Hồn thơ Hoàng Cầm gắn liền với quê hương Kinh Bắc, nơi ông sinh ra và lớn lên. Đây là vùng đất cổ của người Việt, có truyền thống văn hóa lâu đời, với biết bao di tích lịch sử, đền đài, chùa chiền được dựng trên các ngọn đồi, sườn núi, bên bờ sông Đuống. Gắn với di tích lịch sử là những lễ hội dân gian như: Hội Gióng, hội Lim, hội Chùa Dâu... và những làn điệu dân ca như: quan họ, hát ví, hát trống quân... Đặc biệt, những người con gái Kinh Bắc không chỉ hát hay mà còn đẹp nổi tiếng. Đây là quê hương của nhân vật lịch sử: Ngọc Hân, Ỷ Lan và nhiều cung nữ yêu kiều. Riêng tranh dân gian làng Hồ là kết tinh nghệ thuật hội họa dân gian cổ truyền như tranh gà lợn, tranh đánh ghen, hứng dừa...
Trang 1Đ bài: Phân tích đo n th sau trong bài Bên kia sông Đu ng: Bên kia sông Đu ng ề ạ ơ ố ố Bây gi tan tác v đâuờ ề
Bài làm Đây là đo n th nói v n i m t mát c a quê hạ ơ ề ỗ ấ ủ ương, t p trung nh ng giá tr v văn hóaậ ở ữ ị ề
c truy n c a dân t c c n đ m b o nh ng ý chính sau:ổ ề ủ ộ ầ ả ả ữ
H n th Hoàng C m g n li n v i quê hồ ơ ầ ắ ề ớ ương Kinh B c, n i ông sinh ra và l n lên. Đây làắ ơ ớ vùng đ t c c a ngấ ổ ủ ười Vi t, có truy n th ng văn hóa lâu đ i, v i bi t bao di tích l ch s ,ệ ề ố ờ ớ ế ị ử
đ n đài, chùa chi n đề ề ược d ng trên các ng n đ i, sự ọ ồ ườn núi, bên b sông Đu ng. G n v iờ ố ắ ớ
di tích l ch s là nh ng l h i dân gian nh : H i Gióng, h i Lim, h i Chùa Dâu vàị ử ữ ễ ộ ư ộ ộ ộ
nh ng làn đi u dân ca nh : quan h , hát ví, hát tr ng quân Đ c bi t, nh ng ngữ ệ ư ọ ố ặ ệ ữ ười con gái Kinh B c không ch hát hay mà còn đ p n i ti ng. Đây là quê hắ ỉ ẹ ổ ế ương c a nhân v t l chủ ậ ị
s : Ng c Hân, Lan và nhi u cung n yêu ki u. Riêng tranh dân gian làng H là k t tinhử ọ Ỷ ề ữ ề ồ ế ngh thu t h i h a dân gian c truy n nh tranh gà l n, tranh đánh ghen, h ng d a ệ ậ ộ ọ ổ ề ư ợ ứ ừ
Hoàng C m r t t hào và g n bó v i quê hầ ấ ự ắ ớ ương mình. Ông t ng tâm s : Đ t Kinh B cừ ự ấ ắ thu hút h t tâm h n tôi và c đ i tôi, th tôi. Hi m có nhà th nào g n bó tr n v n v iế ồ ả ờ ơ ế ơ ắ ọ ẹ ớ quê hương mình đ n v y. Cho nên khi nghe quê hế ậ ương b gi c giày xéo tâm tr ng nhà thị ặ ạ ơ đau đ n và bài th đã ra đ i ch trong m t đêm.ớ ơ ờ ỉ ộ
V đ p quê hẻ ẹ ương trong h i c c a tác giồ ứ ủ ả
Sau đo n th m đ u nói chung v quê hạ ơ ở ầ ề ương bên b sông Đu ng, n i nh thờ ố ỗ ớ ương c aủ tác gi đã kh i d y m t vùng văn h c đ c s c, v i bao k ni m x a:ả ơ ậ ộ ọ ặ ắ ớ ỉ ệ ư
Bên kia sông Đu ng ố Quê h ươ ng ta lúa n p th m n ng ế ơ ồ Tranh Đông H gà l n nét t ồ ợ ươ i trong Màu dân t c sáng h ng trên gi y đi p ộ ừ ấ ệ
Trang 2V i m t h n th giàu yêu thớ ộ ồ ơ ương, lãng m n nh Hoàng C m, quê hạ ư ầ ương hi n lên khôngệ
ch là s giàu có. Lúa n p th m n ng v a g i lên s trù phú, l n h p d n, tỉ ự ế ơ ồ ừ ợ ự ẫ ấ ẫ ươi đ p.ẹ
Hương th m lúa n p g n li n v i nh ng ngày thanh bình m no. Chính mùi th m n ngơ ế ắ ề ớ ữ ấ ơ ồ nàn y đã hóa thành m t ph n tâm h n c a ngấ ộ ầ ồ ủ ười xa quê. R i c màu tồ ả ươi sáng c aủ
nh ng b c tranh Đông H n a. T t c bi n thành m t sinh th trong h n ngữ ứ ồ ữ ấ ả ế ộ ể ồ ười, chứ không còn là nh ng th riêng l B i v y, dù xa quê, nh ng cái ph n sinh th y v nữ ứ ẻ ở ậ ư ầ ể ấ ẫ
s ng trong hoài ni m.ố ệ
Tranh làng H x a thồ ư ường được ngh nhân dân gian s d ng gam màu sáng nh màuệ ử ụ ư cánh sen, màu thiên lý, màu đ son Hoàng C m dùng t tỏ ầ ừ ươi trong, sáng b ng vì l đó.ừ ẽ
Đ ng th i, màu s c y còn g n li n v i tinh th n l c quan yêu đ i c a ngồ ờ ắ ấ ắ ề ớ ầ ạ ờ ủ ười dân x a.ư Tranh thường v c nh sinh ho t trong đ i s ng c a dân quê nh gà v t, đàn l n, âmẽ ả ạ ờ ố ủ ư ị ợ
dương, k ch i đánh đu, b t m t b t dê Các b c tranh này ph n ánh cu c s ng h nẻ ơ ị ắ ắ ứ ả ộ ố ồ nhiên, b ng nét v hóm h nh và cho th y ằ ẽ ỉ ấ ước m gi n d c a ngơ ả ị ủ ười dân quê là đượ ố c s ng
m no, thanh bình. Do đó, nhà th nh v s c màu c a tranh Đông H cũng là nh v đ i
s ng c a quê hố ủ ương x a, g n v i nh ng tháng năm thanh bình, yên ư ắ ớ ữ ả
T màu tranh Đông H , màu s c c th , có th t, tác gi liên từ ồ ắ ụ ể ậ ả ưởng và khái quát thành màu dân t c. S d n d t y t nhiên và h p lý, b i tranh Đông H làm b ng ch t li u độ ự ẫ ắ ấ ự ợ ở ồ ằ ấ ệ ượ c
ch bi n t th o m c c a quê hế ế ừ ả ộ ủ ương và ngay c khi ngả ười dân ch n l a ch t li u, màuọ ự ấ ệ
s c y không là ph i ng u nhiên. Đó là s ch n l a mang quan ni m, n p nghĩ, tâm h nắ ấ ả ẫ ự ọ ự ệ ế ồ
c a nhân dân t bao đ i nay: Màu s c y tr thành màu dân t c, g n bó v i đ i s ng tìnhủ ừ ờ ắ ấ ở ộ ắ ớ ờ ố
c m c a con ngả ủ ười Vi t Nam. Câu th còn th hi n ni m t hào c a tác gi v m t s nệ ơ ể ệ ề ự ủ ả ề ộ ả
v t mang b n s c dân t c c a quê hậ ả ắ ộ ủ ương
Nh ng câu th còn l i di n t c nh hoang tàn c a quê hữ ơ ạ ễ ả ả ủ ương t ngày gi c Pháp đ n:ừ ặ ế
Quê h ươ ng ta t ngày kh ng khi p ừ ủ ế
Gi c kéo lên ngùn ng t l a hung tàn ặ ụ ử
Ru ng ta khô ộ
Trang 3Nhà ta cháy Chó ng m t đàn ộ ộ
L ưỡ i dài lê s c máu ắ
Ki t cùng ngõ th m b hoang ệ ẳ ờ
S h y di t c a chi n tranh đ i v i quê h ự ủ ệ ủ ế ố ớ ươ ng
Nh ng câu th di n t c nh “kh ng khi p” c a chi n tranh v i hàng lo t hình dung t :ữ ơ ễ ả ả ủ ế ủ ế ớ ạ ừ ngùn ng t, khô, cháy Hình nh đ p vào m t con ngụ ả ậ ắ ườ ầi đ u tiên v chi n tranh là “l aề ế ử cháy”, b i chi n tranh luôn đ ng nghĩa v i s h y di t. Nh ng bài th cùng th i ho c sauở ế ồ ớ ự ủ ệ ữ ơ ờ ặ Bên kia sông Đu ng, khi miêu t v th m h a chi n tranh luôn ám nh v i cái màu đố ả ề ả ọ ế ả ớ ỏ
th m kh c đó:ả ố
B ng cu i mùa chiêm quân gi c t i ỗ ố ặ ớ Ngõ chùa cháy đ nh ng thân cau ỏ ữ
(Vũ Cao Núi Đôi)
Lâu quá không v thăm xóm đ o ề ạ
T ngày binh l a cháy quê h ừ ử ươ ng Khói bom che l p chân tr i cũ ấ ờ Che c ng ả ườ i th ươ ng nóc giáo đ ườ ng.
Hình nh Chó ng m t đàn / Lả ộ ộ ưỡi dài lê s c máu v nên m t c nh kh ng khi p n a: m tắ ẽ ộ ả ủ ế ữ ộ đàn chó d i (có th vì ăn ph i thây ngạ ể ả ười) đang rong ru i. Đo n th miêu t c nh tổ ạ ơ ả ả ượ ng quê hương khi gi c đ n không có m t bóng ngặ ế ộ ười. Người dân quê, ho c đã b đi, ho c đãặ ỏ ặ
ch t. Kh p ch n ch còn l i lũ gi c và nh ng con chó điên! C m t vùng quê hế ắ ố ỉ ạ ặ ữ ả ộ ương trù phú gi thành vùng đ t ch t: Ki t cùng ngõ th m b hoang!ờ ấ ế ệ ẳ ờ
Trang 4S tàn phá quê hự ương c a quân gi c không ch có th Hoàng C m đ t ng t k :ủ ặ ỉ ế ầ ộ ộ ể
M con đàn l n âm d ẹ ợ ươ ng Chia lìa đôi ngả Đám c ướ i chu t đang t ng b ng r n rã ộ ư ừ ộ
Bây gi tan tác v đâu ờ ề
Bên c nh s chia lìa c a con ngạ ự ủ ười là s tan tác c a m con đàn l n âm dự ủ ẹ ợ ương, s tan vự ỡ
c a đám củ ưới chu t đang t ng b ng r n rã. Đó là c nh trong tranh hay c nh th c ngoàiộ ư ừ ộ ả ả ự
đ i? Câu th v i nh ng hình nh c th , sinh đ ng nh ng l i mang ý nghĩa tờ ơ ớ ữ ả ụ ể ộ ư ạ ượng trung
v s h y di t c a chi n tranh đ i v i nh ng giá tr văn hóa. Mà nh ng giá tr y, t lâuề ự ủ ệ ủ ế ố ớ ữ ị ữ ị ấ ừ
đã là m t ph n c a tâm h n quê hộ ầ ủ ồ ương, dân t c. Quân gi c không nh ng đ t phá xómộ ặ ữ ố làng, nhà c a, gi t h i ngử ế ạ ười dân lành mà t i ác h n khi chúng tàn phá, xúc ph m đ nộ ơ ạ ế
nh ng giá tr đã tr thành thiêng liêng c a con ngữ ị ở ủ ười
Đo n th ng n nh ng ch a đ ng nhi u cung b c tình c m c a tác gi : có yêu thạ ơ ắ ư ứ ự ề ậ ả ủ ả ương, tự hào và cũng có đau đ n, xót xa, nu i ti c, căm gi n. Nh p đi u c a th theo dòng c m xúcớ ố ế ậ ị ệ ủ ơ ả
c a tác gi Khi khoan thai, t hào: Tranh Đông H gà l n nét tủ ả ự ồ ợ ươi trong / Màu dân t cộ sáng b ng trên gi y đi p. Khi d n d p, gãy khúc, m i câu nh m t s ki n: Ru ng ta khôừ ấ ệ ồ ậ ỗ ư ộ ự ệ ộ / Nhà ta cháy / Chó ng m t đàn Và cu i cùng là ng n ng , h t h ng: Bây gi tan tác vộ ộ ố ẩ ơ ụ ẫ ờ ề đâu!
Đo n th th hi n tình c m yêu thạ ơ ể ệ ả ương, quý tr ng c a Hoàng C m đ i v i vùng đ t quêọ ủ ầ ố ớ ấ
hương mình. Trong hoàn c nh chi n tranh, càng yêu thả ế ương, t hào v quê hự ề ương bao nhiêu, tác gi càng đau xót, căm thù quân gi c b y nhiêu. Dù ch là tình c m c a nhà thả ặ ấ ỉ ả ủ ơ
đ i v i quê hố ớ ương mình nh ng đi u đáng nói là tình c m, qua th , đã truy n sang ngư ề ả ơ ề ườ i
đ c m t s c ng họ ộ ự ộ ưởng to l n.ớ