Xưa nay cái đẹp vốn dĩ thường nằm ở sự giản dị, chân thực. Lòng mến yêu, tiếc nhớ Nguyễn Duy dành cho người bà quá cố được thể hiện bằng ngôn ngữ hết sức trong sáng, giản dị, vừa gợi cảm, vừa giàu hình ảnh. Cả đoạn thơ không thừa chữ nào, không sai lạc chữ nào. Tình cảm chân thật, hồn nhiên đã bắt điệu với tài năng nghệ thuật để nhà thơ viết nên bài thơ làm xúc động bao người đọc.
Trang 1Đ bài: Phân tích v đ p ngôn ng c a đo n th sau: "Tôi đâu bi t…. Quán Cháo,ề ẻ ẹ ữ ủ ạ ơ ế
Đ ng Giao th p th ng nh ng đêm hàn" ("Đò Lèn” Nguy n Duy)ồ ậ ữ ữ ễ
Bài làm
N u ai đó nghĩ r ng cái đ p nh t thi t ph i là s c u kì, g t giũa thì ngế ằ ẹ ấ ế ả ự ầ ọ ười đó hoàn toàn sai l m khi đ c nh ng v n th chân ch t, m c m c Nguy n Duy vi t trong Đò Lèn.ầ ọ ữ ầ ơ ấ ộ ạ ễ ế
“Tôi đâu bi t bà tôi c c c th ế ơ ự ế
Bà mò cua xúc tép đ ng Quan ở ồ
Bà đi gánh chè xanh Ba Tr i ạ Quán Cháo, Đ ng Giao th p th ng nh ng đêm hàn” ồ ậ ữ ữ
M m t s m, cùng bà ngo i t nh , trong tâm h n Nguy n Duy, bà là t t c nh ng gìẹ ấ ớ ở ạ ừ ỏ ồ ễ ấ ả ữ
êm nh t, yêu thả ấ ương nh t c a tu i th Tr v quê ngo i, trong ngấ ủ ổ ơ ở ề ạ ười cháu nay đã
trưởng thành s ng d y nh ng h i c đan xen nhi u bu n vui thu nh T t c đố ậ ữ ồ ứ ề ồ ở ỏ ấ ả ược di nễ
t b ng th ngôn ng gi n d , g i c m, giàu hình nh. Ngay t câu th đ u tiên c aả ằ ứ ữ ả ị ợ ả ả ừ ơ ầ ủ
đo n, v đ p đó đã đạ ẻ ẹ ược th hi n cách giãi bày tr c ti p hi n th c tâm tr ng: “Tôi đâuể ệ ở ự ế ệ ự ạ
bi t ”. “Đâu bi t” nghĩa là gi m i bi t, nghĩa là ngày nh ch a bi t, ch a nh n th cế ế ờ ớ ế ỏ ư ế ư ậ ứ
được. Người cháu không gi u di m s vô tâm th i con tr “Tôi đâu bi t” không h n làấ ế ự ờ ẻ ế ẳ
l i sám h ì nh ng đó là l i t trách đ y ti c nuôi, xót xa c a ngờ ố ư ờ ự ầ ế ủ ười cháu. T t c nh ng gìấ ả ữ khu t l p trong tu i th gi đã đấ ấ ổ ơ ờ ược nh n th c sáng t Đó chính là s lam lũ, t o t n. làậ ứ ỏ ự ả ầ
nh ng hi sinh âm th m c a bà. Con ch tác gi không c n o n lên đ g ng gánh thay bàữ ấ ủ ữ ả ầ ằ ể ồ bao n i nh c nh n m l ng l đong đ y chúng trong ba ch “c c c th ”. Dòng h i cỗ ọ ằ ả ặ ẽ ầ ữ ơ ự ế ồ ứ
c a ngủ ười cháu đã ho l i g n nh nguyên v n hình nh bà v i nh ng ho t đ ng c th :ạ ạ ầ ư ẹ ả ớ ữ ạ ộ ụ ể
“mò cua xúc tép”, “gánh chè xanh”. Trước m t chúng ta hi n lên rõ r t m t bà c già cóắ ệ ệ ộ ụ khi m i mi t gánh chè lên ch , có khi khom t m l ng còng bên b ru ng, con mả ế ợ ấ ư ờ ộ ương.
Nh ng con ch không ch g i hình nh lam lũ, t o t n mà còn g i bao n i ni m thânữ ữ ỉ ợ ả ả ầ ọ ỗ ề
thương, yêu d u trong lòng ngấ ười cháu. Càng xúc đ ng, càng nh thộ ớ ương bà bao nhiêu, nấ
Trang 2tượng v n i v t v c a bà trong cháu càng đề ỗ ấ ả ủ ược kh c sâu b y nhiêu. Nguy n Duy đ aắ ấ ễ ư vào đo n th nhi u đ a danh đê chúng cùng nhà th l n l i nh ng n o đạ ơ ề ị ơ ầ ạ ữ ẻ ường đã in d uấ chân lam lũ cua bà: đ ng Quan, Ba Tr i, Quán Cháo, Đ ng Giao. Các t ch đ a danh đồ ạ ồ ừ ỉ ị ượ c
đ t li n k , liên ti p nhau nh đ n i cho h t n i c c nh c c a ngặ ề ề ế ư ể ố ế ỗ ự ọ ủ ười bà. Đ n năm chế ữ
cu i đo n, tác gi liên ti p t o ra nh ng b t ng v ngôn t Trố ạ ả ế ạ ữ ấ ờ ề ừ ước h t là cách s p x pế ắ ế
ba thanh tr c li n k nhau (“th p th ng nh ng”). Ba thanh tr c liên ti p kh c s u, ch ngắ ề ề ậ ữ ữ ắ ế ắ ầ ồ
ch t thêm nh ng gian kh mà bà ph i ch u đ ng. Ti p sau đó là cách sáng t o t láy “th pấ ữ ổ ả ị ự ế ạ ừ ậ
th ng”. T láy này ch dáng đi không v ng chãi, bữ ừ ỉ ữ ước tháp bước cao, dò d m nh sẫ ư ợ
bước h t c a ngụ ủ ười già. Nó hàm ch a c tâm tr ng th p th m, lo âu t i nghi p. Và cu iứ ả ạ ấ ỏ ộ ệ ố cùng là cách k t h p t ng m t cách đ c đáo “nh ng đêm hàn”. T Hán Vi t (“hàn”)ế ợ ừ ữ ộ ộ ữ ừ ệ
được ghép v i t thu n Vi t “đêm” v a ch th i gian, v a mô t s c thái không gian.ớ ừ ầ ệ ừ ỉ ờ ừ ả ắ Nguy n Duy không vi t “đêm l nh”, “đêm rét” mà vi t, “đêm hàn”. K t h p t khéo léoễ ế ạ ế ế ợ ừ này mang l i hi u qu ngh thu t b t ng Trong cái l nh c a đêm t i, ta còn c m nh nạ ệ ả ệ ậ ấ ờ ạ ủ ố ả ậ
đượ ảc c cái bu t giá c a số ủ ương đêm. N i c c c c a bóng dáng l m l i không đỗ ơ ự ủ ầ ụ ược miêu
t chi ti t nh ng v n đả ế ư ẫ ược kh i sâu trong tâm tơ ướng ngườ ọi đ c
X a nay cái đ p v n dĩ thư ẹ ố ường n m s gi n d , chân th c. Lòng m n yêu, ti c nhằ ở ự ả ị ự ế ế ớ Nguy n Duy dành cho ngễ ười bà quá c đố ược th hi n b ng ngôn ng h t s c trong sáng,ể ệ ằ ữ ế ứ
gi n d , v a g i c m, v a giàu hình nh. C đo n th không th a ch nào, không sai l cả ị ừ ợ ả ừ ả ả ạ ơ ừ ữ ạ
ch nào. Tình c m chân th t, h n nhiên đã b t đi u v i tài năng ngh thu t đ nhà thữ ả ậ ồ ắ ệ ớ ệ ậ ể ơ
vi t nên bài th làm xúc đ ng bao ngế ơ ộ ườ ọi đ c