Đã ai tới Huế mà chưa một lần thử nghe hát trên dòng sông Hương chưa? Sông Hương chính là biểu tượng của xứ Huế mộng mơ, dưới ngòi bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường, sông Hương lại mang một vẻ đẹp nữ tính, dịu dàng. Nhà văn đã dựng lên một bức tranh thiên nhiên với phong cảnh hữu tình đó là dòng sông quê hương qua bài kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”
Trang 1Đ bài: Phân tích hình nh sông Hề ả ương vùng thở ượng ngu n và đo n ch y trongồ ạ ả lòng thành ph T đó nh n xét v văn phong c a Hoàng ph Ng c Tố ừ ậ ề ủ ủ ọ ường trong
đo n trích Ai đ t tên cho dòng sôngạ ặ
Bài làm
Đã ai t i Hu mà ch a m t l n th nghe hát trên dòng sông Hớ ế ư ộ ầ ử ương ch a? Sông Hư ươ ng chính là bi u tể ượng c a x Hu m ng m , dủ ứ ế ộ ơ ưới ngòi bút c a Hoàng Ph Ng c Tủ ủ ọ ường, sông Hương l i mang m t v đ p n tính, d u dàng. Nhà văn đã d ng lên m t b c tranhạ ộ ẻ ẹ ữ ị ự ộ ứ thiên nhiên v i phong c nh h u tình đó là dòng sông quê hớ ả ữ ương qua bài kí “Ai đã đ t tênặ cho dòng sông?”
Hoàng Ph Ng c Tủ ọ ường là m t nhà văn, nhà kh o c u văn h c, văn hóa. Ông là m t nhàộ ả ứ ọ ộ văn chi n sĩ, có phong cách ngh thu t đ c đáo và có s trế ệ ậ ộ ở ường v th kí đ ng th i làề ể ồ ờ
người đã có công đ a th kí Vi t Nam phát tri n lên đ n đ nh cao c a văn h c. “Ai đã đ tư ể ệ ể ế ỉ ủ ọ ặ tên cho dòng sông?” là m t trong tám bài kí độ ược xu t b n l n đ u năm 1986. Tác ph mấ ả ầ ầ ẩ
đã làm n i b t phong cách ngh thu t c a Hoàng Ph Ng c Tổ ậ ệ ậ ủ ủ ọ ường, đó là s uyên bác,ự giàu ch t th và giàu trí tấ ơ ưởng tượng
Sông Hương là đ i tố ượng đ b c l tâm tình, là khách th c a trang vi t trong s thể ộ ộ ể ủ ế ự ể
hi n cái tôi c a nhà văn. Sông Hệ ủ ương chính là đ i tố ượng đ kh o c u làm nên v đ pể ả ứ ẻ ẹ
c a x Hu Chính vì v y, sông Hủ ứ ế ậ ương đã được nhìn nh n dậ ưới nhi u góc đ khác nhau,ề ộ
t góc đ đ a lý đ n l ch s và qua góc nhìn văn hóa, th ca.ừ ộ ị ế ị ử ơ
góc đ đ a lý, Hoàng Ph Ng c T ng tìm hi u tr c ti p sông H ng th ng ngu n
đ phát hi n nhi u v đ p khác nhau c a dòng sông. Đây là dòng sông có m i quan hể ệ ề ẻ ẹ ủ ố ệ
m t thi t v i dãy Trậ ế ớ ường S n. Có l vì th mà nó t a nh “m t b n trơ ẽ ế ự ư ộ ả ường ca r ng giàừ
v i ti t t u hùng tráng, d d i”. Sông Hớ ế ấ ữ ộ ương khi “r m r gi a bóng cây đ i ngàn, lúcầ ộ ữ ạ mãnh li t vệ ượt qua gh nh thác, khi cu n xoáy nh c n l c dề ộ ư ơ ố ưới đáy v c sâu”. Sôngự
Hương mang dáng v tr tình hi n đ i “lúc d u dàng, say đ m gi a nh ng r ng dài chóiẻ ữ ệ ạ ị ắ ữ ữ ặ
l i màu đ c a hoa đ quyên r ng.” Hoàng Ph Ng c Tọ ỏ ủ ỗ ừ ủ ọ ường đã s d ng bi n pháp nhânử ụ ệ
Trang 2hóa đ b n đ c c m nh n để ạ ọ ả ậ ược sông Hương nh m t “cô gái Di gan phóng khoáng vàư ộ man d i” v i “m t b n lĩnh gan d , m t tâm h n t do và trong sáng” làm cho dòng sôngạ ớ ộ ả ạ ộ ồ ự
n i b t v đ p cá tính, hùng vĩ. Nhà văn đã s d ng hàng lo t đ ng t , tính t gây nổ ậ ở ẻ ẹ ử ụ ạ ộ ừ ừ ấ
tượng m nh: “r m r ”, “mãnh li t”, “cu n xoáy”, “d u dàng”, “say đ m”, “gan d ”, “tạ ầ ộ ệ ộ ị ắ ạ ự do” đ di n t t ng tr ng thái thay đ i c a dòng sông. Tác gi còn s d ng l i so sánh táoể ễ ả ừ ạ ổ ủ ả ử ụ ố
b o, đ c bi t đ y hình nh: Sông là “b n trạ ặ ệ ầ ả ả ường ca c a r ng già”, là “cô gái Di gan”, làủ ừ
“người m phù sa”. Tác gi đã nhân hóa sông trong liên tẹ ả ưởng v i m t cô gái, đây là liênớ ộ
tưởng kín đáo, n tấ ượng làm cho gương m t sông Hặ ương được n m b t chi u sâu và ắ ắ ở ề ở nhi u phề ương di n khác nhau.ệ
Trước khi vào đ n mi n đ t c a kinh thành Hu , sông Hế ề ấ ủ ế ương “tr thành ngở ười tình d uị dàng và chung th y v i c đô”. Sông Hủ ớ ố ương là người con gái đ p “n m ng m màngẹ ằ ủ ơ
gi a cánh đ ng Châu Hóa đ y hoa d i”. Sông đã thay đ i hình hài, làm m m đi nét n tínhữ ồ ầ ạ ổ ề ữ
c a mình. Sông Hủ ương đã b c l độ ộ ược nét l ch lãm và tài hoa, đã thay đ i hình dángị ổ
“m m nh t m l a”, màu s c “s m xanh, tr a vàng, chi u tím” đ dòng ch y trôi đi th tề ư ấ ụ ắ ớ ư ề ể ả ậ
ch m. Sông Hậ ương mang v đ p tr m m c nh tri t lí, nh c thi đẻ ẹ ầ ặ ư ế ư ổ ược đ t trong m iặ ố quan h v i v đ p c a ngệ ớ ẻ ẹ ủ ười con gái Di gan. Khi ra kh i vùng núi, sông Hỏ ương như
m t nàng tiên độ ược đánh th c b ng b ng lên s c tr và ni m khao khát c a tu i thanhứ ỗ ừ ứ ẻ ề ủ ổ xuân đ chuy n dòng liên t c. Dòng sông có ý th c ki m tìm v thành ph , “vui tể ể ụ ứ ế ề ố ươ ẳ i h n lên” khi tìm đúng đường v , sông Hề ương còn là “người tài n đánh đàn lúc đêm khuya” ruữ
m i ngọ ười vào gi c ng yên bình. Khi ch y vào thành ph Hu , sông Hấ ủ ả ố ế ương nh đã tìmư
th y mình khi g p thành ph thân yêu, sông Hấ ặ ố ương đã vui tươ ẳi h n lên gi a nh ng bãiữ ữ xanh bi c c a vùng ngo i ô Kim Long. “Dòng sông kéo m t nét th ng th c yên tâm theoế ủ ạ ộ ẳ ự
hướng Tây B c Đông Nam, t u n m t cánh cung r t nh nhàng sang C n H n”, dòngắ ự ố ộ ấ ẹ ồ ế sông m m m i h n đi nh ti ng “vâng” không nói ra c a tình yêu. Sông Hề ạ ẳ ư ế ủ ương duy nh tấ thu c v m t thành ph , là ni m t hào c a x Hu , c a con ngộ ề ộ ố ề ự ủ ứ ế ủ ười Hu Sông Hế ương đã đánh th c đứ ược linh h n c a dân t c, khác h n v i các dòng sông khác c nh “l p lòeồ ủ ộ ẳ ớ ở ả ậ trong sương đêm nh ng ánh l a thuy n chài c a m t linh h n Mô tê x a cũ”.ữ ử ề ủ ộ ồ ư
Sông Hương được c m nh n r t riêng trong s tìm tòi thú v c a các nhà văn, nó có chútả ậ ấ ự ị ủ
Trang 3l ng l , kín đáo c a tình yêu. Nhìn b ng con m t h i h a, sông Hẳ ơ ủ ằ ắ ộ ọ ương và nh ng chi l uữ ư
c a nó t o nên nh ng nét c kính c a c đô. Qua cách c m nh n âm nh c, sông Hủ ạ ữ ổ ủ ố ả ậ ạ ươ ng
nh m t đi u “slow” tình c m dành riêng cho Hu , sâu l ng, tr tình. V i cái nhìn đ mư ộ ệ ả ế ắ ữ ớ ắ say c a trái tim đa tình, sông Hủ ương là người tình d u dàng và chung th y đị ủ ược nhìn nh nậ nhi u ph ng di n d i các góc đ khác nhau. D i cái nhìn c a Hoàng Ph Ng c
Tường, sông Hương được đ i sánh trong các ngành ngh thu t, sông Hố ệ ậ ương v v i Huề ớ ế
nh h n g p xác, là ti ng nói c a ngư ồ ặ ế ủ ười con gái đi được n a cu c đ i và tìm đử ộ ờ ược ngườ i tình nhân đích th c. Sông Hự ương đã làm cho Hu đ p m t cách tr m l ng và có chút gì đóế ẹ ộ ầ ặ
l ng l , kín đáo.ẳ ơ
Sông Hương là dòng sông l ch s Dòng sông đị ử ược kh i g i trong sách “D đ a chí” c aơ ợ ư ị ủ Nguy n Trãi nó mang tên là Linh Giang. Dòng sông vi n châu đã chi n đ u oanh li t đễ ễ ế ấ ệ ể
b o v biên gi i phía Nam T qu c qua nh ng th k trung đ i. Dòng sông y còn vả ệ ớ ổ ố ữ ế ỉ ạ ấ ẻ vang soi bóng kinh thành Hu cùng ngế ười anh hùng Nguy n Hu Nó đã ch ng ki n Cáchễ ệ ứ ế
m ng tháng Tám, mùa xuân M u Thân 1986 b ng nh ng chi n công rung chuy n. Sôngạ ậ ằ ữ ế ể
Hương đã ch ng ki n bi t bao s ki n l ch s , mang đ m d u n th i gian.ứ ế ế ự ệ ị ử ậ ấ ấ ờ
Không ch đỉ ược nhìn dở ưới góc đ đ a lí, l ch s , sông Hộ ị ị ử ương còn được nhìn dưới góc
đ văn hóa và th ca. T góc đ văn hóa, trong cách nhìn v i âm nh c tác gi đã g n sôngộ ơ ừ ộ ớ ạ ả ắ
Hương v i m t n n âm nh c c đi n Hu : “Sông Hớ ộ ề ạ ổ ể ế ương tr thành ngở ười tài n đánh đànữ lúc đêm khuya”. T đó, Hoàng Ph Ng c Từ ủ ọ ường đã liên h đ n vi c nghe hát trên sôngệ ế ệ
Hương. Nhà văn đã đ a ra m t minh ch ng r ng: “Toàn b n n âm nh c c đi n Huư ộ ứ ằ ộ ề ạ ổ ể ế
được sinh thành trên m t nặ ước c a dòng sông này trong m t khoang thuy n nào đó gi aủ ộ ề ữ
ti ng nế ướ ơc r i bán âm c a nh ng mái chèo khuya”. T góc nhìn văn hóa, ngủ ữ ừ ười ngh sĩ đãệ
tưởng tượng v đ i thi hào Nguy n Du, v Ki u: “Trong nh ti ng h c bay qua – Đ cề ạ ễ ề ề ư ế ạ ụ
nh ti ng su i m i sa n a v i”. Nhà văn đã đ t hình nh dòng sông trong m i quan hư ế ố ớ ử ờ ặ ả ố ệ
v i ti ng chuông chùa ngân nga khi vào Hu đ nhìn nh n. T âm thanh c a cu c s ng,ớ ế ế ể ậ ừ ủ ộ ố tác gi đã nói đ n ti ng nả ế ế ước v vào m n thuy n hình thành lên nh ng đi u hò dân gian.ỗ ạ ề ữ ệ Nhi u l n, nhà văn đã liên tề ầ ưởng đ n truy n Ki u c a Nguy n Du đ i thi hào đã t ng cóế ệ ề ủ ễ ạ ừ
th i gian s ng Hu , truy n Ki u ra đ i t m nh đ t có truy n th ng nhã nh c cungờ ố ở ế ệ ề ờ ừ ả ấ ề ố ạ
Trang 4đình đ hình thành nên cái nôi c a văn chể ủ ương, văn hóa. T góc đ th ca, sông Hừ ộ ơ ươ ng không bao gi l p l i mình trong c m h ng c a nh ng ngờ ặ ạ ả ứ ủ ữ ười ngh sĩ. M i nhà th đ uệ ỗ ơ ề
có m t khám phá riêng v nó. Hoàng Ph Ng c Tộ ề ủ ọ ường đã làm d y lên nh ng v n thậ ữ ầ ơ
bi c xanh c a T n Đà: “Dòng sông tr ng Lá cây xanh”. Hình nh này v i câu ch c aế ủ ả ắ ả ớ ữ ủ tác gi cho th y s đ ng c m c a Hoàng Ph Ng c Tả ấ ự ồ ả ủ ủ ọ ường v m t s thi vi t gi a màuề ộ ử ế ữ
c lá xanh bi c. Đây là minh ch ng th i gian c a nh ng tâm h n nh y c m c a các thiỏ ế ứ ờ ủ ữ ồ ạ ả ủ nhân. Nhà văn cũng làm s ng d y, sông Hố ậ ương hùng tráng nh “ki m d ng tr i xanh”ư ế ự ờ trong khí phách c a Cao Bá Quát. Sông Hủ ương quan hoài trong n i s u v n c c a th Bàỗ ầ ạ ổ ủ ơ Huy n Thanh Quan, có s c m nh ph c sinh c a tâm h n trong th T H u. Đi u kì di uệ ứ ạ ụ ủ ồ ơ ố ữ ề ệ
là nhà văn đã nhìn th y sông Hấ ương trong m i quan h v i Ki u. Cách so sánh, liên tố ệ ớ ề ưở ng
c a tác gi trong m i liên h gi a các m ch ngu n th ca ch y tha thi t trong văn chủ ả ố ệ ữ ạ ồ ơ ả ế ươ ng muôn thu đã t o nên m t d u n riêng v phong cách ngh thu t c a nhà văn giàu ch tở ạ ộ ấ ấ ề ệ ậ ủ ấ
th ơ
“Ai đã đ t tên cho dòng sông ?” là bài kí đ c s c v con sông Hặ ặ ắ ề ương c a x Hu qua đóủ ứ ế
đã th hi n cái “tôi” cá nhân c a Hoàng Ph Ng c Tể ệ ủ ủ ọ ường. Đó là m t cái “tôi” tài hoa,ộ uyên bác. Sông Hương được miêu t dả ưới nhi u góc đ khác nhau, sông Hề ộ ương là dòng sông c a âm nh c, c a th ca, c a l ch s g n li n v i nh ng nét đ c s c v văn hóa, vủ ạ ủ ơ ủ ị ử ắ ề ớ ữ ặ ắ ề ề
v đ p c a con ngẻ ẹ ủ ườ ứi x Hu Cái tôi uyên bác đế ược th hi n s v n d ng cái nhìn đaể ệ ở ự ậ ụ ngành, v n d ng ki n th c c a nhi u lĩnh v c ngh thu t đ kh c h a v đ p c a dòngậ ụ ế ứ ủ ề ự ệ ậ ể ắ ọ ẻ ẹ ủ sông. Sông Hương được tô đ m nét đ p tr tình, th m ng. Sông Hậ ở ẹ ữ ơ ộ ương được miêu tả qua chi u sâu văn hóa x Hu , nó nh “ngề ứ ế ư ười m phù sa” b i đ p cho vùng đ t giàuẹ ồ ắ ấ truy n th ng văn hóa t bao đ i nay. Sông Hề ố ừ ờ ương còn được c m nh n qua lăng kính c aả ậ ủ tình yêu. Th y trình c a sông Hủ ủ ương là th y trình có ý th c đi tìm ngủ ứ ười tình mong đ i,ợ khi ch y gi a thành ph Hu , sông Hả ữ ố ế ương m m m i h n đi nh m t ti ng “vâng” khôngề ạ ẳ ư ộ ế nói ra c a tình yêu. Trủ ước khi đ ra c a bi n, sông Hổ ử ể ương nh “ngư ười con gái dùng d ngằ chia tay người yêu”, th hi n m t n i ni m vể ệ ộ ỗ ề ương v n m t chút l ng l kín đáo. Cáiấ ộ ẳ ơ
“tôi” c a tác gi là m t cái “tôi” n ng lòng v i quê hủ ả ộ ặ ớ ương, x s Ch c h n, nhà văn ph iứ ở ắ ẳ ả yêu quê hương l m thì m i có th l t t dòng sông quê hắ ớ ể ộ ả ương m t cách xu t s c nhộ ấ ắ ư
v y. Nhà th đã dành toàn b tâm huy t c a mình đ theo dõi toàn b th y trình c a dòngậ ơ ộ ế ủ ể ộ ủ ủ
Trang 5sông v i v n hi u bi t sâu r ng v các ki n th c liên quan. Nhà văn đã quan sát t m dòngớ ố ể ế ộ ề ế ứ ỉ ỉ sông t trừ ước khi vào thành ph r i đ n khi đ ra b dòng sông đã có nh ng thay đ i raố ồ ế ổ ể ữ ổ sao. Cái “tôi” c a Hoàng Ph Ng c Tủ ủ ọ ường th t là m t cái “tôi” đa phong cách, mang d uậ ộ ấ
n riêng bi t và giàu ch t th Nhà văn đã phát hi n và trân tr ng v đ p c a dòng sông
và có nh ng so sánh táo b o v i hình nh cô gái Di gan, ngữ ạ ớ ả ười m phù sa, ngẹ ười tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya. Nhà văn đã liên tưởng t i nh ng nhà th khác cùng vi t v sôngớ ữ ơ ế ề
Hương nh Nguy n Du, T H u, … nhà văn nh đ n Ki u và mu n đư ễ ố ữ ớ ế ề ố ược đ m chìmắ trong nh ng giai đi u ca Hu trên sông Hữ ệ ế ương. T t c nh ng đi u đó đã t o nên m t cáiấ ả ữ ề ạ ộ
“tôi” riêng bi t mang đ m d u n phong cách ngh thu t Hoàng Ph Ng c Tệ ậ ấ ấ ệ ậ ủ ọ ường
Đo n trích là đo n văn xuôi súc tích và đ y ch t th v sông Hạ ạ ầ ấ ơ ề ương. Dưới cái nhìn tài hoa, uyên bác c a tác gi , sông Hủ ả ương được khám phá nhi u góc đ khác nhau, t đ a líở ề ộ ừ ị
l ch s đ n văn hóa, th ca. Nha văn đa kêt h p linh hoat gi a kê va ta s dung tai hoa cacị ử ế ơ ̀ ̃ ́ ợ ̣ ữ ̉ ̀ ̉ ử ̣ ̀ ́ biên phap tu t nghê thuât nh nhân hoa, so sanh, ân du khi n cho con sông t v t vô tri vộ ́ ừ ̣ ̣ ư ́ ́ ̉ ̣ ế ừ ậ giác nay b ng tr nên có h n , có tính cách, có tâm tr ng khi thì d u dàng, đ m đu i khi l iỗ ở ồ ạ ị ắ ố ạ
m nh m , quy t li t. Ngôn t phong phú, đa d ng, gi ng văn đ y bi n hóa đã t o nênạ ẽ ế ệ ừ ạ ọ ầ ế ạ tuy t bút “Ai đã đ t tên cho dòng sông?” mang nét riêng bi t trong văn phong c a tác gi ệ ặ ệ ủ ả
Tùy bút “Ai đã đ t tên cho dòng sông?” đã th hi n đặ ể ệ ượ ấc t m lòng yêu quê hương, yêu con ngườ ứi x Hu c a nhà văn. Qua đó, cho th y v n hi u bi t sâu r ng và phong phúế ủ ấ ố ể ế ộ
c a nhà văn v các ki n th c văn hóa, ngh thu t. Bài kí trên đã kh ng đ nh đủ ề ế ứ ệ ậ ẳ ị ược thành công c a tác gi trên con đủ ả ường văn h c th bút ký đ ng th i cũng th hi n cái “tôi” cáọ ở ể ồ ờ ể ệ nhân riêng bi t, tr tình. Nhà văn đã đem đ n cho chúng ta m t bài h c v tình yêu thiênệ ữ ế ộ ọ ề nhiên, quê hương đ t nấ ước. B i n u có quê hở ế ương thì m i có chúng ta ngày hôm nay.ớ
Ph i chăng vì th mà trong th c a Đ Trung Quân đã vi t:ả ế ơ ủ ỗ ế
“Quê h ươ ng là gì h m ở ẹ
Mà cô giáo d y ph i yêu ạ ả Quê h ươ ng là gì h m ở ẹ
Trang 6Ai đi xa cũng nh nhi u” ớ ề
“Ai đã đ t tên cho dòng sông?” là m t tìm tòi và th hi n s m i m c a Hoàng Phặ ộ ể ệ ự ớ ẻ ủ ủ
Ng c Tọ ường đ i v i th lo i bút kí. Qua đó, tác gi đã ng i ca v đ p c a thiên nhiên xố ớ ể ạ ả ợ ẻ ẹ ủ ứ
Hu và kh ng đ nh đế ẳ ị ược tài năng uyên bác c a mình. Chính vì th mà sông Hủ ế ương đã trở thành m t dòng sông b t t , luôn ch y trôi mãi cùng th i gian và trong tâm trí đ c gi ộ ấ ử ả ờ ộ ả
Bài làm 2
Hoàng Ph Ng c Tủ ọ ường là m t trí th c yêu nộ ứ ước, có v n hi u bi t sâu r ng trên nhi uố ể ế ộ ề hình v c. Ông chuyên v th lo i bút kí. Nét đ c s c trong sáng tác c a Hoàng Ph Ng cự ề ể ạ ặ ắ ủ ủ ọ
Tường là s k t h p nhu n nhuy n gi a ch t trí tu và tính tr tình, gi a ngh lu n s cở ự ế ợ ầ ễ ữ ấ ệ ữ ữ ị ậ ắ bén v i suy t đa chi u đớ ư ề ượ ổc t ng h p t v n ki n th c sâu r ng v tri t h c, văn hoá,ợ ừ ố ế ứ ộ ề ế ọ
l ch s , đ a lí, l i hành văn hị ử ị ố ướng n i súc tích, mê đ m và tài hoa. Ai đã đ t tên cho dòngộ ắ ặ sông? là bài bút ký xu t s c, vi t t i Hu 1981, in trong t p sách cùng tên c a ông.ấ ắ ế ạ ế ậ ủ
Tác ph m đã miêu t c nh quan thiên nhiên sông Hẩ ả ả ương, s g n bó c a con sông v i l chự ắ ủ ớ ị
s và văn hoá c a x Hu , c a đ t nử ủ ứ ế ủ ấ ước. Qua đó nhà văn b c l ni m t hào tha thi t,ộ ộ ề ự ế sâu l ng dành cho dòng sông Hắ ương, cho x Hu thân yêu và cũng là cho đ t nứ ế ấ ước
Sông Hương nhìn t c i ngu n là dòng ch y có m i quan h sâu s c v i dãy Trừ ộ ồ ả ố ệ ắ ớ ường S n.ơ Trong m i quan h đ c bi t này, sông Hố ệ ặ ệ ương t a nh m t b n trự ư ộ ả ường ca c a r ng giàủ ừ
v i nhi u ti t t u hùng tráng, d d i: khi r m r gi a bóng cây đ i ngàn, lúc mãnh li tớ ề ế ấ ữ ộ ầ ộ ữ ạ ệ
vượt qua gh nh thác, khi cu n xoáy nh c n l c vào nh ng đáy v c sâu, lúc d u dàng vàề ộ ư ơ ố ữ ự ị say đ m gi a nh ng d m dài chói l i màu đ c a hoa đ quyên r ng.ắ ữ ữ ặ ọ ỏ ủ ỗ ừ
V i cái nhìn đớ ược nhân hoá, sông Hương t a cô gái Digan phóng khoáng và man d i v iự ạ ớ
m t b n lĩnh gan d , m t tâm h n t do và trong sáng. Theo tác gi , n u ch m i mê nhìnộ ả ạ ộ ồ ự ả ế ỉ ả
ng m khuôn m t kinh thành mà không chú ý tìm hi u sông Hắ ặ ể ương t ngu n c i, ngừ ồ ộ ười ta khó mà hi u h t các v đ p trong ph n tâm h n sâu th m c a dòng sông mà chính nó đãể ế ẻ ẹ ầ ồ ẳ ủ không mu n b c l ố ộ ộ
Nh v y, thư ậ ở ượng ngu n, sông Hồ ương có th ch t m nh, toát lên v đ p c a m t s cể ấ ạ ẻ ẹ ủ ộ ứ
Trang 7s ng mãnh li t, hoang d i, đ y cá tính. Sông Hố ệ ạ ầ ương khi ch y v kinh thành Hu l i mangả ề ế ạ nhi u v đ p đa d ng, g n bó v i đ c tr ng văn hoá, không gian kinh thành Hu Trề ẻ ẹ ạ ắ ớ ặ ư ế ướ c khi tr thành ngở ười tình d u dàng và chung thu c a c đô, sông Hị ỷ ủ ố ương đã tr i qua m tả ộ hành trình đ y gian truân và nhi u th thách. Trong cái nhìn tinh t và lãng m n c a tácầ ề ử ế ạ ủ
gi , toàn b thu trình c a dòng sông t a nh m t cu c tìm ki m có ý th c ngả ộ ỷ ủ ự ư ộ ộ ế ứ ười tình nhân đích th c c a ngự ủ ười con gái trong m t câu chuy n tình yêu nhu m màu c tích.ộ ệ ố ổ
Đo n t sông Hạ ả ương ch y xuôi v đ ng b ng và ngo i vi thành ph b c l nét l ch lãmả ề ồ ằ ạ ố ộ ộ ị
và tài hoa trong l i hành văn c a tác gi Đ c gi khó cố ủ ả ộ ả ưỡng m t s c h p d n toát lên tộ ứ ấ ẫ ừ hàng lo t đ ng t di n t cái dòng ch y s ng đ ng qua nh ng đ a danh khác nhau c a xạ ộ ừ ễ ả ả ố ộ ữ ị ủ ứ
Hu Gi a cánh đ ng Châu Hoá đ y hoa d i, sông Hế ữ ồ ầ ạ ương là “cô gái đ p ng m màng”;ẹ ủ ơ
nh ng ngay sau khi ra kh i vùng núi, thì cũng nh nàng tiên đư ỏ ư ược đánh th c, sông Hứ ươ ng
b ng b ng lên s c tr và ni m khao khát c a tu i thanh xuân trong s “chuy n dòng liênỗ ừ ứ ẻ ề ủ ổ ự ể
t c”, “r i vòng nh ng khúc quanh đ t ng t”, v m t hình cung th t tròn, ôm l y chân đ iụ ồ ữ ộ ộ ẽ ộ ậ ấ ồ Thiên M , r i “vụ ồ ượt qua”, “đi gi a âm vang”, “trôi đi gi a hai dãy đ i s ng s ng nhữ ữ ồ ừ ữ ư thành quách”…
V a m nh m v a d u dàng, sông Hừ ạ ẽ ừ ị ương có lúc “m m nh t m l a” khi qua V ng C nh.ề ư ấ ụ ọ ả Tam Thai, L u B o; có khi ánh lên “nh ng ph n quang nhi u màu s c s m xanh, tr aự ả ữ ả ề ắ ớ ư vàng, chi u tím” lúc qua nh ng dãy đ i núi phía tây nam thành ph và mang v đ p tr mề ữ ồ ố ẻ ẹ ầ
m c khi qua bao lăng t m, đ n đài mang ni m kiêu hãnh âm u đặ ẩ ề ề ược phong kín trong
nh ng r ng thông u t ch cho đ n lúc b ng sáng, tữ ừ ị ế ừ ươ ắi t n và tr trung khi g p “ti ngẻ ặ ế chuông chùa Thiên M ngân nga t n b bên kia, gi a nh ng xóm làng trung du bát ngátụ ậ ờ ữ ữ
ti ng gà”…ế
Hai bút pháp k và t để ả ược k t h p nhu n nhuy n và tài hoa trong đo n văn đã làm n iế ợ ầ ễ ạ ổ
b t m t sông Hậ ộ ương đ p b i ph i c nh k thú gi a nó v i thiên nhiên x Hu phong phúẹ ở ố ả ỳ ữ ớ ứ ế
mà hài hoà
Sông Hương khi ch y trong Hu , nh đã tìm th y chính mình khi g p thành ph thân yêu,ả ế ư ấ ặ ố sông Hương “vui tươi h n lên gi a nh ng b n bãi xanh bi c c a vùng ngo i ô Kimẳ ữ ữ ế ế ủ ạ
Trang 8Long”, dòng sông “kéo m t nét th ng th c yên tâm theo hộ ẳ ự ướng tây nam – đông b c”, r iắ ồ
“u n m t cánh cung r t nh sang đ n C n H n” khi n dòng sông m m h n đi, nh m tố ộ ấ ẹ ế ồ ế ế ề ẳ ư ộ
ti ng “vâng” không nói là c a tình yêu”. N m ngay gi a lòng thành ph yêu quý c a mình,ế ủ ằ ữ ố ủ sông Hương cũng gi ng sông Xen c a Pari, sông Đanuýp c a Buđapét,… nh ng trongố ủ ủ ư cách bi u đ t tài hoa c a tác gi , sông Hể ạ ủ ả ương được c m nh n v i nhi u góc đ : nhìnả ậ ớ ề ộ
b ng con m t c a h i ho , sông Hằ ắ ủ ộ ạ ương và nh ng chi l u c a nó t o nh ng đữ ư ủ ạ ữ ường nét
th t tinh t làm nên v đ p c kính c a c đô; qua cách c m nh n âm nh c, sông Hậ ế ẻ ẹ ổ ủ ố ả ậ ạ ươ ng
“đ p nh đi u Slow” ch m rãi, sâu l ng, tr tình và v i cái nhìn đ m say c a m t trái timẹ ư ệ ậ ắ ữ ớ ắ ủ ộ
đa tình, sông Hương là người tình d u dàng và chung thu Đi u này đị ỷ ề ược di n t trongễ ả
m t phát hi n thú v c a tác gi : “R i kh i kinh thành, sông Hộ ệ ị ủ ả ờ ỏ ương ch ch v hế ề ướ ng chính b c, ôm l y đ o C n H n quanh năm m màng trong sắ ấ ả ồ ế ơ ương khói, đang xa d nầ thành ph đ l u luy n ra đi gi a màu xanh bi c c a tre trúc và c a nh ng vố ể ư ế ữ ế ủ ủ ữ ườn cau vùng ngo i ô Vĩ D Và r i, nh s c nh l i m t đi u gì ch a k p nói, nó đ t ng t đ i dòng, rạ ạ ồ ư ự ớ ạ ộ ề ư ị ộ ộ ổ ẽ ngo t sang hặ ướng đông tây đ g p l i thành ph l n cu i góc th tr n B o Vinh x aể ặ ạ ố ầ ố ở ị ấ ả ư
c ”. Cũng theo tác gi khúc quanh th t b t ng đó, t a nh m t “n i vổ ả ậ ấ ờ ự ư ộ ỗ ương v n”, vàấ
dường nh còn có c “m t chút l ng l kín đáo” c a tình yêu…ư ả ộ ẳ ơ ủ
Sông Hương trong m i quan h v i l ch s dân t c l i mang v đ p c a m t b n hùng caố ệ ớ ị ử ộ ạ ẻ ẹ ủ ộ ả ghi d u nh ng th k vinh quang t thu còn là m t dòng sông biên thu xa xôi c a đ tấ ữ ế ỉ ừ ở ộ ỳ ủ ấ
nước các vua Hùng, th a nó mang tên là Linh Giang (dòng sông thiêng) trong sách D đ aủ ư ị chí c a Nguy n Trãi, là “dòng sông vi n châu đã chi n đ u oanh li t b o v biên gi iủ ễ ễ ế ấ ệ ả ệ ớ phía nam c a T qu c Đ i Vi t qua nh ng th k trung đ i”, “nó v vang soi bóng kinhủ ổ ố ạ ệ ữ ế ỉ ạ ẻ thành Phú Xuân c a ngủ ười anh hùng Nguy n Hu ” vào th k mễ ệ ế ỉ ười tám; “nó s ng h t l chố ế ị
s bi tráng c a th k mử ủ ế ỉ ười chín v i máu c a nh ng cu c kh i nghĩa”, nó ch ng ki n th iớ ủ ữ ộ ở ứ ế ờ
đ i m i v i cu c Cách m ng tháng Tám năm 1945 và bao chi n công rung chuy n qua haiạ ớ ớ ộ ạ ế ể
cu c chi n tranh v qu c sau này…ộ ế ệ ố
Sông Hương v i cu c đ i và thi ca là m t nhân ch ng nh n n i và kiên cớ ộ ờ ộ ứ ẫ ạ ường qua nh ngữ thăng tr m c a cu c đ i. Tuy nhiên, đi u làm nên v đ p gi n d mà khác thầ ủ ộ ờ ề ẻ ẹ ả ị ường c aủ dòng sông là ch : khi nghe l i g i, nó bi t cách t hi n mình làm m t chi n công, đở ỗ ờ ọ ế ự ế ộ ế ể
Trang 9r i nó tr v v i cu c s ng bình thồ ở ề ớ ộ ố ường, làm m t ngộ ười con gái d u dàng c a đ t nị ủ ấ ướ c.
Có l chính đi u đó đã làm cho sông Hẽ ề ương không bao gi t l p l i mình trong c mờ ự ặ ạ ả
h ng c a các ngh sĩ.ứ ủ ệ
Có th nói, nét đ c s c làm nên s c h p d n đ c bi t c a đo n văn là tình yêu say đ mể ặ ắ ứ ấ ẫ ặ ệ ủ ạ ắ
v i dòng sông đớ ược th hi n b ng tài năng c a m t cây bút giàu trí tu , t ng h p t m tể ệ ằ ủ ộ ệ ổ ợ ừ ộ
v n hi u bi t sâu r ng v văn hoá, l ch s , đ a lí và văn chố ể ế ộ ề ị ử ị ương cùng m t văn phong taoộ nhã, hướng n i, tinh t và tài hoa.ộ ế
Trích đo n bài kí Ai đã đ t tên cho dòng sông đã g i ra v đ p c a Hu , c a tâm h nạ ặ ợ ẻ ẹ ủ ế ủ ồ
người Hu qua s quan sát s c s o c a Hoàng Ph Ng c Tế ự ắ ả ủ ủ ọ ường v dòng sông Hề ương. Ông x ng đáng là m t thi sĩ c a thiên nhiên, m t cu n t đi n s ng v Hu , m t cây bútứ ộ ủ ộ ố ừ ể ố ề ế ộ giàu lòng yêu nước và tinh th n dân t c. Bài kí góp ph n b i dầ ộ ầ ồ ưỡng tình yêu, ni m t hàoề ự
đ i v i dòng sông và cũng là v i quê hố ớ ớ ương đ t nấ ước