Nguyễn Trung Thành (bút danh khác là Nguyên Ngọc) là cây bút gắn bó với con người và vùng đất Tây Nguyên kiên cường, bất khuất. Ông đặc biệt thành công khi viết về Tây Nguyên qua tiểu thuyết Đất nước đứng lên và truyện ngắn Rừng xà nu. Rừng xà nu được ra đời trong những năm tháng quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mĩ (năm 1965), tác phẩm đã đưa người đọc trở về với vùng đất Tây Nguyên đau thương mà anh dũng, kiên cường. Với Rừng xà nu dường như ông đã khẳng định được vị trí số một của mình trong mảng đề tài viết về Tây Nguyên. Bởi đây là một tác phẩm kết tinh được những vẻ đẹp truyền thống của Tây Nguyên hùng vĩ. vẻ đẹp đó không chỉ được thể hiện ở hình tượng đặc sắc cây xà nu mà còn ở cả một hệ thống các nhân vật được người đọc trân trọng, yêu mến như cụ Mết, Tnú, Dít và bé Heng.
Trang 1Đ bài: Phân tích nh ng v đ p khác nhau c a các th h ngề ữ ẻ ẹ ủ ế ệ ười dân Tây Nguyên
th i kháng chi n ch ng Mĩ trong tác ph m R ng xà nu c a Nguy n Trung Thànhờ ế ố ẩ ừ ủ ễ
Bài làm Nguy n Trung Thành (bút danh khác là Nguyên Ng c) là cây bút g n bó v i con ngễ ọ ắ ớ ười và vùng đ t Tây Nguyên kiên cấ ường, b t khu t. Ông đ c bi t thành công khi vi t v Tâyấ ấ ặ ệ ế ề Nguyên qua ti u thuy t Đ t nể ế ấ ước đ ng lên và truy n ng n R ng xà nu. R ng xà nu đứ ệ ắ ừ ừ ượ c
ra đ i trong nh ng năm tháng quy t li t c a cu c kháng chi n ch ng Mĩ (năm 1965), tácờ ữ ế ệ ủ ộ ế ố
ph m đã đ a ngẩ ư ườ ọi đ c tr v v i vùng đ t Tây Nguyên đau thở ề ớ ấ ương mà anh dũng, kiên
cường. V i R ng xà nu dớ ừ ường nh ông đã kh ng đ nh đư ẳ ị ược v trí s m t c a mình trongị ố ộ ủ
m ng đ tài vi t v Tây Nguyên. B i đây là m t tác ph m k t tinh đả ề ế ề ở ộ ẩ ế ược nh ng v đ pữ ẻ ẹ truy n th ng c a Tây Nguyên hùng vĩ. v đ p đó không ch đề ố ủ ẻ ẹ ỉ ược th hi n hình tể ệ ở ượ ng
đ c s c cây xà nu mà còn c m t h th ng các nhân v t đặ ắ ở ả ộ ệ ố ậ ược ngườ ọi đ c trân tr ng, yêuọ
m n nh c M t, Tnú, Dít và bé Heng.ế ư ụ ế
Đi m gi ng nhau c a các nhân v t để ố ủ ậ ược nhà văn th hi n trong truy n là ch t t c hể ệ ệ ở ỗ ấ ả ọ
đ u là nh ng dũng sĩ tiêu bi u cho s c m nh c a th tr n chi n tranh nhân dân Tâyề ữ ể ứ ạ ủ ế ậ ế ở Nguyên th i ch ng Mĩ. H đ u là nh ng con ngờ ố ọ ề ữ ười có lòng yêu nước n ng nàn, có chíồ căm thù gi c sâu s c, có tinh th n gan d , dũng c m, có khí phách hiên ngang, b t khu tặ ắ ầ ạ ả ấ ấ
trước k thù và s ng g n bó, trung thành tuy t đ i v i cách m ng.ẻ ố ắ ệ ố ớ ạ
Bên c nh nh ng ph m ch t chung y, m i ngạ ữ ẩ ấ ấ ỗ ười trong s h còn mang nh ng v đ pố ọ ữ ẻ ẹ riêng khác nhau g n v i các th h con ngắ ớ ế ệ ười Tây Nguyên. Theo cách miêu t c a nhàả ủ văn, c M t, m t già làng 60 tu i là đ i di n cho v đ p c a th h th nh t th h chaụ ế ộ ổ ạ ệ ẻ ẹ ủ ế ệ ứ ấ ế ệ anh. c còn in đ m nh ng d u n siêu phàm c a nh ng ngỞ ụ ậ ữ ấ ấ ủ ữ ười già b n trong các truy nả ệ
th n tho i, các khan Tây Nguyên. Đó là m t ngầ ạ ở ộ ười qu c thắ ước, có ti ng nói vangế ồ ồ
d i trong l ng ng c, có bàn tay n ng tr ch, r n ch c nh m t kìm s t, râu đen bóng dài t iộ ồ ự ặ ị ắ ắ ư ộ ắ ớ
ng c, c p m t sáng và x ch, v t s o má ph i láng bóng. C tr n ng c căng nh m tự ặ ắ ế ế ẹ ở ả ụ ở ầ ự ư ộ cây xà nu l n. C đớ ụ ược xem là linh h n trong cu c chi n đ u c a dân làng Xô Man, làồ ộ ế ấ ủ
người nuôi dưỡng ng n l a khát v ng t do, là c u n i gi a dân làng Xô Man v i Đ ng.ọ ử ọ ự ầ ố ữ ớ ả
Trang 2C hi u rõ và có ý th c sâu s c v đụ ể ứ ắ ề ường l i cách m ng c a Đ ng. C đã nói v i Tnú vàố ạ ủ ả ụ ớ dân làng Xô Man: ph i d tr g o cho m i b p đả ự ữ ạ ỗ ế ược ba năm, đánh Mĩ là ph i đánh dài.ả
Và t nh ng tr i nghi m b ng máu và nừ ữ ả ệ ằ ước m t c đã căn d n lũ làng m t chân lí l chắ ụ ặ ộ ị
s : Chúng nó đã c m súng, mình ph i c m giáo. R i chính c đã ch huy t t c thanh niênử ầ ả ầ ồ ụ ỉ ấ ả làng Xô Man c m giáo, mác, dao, r a b t ng xông ra chém ng c mầ ự ấ ờ ụ ười tên ác ôn sau
nh ng ti ng hô s c l nh: Chém! chém h t! Cũng chính c đã ch ng giáo xu ng n n nhàữ ế ắ ạ ế ụ ố ố ề rông nh m t l i th quy t đánh và vang vang truy n h ch: T t c ngư ộ ờ ề ế ề ị ấ ả ười già, người tr ,ẻ
người đàn ông, người đàn bà. m i ngỗ ười ph i tìm l y m t cây giáo, m t cây mác, m t câyả ấ ộ ộ ộ
d , m t cây r a. n u không có thì vót chông, năm trăm cây chông. Đ t l a lên! Ngay sauụ ộ ự ế ố ử
đó, l p t c chiêng tr ng n i lên, l a cháy kh p r ng, su t đêm c r ng Xô Man ào ào rungậ ứ ố ổ ử ắ ừ ố ả ừ
đ ng. Không ch th , c M t còn độ ỉ ế ụ ế ược xem nh m t cu n biên niên s c a dân Xô Man.ư ộ ố ử ủ
C k chuy n Tnú cho dân làng nghe, tụ ể ệ ưởng nh c đang k đ ngư ụ ể ể ười Strá ai có cái tai, ai
có cái b ng thụ ương núi, thương nước, hãy l ng mà nghe, mà nh ắ ớ
c , t hình dáng, di n m o đ n gi ng nói, t t ng và hành đ ng đ u mang đ m màu
s c huy n tho i, phi thắ ề ạ ường. Và nói nh Nguy n Trung Thành thì c là c i ngu n, là Tâyư ễ ụ ộ ồ Nguyên th i Đ t nờ ấ ước đ ng lên còn trứ ường t n đ n ngày hôm nay. C nh l ch s baoố ế ụ ư ị ử trùm nh ng không che l p đi s mãnh li t, sôi n i và t giác c a th h sau.ư ấ ự ệ ổ ự ủ ế ệ
Đ c R ng xà nu, ta d dàng nh n th y th h sau là th h thanh niên, th h ch l cọ ừ ễ ậ ấ ế ệ ế ệ ế ệ ủ ự trong đánh Mĩ Tây Nguyên mà đ i di n là Dít và Tnú. Theo l i gi i thi u c a c M tở ạ ệ ờ ớ ệ ủ ụ ế vào m t đêm m a, quanh b p l a h ng, t i m t ngôi nhà rông có đ y đ dân làng t h pộ ư ế ử ồ ạ ộ ầ ủ ụ ọ thì Tnú đi gi i phóng đánh gi c, nay nó v thăm làng m t đêm. Cha m nó ch t s m, làngả ặ ề ộ ẹ ế ớ
Xô Man này nuôi nó. Đ i nó kh nh ng b ng nó s ch nh nờ ổ ư ụ ạ ư ước su i làng ta. Còn theoố cách miêu t c a nhà văn, lúc còn nh , Tnú là m t c u bé giàu cá tính, có lòng t tr ng r tả ủ ỏ ộ ậ ự ọ ấ cao. trong r ng h c ch c a anh Quy t, h c không b ng Mai, anh n i nóng đ p b cáiỞ ừ ọ ữ ủ ế ọ ằ ổ ậ ể
b ng n a r i b ra b su i ng i su t m t ngày. Anh còn c m m t hòn đá t đ p vào đ uả ứ ồ ỏ ờ ố ồ ố ộ ầ ộ ự ậ ầ mình, máu ch y ròng ròng. Ch thì anh quên nh ng khi đi r ng, liên l c, ti p t cho cánả ữ ư ừ ạ ế ế
b , đ u anh l i sáng l sáng m t cách thông minh, lanh l i. Gi c vây giáp, ph c kích thìộ ầ ạ ạ ộ ợ ặ ụ anh trèo lên cây cao nhìn kh p m i phía r i xé r ng mà đi, l t qua t t c các vòng vây c aắ ọ ồ ừ ọ ấ ả ủ
Trang 3gi c. Khi vặ ượt sông, vượt su i, anh l a ch thác m nh mà b i ngang, cố ự ỗ ạ ơ ưỡi lên thác băng băng nh m t con cá kình. B i anh bi t qua ch nư ộ ở ế ỗ ước êm th ng Mĩ Di m hay ph c, chằ ệ ụ ỗ
nước ch y m nh chúng nó m i không ng R i không may sa vào tay gi c, th ng gi cả ạ ớ ờ ồ ặ ằ ặ chĩa h ng súng vào tai l nh ng t, Tnú nhanh trí nu t luôn cái th anh Quy t g i v huy nọ ạ ắ ố ư ế ử ề ệ vào b ng. Gi c đánh đ p, tra t n dã man b t Tnú ph i khai ch c a du kích, nh ng Tnúụ ặ ậ ấ ắ ả ỗ ở ủ ư
v n b t khu t, hiên ngang, nó ch vào b ng và nói: đây này khi n b n gi c h t s cẫ ấ ấ ỉ ụ Ở ế ọ ặ ế ứ kinh ng c. Chúng giam Tnú trong nhà ng c Kon Tum, Tnú l i vạ ụ ạ ượt ng c tr v Nghe l iụ ở ề ờ anh Quy t d n trế ặ ước lúc hi sinh: Tnú ph i h c cái ch cho th t gi i, đ thay tui làm cánả ọ ữ ậ ỏ ể
b Tnú l i lên núi Ng c Linh nh ng không ph i là đ mang đá tr ng v làm ph n nh baộ ạ ọ ư ả ể ắ ề ấ ư năm trước mà là đi l y đá mài v đ dân làng mài giáo mác chu n b kh i nghĩa. Càng l n,ấ ề ể ẩ ị ở ớ Tnú càng mang nhi u v đ p truy n th ng c a Tây Nguyên hùng vĩ. Anh có đôi tay ch cề ẻ ẹ ề ố ủ ắ
kh e, có b ng c cỏ ộ ự ường tráng, có thân hình v m v đ y s c s ng gi ng nh m t cây xàạ ỡ ầ ứ ố ố ư ộ
nu đã đ n đ trế ộ ưởng thành đang vươn th ng trên cánh r ng xà nu đ i ngàn c a núi r ngẳ ừ ạ ủ ừ Tây Nguyên. Tnú tr thành ch huy c a đ i du kích, khi n cho b n th ng D c l ng l n,ở ỉ ủ ộ ế ọ ằ ụ ồ ộ
g m thét: Con c p đó mà không gi t s m, nó làm lo n r ng núi này r i. Chúng nó b t vầ ọ ế ớ ạ ừ ồ ắ ợ con anh tra t n dã man cho đ n ch t. Tnú n p sau cây v , anh nghi n răng đau xót: b tấ ế ế ấ ả ế ứ
đ t hàng ch c trái v mà không hay, đôi m t anh tr thành hai c c l a l n. N i đau xótứ ụ ả ắ ở ụ ử ớ ỗ trong anh nhanh chóng bi n thành s c m nh tr thù. Anh nh y b vào lũ gi c, v i hai bànế ứ ạ ả ả ổ ặ ớ tay không và mong c u đứ ược v con nh ng không thành. Anh b gi c b t trói vào c t, t mợ ư ị ặ ắ ộ ẩ
nh a xà nu đ t mự ố ườ ầi đ u ngón tay. Tnú nh nghe th y c l a cháy trong l ng ng c, cháyư ấ ả ử ồ ự trong b ng, m n chát đ u l i, nh ng anh v n không kêu la gì. Ng n l a xà nu càng
tôi luy n thêm khí phách l m li t, càng soi t lòng trung thành vô h n c a anh đ i v iệ ẫ ệ ỏ ạ ủ ố ớ cách m ng. Đ n khi anh thét lên m t ti ng d d i thì cũng là lúc nhà ng ào ào chuy nạ ế ộ ế ữ ộ ư ể
đ ng, r m r p bộ ầ ậ ước chân, xen l n trong ti ng hô c a c M t: Chém! Chém h t! Tnúẫ ế ủ ụ ế ế
được dân làng Xô Man c u thoát. Sau đó, mang trong lòng m i thù sâu n ng v cái ch tứ ố ặ ề ế
c a v con và mang trên mình nh ng v t dao chém cùng v i mủ ợ ữ ế ớ ườ ầi đ u ngón tay b gi cị ặ
đ t, Tnú đi tìm cách m ng, tham gia l c lố ạ ự ượng vũ trang chi n đ u đ gi i phóng quêế ấ ể ả
hương. Trên quãng đường chi n đ u này, v i tâm h n trong sáng, ch t phác, giàu lòng yêuế ấ ớ ồ ấ
thương, Tnú v n ôm p hình bóng quê hẫ ấ ương. Sau ba năm đi gi i phóng, đả ược v thămề
Trang 4làng m t đêm, anh v n yêu tha thi t buôn làng, yêu con nộ ẫ ế ước mát l nh đ u làng, yêuạ ầ
nh ng h chông; v n nh nh in nh ng ti ng chày r n rã, chuyên c n c a nh ng cô gáiữ ố ẫ ớ ư ữ ế ộ ầ ủ ữ Strá. Và nh nh t cái g c cây bên đớ ấ ố ường đã g n v i k ni m c a anh v Mai, k ni m yắ ớ ỉ ệ ủ ề ỉ ệ ấ
nh c t vào lòng anh m t nhát dao c a, đau bu t mãi không nguôi. Nh th , Tnú đư ắ ộ ứ ố ư ế ượ c
kh c h a nên nh m t anh hùng c a th i đ i nh ng l i mang t m vóc nh m t dũng sĩắ ọ ư ộ ủ ờ ạ ư ạ ầ ư ộ trong s thi. Câu chuy n v cu c đ i Tnú là tiêu bi u cho s ph n và con đử ệ ề ộ ờ ể ố ậ ường đ uấ tranh cách m ng đi t đau thạ ừ ương, ph n u t đ n s qu t kh i vùng lên đ u tranh đ tẫ ấ ế ự ậ ở ấ ể ự
gi i phóng mình, gi i phóng quê hả ả ương c a các dân t c Tây Nguyên.ủ ộ ở
Cùng v i Tnú là Dít m t cô bí th chi b m i ch ng 1718 tu i nh ng r t có b n lĩnh.ớ ộ ư ộ ớ ừ ổ ư ấ ả Dít là người dũng c m k ti p con đả ế ế ường c a Mai. Ngay t nh cô đã t ra r t gan d :ủ ừ ỏ ỏ ấ ạ khi Mai cùng đ a con nh b gi c gi t h i, dân làng ai cùng khóc nh ng Dít câm l ng, m tứ ỏ ị ặ ế ạ ư ặ ắ ráo ho nh, nu t h n vào bên trong. R i khi dân làng Xô Man b bao vây, th ng D c khátả ố ậ ồ ị ằ ụ máu ra l nh: Đ a nào ra kh i làng, b t đệ ứ ỏ ắ ược, b n ch t ngay t i ch nh ng Dít v n bòắ ế ạ ỗ ư ẫ theo mang nước đem g o ra r ng cho c M t và lũ thanh niên. Gi c b t đạ ừ ụ ế ặ ắ ược Dít, chúng
nó bi n Dít thành m t t m bia s ng. Nghĩa là gi c không b n trúng mà b n hăm d a, nóế ộ ấ ố ặ ắ ắ ọ
im b t và nhìn lũ gi c b ng ánh m t th n nhiên l lùng. Dít nén đau thặ ặ ằ ắ ả ạ ương và căm thù, cô tích c c tham gia cách m ng, tr thành bí th chi b kiêm chính tr viên xã đ i, r t ch ngự ạ ở ư ộ ị ộ ấ ữ
ch c và nghiêm túc trong công vi c. Đi u này đạ ệ ề ược th hi n chi ti t Tnú v thăm làngể ệ ở ế ề
m t đêm, v i cộ ớ ương v c a mình Dít đã gi đúng nguyên t c là h i gi y và ngay sau đó thìị ủ ữ ắ ỏ ấ
l i r t tình c m. Cô nói v i Tnú: Sao anh v có m t đêm thôi? B n em đ a nào cũng nhạ ấ ả ớ ề ộ ọ ứ ớ anh. Càng l n Dít càng gi ng Mai: cái mũi h i tròn, lông mày đ m, đôi m t m to bìnhớ ố ơ ậ ắ ở
th n, trong su t, khi n cho Tnú xúc đ ng. Anh c m th y trả ố ế ộ ả ấ ước m t anh là Mai đ y vàắ ấ Tnú b t ch t nghe m t lu ng l nh r n r n m t và ng c. Đ i v i dân làng và bé Heng,ấ ợ ộ ồ ạ ầ ầ ở ặ ự ố ớ Dít cũng luôn chi m đế ược tình c m quý tr ng và s ng h tích c c. Trong suy nghĩ c aả ọ ự ủ ộ ự ủ
bé Heng, dường nh ch Dít nói gì cũng đúng và ph i th c hi n nghiêm ch nh. Ví nh , béư ị ả ự ệ ỉ ư Heng nói v i Tnú: R a chân đi, nh ng đ ng u ng nớ ử ư ừ ố ướ ạc l nh, v ch Dít phê bình cho đ y.ề ị ấ
Có th nói, nhà văn đã dành nh ng tình c m trân tr ng, yêu m n xen l n v i s khâmể ữ ả ọ ế ẫ ớ ự
ph c khi nói v Mai và Dít. H là nh ng ngụ ề ọ ữ ười ph n Tây Nguyên tiêu bi u th hi nụ ữ ể ể ệ
được vai trò c a mình trong chi n tranh cách m ng. Và đây cũng là m t bủ ế ạ ộ ước phát tri nể
Trang 5m i đáng ghi nh n trong quan đi m sáng tác và phong cách ngh thu t c a nhà văn khiớ ậ ể ệ ậ ủ
vi t v đ tài Tây Nguyên.ế ề ề
Còn bé Heng là đ i di n cho v đ p c a th h măng non núi r ng Tây Nguyên. Hengạ ệ ẻ ẹ ủ ế ệ ở ừ
là nhân v t ph nh ng thi u nó thì b c tranh v v đ p truy n th ng Tây Nguyên sậ ụ ư ế ứ ề ẻ ẹ ề ố ở ẽ không hoàn ch nh. Heng tuy tu i đ i còn nh nh ng đã có dáng v c a m t ti u anh hùng.ỉ ổ ờ ỏ ư ẻ ủ ộ ể
Em luôn khao khát và r t mong đấ ược nh nh ng anh ch du kích, nh nh ng chi n sĩ gi iư ữ ị ư ữ ế ả phóng (em mu n có m t b quân ph c nh m t ngố ộ ộ ụ ư ộ ười lính th c s ). Em hăng hái và nhi tự ự ệ tình tham gia cách m ng. Em thông thu c t ng h chông, t ng chi n đi m khi d n Tnú vạ ộ ừ ố ừ ế ể ẫ ề làng. S năng n , háo h c và s nhi t tình c a bé Heng đã khi n cho ngự ổ ứ ự ệ ủ ế ườ ọi đ c tin tưở ng
r ng, đó s là l p ngằ ẽ ớ ườ ế ụi k t c x ng đáng nh ng truy n th ng anh hùng b t khu t c aứ ữ ề ố ấ ấ ủ cha ông, c a Tây Nguyên hùng vĩ.ủ
Th h tr Tây nguyên đế ệ ẻ ược Nguy n Trung Thành th hi n trong tác ph m là nh ng conễ ể ệ ẩ ữ
người gan góc dũng c m, nhi t thành yêu nả ệ ước, s m giác ng lý tớ ộ ưởng cách m ng, khôngạ
ng i khó khăn gian kh , s n sàng chi n đ u hi sinh vì s nghi p gi i phóng đ t nạ ổ ẵ ế ấ ự ệ ả ấ ướ c Tuy h còn có nhở ọ ược đi m là thi u kinh nghi m trong đ u tranh v i k thù nh ng dùể ế ệ ấ ớ ẻ ư sao qua tác ph m này, nhà văn v n kh ng đ nh h là nh ng ngẩ ẫ ẳ ị ọ ữ ườ ế ừi k th a x ng đángứ truy n th ng c a cha ông, là l c lề ố ủ ự ượng nòng c t nh t trong cu c đ u tranh ch ng k thùố ấ ộ ấ ố ẻ chung c a dân t c.ủ ộ
Đ c R ng xà nu chúng ta th c s xúc đ ng trọ ừ ự ự ộ ước c nh v t và con ngả ậ ười Tây Nguyên. Chúng ta càng thêm yêu m n, trân tr ng h n nh ng con ngế ọ ơ ữ ười Tây nguyên anh hùng, b tấ khu t, có tâm h n trong sáng, giàu tình c m th y chung, nhi t tình tham gia cách m ng.ấ ồ ả ủ ệ ạ
Có được tình c m đó, m t ph n không nh là do chúng ta ti p nh n đả ộ ầ ỏ ế ậ ược qua v đ p c aẻ ẹ ủ các nhân v t nh c M t, Tnú, Dít, bé Heng mà nhà văn đã th hi n trong tác ph m. Vi cậ ư ụ ế ể ệ ẩ ệ
kh c h a thành công v đ p riêng c a các nhân v t này đã tái hi n l i cái không khí hàoắ ọ ẻ ẹ ủ ậ ệ ạ hùng c a m t th i k l ch s , ch ng t Nguy n Trung Thành là m t cây bút già d n, giàuủ ộ ờ ỳ ị ử ứ ỏ ễ ộ ặ
c m xúc, giàu tài năng và sáng t o. S thành công đó chính là m t y u t quan tr ng làmả ạ ự ộ ế ố ọ nên t m vóc giá tr và s c s ng lâu b n c a tác ph m.ầ ị ứ ố ề ủ ẩ