Xvai-gơ (1881-1942) là nhà văn Áo, rất nổi tiếng với những phác thảo chân dung các nhà văn bậc thầy của thế giới như Ban-dắc, Tôn-xtôi, Đô-xtôi-ép-xki, Xtăng-đan, Đích-ken, v.v... Mỗi bức chân dung văn học của ông để lại óng ánh sắc màu với bao họa tiết mang vẻ đẹp nhân văn kì diệu. Đô-xtôi-ép-xki là một bức chân dung văn học mang vẻ đẹp nhân văn kì diệu đó, mà màu thời gian không thể phủ mờ.
Trang 1Đ bài: Phân tích và nêu c m nh n v phác th o chân dung Đôxtôiépki c a nhàề ả ậ ề ả ủ
văn Áo Xvaigơ
Bài làm Xvaig (18811942) là nhà văn Áo, r t n i ti ng v i nh ng phác th o chân dung các nhàơ ấ ổ ế ớ ữ ả văn b c th y c a th gi i nh Band c, Tônxtôi, Đôxtôiépxki, Xtăngđan, Đíchken,ậ ầ ủ ế ớ ư ắ v.v
M i b c chân dung văn h c c a ông đ l i óng ánh s c màu v i bao h a ti t mang vỗ ứ ọ ủ ể ạ ắ ớ ọ ế ẻ
đ p nhân văn kì di u. "Đôxtôiépxki" là m t b c chân dung văn h c mang v đ p nhânẹ ệ ộ ứ ọ ẻ ẹ văn kì di u đó, mà màu th i gian không th ph m ệ ờ ể ủ ờ
Năm Đôxtôiépxki bước sang th gi i bên kia (18211881) thì cũng là năm Xvaig c tế ớ ơ ấ
ti ng chào đ i (18811942), th nh ng khi đ c Xvaig , ta c ng hai nhà văn này đangế ờ ế ư ọ ơ ứ ỡ
đ ng hành, đang l m lũi trên nh ng n o đồ ầ ữ ẻ ường t Anh sang Pháp, t Ý sang Đ c, r i trừ ừ ứ ồ ở
v Pêtécbua nề ước Nga C hai đã và đang "s ng gi a gi ng ch y r n trả ố ữ ố ấ ậ ước khi vươ n lên ánh sáng r c r c a ni m vinh quang đ i đ i".ự ỡ ủ ề ờ ờ
Xvaig đã dùng nh ng l i t t đ p nh t, nh ng gam màu đ m nh t, nh ng đơ ữ ờ ố ẹ ấ ữ ậ ấ ữ ường nét s cắ
s o nh t khi phác ho chân dung Đôxtôiépxki.ả ấ ạ
Nh nhi u đ c gi đã bi t, Đ xtôiépxki đã cùng v tr n sang Đ c, Pháp, Anh, Ý ,ư ề ộ ả ế ỏ ợ ố ứ
s ng "leo lét" trong m t th gi i xa l S ng trong b n cùng c c c, lúc thì đ ng ch c,ố ộ ế ớ ạ ố ầ ơ ự ứ ự
"đ ng ch ” c a tò vò ngân hàng, "ngày l i ngày và v i m t gi ng nói c m đ ng h iứ ờ ở ử ạ ớ ộ ọ ả ộ ỏ xem nước Nga t séc c a ông cu i cùng đã đ n ch a" m t trăm rúp, cái món ti n nhờ ủ ố ế ư ộ ề ỏ nhoi bán b n th o mà ông đã "bao nhiêu l n qu g i trả ả ầ ỳ ố ước nh ng ngữ ười xa l và th pạ ấ hèn”. Nhi u nhà xu t b n v l i đã l a ông; các nhân viên ngân hàng thì ch nh o ông làề ấ ả ụ ợ ừ ế ạ
"lão điên nghèo”. Đ có ti n đánh m t cái đi n v Xanh Pêtécbua, ông ph i đ n hi uể ề ộ ệ ề ả ế ệ
c m đ đ c m c “cái qu n dài cu i cùng". Còn trong th t c a ông g i đi, ngầ ồ ể ầ ố ầ ố ư ừ ủ ử ười ta tìm th y “m t ti ng kêu tuy t v ng xé ru t".ấ ộ ế ệ ọ ộ
Trang 2S kh n cùng và ho n n n có lúc đã d n Đôxtôiépxki đ n bên b v c th m c a đ aự ố ạ ạ ồ ế ờ ự ẳ ủ ị
ng c. Ông tr n l ng ra, v t óc ra làm vi c su t đêm khi v rên r trong c n đau đ , khiụ ằ ư ắ ệ ố ợ ỉ ơ ẻ
c n đ ng kinh "ch p h ng ông"; ch nhà không đơ ộ ộ ọ ủ ược tr ti n đe d a g i c nh sát; bà đả ề ọ ọ ả ỡ đòi ti n n "Ho vô đ n chí", đ a con gái sinh ra ch đề ợ ạ ơ ứ ỉ ược vài ngày thì qua đ i, Đôxtôiờ épxki g n nh phát điên lên.ầ ư
Xvaig ch ch m phá m t vài nét mà làm n i b t lên m t màn đen u ám c cu n tròn l y,ơ ỉ ấ ộ ổ ậ ộ ứ ộ ấ bám ri t l y chân dung Đôxtôiépxki, làm cho ngế ấ ười xem, ngườ ọi đ c c m th y t c th ,ả ấ ứ ở
nước m t c trào ra. Xvaig đã khéo léo ch n chi ti t đi n hình đ “đi m nhãn" b cắ ứ ơ ọ ế ể ể ể ứ chân dung nhà văn Nga mà ông đang phác ho ạ
Hôrax xa x a đã nói: "S kh n khó có tác d ng kh i d y tài năng mù trong c nh giàuơ ư ự ố ụ ơ ậ ả sang nó đã ng yên". Đôxtôiépxki đã không g c ngã trủ ụ ước m i éo le và s kh n cùng;ọ ự ố chính trong bóng đêm cu c đ i, tài năng ông đã th p sáng, "đã t o hình cho t t c th gi iộ ờ ắ ạ ấ ả ế ớ tinh th n c a chúng ta" v i bao ki t tác văn chầ ủ ớ ệ ương "nh ng tác ph m đ s c a th kữ ẩ ồ ộ ủ ế ỉ XIX”, ch nh c l i tên, bao th h đ c gi g n xa trên trái đ t đã cúi đ u ngỉ ắ ạ ế ệ ộ ả ầ ấ ầ ưỡng m : T iộ ộ
ác và tr ng ph t, Th ng ng c. Lũ ngừ ạ ằ ố ười qu ám, Con b c… Văn nghi p c a Đôxtôiépỷ ạ ệ ủ xki g m 30 tác ph m “ch ng cao quá đ u ngồ ẩ ồ ầ ười”
Xvaig đã vi t nên nh ng dòng văn cô đ ng, ch t tri t lí t a sáng m t tâm h n th : "Laoơ ế ữ ọ ấ ế ỏ ộ ồ ơ
đ ng là s gi i thoát và là n i th ng kh c a ông: nh nó mà ông s ng trong T qu cộ ự ả ỗ ố ổ ủ ớ ố ổ ố mình". K ly hẻ ương nghèo kh , ngu n vui duy nh t là sáng t o, sáng t o không ng ng,ổ ồ ấ ạ ạ ừ sáng t o là h nh phúc: "Đó là rạ ạ ượu ng t làm ông ngây ng t; đó là ni m hoan l c l n nh tọ ấ ề ạ ớ ấ
c a ông" khi m i trang văn, m i tác ph m ra đ i. Xvaic đã th u hi u tâm tr ng đ y biủ ỗ ỗ ẩ ờ ơ ấ ể ạ ầ
k ch c a Đôxtôiépxki.ị ủ
Đôxtôiépxki yêu T qu c, ông nh nổ ố ớ ước Nga, ông mu n tr v nh ng ch a th tr v ố ở ề ư ư ể ở ề
"Cái c c c a tr i giam" năm x a v n ám nh ông: b án t hình, r i h n mọ ủ ạ ư ẫ ả ị ử ồ ơ ười năm l uư đày kh sai (18481859) trong đ a đày đói rét.ổ ọ
Năm mươi tu i r i, n i xa x , Đôxtôiépxki "v n là ngổ ồ ơ ứ ẫ ười không tên, k b đ a đày",ẻ ị ọ
v n ph i "ti p t c s ng gi a gi ng ngẫ ả ế ụ ố ữ ố ười ch y r n trấ ậ ước khi vươn lên ánh sáng c aủ
Trang 3ni m vinh quang đ i đ i". Ph i có m t ngh l c phi thề ờ ờ ả ộ ị ự ường, ông m i vớ ượt qua được, dù
có lúc "nh ng thi u th n đã u n còng l ng ông", dù nhi u năm tháng “nh ng qu chùyữ ế ố ố ư ề ữ ả
c a b nh t t càng giáng thủ ệ ậ ường xuyên h n xu ng cân não ông”. Đúng Đôxtôiépxki làơ ố
m t ngộ ười kh ng l trong b kh : “Năm mổ ồ ể ổ ươi tu i, nh ng ông đã ch u hàng th k d nổ ư ị ế ỉ ằ
v t".ặ
Ph n ti p theo, b c chân dung c a Đôxtôiépxki đầ ế ứ ủ ược Xvaig v b ng gam màu sángơ ẽ ằ trong. Năm mươi hai tu i, Đôxtôiépxki “đổ ược quy n tr v T qu c". Cũng nh Gi p,ề ở ề ổ ố ư ố con ngườ ứi đ c h nh trong Kinh thánh, Chúa Tr i đã “ban phạ ờ ước lành” cho ông, "s m nhố ệ phán b o th là k t thúc". Tr v Xanh Pêtéebua, ông tr thành "s gi c a x sả ế ế ở ề ở ứ ả ủ ứ ở mình". Và khi “Nh t ký c a m t nhà văn”, ti u thuy t "Anh em nhà Karamad p”, ki tậ ủ ộ ể ế ố ệ tác văn chương c a ông chào đ i, thì Tu cghênhép, Tônxtôi “b lu m ”, c nủ ờ ố ị ờ ả ước Nga
"đ d n m t vào ông"ổ ồ ắ
Qua c n b c c t t s đ n ngày thái lai, Đôxtôiépxki cũng v y, "sau t t c nh ng thơ ị ự ấ ẽ ế ậ ấ ả ữ ử thách, m t giây h nh phúc tuy t đ nh đã độ ạ ệ ỉ ược ban cho ông” đúng nh v y, ông càng th mư ậ ấ thía cái l đ i "h t đã gieo xu ng, mùa g t s vô t n”. Xvaig đã dùng hình nh "Đ cẽ ờ ạ ố ặ ẽ ậ ơ ả ứ Chúa Tr i ném cho ông m t tia ch p" đ a Đôxtôiépxki "vào cõi vĩnh h ng". Th t khôngờ ộ ớ ư ằ ậ
có cách nói nào hay h n, ý v h n.ơ ị ơ
Tác gi nh c l i cái giây phút h nh phúc nh t, vinh quang nh t trong l k ni m ngày sinhả ắ ạ ạ ấ ấ ễ ỉ ệ
c a Puskin, Đôxtôiépxki "trong ni m ngây ng t c a qu d , ông vung l i nh s mủ ề ấ ủ ỷ ữ ờ ư ấ sét", ông báo trước "s m nh thiêng liêng” c a s t ng hoà gi i c a nứ ệ ủ ự ổ ả ủ ước Nga. L i phátờ
bi u c a ông đã làm cho căn phòng "rung lên trong s bùng n c a hoan h ”, đám đông cể ủ ự ổ ủ ỉ ử
t a "qu xu ng", các bà "hôn bàn tay ông” m t sinh viên "ng t x u dọ ỳ ố ộ ấ ỉ ưới chân ông", Đó là giây phút h nh phúc nh t c a Đôxtôiépxki: "m t vòng hào quang chói l i bao quanh cáiạ ấ ủ ộ ọ
đ u c a ngầ ủ ườ ịi b hành kh này”.ổ
Ph n cu i bài vi t, Xvaig đã nói v đám tang c a tác gi “T i ác và tr ng ph t", đó làầ ố ế ơ ề ủ ả ộ ừ ạ ngày 10 tháng 2 năm 1881, "khi qu đã đả ược c u thoát, v khô r ng xu ng”. C nứ ỏ ụ ố ả ướ c Nga "run r y lay đ ng", "đau đ n câm l ng thẩ ộ ớ ặ ương ti c"; “m t làn sóng yêu thế ộ ươ ng
Trang 4cu ng nhi t dâng lên t m i n i c a thành ph ngàn tháp chuông”. Ph Th Rèn n i quànồ ệ ừ ọ ơ ủ ố ố ợ ơ linh c u Đôxtôiépxki "đen ngh t ngữ ị ười” cái giường ông n m ngh "đ y hoa", đám đôngằ ỉ ầ
người "si t ch t" quan tài ông. “Gi c m thiêng liêng” c a Đôxtôiépxki đế ặ ấ ơ ủ ược th cự
hi n. Qua đám tang ông, nh ng ngệ ữ ười Nga đã bi u th s đoàn k t, và h đã "truy n sinhể ị ự ế ọ ề khí vào tác ph m ông". C m t r ng c và đông đ o các t ng l p nhân dân Nga, các vẩ ả ộ ừ ờ ả ầ ớ ị
vương tôn tr , các giáp trẻ ưởng, công nhân, sinh viên, sĩ quan, ngườ ầi h u và người hành
kh t "đi bên nhau khóc ngấ ười quá c r t thân thi t đ i v i h ", t t c đ u "đoàn k t l iố ấ ế ố ớ ọ ấ ả ề ế ạ trong m t l i nguy n yêu thộ ờ ề ương và c m đ ng”.ả ộ
Cũng nh Bétthôven, Đôxtôiépxki qua đ i “gi a giông bão” làm d y lên “ti ng s mư ờ ữ ấ ế ấ
c a s n i d y r n vang", toàn nủ ự ổ ậ ề ước Nga "b kích đ ng d d i", và kh p đ t nị ộ ữ ộ ắ ấ ướ c
“nh ng tia ch p báo thù r ch d c ngang" báo hi u m t th i kì bão táp sôi s c di n ra.ữ ớ ạ ọ ệ ộ ờ ụ ễ
V i m t l i vi t trang tr ng và s c s o, ngớ ộ ố ế ọ ắ ả ưỡng m và ti c thộ ế ương, Xvaig đã phác hoơ ạ chân dung Đôxtôiépxki tuy t đ p, tệ ẹ ưởng nh ông đã d ng lên m t b c tư ự ộ ứ ượng đ ng kìồ
vĩ, đã đ a nhà văn Nga l i l c này vào cõi vĩnh h ng vinh quang.ư ỗ ạ ằ
Ngh l c phi thị ự ường, tài năng l i l c đã t o nên t m vóc vĩ đ i c a văn hào Đôxtôiépỗ ạ ạ ầ ạ ủ xki. Con ngườ ủi c a ông, văn chương c a ông mãi mãi là ngu n sáng nhân văn vô t n. Ngôiủ ồ ậ sao c a Thành ph ngàn tháp chuông ngày càng lung linh t a sáng.ủ ố ỏ