Câu ca dao dựng lên một sự ngược đời, đối lập đầy hàm ý. Rau diếp là một loại cây nhỏ, cùng họ với cúc, được trồng nhiều chủ yếu làm rau ăn (lá thường được dân gian dùng để ăn ghém). Khi trưởng thành, cây có thể cao khoảng trên dưới 10cm. Gỗ lim là một loại cây thân gỗ cứng, chắc, nặng khả năng chịu lực tốt, không bị mối mọt. Gỗ thường dùng làm cột, kèo, xà... trong các công trình kiến trúc theo lối cổ hoặc làm các đồ gia dụng như giường, phản... Gỗ lim còn có một đặc tính quí nữa là không bị cong vênh, nứt nẻ, biến dạng do thời tiết xấu nên được ưa chuộng trong các công việc làm nhà cửa, lát sàn.
Trang 1Đ bài: Phân tích hàm ý trong bài ca dao sau: "Bao gi rau di p làm đình/ G limề ờ ế ỗ làm ghém thì mình v i ta"ớ
Bài làm
Ca dao dân ca luôn là nh ng ti ng nói ân tình c a ngữ ế ủ ười lao đ ng độ ược th hi n m t cáchể ệ ộ nhu n nh , kín đáo. Cô gái trong ca dao khi di n t n i nh v i ngầ ị ễ ả ỗ ớ ớ ười mình yêu thương đã nói theo m t cách riêng:ộ
Khăn th ươ ng nh ai? ớ
Kh n r i xu ng đ t ắ ơ ố ấ Khăn th ươ ng nh ai? ớ Khăn v t lên vai ắ Khăn th ươ ng nh ai ớ
Và khi không dành tình c m cho ngả ười đang theo đu i mình thì cũng th t t nh :ổ ậ ế ị
Bao gi rau di p làm đình ờ ế
G lim làm ghém thì mình v i ta ỗ ớ
Câu ca dao d ng lên m t s ngự ộ ự ược đ i, đ i l p đ y hàm ý. Rau di p là m t lo i cây nh ,ờ ố ậ ầ ế ộ ạ ỏ cùng h v i cúc, đọ ớ ược tr ng nhi u ch y u làm rau ăn (lá thồ ề ủ ế ường được dân gian dùng để
ăn ghém). Khi trưởng thành, cây có th cao kho ng trên dể ả ưới 10cm. G lim là m t lo iỗ ộ ạ cây thân g c ng, ch c, n ng kh năng ch u l c t t, không b m i m t. G thỗ ứ ắ ặ ả ị ự ố ị ố ọ ỗ ường dùng làm c t, kèo, xà trong các công trình ki n trúc theo l i c ho c làm các đ gia d ng nhộ ế ố ổ ặ ồ ụ ư
giường, ph n G lim còn có m t đ c tính quí n a là không b cong vênh, n t n , bi nả ỗ ộ ặ ữ ị ứ ẻ ế
d ng do th i ti t x u nên đạ ờ ế ấ ượ ưc a chu ng trong các công vi c làm nhà c a, lát sàn.ộ ệ ử
Đây có th nói là hai lo i th c v t đ i l p nhau hoàn toàn v hình d ng, đ c tính và côngể ạ ự ậ ố ậ ề ạ ặ
d ng. V y mà nhân v t tr tình trong bài th l i đ a ra m t hoán đ i. Th ra m m y uụ ậ ậ ữ ơ ạ ư ộ ổ ứ ề ế
Trang 2s ng bám m t đ t kia có th thay vào v trí c a “g lim”: làm đình t c làm nh ng th nhố ặ ấ ể ị ủ ỗ ứ ữ ứ ư
c t, kèo, xà là b xộ ộ ương s ng, làm nên ki n trúc ngôi đình. Còn g lim l i đố ế ỗ ạ ượ ấc l y để thay vào v trí mà rau di p thị ế ường làm: làm ghém. S hoán đ i là không th th c hi n.ự ổ ể ự ệ Cũng gi ng nh nhân v t tr tình trong m t bài ca dao cũng đã nói v i b n mình:ố ư ậ ữ ộ ớ ạ
Khi nào tr ch đ ng n đa ạ ẻ ọ Sáo đ d ẻ ướ ướ i n c thì ta l y mình ấ
Không th có chuy n tr ch, m t loài đ ng v n s ng dể ệ ạ ộ ộ ố ố ướ ướ ại n c l i có th lên sinh s n ể ả ở trên cây cao; cũng nh loài chim sáo, chuyên s ng trên cây l i có th xu ng dư ố ạ ể ố ướ ướ i d i
nước đ tr ng. T t c th t ngẻ ứ ấ ả ậ ược đ i. T t c là không th x y ra, và không th có. Thờ ấ ả ể ả ể ế cũng có nghĩa là không th bao gi có chuy n “ta l y mình” hay “mình v i ta” để ờ ệ ấ ớ ược. Thì
ra, người lao đ ng đã dùng t t c nh ng cái vô lí, nh ng cái không có th c y đ di n tộ ấ ả ữ ữ ự ấ ể ễ ả
m t đi u có th c, có lí là: mình và ta không th k t thành đôi. Cách nói v a di n t m tộ ề ự ể ế ừ ễ ả ộ
s th c l i v a r t t nh Ngự ự ạ ừ ấ ế ị ười lao đ ng đã dùng cách nói hình nh, đ y hàm ý đ nóiộ ả ầ ể tránh đi m t đi u mà ch c ch n khi nh n độ ề ắ ắ ậ ược nó người nh n không th không bu n.ậ ể ồ
Hướng t i vi c đ cho đ i tớ ệ ể ố ượng c a mình t ng m hi u v câu tr l i, dân gian ta x aủ ự ầ ể ề ả ờ ư
đã th t thông minh, hóm h nh nh ng cũng không kém ph n kín đáo, t nh ậ ỉ ư ầ ế ị
Hai câu th góp ph n g i m thêm cho chúng ta ni m tin yêu và s trân tr ng đ i v iơ ầ ợ ở ề ự ọ ố ớ
nh ng tâm h n lao đ ng đ y trí tu nh ng cũng đ y truy n th ng nhân đ o và nhân văn.ữ ồ ộ ầ ệ ư ầ ề ố ạ