Phân tích tác phẩm Đô-Xtôi- Ép-Xki của Xvai-Go

Xtê-phan Xvai-gơ là một nhà văn người Áo, ngoài tác phẩm văn học, ông còn viết những phác thảo chân dung các nhà văn bậc thầy của thế giới. Nhờ sự giới thiệu của ông mà những chân dung và phong cách của các nhà văn này đến với người đọc một cách rõ ràng, gần gũi và thấu đáo. Bức chân dung Đô-xtôi-ép-xki được ông phác thảo, đã cho chúng ta hiểu rõ thêm số phận một nhà văn khốn khổ nhưng cũng đầy vinh quang của nước Nga.

Đ  bài: Phân tích tác ph m Đô­Xtôi­ Ép­Xki c a Xvai­Goề ẩ ủ

Bài làm Xtê­phan Xvai­g  là m t nhà văn ngơ ộ ười Áo, ngoài tác ph m văn h c, ông còn vi t nh ngẩ ọ ế ữ   phác th o chân dung các nhà văn b c th y c a th  gi i. Nh  s  gi i thi u c a ông màả ậ ầ ủ ế ớ ờ ự ớ ệ ủ  

nh ng chân dung và phong cách c a các nhà văn này đ n v i ngữ ủ ế ớ ườ ọi đ c m t cách rõ ràng,ộ  

g n gũi và th u đáo. B c chân dung Đô­xtôi­ép­xki đầ ấ ứ ược ông phác th o, đã cho chúng taả  

hi u rõ thêm s  ph n m t nhà văn kh n kh  nh ng cũng đ y vinh quang c a nể ố ậ ộ ố ổ ư ầ ủ ước Nga Đô­xtôi­ép­xki là m t ngh  sĩ l n, m t nhà tâm lý thiên tài, m t nhà nhân văn sâu s c. Đô­ộ ệ ớ ộ ộ ắ xtôi­ép­xki đã đ  l i nh ng tác ph m để ạ ữ ẩ ược coi là di s n văn hoá nhân lo i. Câu nói n iả ạ ổ  

ti ng c a ông: "Cái đ p c u r i th  gi i", đã kh ng đ nh giá tr  c a ngh  thu t trên conế ủ ẹ ứ ỗ ế ớ ẳ ị ị ủ ệ ậ  

đường nhân đ o hoá đ i s ng con ngạ ờ ố ười

Bài vi t c a Xvai­g  đã phác ho  khá rõ nét chân dung Đô­xtôi­ép­xki và nh ng ch nế ủ ơ ạ ữ ấ  

đ ng l n lao mà ông đã đem đ n cho th i đ i mình: Ti ng s m c a s  n i d y r n vang.ộ ớ ế ờ ạ ế ấ ủ ự ổ ậ ề

Ph n m  đ u bài vi t, Xvai­g  đã miêu t  cu c s ng túng qu n vì đói nghèo c a Đô­xtôi­ầ ở ầ ế ơ ả ộ ố ẫ ủ ép­xki   nở ước ngoài. Đô­xtôi­ép­xki t ng b  Nga hoàng k t án t  hình vì nh ng t  từ ị ế ử ữ ư ưở  ng

t  do, dân ch  và sau đó bu c ph i s ng l u vong. Đó là m t cu c s ng leo lét, cô đ n,ự ủ ộ ả ố ư ộ ộ ố ơ  

đ y t i nh c. M t cu c s ng vô danh, không ai bi t, không ai trò chuy n: "Không m tầ ủ ụ ộ ộ ố ế ệ ộ   nhà văn Đ c, Pháp ho c I­ta­li­a nào nh  l i là đã g p ông, đã nói v i ông". M t cu cứ ặ ớ ạ ặ ớ ộ ộ  

s ng tuy t v ng vì thi u th n: Ngày l i ngày ch  đ i   ngân hàng cái t  séc m t trăm rúp;ố ệ ọ ế ố ạ ờ ợ ở ờ ộ   ông đã là người khách chuyên c n c a hi u c m đ  M t cu c s ng luôn b  ch  nh o,ầ ủ ệ ầ ồ ộ ộ ố ị ế ạ  

gi u c t: Các nhân viên ngân hàng ra m t ch  nh o lão điên nghèo và s  ch  đ i vĩnhễ ợ ặ ế ạ ự ờ ợ  

vi n c a lão. M t cu c s ng đ y t i nh c vì ph i cúi mình, nh n nh c, xin x , kêu van,ễ ủ ộ ộ ố ầ ủ ụ ả ị ụ ỏ   than th : ti ng kêu tuy t v ng xé ru t. M t cu c s ng luôn trong tình th  b t tr c:  mở ế ệ ọ ộ ộ ộ ố ế ấ ắ ố   đau, v  con nheo nhóc, h t ti n,  Nh ng thi u th n đã u n còng l ng ông; nh ng quợ ế ề ữ ế ố ố ư ữ ả  chùy c a b nh t t càng giáng thủ ệ ậ ường xuyên h n xu ng não cân ông: nhi u ngày dài ôngơ ố ề  

n m trong m t s  đ  đ n hoàn toàn ằ ộ ự ờ ẫ

Đúng là ki p s ng c a k  b  đ a đày   nh ng x  s  xa l , gi a gi ng ngế ố ủ ẻ ị ọ ở ữ ứ ở ạ ữ ố ười ch y r n.ấ ậ  

Ch  b ng m t vài nét phác h a, xvai­g  đã di n t  đỉ ằ ộ ọ ơ ễ ả ược cu c s ng cùng qu n c a Đô­ộ ố ẫ ủ xtôi­ép­xki gi a m t th  gi i châu Âu xa l , ng t th  nh  trong m t nhà ng c.ữ ộ ế ớ ạ ạ ở ư ộ ụ

Sau t t c  nh ng đ n đau, kh n kh  và tuy t v ng, Đô­xtôi­ép­xki đã đ t đấ ả ữ ớ ố ổ ệ ọ ạ ượ ộ ỉ  c t t đ nh

c a vinh quang.ủ

C i ngu n c a s  vinh quang  y, đ u tiên là vì tình yêu T  qu c. Nh  Xvai­g  kh ngộ ồ ủ ự ấ ầ ổ ố ư ơ ẳ  

đ nh: trái tim ông ch  đ p vì nị ỉ ậ ước Nga, nh  có lao đ ng mà ông s ng trong T  qu c mình.ờ ộ ố ổ ố   Ông luôn mong m i có ngày tr  v  Nỏ ở ề ước Nga, đó là ti ng g i vĩnh c u c a ni m tuy tế ọ ử ủ ề ệ  

v ng c a ông.ọ ủ

Ti p đ n là m t n  l c lao đ ng không cùng trong n i th ng kh : Su t đêm ông làm vi cế ế ộ ỗ ự ộ ỗ ố ổ ố ệ   trong khi   phòng bên v  ông rên r  trong nh ng c n đau đ  C n đ ng kinh ch p h ngở ợ ỉ ữ ơ ẻ ơ ộ ộ ọ   ông; ch  nhà không đủ ược tr  ti n đ  d a g i c nh sát,  Nh ng lao đ ng đ i v i ông làả ề ể ọ ọ ả ư ộ ố ớ  

s  gi i thoát, gi i thoát kh i nh ng d n v t v  v t ch t, gi i thoát kh i s  ph n l u đày,ự ả ả ỏ ữ ằ ặ ề ậ ấ ả ỏ ố ậ ư  

là con đường quay v  T  qu c, dù trề ổ ố ước đây chính vì tác ph m và nh ng t  tẩ ữ ư ưởng t  doự  

c a mình mà ông b  k t án và đ a đày   n i xa l  nh  th  này. Lao đ ng đã đem l i choủ ị ế ọ ở ơ ạ ư ế ộ ạ   ông ni m vui sề ướng, mê say: Đó là rượu ng t làm ông ngây ng t, là ni m hoan l c l n laoọ ấ ề ạ ớ  

nh t c a ông.ấ ủ

K t qu  c a s c lao đ ng kiên trì và mãnh li t  y, là m t kh i lế ả ủ ứ ộ ệ ấ ộ ố ượng tác ph m văn h cẩ ọ  

l n, mà theo đánh giá c a Xvai­g , là nh ng tác ph m đ  s  c a th  k  XIX. Đó là nh ngớ ủ ơ ữ ẩ ồ ộ ủ ế ỉ ữ   tác ph m nh : T i ác và tr ng ph t, Th ng ng c, Lũ ngẩ ư ộ ừ ạ ằ ố ười qu  ám, Con b c, Nh t kýỷ ạ ậ  

c a m t nhà văn, Anh em nhà Ka­ra­ma­d p,  mà trong đó Anh em nhà Ka­ra­ma­d p làủ ộ ố ố  

cu n sách ngh  thu t hoàn h o nh t.ố ệ ậ ả ấ

Đô­xtôi­ép­xki đã được tr  v  nở ề ước Nga năm ông năm mươi hai tu i. Cu i cùng, sổ ố ự  nghi p và giá tr  c a các tác ph m Đô­xtôi­ép­xki đã đệ ị ủ ẩ ược toàn nước Nga công nh n: cácậ   sách c a ông đã bi n h  cho s  nghi p c a ông; Tu c­ghê­nhép, Tôn­xtôi (nh ng nhà vănủ ệ ộ ự ệ ủ ố ữ  

l n c a nớ ủ ước Nga) b  lu m  Nị ờ ước Nga ch  còn đ  d n m t vào ông. Ông đã vỉ ổ ồ ắ ươn lên ánh  sáng r c r  c a ni m vinh quang đ i đ i.ự ỡ ủ ề ờ ờ

Th ng l i c a ông r c sáng nh  nh ng tia ch p. S  đón nh n ông   nắ ợ ủ ự ư ữ ớ ự ậ ở ước Nga m i n ngớ ồ   nhi t làm sao. Trong bu i l  nhân d p m t trăm năm ngày sinh Puskin, Đô­xtôi­ép­xki đãệ ổ ễ ị ộ   phát bi u nh ng l i nh  s m sét, báo trể ữ ờ ư ấ ước s  m nh thiêng liêng c a s  t ng hoà gi iứ ệ ủ ự ổ ả  

c a nủ ước Nga. Nh ng l i tiên đoán  y đữ ờ ấ ược đám đông đón nh n n ng nhi t, h ng kh iậ ồ ệ ứ ở  

và kích đ ng : đám đông qu  xu ng ; căn phòng rung lên s  bùng n  hoan h  ; các bà hônộ ỳ ố ự ổ ỉ   bàn tay ông, m t sinh viên ng t x u dộ ấ ỉ ưới chân ông ; t t c  nh ng di n gi  khác t  ch iấ ả ữ ễ ả ừ ố   không nói n a.ữ

Đ  nói v  ni m vinh quang c a Đô­xtôi­ép­xki khi để ề ề ủ ược nước Nga đón nh n, Xvai­g  sậ ơ ử 

d ng m t lo t các đi n tích tôn giáo, nh m thiêng liêng hoá s  m nh và ni m vinh quangụ ộ ạ ể ằ ứ ệ ề  

c a Đô­xtôi­ép­xki: Đ c Chúa Tr i quay nhìn v  phía Gi p (m t ngủ ứ ờ ề ố ộ ười ch u nhi u b tị ề ấ  

h nh nh ng cu i cùng đã đạ ư ố ược Chúa ban phúc lành); Đ c Chúa Tr i ném cho ông m t tiaứ ờ ộ  

ch p, soi sáng m t c  xe r c l a đ  đ a các tông đ  (ngớ ộ ỗ ự ử ể ư ồ ười giúp vi c c a Chúa) vào cõiệ ủ   vĩnh h ng; vòng hào quang chói l i bao quanh cái đ u c a ngằ ọ ầ ủ ườ ịi b  hành kh  này. Hìnhổ  

nh h t đã gieo xu ng, mùa g t là vô t n. Th m chí, bu i nói chuy n c a Đô­xtôi­ép­xki

cũng h t nh  bu i thuy t giáo c a m t nhà truy n giáo vĩ đ i: Trong ni m ng t ngây c aộ ư ổ ế ủ ộ ề ạ ề ấ ủ  

qu  d , ông vung l i nh  s m sét; Nh  b  h  g c, đám đông qu  xu ng, ỷ ữ ờ ư ấ ư ị ạ ụ ỳ ố

Ni m vinh quang mà Đô­xtôi­ép­xki đề ược đón nh n chính là vì các tác ph m c a ông đãậ ẩ ủ  

t o hình đạ ược th  gi i tinh th n c a chúng ta ­ con ngế ớ ầ ủ ười

Giây phút Đô­xtôi­ép­xki được chào đón và ngưỡng m  cũng qua đi r t nhanh b i ông đãộ ấ ở   nhanh chóng đi v  n i vĩnh h ng. Đi u đó đã đề ơ ằ ề ược Xvai­g  g i m t cách trang tr ng, đ yơ ọ ộ ọ ầ   hình  nh: m t phút ánh sáng r c r  đ  ch ng t  r ng s  m nh đã hoàn thành, tác ph m đãả ộ ự ỡ ể ứ ỏ ằ ứ ệ ẩ  

th ng l i; r i khi qu  đã đắ ợ ồ ả ượ ức c u thoát, v  khô r ng xu ng.ỏ ụ ố

Kh p nắ ước Nga, người ngườ ềi đ u ti c thế ương ông: M t c n run r y lay đ ng toàn nộ ơ ẩ ộ ướ  c Nga; m t phút đau đ n câm l ng, t  các thành ph  xa xôi nh t, các đoàn đ i bi u kéo đ nộ ớ ặ ừ ố ấ ạ ể ế  

đ  vi ng ông; m t làn sóng yêu thể ế ộ ương cu ng nhi t dâng lên t  m i n i c a thành phồ ệ ừ ọ ơ ủ ố  ngàn tháp chuông. M i ngọ ườ ấi l y đi h t các bông hoa trong tang l  ông đ  làm k  ni m.ế ễ ể ỉ ệ Đám tang c a Đô­xtôi­ép­xki đủ ược ti n hành tr ng th  Chính t i đám tang, trong m tế ọ ể ạ ộ  

ti ng đ ng h , gi c m  thiêng liêng c a Đô­xtôi­ép­xki đã đế ồ ồ ấ ơ ủ ược th c hi n: s  đoàn k tự ệ ự ế  

c a t t c  nh ng ngủ ấ ả ữ ười Nga. Đi sau quan tài ông là đ  m i t ng l p: các vủ ọ ầ ớ ương tôn tr ,ẻ   các giáp trưởng, công nhân, sinh viên, sĩ quan, ngườ ầi h u và người hành kh t. Dù theoấ  

đ ng phái, tôn giáo, chính ki n gì đi n a, nh ng h  đ u g n k t v i nhau trong s  yêuả ế ữ ư ọ ề ắ ế ớ ự  

thương và c m ph c con ngả ụ ười đã su t đ i vì nố ờ ước Nga, đã v  nên b  m t tinh th n Nga,ẽ ộ ặ ầ  

đã đ  cao t  tề ư ưởng t  do, dân ch  và đoàn k t, v i mong mu n nự ủ ế ớ ố ước Nga c a th  k  XIXủ ế ỉ   thoát kh i đói nghèo, b n cùng và l c h u. Đây chính là s  hòa gi i c a c  đ t nỏ ầ ạ ậ ự ả ủ ả ấ ước, dù  trong ch c lát.ố

Chính vì v y mà sau đám tang Đô­xtôi­ép­xki, cách m ng đã n  ra: ch  đ  phong ki n đ nậ ạ ổ ế ộ ế ế   lúc ph i xoá b  Ti ng s m c a s  n i d y r n vang: Nga hoàng b  ám sát. C n dông bãoả ỏ ế ấ ủ ự ổ ậ ề ị ơ  

c a cách m ng Nga đang đ n. Ph i chăng, t  tủ ạ ế ả ư ưởng t  do, dân ch  và đoàn k t c a Đô­ự ủ ế ủ xtôi­ép­xki cũng góp ph n vào cu c cách m ng  y?ầ ộ ạ ấ

M t lo t hình  nh: ti ng s m r n vang, nh ng tia ch p báo thù r ch d c ngang kh p đ tộ ạ ả ế ấ ề ữ ớ ạ ọ ắ ấ  

nước, c n giông bão d  d i,  đã kh c ho  m t cách tr n v n và  n tơ ữ ộ ắ ạ ộ ọ ẹ ấ ượng nh ng ch nữ ấ  

đ ng l n lao mà Đô­xtôi­ép­xki đã đem l i cho th i đ i mình.ộ ớ ạ ờ ạ

Qua bài vi t c a Xvai­g , chúng ta hi u đế ủ ơ ể ược th  nào là m t nhà văn vĩ đ i. Đó là conế ộ ạ  

người mà cu c s ng có th  kh  đau đ n cùng c c, nh ng trái tim v n luôn đ p vì Tộ ố ể ổ ế ự ư ẫ ậ ổ 

qu c mình, vì s  ph n con ngố ố ậ ười, và có nh ng tác ph m ngh  thu t có kh  năng đoànữ ẩ ệ ậ ả  

k t, t p h p đế ậ ợ ược m i ngọ ười dù chính ki n và t  tế ư ưởng có khác nhau, th m chí mâuậ   thu n. Có nghĩa là, tác ph m và t  tẫ ẩ ư ưởng c a nhà văn đó ph i đ ng ch m đủ ả ụ ạ ược đ nế  

nh ng v n đ  c a con ngữ ấ ể ủ ười, c a nhân lo i, nh ng v n đ  chung mà ai cũng có th  đ ngủ ạ ữ ấ ề ể ồ  

c m và chia s ả ẻ