi k ch màộ ế ệ ố ạ ậ ề ủ ữ ị
người dân mi n núi ph i ch u đ ng, Tô Hoài cho r ng đ ng đ ng sau th l c phong ki nề ả ị ự ằ ứ ằ ế ự ế
t i ch là bóng dáng c a quân đ i xâm lạ ỗ ủ ộ ược phương Tây tràn đ n. Trong b c tranh hi nế ứ ệ
th c c a tác ph m V ch ng A Ph hình nh gi c Pháp hi n lên nh là ch d a, là thự ủ ẩ ợ ồ ủ ả ặ ệ ư ỗ ự ế
l c mà b n phong ki n vùng cao s n sàng c u k t đ duy trì ách th ng tr c a chúng.ự ọ ế ẵ ấ ế ể ố ị ủ
Người dân Tây B c ch có th s ng đắ ỉ ể ố ược m t cu c đ i m no, h nh phúc khi này ch mộ ộ ờ ấ ạ ấ
d t đứ ượ ảc c hai th l c trên đây. V n đ áp b c giai c p g n li n v i v n đ áp b c dânế ự ấ ề ứ ấ ắ ề ớ ấ ề ứ
t c là m t nét căn b n t o nên giá tr hi n th c c a V ch ng A Ph ộ ộ ả ạ ị ệ ự ủ ợ ồ ủ
G n li n v i giá tr hi n th c c a V ch ng A Ph là giá tr nhân đ o xu t phát t cáiắ ề ớ ị ệ ự ủ ợ ồ ủ ị ạ ấ ừ nhìn, t m lòng, tình thấ ương yêu, n i xúc đ ng, c a nhà văn Tô Hoài trỗ ộ ủ ướ ốc s ph n c a Mậ ủ ị
và A Ph trong truy n ng n này. Nhà văn bày t s thông c m v i n i đau kh c a ngủ ệ ắ ỏ ự ả ớ ỗ ổ ủ ườ i
ph n b g bán nh m t th hàng hóa. Ch nào nhà văn miêu t n i đau c a M là chụ ữ ị ả ư ộ ứ ỗ ả ỗ ủ ị ở ỗ
đó ngòi bút c a ông cũng run lên vì xúc đ ng. Tô Hoài vi t: "Đ i ngủ ộ ế ờ ười đàn bà l y ch ngấ ồ nhà giàu H ng Ngài thì ch bi t đi theo đuôi con ng a c a ch ng". M ch t nh l i câuở ồ ỉ ế ự ủ ồ ị ợ ớ ạ chuy n ngệ ười ta v n k : "Đ i trẫ ể ờ ướ ởc nhà th ng lí Pá Tra có m t ngố ộ ười trói v trong nhàợ
ba ngày, r i đi ch i, khi v nhìn đ n thì v ch t r i. Nh th M s quá, M c a qu y xemồ ơ ề ế ợ ế ồ ờ ế ị ợ ị ự ậ mình còn s ng hay ch t. C tay, đ u, b p chân b dây trói si t l i, đau đ t t ng m nhố ế ổ ầ ắ ị ế ạ ứ ừ ả
th t". Đ c đ n đây ta nh l i câu th c a Nguy n Du: "Đau đ n thay ph n đàn bà".ị ọ ế ớ ạ ơ ủ ễ ớ ậ
Đó là n i đau c a thân xác, còn n i đau tinh th n? Trong hoàn c nh b trói bu c M nghĩỗ ủ ỗ ầ ả ị ộ ị
r ng mình đành ng i trong m t nhà tù ch t h p nhìn qua m t l vuông mà trông đ i choằ ồ ộ ậ ẹ ộ ỗ ợ
đ n bao gi ch t m i thôi. Dù v y, khát v ng làm ngế ờ ế ớ ậ ọ ườ ại h nh phúc không bao gi l i tànờ ụ trong lòng M Nghe ti ng sáo th i trong r ng, M tha thi t nh l i nh ng ngày xuân tị ế ổ ừ ị ế ớ ạ ữ ươ i