Nhân vật trung tâm của Mùa Lạc là Đào. Đây là một thành công đáng kể của tác phẩm này nói riêng, của đời văn Nguyễn Khải nói chung. Nguyễn Khải đã chọn một phụ nữ bình thường như vô vàn phụ nữ khác trong cuộc đời. Và đây cũng là một cách điển hình hóa rất riêng của ngòi bút Nguyễn Khải.
Trang 1Đ bài: Phân tích hình tề ượng nhân v t Đào trong truy n ng n "Mùa L c" c a ậ ệ ắ ạ ủ
Nguy n Kh iễ ả
Bài làm Nhân v t trung tâm c a "Mùa L c" là Đào. Đây là m t thành công đáng k c a tác ph mậ ủ ạ ộ ể ủ ẩ này nói riêng, c a đ i văn Nguy n Kh i nói chung. Nguy n Kh i đã ch n m t ph nủ ờ ễ ả ễ ả ọ ộ ụ ữ bình thường nh vô vàn ph n khác trong cu c đ i. Và đây cũng là m t cách đi n hìnhư ụ ữ ộ ờ ộ ể hóa r t riêng c a ngòi bút Nguy n Kh iấ ủ ễ ả
Ph i nói ngay r ng Đào có m t ngo i hình không m y h p d n. Ch b ng vài nét, Nguy nả ằ ộ ạ ấ ấ ẫ ỉ ằ ễ
Kh i đã d ng lên m t ngả ự ộ ười ph n v t v trong cu c đ i, l n đ n trong tình duyên:ụ ữ ấ ả ộ ờ ậ ậ dáng người th p, chân ng n bàn tay có nh ng ngón thô, khuôn m t thô, gò má cao, nhi uấ ắ ữ ặ ề
đ m tàn nhang, đôi m t nh h p, đ a đi đ a l i r t nhanh Nh ng đố ắ ỏ ẹ ư ư ạ ấ ữ ường nét y cho th yấ ấ Đào kh ng ph i là ngỏ ả ười xinh x n. R t may trên khuôn m t y ta th y có m t cái mi ngắ ấ ặ ấ ấ ộ ệ
tươi, m t chi c răng kh nh. Nh ng nét đó nói r ng Đào là ngộ ế ể ữ ằ ười thông minh, s c s o.ắ ả
Qu th c, nh ng đ c đi m bên ngoài đó đã hé m cho chúng ta đôi đi u v tính cách c aả ự ữ ặ ể ở ề ề ủ
ch Đào là m t ngị ộ ười yêu ch ng thồ ương con, ch u thị ương ch u khó, đ m đang, tháo vát.ị ả
Nh ng nét n i b t và đ c đáo ngữ ổ ậ ộ ở ười ph n này là thông minh s c s o, c ng c i đ nụ ữ ắ ả ứ ỏ ế
m c đáo đ Dào tuy ít h c, nh ng bù l i, ch có m t v n hi u bi t văn hoá dân gian d iứ ể ọ ư ạ ị ộ ố ể ế ồ dào, thu c nhi u t c ng ca dao. Ch l i v n d ng v n ki n th c c a dân gian y m tộ ề ụ ữ ị ạ ậ ụ ố ế ứ ủ ấ ộ cách r t linh ho t. Nh t là nh ng l n đ i đáp, tr đũa nh ng ngấ ạ ấ ữ ầ ố ả ữ ười ho c vô tình ho c h uặ ặ ữ
ý ch m đ n nh ng r i ro, m t mát, chua xót c a đ i mình. Khi nói v nhan s c tu i trạ ế ữ ủ ấ ủ ờ ề ắ ổ ẻ thì:
"Trâu quá xa, m quá thì ạ
H ng nhan b b còn gì là xuân" ồ ỏ ị Khi nói đ n s lu ng tu i c a mình thì: ế ự ố ổ ủ
"M i năm m t tu i, cái tu i nó đu i xuân đi” ỗ ộ ổ ổ ổ
Trang 2Đ c bi t là cái l n tr đũa ai đó đã đem mình m t ngặ ệ ầ ả ộ ười goá ch ng x u xí g n cho Huânồ ấ ắ
m t chàng thanh niên đ p trai, l i là con cán b , th l i l c a ch tr nên gai góc, s cộ ẹ ạ ộ ỉ ờ ẽ ủ ị ở ắ
nh n. V n hi u bi t văn hóa dân gian ch đã th c s tr thành "vũ khí" đ ph n công l iọ ố ể ế ở ị ự ự ở ể ả ạ
đ i phố ương. Ch Đào đ n trị ế ước m t Huân:ặ
''Hu th m bán m t đ ng m ệ ơ ộ ồ ườ i
Hu tàn nh y r a giá đôi l ng vàng ệ ụ ữ ạ Giá đôi l ng vàng ch ch a v t t đã bán đâu anh Huân !" ạ ứ ử ị ấ ạ
Nh ng câu nói nh th đã tr thành m t th vũ khí l i h i s c bén c a m t ngữ ư ế ở ộ ứ ợ ạ ắ ủ ộ ười ph nụ ữ đau kh Song đi u quy t đ nh đ n t tổ ề ế ị ế ư ưởng c a câu chuy n cũng nh giá tr c a tácủ ệ ư ị ủ
ph m là nh ng di n bi n trong thân ph n c a Đào.ẩ ở ữ ễ ế ậ ủ
Cu c đ i c a ngộ ờ ủ ười đàn bà này di n ra trên hai ch ng l n và hoàn toàn tễ ặ ớ ương ph n nhau.ả
N u trế ước khi lên Đi n Biên ch là ngệ ị ười đàn bà g p nhi u b t h nh đã chán s ng, th sauặ ề ấ ạ ố ỉ khi lên Đi n Biên, lòng yêu đ i tr l i và ch tìm th y ni m vui h nh phúc c a mình.ệ ờ ở ạ ị ấ ề ạ ủ
Cu c s ng m i đã đ n bù l i nh ng gì mà ch đã b s ph n cộ ố ớ ề ạ ữ ị ị ố ậ ướp đi
Nh muôn vàn ngư ười ph n nông thôn bình thụ ữ ường khác, ch có ị ước m v m t h nhơ ề ộ ạ phúc th t gi n d Đó là m t t m gia đình. Và ch đã t ng có m t h nh phúc nh th ậ ả ị ộ ổ ấ ị ừ ộ ạ ư ế
Ch đ t đị ạ ượ ước c m này cũng mu n và không ph i hoàn toàn nh ý. Ch đã có m t giaơ ộ ả ư ị ộ
đ nh, có ch ng, có con, đã t ng đỉ ồ ừ ược làm v , làm m , t ng đợ ẹ ừ ược chăm sóc, vun vén cho cái t m y. Nh ng ch ng may ch ng ch l i vổ ấ ấ ư ẳ ồ ị ạ ướng vào c b c, và vì c b c nên đã bờ ạ ờ ạ ỏ
ch mà đi, đ n lúc h i c i tr v , thì ch s ng v i ch đị ế ố ả ở ề ỉ ố ớ ị ược vài năm r i ch t. Bao nhiêuồ ế tình c m c a ngả ủ ười đàn bà ch d n h t cho đ a con. Nh ng đ a con cũng ch s ng m tị ồ ế ứ ữ ứ ỉ ố ộ
th i gian ng n r i cũng cờ ắ ồ ướp công ch Ch thành ngị ị ười đàn bà tr ng tay. Nh ng gì chắ ữ ị
ch t chiu gìn gi , vun x i đ u b s ph n cắ ữ ớ ề ị ố ậ ướp đi h t. Ch sa vào tình tr ng kh ng ho ng.ế ị ạ ủ ả Khi người đàn bà đã m t đi cái h nh phúc c a mình đang có trong tay, thì dấ ạ ủ ường nh hư ọ cũng m t luôn nhi t tình s ng. Đào b t đ u bấ ệ ố ắ ầ ước vào nh ng ngày chán chữ ường, cùng c c.ự
Dường nh , Dào cũng mu n vào hùa v i s ph n đ tàn phá n t ph n đ i còn l i c a đ iư ố ớ ố ậ ể ố ầ ờ ạ ủ ờ
Trang 3mình. Ch đã ch n công vi c hoàn toàn trái ngị ọ ệ ược v i b n tính ngớ ả ười ph n , đó là nghụ ữ ề buôn xa. Nay Cao B ng, mai L ng S n, mùa v i v thì H ng Yên, mùa nhãn thì sang Namằ ạ ơ ả ề ư
Đ nh, c đòn gánh trên vai, ngày n ng cũng nh m a, t i đâu là nhà, ngã đâu là giị ứ ắ ư ư ố ường, không gìn gi Rõ ràng ch đã s ng nh m t ngữ ị ố ư ộ ười tiêu c c, lao vào công vi c, t d nự ệ ự ấ thân vào v t v đ quên đi n i b t h nhấ ả ể ỗ ấ ạ
Và Nguy n Kh i t ra r t am hi u tâm lý ph n trong vi c miêu t nhân v t c a mình.ễ ả ỏ ấ ể ụ ữ ệ ả ậ ủ Nhà văn đã th hi n để ệ ược m t quy lu t tr trêu, chua xót: khi ngộ ậ ớ ười ta r i vào b t h nhơ ấ ạ thì s sa vào chán chẽ ường và khi n i chán chỗ ường đ n cùng c c thì ngế ự ười ta cũng m tấ luôn cái tài s n c a gi i mình y là n tính. Ch Đào đã s ng nh là ném mình vào s d uả ủ ờ ấ ữ ị ố ư ự ầ dãi đ cho n i c c nh c tàn phá quăng đ i còn l i c a mình. Đ ng th i ch cũng m t luônể ỗ ự ọ ờ ạ ủ ồ ờ ị ấ nhu c u chăm sóc đ n hình th c, nhan s c. M t th i gian sau. tóc ch đ qu ch nh ch t,ầ ế ứ ắ ộ ờ ị ỏ ạ ư ế răng phai không bu n nhu mồ ộ
Nh v y. trư ậ ước khi lên Đi n Biên, Đào đã b nh ng m t mát đau kh riêng đè n ng, khi nệ ị ữ ấ ổ ặ ế
ch hoàn toàn th đ ng trị ụ ộ ướ ốc s ph n. phó m c cho hoàn c nh đ a đ y. Có th nói đó làậ ặ ả ư ẩ ể
m t c n kh ng ho ng kéo dài. Ch đang tr i qua nh ng ngày đen t i nh t c a đ i mình.ộ ơ ủ ả ị ả ữ ố ấ ủ ờ
Cu c đ i c a Đào c nh th ti p di n không bi t đ n bao gi n u nh không có nh ngộ ờ ủ ứ ư ế ế ễ ế ế ờ ế ư ữ ngày lên Đi n Biên. Có th nói, lên Đi n Biên là bệ ể ệ ước ngo t m ra cu c đ i m i cho ch ặ ở ộ ờ ớ ị
Và ngòi bút c a Nguy n Kh i cũng th c s sâu s c. tinh t trong vi c t p trung mô tủ ễ ả ự ự ắ ế ệ ậ ả
đo n đ i th hai này c a Đàoạ ờ ứ ủ
Th c ra, Đào lên Đi n Biên hoàn toàn không ph i v i m t đ ng c tích c c mà v n theoự ệ ả ớ ộ ộ ơ ự ẫ tâm lý c a k chán đ i. V i tâm lý "con chim bay mãi cũng m i cánh, con ng a ch y mãiủ ẻ ờ ớ ỏ ự ạ cũng ch n chân”, Đào đã t m lên Đi n Biên đ mà quên đ i. Lên m t n i xa l , không g pồ ỉ ệ ể ờ ộ ơ ạ ặ
b t kì ngấ ười quen nào đ kh i ph i nh l i quá kh đau kh và b t h nh c a mình. Trongể ỏ ả ớ ạ ứ ổ ấ ạ ủ đoàn ngườ ồ ởi h h i lên Đi n Biên đ xây d ng cu c s ng m i thì Đào mang m t đ ng cệ ể ự ộ ố ớ ộ ộ ơ riêng, m t n i ni m riêng có v nh l c lõng.ộ ỗ ề ẻ ư ạ
Nhà văn Nguy n Kh i khi mô t nhân v t Đào đã r t am hi u và tôn tr ng quy lu t tâm lýễ ả ả ậ ấ ể ọ ậ
c a cu c s ng. Ngay c nh ng ngủ ộ ố ả ữ ười có kh năng thích ng v i môi trả ứ ớ ường m i, thì cũngớ
Trang 4khó có th thay đ i m t s m m t chi u. Mà m i s thay đ i đ u ph i có quá trình có th iể ổ ộ ớ ộ ề ọ ự ổ ể ả ờ gian c a nó. Đào cũng v y, nh ng ngày đ u lên Đi n Biên, ch là ngủ ậ ữ ầ ệ ị ười mang n ng m cặ ặ
c m. Nh ng ý nghĩ x a cũ, nh ng đ nh ki n l c h u đã c m tù ch , làm cho ch luôn xaả ữ ư ữ ị ế ạ ậ ầ ị ị lánh m i ngọ ười, không d hòa nh p. Ch v n s ng, v n làm vi c nh ng không ph i b ngễ ậ ị ẫ ố ẫ ệ ư ả ằ
s g n bó, b ng m t ni m h ng kh i. Mà trái l i, ch lao vào công vi c cũng ch đ màự ắ ằ ộ ề ứ ở ạ ị ệ ỉ ể tìm quên Đào s ng thu mình thui th i m t mình m t bóng, t cô l p mình trố ủ ộ ộ ự ậ ướ ậc t p th ể
Cu c s ng nông trộ ố ở ường Đi n Biên đệ ược Nguy n Kh i m tà có th nói là cu c s ng líễ ả ỏ ể ộ ố
tưởng đ i v i nh ng ngố ớ ữ ười nh Đào. B i đây là m t cu c s ng sôi đ ng, vô t , nó cu nư ở ộ ộ ố ộ ư ố con người đi v i nh p s ng hăng say, không ai còn b gánh n ng c a quá kh đeo đ ng.ớ ị ố ị ặ ủ ứ ẳ
H s ng h t mình v i hi n t i và tha thi t v i tọ ố ế ớ ệ ạ ế ớ ương lai. Đ ng th i, đ i s n xu t c aồ ờ ộ ả ấ ủ Đào còn là m t t m, m i thành viên đ u độ ổ ấ ỗ ề ược quan tâm, được chăm lo, ai cũng bi tế giúp đ , nâng niu. san s cho nhau. Chính vì th mà tâm lí c a Đào d n d n thay đ i. Tỡ ẻ ế ủ ầ ầ ổ ừ
m t ngộ ười mang n ng m c c m, Đào d n d n đã t gi i phóng kh i nh ng m c c m c aặ ặ ả ầ ầ ự ả ỏ ữ ặ ả ủ mình. Hàng ngày được ch ng ki n nh p s ng vô t và sôi đ ng, Đào th y s l c lõng c aứ ế ị ố ư ộ ấ ự ạ ủ mình th t s vô lí. Càng ngày ch càng th y nh ng đ nh ki n c a mình không phù h p m tậ ự ị ấ ữ ị ế ủ ợ ộ chút nào v i nh p s ng m i. M t khác nh ng ngớ ị ố ớ ặ ữ ười trong đ i s n xu t đã ch đ ng g nộ ả ấ ủ ộ ầ gũi v i ch , đ ng viên khuyên b o, thuy t ph c làm cho cách nghĩ cũ c a ch c lung layớ ị ộ ả ế ụ ủ ị ứ dán. Ch m i nh n ra m t chân lý gi n d nh ng m i m đ i v i ch : ngị ớ ậ ộ ả ị ư ớ ẻ ố ớ ị ười ta không thể
ch s ng v i quá kh mà c n ph i s ng v i hi n t i và tỉ ố ớ ứ ầ ả ố ớ ệ ạ ương lai. Người ta sinh ra đ iở ờ
nh đôi đũa có đôi, không ai s ng m t mình mãi mãi đư ố ộ ược. C th , quan ni m m i ngàyứ ế ệ ớ
m t ngày hai đã hình thành trong đ u óc c a ch ộ ầ ủ ị
Tuy nhiên, s tác đ ng c a môi trự ộ ủ ường ch là nhân t khách quan, n u thi u y u t chỉ ố ế ế ế ố ủ quan thì cũng không th có s thay đ i. May thay, khát v ng h nh phúc ngể ự ổ ọ ạ ở ười đàn bà quá l a l thì này, té ra ch a hoàn toàn t t h n. Nh ng ngày chán chứ ỡ ư ắ ẳ ữ ường, ch không dámị
m đ n h nh phúc, nh ng khát khao y v n âm cháy trong lòng ch Nhi u hôm m đauơ ế ạ ư ấ ẫ ỉ ị ề ố
ph i n m nh nhà b n, nâng bát c m b c khói do b n đ a cho, nhìn th y gia đình b n mả ằ ờ ạ ơ ố ạ ư ấ ạ ấ cúng, ch l i nh ti c cái gia đình đã m t c a mình. N u không còn khao khát, h n lòngị ạ ớ ế ấ ủ ế ẳ
ch s không g n lên m t chút ti c nu i nào. R i nh ng bu i đ ng máy tu t l c v iị ẽ ợ ộ ế ố ồ ữ ổ ứ ố ạ ớ
Trang 5Huân, nhìn b ng c và đôi vai đ tr n đ nh đ ng hun dộ ự ể ầ ỏ ư ồ ưới ánh n ng cao nguyên, lòngắ
ch l i dây lên m t n i thèm khát v m t gia đình có ngị ạ ộ ỗ ề ộ ười ch ng kh e m nh nh th Rõồ ỏ ạ ư ế ràng, tác đ ng c a cu c s ng chung quanh ch là s kh i d y, là s th i bùng lên cái ng nộ ủ ộ ố ỉ ự ơ ậ ự ổ ọ
l a âm trong lòng ch Và cu i cùng, trong mùa thu ho ch l c, con ngử ỉ ị ố ạ ạ ười này đã th c sự ự thay đ iổ
Qua vi c mô t nhân v t Đào trong quá trình đ i thay căn b n v tính cách và thân ph n,ệ ả ậ ổ ả ề ậ Nguy n Kh i đã ca ng i cu c s ng m i mà cách m ng và nhân dân đang nhen lên trênễ ả ợ ộ ố ớ ạ
kh p đ t nắ ấ ước. Cu c s ng y th c s là m t quan h xã h i t t đ p mà m i thành viênộ ố ấ ự ự ộ ệ ộ ố ẹ ỗ trong đó đ u c m nh n đề ả ậ ược h nh phúc r t c th Đó là cu c s ng mà m i thành viênạ ấ ụ ể ộ ố ỗ
đ u đề ược chăm lo nâng đ , ai cũng tìm đỡ ược h nh phúc cho riêng mình. B ng cách y nhàạ ằ ấ văn đã ca ng i công n đ i đ i to l n c a cach mang. Cu c s ng m i đã đ n bù đợ ơ ổ ờ ớ ủ ộ ố ớ ề ượ c
nh ng m t mát c a s ph n mà cu c s ng cũ không th nào làm đư ấ ủ ố ậ ộ ố ể ược
N i dung câu chuy n còn ch a đ ng m t tri t lý sâu xa Không ph i ng u nhiên màộ ệ ứ ự ộ ế ả ẫ Nguy n Kh i mô t s đ i thay c a Đào di n ra trên m nh đ t Đi n Biên. Đây là m nhễ ả ả ự ổ ủ ễ ả ấ ệ ả
đ t chi n tranh t ng ng tr trấ ế ừ ự ị ước kia ch có đ n bom và cái ch t. Trỉ ạ ế ước, m nh đ t y đãả ấ ấ
ch t trong lòng ch Đào thì nay đang s ng l i. Trế ị ố ạ ước kia Đào tưởng mình đã đ n cái bế ướ c
t n cùng c a đ i mình. Nh ng không ph i. cái ch t kh ng tiêu di t đậ ủ ờ ư ả ế ổ ệ ược s s ng. Tráiự ố
l i, s s ng đang n y sinh t cái ch t nông trạ ự ố ả ừ ế ở ường Đi n Biên, ngệ ười ta t ng nhauặ
nh ng dây dù đ làm võng, nh ng v mìn cóc làm bình hoa, v pháo sáng làm ng đ ngữ ể ữ ỏ ỏ ố ự
gi y khai sinh. Nh ng phấ ữ ương ti n v n dùng đ tiêu h y s s ng này đang tr thànhệ ố ể ủ ự ố ở
nh ng đ v t chăm lo cho cu c s ng. Trong lòng Đào cũng có m t đ i thay nh th , chữ ồ ậ ộ ố ộ ổ ư ế ị
đã phá b m i m c c m c a mình đ hòa nh p v i cu c đ i, bỏ ố ặ ả ủ ể ậ ớ ộ ờ ước qua gi i h n c a mìnhớ ạ ủ
đ đ n b n b h nh phúc m i. Đúng là " đ i này không có con để ế ế ờ ạ ớ ớ ờ ường cùng, ch cóỉ
nh ng ranh gi i, đi u c t y u là ph i có s c m nh đ bữ ớ ề ố ế ả ứ ạ ể ước qua nh ng ranh gi i y". Đóữ ớ ấ
th c s là m t tri t lí nhân sinh đự ự ộ ế ược rút ra t cu c đ i nhân v t Đào, nh ng ý nghĩa c aừ ộ ờ ậ ư ủ
nó th không ch d ng l i riêng "Mùa l c". B i vì đ i ngỉ ỉ ừ ạ ở ạ ở ờ ười là gì, n u không ph i là m tế ả ộ
n l c không ng ng đ liên t c bỗ ự ừ ể ụ ước qua nh ng ranh gi i c a riêng mình? Đó cũng chínhữ ớ ủ
là ý nghĩa nhân đ o sâu s c c a tác ph m.ạ ắ ủ ẩ