Đất Nước - hai tiếng thiêng liêng ấy vang lên tự sâu thẳm tâm hồn ta vừa cao cả, trang trọng, vừa xiết bao bình dị, gần gũi. Hình tượng Đất nước đã khơi nguồn cho biết bao hồn thơ cất cánh. Văn học kháng chiến 1945 - 1975 trong mạch chảy ngầm dạt dào, mãnh liệt của cuộc sống không chỉ bắt được những âm vang náo nức của thời đại mà còn khắc tạc nên tượng đài nghệ thuật Đất nước thật nên thơ, cao đẹp. Đất nước hóa thân trong một mảnh hồn quê Kinh Bắc đậm đà màu sắc văn hóa dân gian, tình tứ, dịu dàng mà quằn quại dưới gót giày xâm lược trong thơ Hoàng Cầm; Đất nước tươi đẹp mà đau thương với sức vươn khỏe khoắn rũ bùn đứng dậy sáng lòa sống động hiện hình lên trong thơ Nguyễn Đình Thi.
Trang 1Đ bài: Phân tích và ch ng minh Nguy n Khoa Đi m đã dùng m t đ t nề ứ ễ ề ộ ấ ước c a caủ dao th n tho i đ th hi n t tầ ạ ể ể ệ ư ưởng đ t nấ ướ ủc c a nhân dân
Bài làm
Đ t Nấ ước hai ti ng thiêng liêng y vang lên t sâu th m tâm h n ta v a cao c , trangế ấ ự ẳ ồ ừ ả
tr ng, v a xi t bao bình d , g n gũi. Hình tọ ừ ế ị ầ ượng Đ t nấ ước đã kh i ngu n cho bi t baoơ ồ ế
h n th c t cánh. Văn h c kháng chi n 1945 1975 trong m ch ch y ng m d t dào, mãnhồ ơ ấ ọ ế ạ ả ầ ạ
li t c a cu c s ng không ch b t đệ ủ ộ ố ỉ ắ ược nh ng âm vang náo n c c a th i đ i mà còn kh cữ ứ ủ ờ ạ ắ
t c nên tạ ượng đài ngh thu t Đ t nệ ậ ấ ước th t nên th , cao đ p. Đ t nậ ơ ẹ ấ ước hóa thân trong
m t m nh h n quê Kinh B c đ m đà màu s c văn hóa dân gian, tình t , d u dàng mà qu nộ ả ồ ắ ậ ắ ứ ị ằ
qu i dạ ưới gót giày xâm lược trong th Hoàng C m; Đ t nơ ầ ấ ướ ươ ẹc t i đ p mà đau thươ ng
v i s c vớ ứ ươn kh e kho n "rũ bùn đ ng d y sáng lòa" s ng đ ng hi n hình lên trong thỏ ắ ứ ậ ố ộ ệ ơ Nguy n Đình Thi.ễ
T chi n trừ ế ường Bình Tr Thiên khói l a, trị ử ường ca M t đặ ường khát v ng c a Nguy nọ ủ ễ Khoa Đi m là ti ng ca sôi n i nhi t tình c t lên t trái tim tu i tr xu ng đề ế ổ ệ ấ ừ ổ ẻ ố ường tranh
đ u, trong đó nh ng trang th kh c hình Đ t nấ ữ ơ ắ ấ ước là nh ng n t nh c trong tr o, xanhữ ố ạ ẻ
tươi nh t, rung đ ng lòng ngấ ộ ười nh t, đấ ượ ỏc t a sáng dưới m t cái nhìn m i m đ y tínhộ ớ ẻ ầ phát hi n c a thi nhân. Xuyên su t đo n trích Đ t Nệ ủ ố ạ ấ ước, t tư ưởng "Đ t Nấ ước c a nhânủ dân" nhu n nhuy n trong hình th c "Đ t Nầ ễ ứ ấ ướ ủc c a ca dao th n tho i" nh m t s i ch đầ ạ ư ộ ợ ỉ ỏ
t o nên m ch ch y đ m sâu, tha thi t c a c m xúc nhà th ạ ạ ả ằ ế ủ ả ơ
Gi n d nh m t l t nhiên, m t v ng trăng c tích huy n o g i lên trong th gi iả ị ư ộ ẽ ự ộ ầ ố ề ả ợ ế ớ
"ngày x a ngày x a", m t đi u h n m m m i trong sáng vút ngân t trái tim n ng nàn yêuử ư ộ ệ ồ ề ạ ừ ồ
thương c a m trong nh ng l i ru đong đ y vành nôi t t c th m vào tâm h n m i conủ ẹ ữ ờ ầ ấ ả ấ ồ ỗ
ngườ ựi t bao gi Dòng nờ ước ng t ngào c a tình m t m mát h n ta, ọ ủ ẹ ắ ồ ươm lên m nh đ tả ấ tâm h n ta nh ng h t gi ng t t lành đ u tiên đ t đó n y m m xanh tồ ữ ạ ố ố ầ ể ừ ả ầ ươ ươi v n lên đón
nh n n ng gió c a cu c đ i. Th gi i tu i th th gi i c a trí tậ ắ ủ ộ ờ ế ớ ổ ơ ế ớ ủ ưởng tượng bay b ngổ
y, th t kì di u, g n bó sâu xa t a nh tr thành h i th , thành máu th t nuôi d ng tâm
h n. Và cũng ch ng bi t t bao gi , tình yêu quê hồ ẳ ế ự ờ ương đ t nấ ước đ m đà, t vành nôiậ ừ
Trang 2c a m , thành hình trong ta t trong ti m th c Văn h c dân gian nói chung, ca dao th nủ ẹ ừ ề ứ ọ ầ tho i nói riêng chính là linh h n dân t c. Có th nói đây là b ph n văn h c trong sáng,ạ ồ ộ ể ộ ậ ọ giàu s c s ng nh t và cũng bi u hi n rõ nh t đi u h n dân t c m t gi ng đi u h n h u,ứ ố ấ ể ệ ấ ệ ồ ộ ộ ọ ệ ồ ậ
tươi duyên và đ m th m không ai khác chính nhân dân t p th nh ng ngằ ắ ậ ể ữ ười lao đ ng ộ trong quá trình lao đ ng c i t o thiên nhiên, là tác gi c a n n văn h c dân gian d i dàoộ ả ạ ả ủ ề ọ ồ sáng t o y. V i nh ng xúc đ ng chân thành mãnh li t c a m t h n th n y n t ngu nạ ấ ớ ữ ộ ệ ủ ộ ồ ơ ả ở ừ ồ
s a dân gian d t dào, v i s c m hi u sâu s c c a m t thanh niên trí tu có v n văn hóaữ ạ ớ ự ả ể ắ ủ ộ ệ ố sâu r ng, phong phú đang tr c ti p tr i nghi m trong cu c đ u tranh sôi n i, quy t li tộ ự ế ả ệ ộ ấ ổ ế ệ
c a nhân dân dủ ưới m a bom bão đ n c a k thù Nguy n Khoa Đi m tìm v v i c iư ạ ủ ẻ ễ ề ề ớ ộ ngu n "ca dao, th n tho i" đ b t lên ánh sáng t tồ ầ ạ ể ậ ư ưởng "Đ t Nấ ước c a nhân dân", v aủ ừ
đ c đáo m i m , v a th hi n cái nhìn chính xác, toàn di n, có chi u sâu c a nhà th vộ ớ ẻ ừ ể ệ ệ ề ủ ơ ề
đ t nấ ước, v nhân dân. T tề ư ưởng ch đ o y th m nhu n t c m xúc đ n vi c s d ngủ ạ ấ ấ ầ ừ ả ế ệ ử ụ chi ti t ngh thu t bài th Đi su t đo n trích, ta b t g p m t th gi i v a g n gũi, thânế ệ ậ ơ ố ạ ắ ặ ộ ế ớ ừ ầ quen, v a kì di u sâu xa kh i d y h n đ t nừ ệ ơ ậ ồ ấ ước. Và chương V c a b n trủ ả ường ca M tặ
đường khát v ng đọ ượ ắc t m đ m, đẫ ược bao b c b i b u không khí văn hóa dân gian g nọ ở ầ ắ
bó máu th t v i m i tâm h n, trong đó âm hị ớ ỗ ồ ưởng "đ t nấ ước c a "nhân dân" là n t nh củ ố ạ
ch đ o ngân vang su t b n đàn "đ t nủ ạ ố ả ấ ước"
Khi ta l n lên Đ t N ớ ấ ướ c đã có r i ồ
Đ t n ấ ướ c có trong nh ng cái "ngày x a ngày x a" m th ữ ử ư ẹ ườ ng hay k ể
Đ t N ấ ướ c b t đ u v i mi ng tr u bây gi bà ăn ắ ầ ớ ế ầ ờ
Đ t N ấ ướ ớ c l n lên khi dân mình bi t tr ng tre mà đánh gi c ế ồ ặ
Nh ng câu th m đ u đo n trích, th t t nhiên và sâu l ng, nói v i ta bao đi u gi n dữ ơ ở ầ ạ ậ ự ắ ớ ề ả ị
mà cũng th t thiêng liêng, th t th m thía. M t th gi i c tích, truy n thuy t x a nh ùaậ ậ ấ ộ ế ớ ổ ề ế ư ư
v , s ng d y trong tâm h n ngề ố ậ ồ ườ ọi đ c: câu chuy nệ
Tr u Cau v i tình ngầ ớ ườ ồi n ng h u, th y chung, bi u tậ ủ ể ượng đ o lí sáng đ p yêu thạ ẹ ươ ng
c a dân t c; s tích Thánh Gióng nh khúc anh hùng ca tráng l t hào, bi u tủ ộ ự ư ệ ự ể ượng s cứ
Trang 3m nh th n kì c a nhân dân Vi t Nam t bu i bình minh non tr d ng nạ ầ ủ ệ ừ ổ ẻ ự ước và gi nữ ướ c.
H i th tr i dài, tr m l ng ngân nga nh ti ng lòng đ t nơ ở ả ầ ắ ư ế ấ ước d i v t thu nào, g i d yộ ề ự ở ợ ậ quá trình sinh thành và t n t i c a đ t nồ ạ ủ ấ ước. N u nh trong c tích, truy n thuy t x a,ế ư ổ ề ế ư nhân dân là nh ng cô T m, nh ng chàng Th ch Sanh hay hóa thân trong v đ p Thánhữ ấ ữ ạ ẻ ẹ Gióng, S D a, thì trên trang th Nguy n Khoa Đi m, nhân dân hi n lên thân thọ ừ ơ ễ ề ệ ương, g nầ gũi qua dáng hình c a bà, c a m , c a "dân mình". Còn đ t nủ ủ ẹ ủ ấ ước, không ph i là m t hìnhả ộ
người kh ng l xa l , hay là m t khái ni m tr u tổ ồ ạ ộ ệ ừ ượng mà là nh ng gì gi n d , thân thi tữ ả ị ế trong cu c s ng hàng ngày c a m i con ngộ ố ủ ỗ ười. Đ t nấ ước hi n hình t câu chuy n c tíchệ ừ ệ ổ
c a m , mi ng tr u c a bà đ n cái kèo, cái c t trong nhà, h t g o ta ăn hàng ngày. T t củ ẹ ế ầ ủ ế ộ ạ ạ ấ ả
nh ng v t thân quen, bình d y trong đ i s ng v t ch t, cùng v i nh ng phong t c t pữ ậ ị ấ ờ ố ậ ấ ớ ữ ụ ậ quán trong đ i s ng tinh th n c a nhân dân: ăn tr u, tr ng tre, búi tóc sau đ u, cách đ tờ ố ầ ủ ầ ồ ầ ặ tên người , và c tình yêu c a con ngả ủ ười ("cha m thẹ ương nhau b ng g ng cay mu iằ ừ ố
m n") đ u làm nên khuôn m t dân t c m t dân t c nghĩa tình, đ m th m nh trong câuặ ề ặ ộ ộ ộ ằ ắ ư
ca dao g i lên trong ta:ợ
Tay nâng chén mu i, đĩa g ng ố ừ
G ng cay, mu i m n xin đ ng quên nhau ừ ố ặ ừ
Ch t dân gian, h n dân t c nh th m vào t ng câu t ng ch Đ t nấ ồ ộ ư ấ ừ ừ ữ ấ ước b t ngu n tắ ồ ừ
nh ng cái hàng ngày g n gũi, l i là nh ng cái b n v ng sâu xa, đã hình thành và t n t i tữ ầ ạ ữ ề ữ ồ ạ ừ ngàn x a trong đ i s ng dân t c; t nh ng phong t c t p quán xa x a nh không có tu i,ư ờ ố ộ ừ ữ ụ ậ ư ư ổ
l i là s ti p n i thiêng liêng, th m đạ ự ế ố ấ ượm qua nhi u th h Đó chính là chi u sâu vănề ế ệ ề hóa l ch s c a đ t nị ử ủ ấ ước th hi n ngay trong cu c s ng g n gũi hàng ngày c a nhânể ệ ộ ố ầ ủ dân. Có th nói, b ng nh ng hình tể ằ ữ ượng c th , sinh đ ng giàu s c kh i g i. Nguy nụ ể ộ ứ ơ ợ ễ Khoa Đi m đã đ a ra đ nh nghĩa m i m , đ c đáo v đ t nề ư ị ớ ẻ ộ ề ấ ước. Nh ng câu th m đ uữ ơ ở ầ
nh khúc d o thi t tha đ a ngư ạ ế ư ườ ọi đ c vào th gi i ngh thu t c a đo n th , v a g n gũi,ế ớ ệ ậ ủ ạ ơ ừ ầ thân quen, v a huy n o, di u kì t xa x a.ừ ề ả ệ ự ư
Không nh ng th , đ t nữ ế ấ ước trong th Nguy n Khoa Đi m còn g n v i k ni m riêng tơ ễ ề ắ ớ ỉ ệ ư
c a m i con ngủ ỗ ười, bi n thành máu th t c a m i ngế ị ủ ỗ ười. Tách Đ t và Nấ ước thành hai y uế
Trang 4t , nhà th soi chi u m i quan h Đ t Nố ơ ế ố ệ ấ ước v i không gian và th i gian, v i l ch s vàớ ờ ớ ị ử
hi n t i. Đ t Nệ ạ ấ ước là m nh đ t quen thu c, g n bó v i m i con ngả ấ ộ ắ ớ ỗ ười:
Đ t là n i anh đ n tr ấ ơ ế ườ ng
N ướ c là n i em t m ơ ắ
Đ t Nấ ước còn là núi sông r ng b bao la, là không gian sinh t n và phát tri n c a bao thừ ể ồ ể ủ ế
h ngệ ười Vi t. Và th t thiêng liêng, Đ t Nệ ậ ấ ước là ch ng nhân ghi d u k ni m tình yêu:ứ ấ ỷ ệ
Đ t N ấ ướ c là n i ta hò h n ơ ẹ
Đ t N ấ ướ c là n i em đánh r i chi c khăn trong n i nh th m ơ ơ ế ỗ ớ ầ
Câu th th hi n ngòi bút tài hoa, tinh t c a thi nhân. Ta nh l ng nghe đi u bài ca daoơ ể ệ ế ủ ư ắ ệ
"khăn thương nh ai" dìu d t trong bài th K ni m đ p đ , xúc đ ng c a tình yêu nhớ ặ ơ ỉ ệ ẹ ẽ ộ ủ ư
kh i d y xôn xao, l p lánh m i dòng th , n sau đó là bi t bao xao xuy n, bâng khuângơ ậ ấ ỗ ơ ẩ ế ế
c a "cái thu ban đ u l u luy n y". Vì th , n tủ ở ầ ư ế ấ ế ấ ượng v s g n bó thân thi t v i m i cáề ự ắ ế ớ ỗ nhân c a đ t nủ ấ ước càng kh c ghi sâu đ m.ắ ậ
Nh ng câu th sau l i th m nhu n ch t dân gian nh cách s d ng linh ho t ch n l cữ ơ ạ ấ ầ ấ ờ ử ụ ạ ọ ọ
ch t li u văn hóa dân gian:ấ ệ
Đ t là n i "con chim ph ấ ơ ượ ng hoàng bay v hòn núi b c" ề ạ
N ướ c là n i "con cá ng ông móng n ơ ư ướ c bi n kh i" ể ơ
Theo m ch suy tạ ưởng, tác gi ti p t c c m nh n đ t nả ế ụ ả ậ ấ ướ ởc bình di n l ch s v i huy nệ ị ử ớ ề tho i L c Long Quân và Âu C "đ ra đ ng bào ta trong b c tr ng", truy n thuy t Hùngạ ạ ơ ẻ ồ ọ ứ ề ế
Vương v i ngày gi t Nh ng câu th g i c m xúc trang tr ng, thiêng liêng khi hớ ỗ ổ ữ ơ ợ ả ọ ướ ng
v ngu n c i cha ông. Nh ng giá tr truy n th ng, phong t c, văn hóa b n v ng y t oề ồ ộ ữ ị ề ố ụ ề ữ ấ ạ nên m ch ng m ch y t quá kh , n i li n hi n t i và tạ ầ ả ừ ứ ố ề ệ ạ ương lai:
Nh ng ai đã khu t ữ ấ
Trang 5Nh ng ai bây gi ữ ờ Yêu nhau và sinh con đ cái ẻ
D n dò con cháu chuy n mai sau ặ ệ Hàng năm ăn đâu làm đâu Cũng bi t cúi đ u nh ngày gi t ế ầ ớ ỗ ổ
C m nh n đ t nả ậ ấ ước, Nguy n Khoa Đi m đã phát hi n m i quan h bi n gi i gi a conễ ề ệ ố ệ ệ ả ữ
người và đ t nấ ước, t o nên s "hài hòa, n ng th m":ạ ự ồ ắ
Trong anh và em hôm nay đ u có m t ph n đ t nề ộ ầ ấ ước
M t "Đ t Nộ ấ ước c a ca dao th n tho i" đi vào tâm h n con ngủ ầ ạ ồ ườ ừi t thu trong nôi, m tở ộ
"Đ t Nấ ước c a Nhân dân" g n bó g n gũi, thiêng liêng trong cu c s ng hàng ngày, đ tủ ắ ầ ộ ố ấ
nước đã qu n quy n trong h i th , máu th t m i ngấ ệ ơ ở ị ỗ ười. Nh ng câu th đang t tính ch tữ ơ ừ ấ
đ c tho i, hộ ạ ướng n i chuy n sang đ i tho i ,đ t ra trách nhi m c a m i cá nhân đ i v iộ ể ố ạ ặ ệ ủ ỗ ố ớ
đ t nấ ước
Em i em Đ t N ơ ấ ướ c là máu x ươ ng c a mình ủ
Ph i bi t g n bó và san s ả ế ắ ẻ
Ph i bi t hóa thân cho dáng hình x s ả ế ứ ở
Làm nên Đ t Nấ ước muôn đ i. Câu th dù là hình th c m nh l nh, nh ng v i gi ng đi uờ ơ ứ ệ ệ ư ớ ọ ệ thi t tha, v i c m xúc mãnh li t b t lên t trái tim, t s c m hi u sâu s c v đ t nế ớ ả ệ ậ ừ ừ ự ả ể ắ ề ấ ướ c,
đi u th có s c cu n hút, thôi thúc m nh m , tác đ ng đ n tâm h n và trí tu ngệ ơ ứ ố ạ ẽ ộ ế ồ ệ ườ ọ i đ c
M i con ngỗ ườ ắi g n bó máu th t v i đ t nị ớ ấ ước nên ph i bi t b o v , gi gìn đ t nả ế ả ệ ữ ấ ước, h nơ
n a ph i hi sinh vì đ t nữ ả ấ ước khi v n m nh dân t c lâm nguy đ m nh đ t mãi màu m ,ậ ệ ộ ể ả ấ ỡ xanh tươi nh ng khúc hát t do nh ngữ ự ư ười con gái trong bài th ơ
Quê hương c a Giang Nam: "Nay yêu quê hủ ương vì trong t ng n m đ t có m t ph nừ ắ ấ ộ ầ
Trang 6xương th t c a em tôi". Trong hoàn c nh đ t nị ủ ả ấ ước đang g ng mình dồ ưới m a bom bãoư
đ n c a k thù, nh ng v n th c a Nguy n Khoa Đi m càng có s c lay đ ng sâu xa lòngạ ủ ẻ ữ ầ ơ ủ ễ ề ứ ộ
người, kh i d y trong m i ngơ ậ ỗ ười ng n l a yêu thọ ử ương, chi n đ u, hi sinh b i tráchế ấ ở nhi m v i đ t nệ ớ ấ ước chính là trách nhi m v i chính b n thân mình, v i truy n th ng vănệ ớ ả ớ ề ố hóa ngày x a c a nhân dân. Nh ng câu th vi t v chính tr mà không khô khan chính vìư ủ ữ ơ ế ề ị
"phát kh i t trong lòng'' thi nhân, th m nhu n c m xúc d t dào h ng kh i và nói v i taở ự ấ ầ ả ạ ứ ở ớ
bi t bao đi u thiêng liêng v đ t nế ề ề ấ ước, v trách nhi m b n thân đ i v i đ t nề ệ ả ố ớ ấ ước
Đi su t đo n th và nh p sâu vào c m xúc nhà th , t tố ạ ơ ậ ả ơ ư ưởng "đ t nấ ước c a nhân dân"ủ càng sáng lên r ng r Đ t nạ ỡ ấ ước được nhìn t phừ ương di n đ a lí, l ch s văn hóa tr nênệ ị ị ử ở trang tr ng, đ p đ l thọ ẹ ẽ ạ ường
Nh ng câu th nh tr i r ng mãi cùng cái nhìn, toàn c nh thiên nhiên đ t nữ ơ ư ả ộ ả ấ ướ ừ ắ c t B c
xu ng Nam, t bi n lên r ng. Đôi m t thi nhân tố ừ ể ừ ắ ưởng nh mu n ôm tr n nh ng c như ố ọ ữ ả quan m l , k thú c a non sông:ỹ ệ ỳ ủ
Nh ng ng ữ ườ ợ i v nh ch ng còn góp cho Đ t N ớ ồ ấ ướ c nh ng núi V ng Phu ữ ọ
C p v ch ng yêu nhau góp nên hòn Tr ng Mái ặ ợ ồ ố Gót ng a c a Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đ m đ l i ự ủ ầ ể ạ Chín m ươ i chín con voi góp mình d ng đ t T Hùng V ự ấ ổ ươ ng
Nh ng con r ng n m im góp dòng sông xanh th m ữ ồ ằ ẳ
Ng ườ ọ i h c trò nghèo góp cho Đ t N ấ ướ c mình núi Bút, non Nghiên Con cóc, con gà quê h ươ ng cùng góp cho H Long thành th ng c nh ạ ắ ả
Nh ng ng ữ ườ i dân nào đã góp tên Ông Đ c, Ông Trang, Bà Đen, Bà Đi m ố ể
V n văn hóa dân gian sâu r ng tr i ra trên m i trang th v i nh ng phát hi n m i m ,sâuố ộ ả ỗ ơ ớ ữ ệ ớ ẻ
s c và tinh t c a nhà th Nh ng ch t li u dân gian nh c tích, truy n thuy t t sắ ế ủ ơ ữ ấ ệ ư ổ ề ế ừ ự tích núi V ng Phu đ n hòn Tr ng Mái, t chuy n Thánh Gióng đ n s tích chín mọ ế ố ừ ệ ế ự ươi chín
Trang 7con voi quây qu n thu n ph c n i đ t T Hùng Vầ ầ ụ ơ ấ ổ ương, t nh ng s tích v núi Bút, nonừ ữ ự ề Nghiên, th ng c nh H Long hay nh ng đ a danh Nam B m i danh lam th ng c nhắ ả ạ ữ ị ộ ỗ ắ ả
tươ ẹi đ p c a đ t nủ ấ ước g n v i truy n thuy t riêng, t o nên m t th gi i c tích huy nắ ớ ề ế ạ ộ ế ớ ố ề
di u. Nh ng có l nét sâu s c h n, tài hoa h n c chính cái nhìn "đ t nệ ư ẽ ắ ơ ơ ả ở ấ ước c a nhânủ dân" nên m i c nh quan đ t nỗ ả ấ ước đ u in d u hình dáng con ngề ấ ười: nh ng ngư ườ ợi v nhớ
ch ng, c p v ch ng yêu nhau, ngồ ặ ợ ồ ười h c trò nghèo, nh ng ngọ ữ ười dân, và c đ nả ế
nh ng con v t g n gũi thân quen c a cu c s ng con ngữ ậ ầ ủ ộ ố ười (con cóc, con gà quê hương) cũng góp ph n tô đi m v đ p dáng hình đ t nầ ể ẻ ẹ ấ ước, nhân dân không ch b ng nh ng sinhỉ ằ ữ
ho t c a mình, c t nghĩa các truy n thuy t, mà còn sáng t o ra danh lam th ng c nh đ pạ ủ ắ ề ế ạ ắ ả ẹ
đ , mang h n thiêng núi sông, dân t c. Thiên nhiên đ t nẽ ồ ộ ấ ước hi n lên chính là m t ph nệ ộ ầ máu th t, tâm h n c a nhân dân. T đó, tác gi khái quát, nâng lên nh m t suy t giàuị ồ ủ ừ ả ư ộ ư
ch t tri t lu n:ấ ế ậ
Và đâu trên kh p ru ng đ ng gò bãi ở ắ ộ ồ
Ch ng mang m t dáng hình m t ao ẳ ộ ộ ướ c m t l i s ng ông cha ộ ố ố
Ôi Đ t N ấ ướ c sau b n nghìn năm đi đâu ta cũng th y ố ấ
Nh ng cu c đ i đã hóa núi sông ta ữ ộ ờ
Vượt qua th i gian đ ng đ ng, nhìn xa vào b n ngàn năm đ t nờ ằ ẵ ố ấ ước, có b l ch s hàoề ị ử hùng c a đ t nủ ấ ước nh s ng d y. Ca dao x a nói v n i nh quê hư ố ậ ư ề ỗ ớ ương qua nh ng chiữ
ti t th t bình d c a b a c m đ m b c và bóng dáng d m sế ậ ị ủ ữ ơ ạ ạ ầ ương dãi n ng.ắ
Anh đi anh nh quê nhà ớ
Nh canh rau mu ng, nh cà d m t ớ ố ớ ầ ươ ng
Nh ai dãi n ng d m s ớ ắ ầ ươ ng
Nh ai tát n ớ ướ c bên đ ườ ng hôm nao
Nhìn l i l ch s dài lâu c a đ t nạ ị ử ủ ấ ước, ta thường kh c ghi các tri u đ i, ng i ca nh ng anhắ ề ạ ợ ữ
Trang 8hùng ghi danh trong trang s vàng c a dân t c.ử ủ ộ
Nh ng c m quan "Đ t Nữ ả ấ ước c a Nhân dân" nh s i ch đ xuyên su t, chi ph i cái nhìnủ ư ợ ỉ ỏ ố ố
l ch s c a nhà th Nhân dân là ngị ử ủ ơ ười sáng t o ra đ t nạ ấ ước, chi n đ u b o v đ t nế ấ ả ệ ấ ướ c
Nh ng c m t l y ra trong ca dao, t c ng : "nuôi cái cùng con", "gi c đ n nhà đàn bàữ ụ ừ ấ ụ ữ ặ ế cũng đánh" t o cho l i th s hòa quy n r t g i c m. N t nh n c a khúc ca ca ng i nhânạ ờ ơ ự ệ ấ ợ ả ố ấ ủ ợ dân chính là đi m sáng ng i trong ph m ch t nhân dân:ể ờ ẩ ấ
H đã s ng và ch t ọ ố ế
Gi n d và bình tâm ả ị Không ai nh m t đ t tên ớ ặ ặ
Nh ng h đã làm ra Đ t N ư ọ ấ ướ c.
Nhân dân trong quan ni m Nguy n Khoa Đi m, là t p th nh ng ngệ ễ ề ậ ể ữ ười anh hùng vô danh.
H s ng gi n d , ch t bình tâm, chi n đ u không ph i đ mang tên cho l ch s mà vì m tọ ố ả ị ế ế ấ ả ể ị ử ộ
l thiêng liêng, bình d và cao c : b o v đ t nẽ ị ả ả ệ ấ ước. Câu th ng n, cô đúc nh ng l i chínhơ ắ ư ạ
là s d n nén c a c m xúc tác ph m, n ch a bi t bao xúc đ ng chân thành trự ồ ủ ả ẩ ấ ứ ế ộ ước nh ngữ
hy sinh th m l ng, nh ng đóng góp l n lao c a nh ng con ngầ ặ ữ ớ ủ ữ ười vô danh, hi n lành vàề
gi n d ả ị
T cái nhìn đ y tính phát hi n, tác gi nh n m nh vai trò c a nhân dân. Nhân dân, b ngừ ầ ệ ả ấ ạ ủ ằ máu xương c a mình đã chi n đ u b o v gìn gi đ t nủ ế ấ ả ệ ữ ấ ước, h là nh ng anh hùng chi nọ ữ ế
tr n. Nhân dân, b ng lao đ ng sáng t o đã d ng xây đ t nậ ằ ộ ạ ự ấ ước, gi gìn và truy n l i choữ ề ạ các th h Vi t Nam m i giá tr văn hóa, ph m ch t tinh th n: t h t lúa v i n n vănế ệ ệ ọ ị ẩ ấ ầ ừ ạ ớ ề minh lúa nước, ng n l a t o nên bọ ử ạ ước ti n c a loài ngế ủ ườ ếi đ n nh ng c a c i tinh th nữ ủ ả ầ quý báu nh phong t c t p quán, gi ng nói cha ông, tên xã, tên làng h là nh ng anhư ụ ậ ọ ọ ữ hùng văn hóa. Nhân dân đã p iu qua nhi u th h nh ng ph m ch t cao đ p đúc k tấ ề ế ệ ữ ẩ ấ ẹ ế trong nh ng câu ca dao, t c ng đi vào lòng ngữ ụ ữ ười, d thu c d nh Đó là cái g c r m iễ ộ ễ ớ ố ễ ọ tình c m đ p, tình yêu thả ẹ ương, th hi n trong câu ca dao hóm h nh:ể ệ ỉ
Trang 9Yêu em t thu trong nôi ừ ở
Em n m em khóc, anh ng i anh ru ằ ồ
Đó là s quý tr ng công s c lao đ ng:ự ọ ứ ộ
C m vàng mà l i qua sông ầ ộ Vàng r i không ti c, ti c công c m vàng ơ ế ế ầ
Đó còn là tinh th n b t khu t qu t cầ ấ ấ ậ ường và lòng căm thù gi c sâu s c:ặ ắ
Thù này t h n còn lâu ắ ẳ
Tr ng tre nên g y, g p đâu đánh què ồ ậ ặ
S d ng linh ho t sáng t o ch t li u ca dao c a văn h c dân gian, dử ụ ạ ạ ấ ệ ủ ọ ường nh có m t sư ộ ự
đ ng đi u và g p nhau trong tâm h n cha ông ngàn x a và th h hi n t i. Ph i th uồ ệ ặ ồ ư ế ệ ệ ạ ả ấ
hi u, trân tr ng giá tr văn hóa dân t c thì tác gi m i có cái nhìn sâu s c, m i m yể ọ ị ộ ả ớ ắ ớ ẻ ấ trong quan ni m "Đ t Nệ ấ ướ ủc c a Nhân dân"
C m h ng th d n d p dâng trào đ n đ nh đi m t đó b t lên đi m sáng c t lõi trongả ứ ơ ồ ậ ế ỉ ể ừ ậ ể ố quan ni m đ t nệ ấ ướ ủc c a Nguy n Khoa Đi m.ễ ề
Đ Đ t N ể ấ ướ c này là Đ t N ấ ướ c Nhân dân
Đ t N ấ ướ ủ c c a Nhân dân, Đ t n ấ ướ ủ c c a ca dao th n tho i ầ ạ
Đo n trích khép l i b ng hình nh dòng sông đ a nạ ạ ằ ả ư ướ ừc t nh ng phữ ương tr i xa t m mátờ ắ tâm h n ta và v đ p c a thiên nhiên, con ngồ ẻ ẹ ủ ườ ấi đ t Vi t "g i trăm màu trên trăm dángệ ợ sông xuôi". Ph i chăng đó cũng chính là dòng sông c a truy n th ng l ch s ch y v tả ủ ề ố ị ử ả ề ự ngàn x a, t đó b i đ p phù sa cho tâm h n muôn th h ? Và l i th k t rung đ ng lòngư ừ ồ ắ ồ ế ệ ờ ơ ế ộ
ngườ ởi b i nó b t lên t s xúc đ ng chân thành c a trái tim thi sĩ: "Ta ngh n ngào đ tậ ừ ự ộ ủ ẹ ấ
nước Vi t Nam i!". Cái "ngh n ngào" c a nhà th th t đáng quý, đáng trân tr ng, đó làệ ơ ẹ ủ ơ ậ ọ
k t tinh c a nh ng c m xúc mãnh li t và suy t , chiêm nghi m sâu s c v đ t nế ủ ữ ả ệ ư ệ ắ ề ấ ước, về
Trang 10vai trò to l n và v đ p cao c c a nhân dân, là ti ng lòng chân thành c a c th hớ ẻ ẹ ả ủ ế ủ ả ế ệ
hướng t i ngu n c i dân t c, t i truy n thông văn hóa, l ch s v ng b n mà nhân dân làớ ồ ộ ộ ớ ề ị ử ữ ề
người sáng t o, b o t n và truy n l i cho con cháu mai sau.ạ ả ồ ề ạ
Có th g i Đ t Nể ọ ấ ước là m t tùy bút th c a Nguy n Khoa Đi m, trong đó tác gi khôngộ ơ ủ ễ ề ả
đ n thu n vi t theo dòng ch y c m xúc mà còn huy đ ng vào th kho hi u bi t d i dàoơ ầ ế ả ả ộ ơ ể ế ồ trong tính t ng h p v đ a lí, l ch s , văn hóa dân gian mà tâm đi m là văn h c dân gian.ổ ợ ề ị ị ử ể ọ
Đo n trích đạ ược xây d ng theo phự ương th c lu n đ , ch t "t duy logic" d làm th m tứ ậ ề ấ ư ễ ơ ấ
đi ch t "tấ ươi xanh nh a s ng", khô khan, ch tác đ ng vào lý trí. H n n a v i v n ki nự ố ỉ ộ ơ ữ ớ ố ế
th c phong phú t ng h p khi n th d sa vào ứ ổ ợ ế ơ ễ ướ ệc l , khô c ng nh m t bài di n ca xãứ ư ộ ễ
h i h c. Nh ng không! Vi t v đ t nộ ọ ư ế ề ấ ước, v m t ngu n m ch c m h ng l n c a thi caề ộ ồ ạ ả ứ ớ ủ nói chung và th cách m ng nói riêng, Nguy n Khoa Đi m đã chi t xu t ch t li u văn hóaơ ạ ễ ề ế ấ ấ ệ dân gian, đ a vào ngôn ng th nh ng chi ti t hi n th c g n gũi, ph bi n, không chư ữ ơ ữ ế ệ ự ầ ổ ế ỉ quen thu c trong nh n th c mà còn có s c lay đ ng tình c m sâu xa đ i v i m i tâm h nộ ậ ứ ứ ộ ả ố ớ ọ ồ
Vi t Nam. Vi c s d ng khá dày, đ m nh ng cũng r t linh ho t sáng t o ngu n văn h cệ ệ ử ụ ậ ư ấ ạ ạ ồ ọ dân gian t o nên th gi i th bình d , g n bó máu th t v i tâm h n ngạ ế ớ ơ ị ắ ị ớ ồ ườ ọi đ c và d đi vàoễ lòng ngườ ởi b i ngôn ng dân gian h n h u, trong sáng. Chính sách s d ng ngôn ng nàyữ ồ ậ ử ụ ữ
t o s c đi u th m mĩ và không khí riêng cho đo n th , đ ng th i th hi n rõ nét t tạ ắ ệ ẩ ạ ơ ồ ờ ể ệ ư ưở ng
"Đ t Nấ ước c a Nhân dân" b i nhân dân đã sáng t o ra n n văn h c dân gian giàu s củ ở ạ ề ọ ứ
s ng, thân quen g n gũi v i m i ngố ầ ớ ỗ ười dân đ t Vi t.ấ ệ
M t khác, chính c m xúc chân thành, mãnh li t c a thi nhân mang l i cho nhà th âmặ ả ệ ủ ạ ơ
hưởng tha thi t, ngân vang, v i nhi u gi ng đi u lúc thì n ng nhi t say mê, khi l i tr mế ớ ề ọ ệ ồ ệ ạ ầ
l ng nh trò chuy n, tâm tình v nh ng nh n th c, c m xúc v đ t nắ ư ệ ề ữ ậ ứ ả ề ấ ước, nhân dân. M iỗ chi ti t, hình nh đ a ra đ u th m nhu n tâm h n nhà th , khi thì là c m nh n riêng t ,ế ả ư ề ấ ầ ồ ơ ả ậ ư lúc l i ch a chan c m xúc nh h i c, m t k ni m. S k t. h p hài hòa ch t tr tình vàạ ứ ả ư ồ ứ ộ ỉ ệ ự ế ợ ấ ữ
gi ng chính lu n cho đo n th v đ p riêng đ c đáo, th không xa l mà đi vào lòngọ ậ ạ ơ ẻ ẹ ộ ơ ạ
ngườ ếi ti ng nói tình c m xúc đ ng chân thành mà v n th hi n ch t trí tu Chúng ta tr iả ộ ẫ ể ệ ấ ệ ả nghi m b n thân c a m t nhà th chi n sĩ lăn mình trong khói l a chi n tranh cùng v iệ ả ủ ộ ơ ế ử ế ớ
v n văn hóa sâu r ng và tình c m yêu thố ộ ả ương đ t nấ ước, trân tr ng, ca ng i nhân dân đãọ ợ