Tú Xương, tên thật là Trần Tế Xương (1870-1907), là một trong những nhà thơ trào phúng hàng đầu của nền thơ ca Việt Nam. Thơ của ông lấy yếu tố trữ tình là gốc, trong đó còn lồng ghép thêm cả yếu tố hiện thực và trào phúng tạo nên một nét rất riêng trong các tác phẩm còn lưu lại. Tiêu biểu trong số ấy có thể kể đến là tác phẩm Đau mắt mà hai câu thơ Muốn mù trời chẳng cho mù nhỉ/Giương mắt trông chi buổi bạc tình! phần nào cho ta thấy những tâm trạng và nỗi lòng của Tú trong buổi đương thời.
Trang 1Đ bài: Qua 2 câu th : "Mu n mù tr i ch ng cho mù nh /Giề ơ ố ờ ẳ ỉ ương m t trông chiắ
bu i b c tình" hãy phân tích và nói lên nh ng suy nghĩ v n i lòng Tú Xổ ạ ữ ề ỗ ương
Dàn bài chi ti tế
1./ M bàiở
Tú Xương, tên th t là Tr n T Xậ ầ ế ương (18701907), ông là m t trong nh ng nhà th tràoộ ữ ơ phúng hàng đ u c a n n th ca Vi t Nam.ầ ủ ề ơ ệ
Th c a ông l y y u t tr tình là g c, trong đó còn l ng ghép thêm c y u t hi n th cơ ủ ấ ế ố ữ ố ồ ả ế ố ệ ự
và trào phúng t o nên m t nét r t riêng trong các tác ph m còn l u l i.ạ ộ ấ ẩ ư ạ
Tiêu bi u trong s y có th k đ n là tác ph m Đau m t mà hai câu th "Mu n mù tr iể ố ấ ể ể ế ẩ ắ ơ ố ờ
ch ng cho mù nh /Giẳ ỉ ương m t trông chi bu i b c tình!" ph n nào cho ta th y nh ng tâmắ ổ ạ ầ ấ ữ
tr ng và n i lòng c a Tú trong bu i đạ ỗ ủ ổ ương th i.ờ
2./ Thân bài
Hoàn c nh cu c đ i + hoàn c nh đ t nả ộ ờ ả ấ ước:
+ Ch đ phong ki n suy tàn, h b i, l c h u, không ch p nh n đ i m iế ộ ế ủ ạ ạ ậ ấ ậ ổ ớ
+ Th c dân Pháp xâm lự ược => Xã h i càng thêm nhi u lo n r i ren, nguy c m t nộ ễ ạ ố ơ ấ ước
+ Trí th c không còn đứ ược tr ng d ng, b t l c trọ ụ ấ ự ước th i cu c.ờ ộ
Bài th Đau m t, Tú Xơ ắ ương đau không ch đ n thu n là b nh t t trên thân th mà còn làỉ ơ ầ ệ ậ ể
n i đau trong lòng, xã h i có muôn c nh b n th u mà Tú Xỗ ộ ả ẩ ỉ ương ch ng mu n nhìn. Chúngẳ ố khi n ông chế ướng tai gai m t, nh ng l i ch có th cam ch u, chúng hành h khi n ôngắ ư ạ ỉ ể ị ạ ế
ph i "đau m t".ả ắ
Trước hoàn c nh b t l c y Tú Xả ấ ự ấ ương đã có m t mong mu n đó là "Mu n mù"ộ ố ố
Trang 2ch u, đó là cái cách ph n kháng th t quy t li t => kh ng đ nh đị ả ậ ế ệ ẳ ị ược nhân cách cao đ pẹ trong con người T Xế ương, là n i b t hòa, là s ph n kháng l i m t cách gay g t xã h iỗ ấ ự ả ạ ộ ắ ộ
đương th i.ờ
Nh ng "bu i b c tình" trong xã h i:ữ ổ ạ ộ
+ Đó là c nh tình c m gia đình g n bó nay d n tan rã, d n dà ngả ả ắ ầ ầ ười ta ch ng còn quan tâmẳ
đ n nhau n a, m đau cũng m c đ y.ế ữ ố ặ ấ
+ Ti n b c tr nên quan tr ng h n bao gi h t, ti n b ng tr thành vua và con ngề ạ ở ọ ơ ờ ế ề ỗ ở ườ i chính là nô l c a chúng, ngệ ủ ười ta dùng ti n mua quan bán tề ướ ực t a nh c m ti n đi chư ầ ề ợ mua m rau, th t d dàng!ớ ậ ễ
+ Con ngườ ại b c b o, s n sàng gi m đ p lên nhau đ s ng, bao đ o đ c luân lý cha ôngẽ ẵ ẫ ạ ể ố ạ ứ
v n gìn gi b ng ch c thành h vô, ai còn quan tâm trong bu i lo n l c.ẫ ữ ỗ ố ư ổ ạ ạ
+ Trí th c tr thành ngứ ở ườ ấ ựi b t l c trước th i cu c, giờ ộ ương m t nhìn đ t nắ ấ ướ ục l i tàn, kẻ hám danh l i thì bán nợ ướ ầc c u vinh
=> N i đau l n trong lòng ngỗ ớ ười trí th c có nhân cách đ p nh T Xứ ẹ ư ế ương, kèn c a làmự cho cu c đ i Tú Xộ ờ ương, gia đình Tú Xương ph i ch u bao n i v t v , c c nh c, đ c bi tả ị ỗ ấ ả ự ọ ặ ệ
là cu c đ i c a Tú su t m y mộ ờ ủ ố ấ ươi năm c u t c nh th ứ ấ ứ ư ế
3./ K t bàiế
Qua hai câu th ng n ng i trong bài th Đau m t c a T Xơ ắ ủ ơ ắ ủ ế ương, v n m t gi ng đi uẫ ộ ọ ệ buông l i, tơ ưởng nói ch i nh ng l i là n i lòng th c c a Tú Xơ ư ạ ỗ ự ủ ương
=> N i đau c a c m t th i đ i, là n i đau c a c m t b ph n trí l c ph i bó tay b t l cỗ ủ ả ộ ờ ạ ỗ ủ ả ộ ộ ậ ự ả ấ ự
trước th i cu c, giờ ộ ương m t nhìn đ t nắ ấ ước điêu tàn
Mong mu n mù m t, đ không bi t, không nhìn th y n a là l i thoát duy nh t, là m tố ắ ể ế ấ ữ ố ấ ộ cách ch ng đ i r t tàn nh n v i b n thân, nh ng l i h p lý v i n i lòng c a Tú Xố ố ấ ẫ ớ ả ư ạ ợ ớ ỗ ủ ương
Trang 3Tú Xương, tên th t là Tr n T Xậ ầ ế ương (18701907), là m t trong nh ng nhà th tràoộ ữ ơ phúng hàng đ u c a n n th ca Vi t Nam. Cu c đ i Tú Xầ ủ ề ơ ệ ộ ờ ương tuy ch ng n ng i có 37ỉ ắ ủ năm, nh ng su t 37 năm y l i n m tr n trong bu i đ t nư ố ấ ạ ằ ọ ổ ấ ước nhi u nhễ ương, chính quy nề
th c dân n a phong ki n, c c k r i ren và ph c t p. Tuy là ngự ử ế ự ỳ ố ứ ạ ười có tài nh ng Túư
Xương l i b t đ c chí trong con đạ ấ ắ ường công danh vì s th i nát c a xã h i th i b y gi ự ố ủ ộ ờ ấ ờ
Th nên Tú thế ường l y vi c sáng tác th làm thú vui, gi t thì gi , v a là đôi m t hi nấ ệ ơ ế ờ ừ ắ ệ
th c, m a mai ghi chép nh ng gì di n ra trong xã h i. Th c a ông l y y u t tr tình làự ỉ ữ ễ ộ ơ ủ ấ ế ố ữ
g c, trong đó còn l ng ghép thêm c y u t hi n th c và trào phúng t o nên m t nét r tố ồ ả ế ố ệ ự ạ ộ ấ riêng trong các tác ph m còn l u l i. Tiêu bi u trong s y có th k đ n là tác ph m Đauẩ ư ạ ể ố ấ ể ể ế ẩ
m t mà hai câu th "Mu n mù tr i ch ng cho mù nh /Giắ ơ ố ờ ẳ ỉ ương m t trông chi bu i b cắ ổ ạ tình!" ph n nào cho ta th y nh ng tâm tr ng và n i lòng c a Tú trong bu i đầ ấ ữ ạ ỗ ủ ổ ương th i.ờ
Nh đã đ c p, cu c đ i c a Tú Xư ề ậ ộ ờ ủ ương ch có 37 năm ng n ng i, và trong quãng đ i y,ỉ ắ ủ ờ ấ ông đã ch ng ki n t n m t h t th y nh ng r i ren, nh ng b t công c a xã h i. N a đ uứ ế ậ ắ ế ả ữ ố ữ ấ ủ ộ ử ầ
cu c đ i là c nh tri u đình vào bu i suy tàn, đang trên đà s p đ , vua quan ch bi t ănộ ờ ả ề ổ ụ ổ ỉ ế
ch i sa đ a, th i nát, t tơ ọ ố ư ưởng l c h u c h , bác b h t nh ng đ i m i, cách tân c aạ ậ ổ ủ ỏ ế ữ ổ ớ ủ nhi u trí th c đề ứ ương th i. Tú Xờ ương v n là ngố ười có t tư ưởng ti n b , nên trong vi c thiế ộ ệ
c ph n nhi u có đ a vào trong y, chính vì lý do v y mà bài ông tuy r t đ c s c, r t hayử ầ ề ư ấ ậ ấ ặ ắ ấ
nh ng toàn b đánh r t không thư ị ớ ương ti c. Sau tám l n thi c , Tú Xế ầ ử ương cũng mi nễ
cưỡng đ đỗ ược tú tài, và mãi ông ch d ng bỉ ừ ướ ởc đó. Cu c đ i b t đ c chí trong conộ ờ ấ ắ
đường công danh, c ng v i cu c s ng b n hàn kh s luôn đeo bám, khi n Tú Xộ ớ ộ ố ầ ổ ở ế ươ ng nhi u l n v t vã và căm gi n, căm gi n cái xã h i phong ki n h b i đã khi n ông đauề ầ ậ ậ ậ ộ ế ủ ạ ế
kh Đ n n a sau cu c đ i ông, l i là lúc th c dân Pháp tràn vào xâm lổ ế ử ộ ờ ạ ự ược nước ta, xã h iộ
đã lo n càng thêm lo n, nhân dân m t c hai tròng, trí th c có tài nh ng b t l c trạ ạ ộ ổ ứ ư ấ ự ước th iờ
cu c, khi n Tú Xộ ế ương càng thêm đau đ n.ớ
V i bài th Đau m t, Tú Xớ ơ ắ ương đau không ch đ n thu n là b nh t t trên thân th mà cònỉ ơ ầ ệ ậ ể
Trang 4Chúng khi n ông chế ướng tai gai m t, nh ng l i ch có th cam ch u, chúng hành h khi nắ ư ạ ỉ ể ị ạ ế ông ph i "đau m t". Trả ắ ước hoàn c nh b t l c y, Tú Xả ấ ự ấ ương đã có m t mong mu n đó làộ ố
"Mu n mù", trong câu "Mu n mù tr i ch ng cho mù nh ". Tú Xố ố ờ ẳ ỉ ương mu n mù b i m t lố ở ộ ẽ
đ n gi n, m t không th y thì lòng không đau, không khó ch u, đó là cái cách ph n khángơ ả ắ ấ ị ả
th t quy t li t, có l không ph i đậ ế ệ ẽ ả ường cùng ch ng ai làm th Đi u đó đã ph n nàoẳ ế ề ầ
kh ng đ nh đẳ ị ược nhân cách cao đ p trong con ngẹ ười T Xế ương, là n i b t hòa, là sỗ ấ ự
ph n kháng gay g t l i xã h i đả ắ ạ ộ ương th i.ờ
V y xã h i y đã x y ra nh ng đi u nhi u nhậ ộ ấ ả ữ ề ễ ương gì mà l i khi n Tú Xạ ế ương quy t li t,ế ệ
ch ng đ i đ n v y? Trố ố ế ậ ước h t n u đ c c bài th Đau m t có l ta đã ph n nào mế ế ọ ả ơ ắ ẽ ầ ườ ng
tượng ra. T Xế ương đã chán l m r i cái c nh ph i ch ng ki n nh ng "bu i b c tình" c aắ ồ ả ả ứ ế ữ ổ ạ ủ
xã h i, kèn c a làm cho cu c đ i Tú Xộ ự ộ ờ ương, gia đình Tú Xương ph i ch u bao n i v t v ,ả ị ỗ ấ ả
c c nh c, đ c bi t là cu c đ i c a Tú su t m y mự ọ ặ ệ ộ ờ ủ ố ấ ươi năm c u t c nh th Đó là c nhứ ấ ứ ư ế ả tình c m gia đình g n bó nay d n tan rã, d n dà ngả ắ ầ ầ ười ta ch ng còn quan tâm đ n nhauẳ ế
n a, m đau cũng m c đ y. Ti n b c tr nên quan tr ng h n bao gi h t, ti n b ng trữ ố ặ ấ ề ạ ở ọ ơ ờ ế ề ỗ ở thành vua và con người chính là nô l c a chúng, ngệ ủ ười ta dùng ti n mua quan bán tề ướ c
t a nh c m ti n đi ch mua m rau, th t d dàng! Con ngự ư ầ ề ợ ớ ậ ễ ườ ại b c b o, s n sàng gi mẽ ẵ ẫ
đ p lên nhau đ s ng, bao đ o đ c luân lý cha ông v n gìn gi b ng ch c thành h vô, aiạ ể ố ạ ứ ẫ ữ ỗ ố ư còn quan tâm trong bu i lo n l c. Trí th c tr thành ngổ ạ ạ ứ ở ười b t l c trấ ự ước th i cu c,ờ ộ
giương m t nhìn đ t nắ ấ ướ ục l i tàn, k hám danh l i thì bán nẻ ợ ướ ầc c u vinh. Ôi, có l ch ngẽ ẳ
có n i đau đ n nào h n th đ i v i m t trí th c l n nh Tú Xỗ ớ ơ ế ố ớ ộ ứ ớ ư ương, ông mu n mù cũng làố
ph i l ả ẽ
Qua hai câu th ng n ng i trong bài th Đau m t c a T Xơ ắ ủ ơ ắ ủ ế ương, v n m t gi ng đi uẫ ộ ọ ệ buông l i, tơ ưởng nói ch i nh ng l i là n i lòng th c c a Tú Xơ ư ạ ỗ ự ủ ương. Người ta th y hi nấ ệ
di n trong hai câu th y là n i đau c a c m t th i đ i, là n i đau c a c m t b ph nệ ơ ấ ỗ ủ ả ộ ờ ạ ỗ ủ ả ộ ộ ậ trí l c ph i bó tay b t l c trự ả ấ ự ước th i cu c, giờ ộ ương m t nhìn đ t nắ ấ ước điêu tàn. Riêng v iớ
nh ng nhân cách l n nh Tú Xữ ớ ư ương, v i nh ng kh đau đ y r y trong cu c đ i có lớ ữ ổ ầ ẫ ộ ờ ẽ mong mu n mù m t, đ không bi t, không nhìn th y n a là l i thoát duy nh t, là m tố ắ ể ế ấ ữ ố ấ ộ cách ch ng đ i r t tàn nh n v i b n thân, nh ng l i h p lý v i n i lòng c a Tú Xố ố ấ ẫ ớ ả ư ạ ợ ớ ỗ ủ ương
Trang 5