Thơ Tố Hữu không phải không có những yếu tố cách tân nhưng trong hai hướng lớn của thơ tiên phong cách tân và tìm về truyền thống, thì thơ Tố Hữu nghiêng về hướng thứ hai. Vì thế bước vào thế giới Tố Hữu, người ta thấy quen nhiều hơn lạ. Người ta thấy thơ Tố Hữu gần gũi với cổ điển, với dân gian. Đó cũng chính là một yếu tố làm nên sức mạnh của thơ Tố Hữu
Trang 1Đ bài: Phân tích bài th "Vi t B c" đ th y đề ơ ệ ắ ể ấ ược tính dân t c độ ược th hi n r t ể ệ ấ
đ m đà trong ngh thu t th T H uậ ệ ậ ơ ố ữ
Bài làm
Th T H u không ph i không có nh ng y u t cách tân nh ng trong hai hơ ố ữ ả ữ ế ố ư ướng l n c aớ ủ
th tiên phong cách tân và tìm v truy n th ng, thì th T H u nghiêng v hơ ề ề ố ơ ố ữ ề ướng th hai.ứ
Vì th bế ước vào th gi i T H u, ngế ớ ố ữ ười ta th y quen nhi u h n l Ngấ ề ơ ạ ười ta th y th Tấ ơ ố
H u g n gũi v i c đi n, v i dân gian. Đó cũng chính là m t y u t làm nên s c m nhữ ầ ớ ổ ể ớ ộ ế ố ứ ạ
c a th T H uủ ơ ố ữ
B n s c dân t c là m t v n đ vô cùng ph c t p. Ngả ắ ộ ộ ấ ề ứ ạ ười ta không th kh ng đ nh ch cế ẳ ị ắ
ch n r ng tính cách này là c a riêng dân t c này. ph m ch t kia là đ c quy n c a m t dânắ ằ ủ ộ ẩ ấ ộ ề ủ ộ
t c khác Không ph i s n ph m sinh ra dân t c nào thì nó ch k t tinh b n s c c a dânộ ả ả ẩ ở ộ ỉ ế ả ắ ủ
t c y. L m khi b n s c là s phù h p, a dùng. Có l nhi u nộ ấ ắ ả ắ ự ợ ư ẽ ề ước có đàn b u, và Vi tầ ệ Nam thì ch a ch c đã là quê hư ắ ương c a đàn b u, nh ng rõ ràng đàn b u là th nh c củ ầ ư ầ ứ ạ ụ
th hi n để ệ ược nh ng rung đ ng r t sâu s c c a con ngữ ộ ấ ắ ủ ười Vi t Nam, âm s c đàn b uệ ắ ầ
nh thu c v đi u h n ngư ộ ề ệ ồ ười Vi t. Cũng nh th , hi n nay Đông Nam Á, ngệ ư ế ệ ở ười ta
th y nhi u nấ ề ước có th l c bát. Tuy nhiên, l c bát là th th đơ ụ ụ ể ơ ược người Vi t Nam aệ ư dùng, h th y l c bát g n gũi v i tâm h n mình. Nó bi u hi n m t cách thu n ti n, phùọ ấ ụ ầ ớ ồ ể ệ ộ ậ ệ
h p v i đi u h n chung c a c ng đ ng ngợ ớ ệ ồ ủ ộ ồ ười Vi t. Vì th , khi m t nhà th dùng th l cệ ế ộ ơ ể ụ bát, t kh c ngự ắ ười ta th y g n gũi l c bát s rung lên cái s i t lòng chung c a nh ngấ ầ ụ ẽ ợ ơ ủ ữ
t m lòng Vi t. T H u tìm v l c bát khá s m Trấ ệ ố ữ ề ụ ớ ước khi vi t Vi t B c, ông đã có nhi uế ệ ắ ề thành t u v l c bát. Nh ng có l "Vi t B c" là bài th l c bát hay nh t c a T H u,ự ề ụ ư ẽ ệ ắ ơ ụ ấ ủ ố ữ trong đó âm đi u l c bát đà nhu n nhuy n, tinh di u, đ n m c m u m c:ệ ụ ầ ễ ệ ế ứ ẫ ự
Mình v r ng núi nh ai ề ừ ớ Trám bùi đ r ng măng mai đ già ể ụ ể Mình đi có nh nh ng nhà ớ ữ
Trang 2H t hiu lau xám đ m đà lòng son ắ ậ
Nh sao ti ng mõ r ng chi u ớ ế ừ ề Chày đêm n n c i đ u đ u su i xa ệ ố ề ề ố
Nh gì nh nh ng ớ ư ớ ườ i yêu Trăng lên đ u núi n ng chi u l ng n ầ ắ ề ư ươ ng.
Nh ng câu th l c bát y có th x p bên c nh nh ng câu ca dao dân gian, nh ng câu l cữ ơ ụ ấ ế ế ạ ữ ữ ụ bát c đi n hay nh t c a ta. Ti ng Vi t trong nh ng câu y th t bình d mà đ m th m,ổ ể ấ ủ ế ệ ữ ấ ậ ị ằ ắ
th t trong tr o mà sâu l ng b i th quy n th t ch t v i nh ng ti t t u co du i m m m iậ ẻ ắ ở ơ ệ ậ ặ ớ ữ ế ấ ỗ ề ạ
r t lên nh nh ng n t nh c, nh ng giai đi u b ng ngôn tấ ư ữ ố ạ ữ ệ ằ ừ
Nh ng nói đ n "Vi t B c" có l cái gây n tư ế ệ ắ ẽ ấ ượng đ m nh t trong ngậ ấ ườ ọi đ c là cái c uấ trúc đ c đáo c a nó. T H u đã tái hi n m t b c tranh hoành tráng tr i ra trong m t th iộ ủ ố ữ ệ ộ ứ ả ộ ờ gian dài t i mớ ười lăm năm (Nh khi kháng Nh t thu còn Vi t Minh) bao quát m t khôngớ ậ ở ệ ộ gian r ng, bao quát toàn b Vi t B c (T "Mái đình H ng Thái cây đa Tân Trào" đ nộ ộ ệ ắ ừ ồ ế
"Nh t Cao L ng nh sang Nh Hà"). Bài th mu n có xu hớ ừ ạ ớ ị ơ ố ướng tr thành di n ca l chở ễ ị
s (ki u nh "Ba mử ể ư ươi năm đ i ta có Đ ng" sau này!) Nh ng s dĩ nó không là di n caờ ả ư ở ễ
h n, b i vì thi sĩ đã tìm đ n m t k t c u truy n th ng c a l i Hát giao duyên. C bài thẳ ở ế ộ ế ấ ề ố ủ ố ả ơ dài nh m t cu c hát đ i đáp nam n T a nh nh ng khúc tr tình trong "Giã b n" hayư ộ ộ ố ữ ự ư ữ ữ ạ
"Ti n d n ngễ ặ ười yêu". C bài th dài ch y u là l i c a hai nhân v t. Ngả ơ ủ ế ờ ủ ậ ườ ở ạ ừ i l i r ng núi chi n khu là cô gái Vi t B c, ngế ệ ắ ườ ềi v xuôi là anh cán b cách m ng. T a nh li nộ ạ ự ư ề
ch li n anh" trong hát Quan h Cu c chia tay l n c a cán b Đ ng và Chính ph khángị ề ọ ộ ớ ủ ộ ả ủ chi n v i Vi t B c đế ớ ệ ắ ược thu vào cu c chia tay c a m t đôi trai gái. Nói khác h n, tác giộ ủ ộ ơ ả
đã ch n tình yêu c a đôi trai gái làm m t góc nhìn đ bao quát toàn c nh Vi t B c, v iọ ủ ộ ể ả ệ ắ ớ
"Mười lăm năm y thi t tha m n n ng". Chuy n chúng đã hoá thành chuy n riêng,ấ ế ặ ồ ệ ệ chuy n cách m ng c a dân t c Đ t nệ ạ ủ ộ ấ ước tr thành chuy n tình yêu c a l a đôi.ở ệ ủ ứ
M t s ki n chính tr đã chuy n hoá thành th ca theo cách Tâm tình hoá chính là m t đ cộ ự ệ ị ể ơ ộ ặ
tr ng c a l i th tr tình chính tr c a T H u. Vi c "d i đô" (Vi t B c là th đô khángư ủ ố ơ ữ ị ủ ố ữ ệ ờ ệ ắ ủ
Trang 3chi n – T H u g i là "Th đô gió ngàn") đã thành câu chuy n ân tình chung thu c aế ố ữ ọ ủ ệ ỷ ủ
người cách m ng v i r ng núi chi n khu, v i đ ng bào, v i quá kh , v i chính mình ạ ớ ừ ế ớ ồ ớ ứ ớ Đôi trai gái x ng hô theo l i r t dân gian: Ta – mình. M i băn khoăn l n nh t c a ta vàư ố ấ ố ớ ấ ủ mình trong cu c chia tay giã b n là ân tình chung thu :ộ ạ ỷ
Mình v thành th xa xôi ề ị Nhà cao còn nh núi đ i n a chăng? ớ ồ ữ
Ph cao còn nh b n làng ố ớ ả Sáng đèn còn nh m nh trăng gi a r ng ớ ả ữ ừ
"Mình v mình có nh ta" đã là chuy n chung thu ! Nh ng "Minh đi mình có nh mình"ề ớ ệ ỷ ư ớ thì ân tình thu chung đã đỷ ược đ y t i m t m c th t sâu. Mình đi kh i Vi t B c là điẩ ớ ộ ứ ậ ỏ ệ ắ
kh i th i gian kh , n i gian kh có th mình quên ta. phu ta Nh ng mình có nh chínhỏ ờ ổ ơ ổ ể ư ớ mình chăng, Có ph chính mình đụ ược chăng? B i quên ta cũng là quên chính mình đó.ở
Nh ng câu h i thâm thúy ân tình nh v y đã giúp T H u dân gian hóa, truy n th ng hoáữ ỏ ư ậ ố ữ ề ố
m t v n đ c a cách m ng, v n đ c a hôm nay. Ngộ ấ ề ủ ạ ấ ề ủ ười con trai cũng tr l i, cũng ghiả ờ lòng t c d v i m t tinh th n nh th :ạ ạ ớ ộ ầ ư ế
Ta v mình có nh ta ề ớ
Ta v ta nh nh ng hoa cùng ng ề ớ ữ ườ i Nhà cao ch ng khu t non xanh ẳ ấ
Ph đông càng gi c chân nhanh b ố ụ ướ c đ ườ ng
Mình đi mình l i nh mình ạ ớ Ngu n bao nhiêu n ồ ướ c nghĩa tình b y nhiêu ấ
K t c u đ i đáp hoà v i l i th l c bát giàu ch t dân gian nh th đã làm cho bài Vi tế ấ ố ớ ờ ơ ụ ấ ư ể ệ
B c c a T H u cò cái dáng d p c a m t bài hát giao duyên bác h c đắ ủ ố ữ ấ ủ ộ ọ ược vi t theo l iế ố
Trang 4dân gian. Nó làm cho bài th g n gũi v i tâm h n qu n chúng và d dàng gia nh p vàoơ ầ ớ ồ ầ ễ ậ
m ch Văn hoá dân gian, tr thành nh ng bài hát ru. Th m chí có th trình bày bài th theoạ ở ữ ậ ể ơ
l i di n xố ễ ướng dân gian r t phù h p.ấ ợ
Có l cũng c n ph i nói thêm v phong v c đi n c a nó. Đây là m t nét truy n th ngẽ ầ ả ề ị ổ ể ủ ộ ề ố khác c a th T H u. Trong bài "Kính g i c Nguy n Du", chúng ta th y không khí l củ ơ ố ữ ử ụ ễ ấ ụ bát th t trang tr ng. Thi sĩ đã dùng nh ng thi li u c a "Truy n Ki u" đ tâm tình v i tácậ ọ ữ ệ ủ ệ ề ể ớ
gi "Truy n Ki u". Ông cũng dùng hình th c l y Ki u, t p Ki u đ làm cho bài th cóả ệ ề ứ ẩ ề ậ ề ể ơ phong v c đi n. Còn đây không th Chúng ta đã th y k t c u tr tình c a bài th ,ị ổ ể ở ế ấ ế ấ ữ ủ ơ
gi ng đi u t bình c a bài th có ph n nghiêng v dân gian. Còn bút pháp t o hình nhi uọ ệ ứ ủ ơ ầ ề ạ ề
ch nghiêng h n v c đi n. Câu l c bát nh ng ch y thỗ ẳ ề ổ ể ụ ở ữ ỗ ấ ường ch t ch không l ng,ặ ứ ỏ
ch "đúc” nhi u, ch "nữ ề ữ ước” ít. Hình th c ti u đ i đứ ể ố ược s d ng r t dày và bi n hoáử ụ ấ ế
nh p nhàng. Nh ng có l đáng nói h n v n là l i v thiên nhiên trong các câu l c bát y.ị ư ẽ ơ ẫ ố ẽ ụ ấ Nói riêng đo n "Hoa cùng ngạ ười", có th th y ngay, thi sĩ t o hình theo l i xây d ng bể ấ ạ ố ự ộ tranh tr tình m t hình th c r t ph bi n c a ngh thu t c đi n Hoa và ngừ ộ ứ ấ ổ ế ủ ệ ậ ổ ể ười Vi tệ
B c c đ ng hi n, m i dáng ngắ ứ ồ ệ ỗ ười là m t dáng hoa. Hoa và ngộ ười soi chi u nhau, tônế vinh l n nhau. B n b c tranh dẫ ố ứ ường nh đã tái hi n tr n v n đ y đ v nh p văn hànhư ệ ọ ẹ ầ ủ ề ị luân chuy n c a thiên nhiên và con ngể ủ ười Vi t B c:ệ ắ
Ta v mình có nh ta ề ớ
Ta v , ta nh nh ng hoa cùng ng ề ớ ữ ườ i
R ng xanh hoa chu i đ t ừ ố ỏ ươ i Đèo cao n ng ánh dao gài th t l ng ắ ắ ư Ngày xuân m n tr ng r ng ơ ở ắ ừ
Nh ng ớ ườ i đan nón chu t t ng s i giang ố ừ ợ
Ve kêu r ng phách đ vàng ừ ổ
Nh cô em gái hái măng m t mình ớ ộ
Trang 5R ng thu trăng r i hòa bình ừ ọ
Nh ai ti ng hát ân tình thu chung ớ ế ỷ
Còn có th phân tích bài th nh ng phể ơ ở ữ ương di n khác nh các th pháp ngh thu t, l iệ ư ủ ệ ậ ố
s d ng ngôn ng g n gũi v i qu n chúng, phát huy đử ụ ữ ầ ớ ầ ược v đ p riêng c a ti ng Vi t ẻ ẹ ủ ế ệ
Nh ng có l ch c n đi m qua m t vài nét chính y cũng đ th y ngh thu t "Vi t B c"ư ẽ ỉ ầ ể ộ ấ ủ ấ ệ ậ ệ ắ nghiêng v truy n th ng nh th nào. T H u đã đi trên con đề ề ố ư ế ố ữ ường y b n b su t t khiấ ề ỉ ố ừ
b t đ u c m bút cho đ n t n bây gi đ kh ng đ nh m t phong cách th đ c đáo c aắ ầ ầ ế ậ ờ ể ẳ ị ộ ơ ộ ủ riêng mình