Truyện gồm ba chương, kể lại cuộc đời của nhân vật Xôcôlôp, một con người mà cuộc đời đã đi qua trần ai, nếm trải đủ điều đau đớn. Phần trích giảng trong sách giáo khoa là chương III. Chương này miêu tả quãng cuối cuộc đời Xôcôlôp. Vợ và hai con gái anh bị máy bay phát xít ném bom giết chết. Anh còn hy vọng gặp lại đứa con trai. Nhưng ngay trong ngày chiến thắng thì con anh tử trận. Anh được gọi đến để nhìn mặt lần cuối. Hạnh phúc gia đình tan nát. Nỗi thất vọng đè nặng lên anh, trong người tôi như có cái gì đó vỡ tung ra.
Trang 1Đ bài: Phân tích chề ương III tác ph m S ph n con ngẩ ố ậ ườ ủi c a M.Sôlôkh pố
Bài làm Mikhail Sôlôkh p là nhà văn Liên Xô (cũ) ki t xu t. Sinh trố ệ ấ ưởng trong m t gia đình nôngộ dân nên Sôlôkh p ch đố ỉ ược h c h t ti u h c trọ ế ể ọ ở ường làng và vài ba năm trung h c ọ ở Matxc va r i ông l i tr v quê. Song môi trơ ồ ạ ở ề ường gia đình là cái nôi văn h c đã t o choọ ạ tâm h n tác gi tình yêu văn h c, lòng yêu nồ ả ọ ướ ừc t thu u th Ông đã tham gia các cu cở ấ ơ ộ
ti u ph t nh ng năm 13, 14 tu i.ễ ỉ ừ ữ ổ
V a c m súng chi n đ u, Sôlôkh p v a ho t đ ng: đóng k ch, vi t truy n kí.ừ ầ ế ấ ố ừ ạ ộ ị ế ệ
R i ông lên th đô làm đ m i ngh đ ki m s ng nh m m c đích m r ng ki n th c đồ ủ ủ ọ ề ể ế ố ằ ụ ở ộ ế ứ ể
th c hi n "gi c m vi t văn".ự ệ ấ ơ ế
Đ i Sôlôkh p cũng có nh ng nét tờ ố ữ ương t nh Macxim Gorki. S trự ư ự ưởng thành c a nhàủ văn không ph i là qua trả ường đ i h c chính quy mà là trạ ọ ường đ i h c đạ ọ ường đ i.ờ
Nh ng Sôlôkh p l i tr v vùng sông Đông. Thi u h i m quê hư ố ạ ở ề ế ơ ấ ương, tác gi không thả ể sáng tác đượ ởc, đây, ông b t tay vi t Sông Đông êm đ m. Vào các năm 1927, 1928, cácắ ế ề tác ph m c a Sôlôkh p đẩ ủ ố ược xu t b n Matxc va. Ngay t các tác ph m đ u tay, ôngấ ả ở ơ ừ ẩ ầ
đã được đ c gi và các nhà văn tên tu i độ ả ổ ương th i đánh giá cao. Nh ng đ có các tácờ ư ể
ph m đó, ông đã ph i t h c b n b , lao đ ng nghiêm túc. Có nh ng b ti u thuy t, ôngẩ ả ự ọ ề ỉ ộ ữ ộ ể ế
ph i vi t đ n trên 30 năm (Đ t vã hoang 1932 1959). Tài năng và ý chí làm vi c khôngả ế ế ấ ệ
m t m i là nh ng nét n i b t, nhân cách cao quý c a tác gi ệ ỏ ữ ổ ậ ủ ả
Truy n này g m ba chệ ồ ương, k l i cu c đ i c a nhân v t Xôcôlôp, m t con ngể ạ ộ ờ ủ ậ ộ ười mà
cu c đ i đã đi qua tr n ai, n m tr i đ đi u đau đ n. Ph n trích gi ng trong sách giáoộ ờ ầ ế ả ủ ề ớ ầ ả khoa là chương III. Chương này miêu t quãng cu i cu c đ i Xôcôlôp.ả ố ộ ờ
V và hai con gái anh b máy bay phát xít ném bom gi t ch t. Anh còn hy v ng g p l iợ ị ế ế ọ ặ ạ
đ a con trai. Nh ng ngay trong ngày chi n th ng thì con anh t tr n. Anh đứ ư ế ắ ử ậ ược g i đ nọ ế
đ nhìn m t l n cu i. H nh phúc gia đình tan nát. N i th t v ng đè n ng lên anh, "trongể ặ ầ ố ạ ỗ ấ ọ ặ
Trang 2người tôi nh có cái gì đó v tung ra".ư ỡ
Đau đ n đ n c c đ , nh ng v n là con ngớ ế ự ộ ư ố ười có ngh l c, Xôcôlôp không th buông tay.ị ự ể
Nh ng bây gi v đâu? Sinh s ng ra sao? Cu i cùng anh v v i m t ngư ờ ề ố ố ề ở ớ ộ ườ ại b n cũ. B nạ anh làm lái xe, anh làm ph v i b n đ ki m s ng. Quá đau bu n, nên sau m i ngày, anhụ ớ ạ ể ế ố ồ ỗ
u ng ly rố ượu cho khuây kh a. Và tình c , anh đã th y cái quán quen thu c m t chú béỏ ờ ấ ở ộ ộ đói rách th m h i.ả ạ
T nhiên, anh th y quí th ng bé và thự ấ ằ ương nó v i m t tình thớ ộ ương đ c bi t.ặ ệ
Sau khi bi t b m nó đã ch t, nó s ng b v , anh h n nhiên nh n nó là con.ế ố ẹ ế ố ơ ơ ồ ậ
Sao anh l i quy t đ nh v y? Ph i chăng n i khát khao có đ a con, nh ng quan tr ng h nạ ế ị ậ ả ỗ ứ ư ọ ơ
là t m lòng thấ ương tr c a anh, trách nhi m làm ngẻ ủ ệ ườ ủi c a anh. "Không th đ cho mìnhể ể
và nó chìm ngh m riêng r đỉ ẽ ược". Hai con ngườ ấ ại b t h nh này ph i nả ương t a vào nhauự
mà s ng, mà ch ng đ v i m i b t h nh trên cu c đ i này.ố ố ỡ ớ ọ ấ ạ ộ ờ
Có th coi quy t đ nh đó là đ t ng t không? m t góc đ nào đó ta th y đ t ng t, nh ngể ế ị ộ ộ Ở ộ ộ ấ ộ ộ ữ
th c ra vi c "nh n con" là di n bi n t nhiên c a tình thự ệ ậ ễ ế ự ủ ương tr , noi cô đ n, ni m khaoẻ ơ ề khát có m t đ a con cho đ i đ vô nghĩa ộ ứ ờ ỡ
Khi Xôcôlôp nói mình là b c a Vaniuska thì em m ng khôn xi t. Đi u đó th t t nhiên,ố ủ ừ ế ề ậ ự
em nói là b mình ch t m t tr n, nh ng trong thâm tâm em ch ng tin đi u đó (có bi tố ế ở ặ ậ ư ẳ ề ế bao bà m ) bà v li t sĩ, nh n gi y báo t c a con, c a ch ng h n hoi mà nào có tin conẹ ợ ệ ậ ấ ử ủ ủ ồ ẳ mình, ch ng mình đã hi sinh. Tình thồ ương không cho h ch p nh n đi u phũ phàng đó.ọ ấ ậ ề Nhi u ngề ườ ẫi v n ch đ i qua năm này tháng n V y nên khi Xôcôlôp nh n là b em thìờ ợ ọ ậ ậ ố
em tin ngay. Cũng c n nói thêm là ngoài tình máu m , ni m khao khát chung c a đ a conầ ủ ề ủ ứ
mu n có cha, Vaniuska còn có hoàn c nh riêng: s ng cô đ n, c u b c u b t.ố ả ố ơ ầ ơ ầ ấ
Nay có b thì em có ch nố ỗ ương t a v ng vàng v m i m t.ự ữ ề ọ ặ
Đ a Vaniuska v nhà b n, Xôcôlôp ph i đóng k ch là đã tìm ra con. Gia đình b n hi uư ề ạ ả ị ạ ể ngay câu chuy n, m ng tíu tít. Bà v ngệ ừ ợ ườ ại b n v i n u súp cho Vaniuska ăn, nhìn nó ănộ ấ
Trang 3ng u nghi n mà nấ ế ước m t bà "ròng ròng", "l y t p d che m t khóc". Khi th ng bé h i vìắ ấ ạ ề ặ ằ ỏ sao "c l i khóc" thì bà "l i càng đ m đìa nỗ ạ ạ ầ ước m t, càng khóc sắ ướt mướt"
Vì sao bà l i khóc? Ph i chăng bà thạ ả ương cho Xôcôlôp, m t con ngộ ườ ối t t là v y mà ph iậ ả
ch u s ph n đ ng cay? Và cũng có th bà thị ố ậ ắ ể ương cho v ch ng mình, khao khát m t đ aợ ồ ộ ứ con mà không có? Nói chung là tình thương c a con ngủ ườ ối t t b ng cho s ph n conụ ố ậ
người. Ta g p đây nh ng t m lòng cao c ặ ở ữ ấ ả
Xôcôlôp đã tìm được ni m vui. Anh s ng t t c vì con. Khó khăn m y anh cũng về ố ấ ả ấ ượt qua.
Nh ng nh ng năm tháng v t v đã làm anh đau tim. Anh s ch t làm cho con trai khi pư ữ ấ ả ợ ế ế
s Anh yêu Vaniuska b ng c tâm h n và lý trí. Vaniuska cũng yêu thợ ằ ả ồ ương b r t m cố ấ ự
nh ng đ y là tình c m h n nhiên c a tr th , làm sao có s sâu l ng b ng ngư ấ ả ồ ủ ẻ ơ ự ắ ằ ườ ớ i l n Càng yêu con anh càng bu n v b nh t t.ồ ề ệ ậ
L i còn thêm nh ng k ni m đau bu n c a quá kh "li u nh đêm nào tôi cũng chiêm baoạ ữ ỉ ệ ồ ủ ứ ề ư
th y nh ng ngấ ữ ười thân đã quá c tôi bèn này, sau hàng rào dây thép gai còn v con thìố ở ạ
t do bên kia " Và, "ban đêm th c gi c thì g i đ m nự ở ứ ấ ố ẫ ước m t ". S ph n đâu có đắ ố ậ ể cho anh yên
Bút pháp hi n th c tâm lí đ c đáo: Cũng là hai con ngệ ự ộ ườ ấ ại b t h nh, nh ng Vaniuska vàư Xôcôlôp v n là hai ki u ngẫ ể ười khác bi t, không tr n l n. Vaniuska th t h n nhiên, thệ ộ ẫ ậ ồ ơ ngây, trong sáng, nh ng đ c bi t m n c m theo ki u m t đ a tr s m g p b t h nh.ư ặ ệ ẫ ả ể ộ ứ ẻ ớ ặ ấ ạ Xôcôlôp t ng tr i, kh c kh , giàu nhân ái, có quá trình tâm lý tinh t , chân th t ừ ả ắ ổ ế ậ
Ngh thu t đi n hình: Đ y nhân v t vào chân tệ ậ ể ẩ ậ ường c a hoàn c nh đ bu c ph i b c lủ ả ể ộ ả ộ ộ toàn b tính cách. Xôcôlôp b giáng t i t p ba đòn tai h a, b đ y t i tr ng thái dộ ị ớ ấ ọ ị ẩ ớ ạ ường như không t n t i đồ ạ ược n a, cho nên toàn b tính cách anh ta ch có m t cách bi u hi n dữ ộ ỉ ộ ể ệ ườ ng
nh là duy nh t đo n k t: "Làm th nào đ t n t i? Tác gi l i chú ý m i quan h riêngư ấ ở ạ ế ế ể ồ ạ ả ạ ố ệ chung, khi n nhân v t Xôcôlôp có s c khái quát l n: S ph n cá nhân c a anh không d ngế ậ ứ ớ ố ậ ủ ừ
l i ý nghĩa cá nhân, mà tiêu bi u cho s ph n c a nhân dân Nga trong và sau chi n tranh,ạ ở ể ố ậ ủ ế
đ ng th i cũng là s ph n c a con ngồ ờ ố ậ ủ ười nói chung trước nh ng thăng tr m c a đ i s ng.ữ ầ ủ ờ ố
Trang 4S ph n con ngố ậ ười làm s ng l i trố ạ ước m t ta hình nh nh ng con ngắ ả ữ ườ ươi l ng thi n màệ
s ph n thì th t nghi t ngã. Nhà văn mu n thông qua tác ph m nói gì v i chúng ta? B ngố ậ ậ ệ ố ẩ ớ ằ
s chiêm nghi m g n c cu c đ i mình ông mu n nói r ng: Cu c s ng c a con ngự ệ ầ ả ộ ờ ố ằ ộ ố ủ ườ i
lương thi n th t ch ng d dàng chút nào, r ng con ngệ ậ ẳ ễ ằ ười ph i s ng lả ố ương thi n dù chi nệ ế tranh qua kh c li t, chi n tranh h y di t t t c Hãy s n sàng ch p nh n s ph n, hãyư ố ệ ế ủ ệ ấ ả ẵ ấ ậ ố ậ
vượt lên trên m i n i đau đ n, đ ng v ng vái t th m t con ngọ ỗ ớ ứ ữ ư ế ộ ười. L i k chuy n đ nố ể ệ ơ
gi n, chi ti t ch n l c nên c nh và ngả ế ọ ọ ả ười hi n lên y nh th t.ệ ư ậ