Đối với truyện ngắn, tình huống giữ vai trò là hạt nhân của cấu trúc thể loại, nó chính là cái hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt khiến cho tại đó, cuộc sống hiện lên đậm đặc nhất và ý đồ tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ sắc nét nhất. Có ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn: tình huống hành động, tình huống tâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu khám phá diễn biến tình cảm, cảm xúc của nhân vật thì tình huống nhận thức chủ yếu cắt nghĩa giây phút giác ngộ chân lý của nhân vật. Ở Chiếc thuyền ngoài xa, kết thúc sự kiện người đàn bà được mời đến tòa án huyện để giải quyết bi kịch gia đình lại là Một cái gì mới vừa vỡ ra trong đầu vị Bao Công của cái phố huyện vùng biển. Như vậy, các chi tiết chính của câu chuyện đều được định hướng chuẩn bị cho sự nhận thức mới mẻ của Đẩu.
Trang 1Đ bài: Phân tích nh ng chi ti t chính đ a đ n vi c nh n th c m i c a nhân v tề ữ ế ư ế ệ ậ ứ ớ ủ ậ
Đ u trong Chi c thuy n ngoài xa c a Nguy n Minh Châuẩ ế ề ủ ễ
Bài làm
Đ i v i truy n ng n, tình hu ng gi vai trò là h t nhân c a c u trúc th lo i, nó chính làố ớ ệ ắ ố ữ ạ ủ ấ ể ạ cái hoàn c nh riêng đả ượ ạc t o nên b i m t s ki n đ c bi t khi n cho t i đó, cu c s ngở ộ ự ệ ặ ệ ế ạ ộ ố
hi n lên đ m đ c nh t và ý đ t tệ ậ ặ ấ ồ ư ưởng c a tác gi cũng đủ ả ược b c l s c nét nh t. Có baộ ộ ắ ấ
lo i tình hu ng ph bi n trong truy n ng n: tình hu ng hành đ ng, tình hu ng tâm tr ngạ ố ổ ế ệ ắ ố ộ ố ạ
và tình hu ng nh n th c. N u tình hu ng hành đ ng ch y u khám phá di n bi n tìnhố ậ ứ ế ố ộ ủ ế ễ ế
c m, c m xúc c a nhân v t thì tình hu ng nh n th c ch y u c t nghĩa giây phút "giácả ả ủ ậ ố ậ ứ ủ ế ắ
ng " chân lý c a nhân v t. Chi c thuy n ngoài xa, k t thúc s ki n ngộ ủ ậ Ở ế ề ế ự ệ ười đàn bà đượ c
m i đ n tòa án huy n đ gi i quy t bi k ch gia đình l i là "M t cái gì m i v a v ra trongờ ế ệ ể ả ế ị ạ ộ ớ ừ ỡ
đ u v Bao Công c a cái ph huy n vùng bi n". Nh v y, các chi ti t chính c a câuầ ị ủ ố ệ ể ư ậ ế ủ chuy n đ u đệ ề ược đ nh hị ướng "chu n b " cho s nh n th c m i m c a Đ u. Đó là cácẩ ị ự ậ ứ ớ ẻ ủ ẩ chi ti t:ế
Người đàn ông đánh v c n tìm hi u chi ti t này t phợ ầ ể ế ừ ương di n tâm lí, tính cách nhânệ
v t. Vì sao khi m i ra thuy n, ngậ ớ ề ười đàn ông "lúc nào cũng nhìn dán vào t m l ng áo b cấ ư ạ
ph ch và rách rế ưới" c a ngủ ười đàn bà nh ng ch khi hai ngữ ỉ ười đã đi khu t vào sau chi cấ ế
xe rà phá mìn "to l n g p đôi m t chi c xe tăng" thì lão "l p t c tr nên hùng h "? Vì saoớ ấ ộ ế ậ ứ ở ổ trong khi "trút c n gi n nh l a cháy b ng cách dùng chi c th t l ng qu t t i t p vàoơ ậ ư ử ằ ế ắ ư ậ ớ ấ
l ng ngư ười đàn bà" gi ng lão l i "rên r đau đ n"? Vì sao chuy n lão đánh v di n raọ ạ ỉ ớ ệ ợ ễ
thường xuyên và vi c lão đánh v bãi xe tăng h ng có ph i là ng u nhiên không?ệ ợ ở ỏ ả ẫ
Thái đ cam ch u đ y nh n nh c c a ngộ ị ầ ẫ ụ ủ ười đàn bà: "không h kêu m t ti ng, khôngề ộ ế
ch ng tr , cũng không tìm cách ch y tr n". Đây là m t thái đ l lùng. Ph i chăng bà ta bố ả ạ ố ộ ộ ạ ả ị đòn nhi u đ n m c quen r i, không còn bi t đau n a? Hay bà ta tăm t i, d t nát đ n m cề ế ứ ồ ế ữ ố ố ế ứ không còn chút ý th c v quy n s ng c a mình? Hay đó là m t s l a ch n b t đ c dĩứ ề ề ố ủ ộ ự ự ọ ấ ắ
nh ng đã đư ược suy tính kĩ lưỡng, sáng su t? Trong hoàn c nh con đông mà cu c s ng trênố ả ộ ố
m t nặ ước đ y nh c nh n, b t tr c, n i lo c m áo không lúc nào buông tha, li u bà ta cóầ ọ ằ ấ ắ ỗ ơ ệ
Trang 2cách l a ch n m t g i ý r ng cu c chi n đ u ch ng đói nghèo, tăm t i còn gian nan h nự ọ ộ ợ ằ ộ ế ấ ố ố ơ
c cu c chi n đ u ch ng ngo i xâm và ch ng nào ch a thoát kh i đói nghèo, ch ng đóả ộ ế ấ ố ạ ừ ư ỏ ừ con người còn ph i chung s ng v i cái x u, cái ác?ả ố ớ ấ
Ph n ng c a c u bé Phác: "S gi n d căng th ng", "nh y x " vào ngả ứ ủ ậ ự ậ ữ ẳ ả ổ ườ ối b , "giành
được chi c th t l ng, li n rế ắ ư ề ướn th ng ngẳ ười vung chi c khóa s t qu t vào gi a khuônế ắ ậ ữ
ng c" ngự ườ ối b Đây là s ph n ng t nhiên c a m t tâm h n tr th yêu m hay là sự ả ứ ự ủ ộ ồ ẻ ơ ẹ ự căm ph n mù quáng? C u bé hành đ ng nh th là đúng hay sai?ẫ ậ ộ ư ế
Ngườ ối b đánh Phác r i b đi, ngồ ỏ ười m "dẹ ường nh lúc này m i c m th y đau đ n, v aư ớ ả ấ ớ ừ đau đ n v a vô cùng x u h , nh c nhã". Bà g i tên con "ôm ch m l y nó", r i l i buôngớ ừ ấ ổ ụ ọ ầ ấ ồ ạ
ra "ch p tay vái l y vái đ r i l i ôm ch m l y". Có ph i bà m đau đ n vì r t cu c đãắ ấ ể ồ ạ ầ ấ ả ẹ ớ ố ộ không sao tránh được cho con cái kh i b thỏ ị ương t n vì c nh b o l c trong gia đình (Phácổ ả ạ ự
đã ch ng ki n c nh bà b đòn)? Bà x u h , nh c nhã vì ph i gi u gi m con cái tình tr ngứ ế ả ị ấ ổ ụ ả ấ ế ạ
kh n kh c a mình, vì mình b t l c hay x u h , nh c nhã vì không d y đố ổ ủ ấ ự ấ ổ ụ ạ ược con? T iạ sao lúc ch u đòn đau đ n m y bà cũng không kêu xin, khóc lóc mà bây gi khi không b đònị ế ấ ờ ị
bà l i khóc? Bà "vái l y vái đ " đ a con là đ "t t i" v i nó hay c u xin nó đ ng căm thùạ ấ ể ứ ể ạ ộ ớ ầ ừ
b , đ ng tr nên đ c ác nh b nó?ố ừ ở ộ ư ố
Đ u m i ngẩ ờ ười đàn bà đ n công s đ trao đ i chuy n gia đình bà. Anh khuyên bà nên bế ở ể ổ ệ ỏ
ch ng nh ng bà kiên quy t ch i t Qua chi ti t này có th th y rõ Đ u là ngồ ư ế ố ừ ế ể ấ ẩ ườ ố i t t
b ng, đ y thi n chí nh ng l i nông n i. Anh hi u lu t pháp nh ng không th c s hi uụ ầ ệ ư ạ ổ ể ậ ư ự ự ể
đ i s ng nên cho r ng gi i phóng cho ngờ ố ằ ả ười ph n kia kh i s trói bu c v i ngụ ữ ỏ ự ộ ớ ườ i
ch ng vũ phu là gi i pháp đúng đ n. So v i anh, rõ ràng ngồ ả ắ ớ ười đàn bà làng chài l c h u,ạ ậ
th t h c nh ng bù l i, bà hi u đ i s ng, hi u con ngấ ọ ư ạ ể ờ ố ể ười. Bà nói v i Đ u "Lòng các chúớ ẩ
t t, nh ng các chú ( ) đâu có hi u đố ư ể ược cái vi c c a các ngệ ủ ười làm ăn lam lũ, khó nh c".ọ
Bà hi u n i b t c, kh n kh c a ngể ỗ ế ắ ố ổ ủ ười ch ng và h n c , bà hi u thiên th c làm m ồ ơ ả ể ứ ẹ
Ph i chăng vì cái thiên ch c đó, vì nh ng ni m vui nh bé bình d "cũng có lúc v ch ngả ứ ữ ề ỏ ị ợ ồ con cái chúng tôi s ng hòa thu n vui v ", "Vui nh t là lúc ng i nhìn đàn con tôi chúng nóố ậ ẻ ấ ồ
được ăn no" mà bà ch p nh n tình tr ng b hành h ?ấ ậ ạ ị ạ