Có lẽ không có một nhà thơ nào trên thế gian này, trở thành một nhà thơ chân chính mà lại không có một vần thơ, một bài thơ viết về đất nước, về quê hương. Bởi vì đất nước là nguồn cảm hứng vô tận đối với thi sĩ muôn đời. Nhưng tình cảm đất nước ở mỗi con người lại hình thành theo một con đường riêng, mang nội dung màu sắc riêng và dựa trên những cảm nhận riêng.
Trang 1Đ bài: Phân tích bài th Đ t nề ơ ấ ướ ủc c a Nguy n Đình Thi đ làm n i b t c m h ngễ ể ổ ậ ả ứ
v đ t nề ấ ướ ủc c a nhà thơ
Bài làm
Có l không có m t nhà th nào trên th gian này, tr thành m t nhà th chân chính mà l iẽ ộ ơ ế ở ộ ơ ạ không có m t v n th , m t bài th vi t v đ t nộ ầ ơ ộ ơ ế ề ấ ước, v quê hề ương. B i vì đ t nở ấ ước là ngu n c m h ng vô t n đ i v i thi sĩ muôn đ i.ồ ả ứ ậ ố ớ ờ
Nh ng tình c m đ t nư ả ấ ướ ởc m i con ngỗ ườ ại l i hình thành theo m t con độ ường riêng, mang n i dung màu s c riêng và d a trên nh ng c m nh n riêng.ộ ắ ự ữ ả ậ
Nguy n Đình Thi là m t nhà th vi t nhi u v đ t nễ ộ ơ ế ề ề ấ ước. Nh ng có l ch a đâu, trongư ẽ ư ở
th và trong văn c a ông, c m h ng v đ t nơ ủ ả ứ ề ấ ướ ạ ổ ậ ậc l i n i b t, t p trung đ c s c nh bàiặ ắ ư ở
th Đ t nơ ấ ước
Bài th Đ t nơ ấ ước c a Nguy n Đình Thi đủ ễ ược sáng tác t năm 1948 đ n năm 1955 m iừ ế ớ hoàn thành, so v i Bên kia sông Đu ng c a Hoàng C m, Đ t nớ ố ủ ầ ấ ước c a Nguy n Đình Thiủ ễ
ng n h n, th mà Hoàng c m sáng tác ch trong m t đêm, còn Nguy n Đình Thi đã vi tắ ơ ế ầ ỉ ộ ễ ế trong b y tám năm ròng rã. So sánh nh v y đ th y c m h ng v đ t nả ư ậ ể ấ ả ứ ề ấ ước c a hai nhàủ
th ngay m t này đã có cái gì r t khác nhau: Bên kia sông Đu ng là c m h ng tuôn tràn,ơ ở ặ ấ ố ả ứ
Đ t nấ ước là tình c m nung n u:ả ấ
Nh ng đêm dài hành quân nung n u ữ ấ
L n gi l i "ti n s " c a bài th và đ c kĩ ph n th nh t Đ t nầ ở ạ ề ử ủ ơ ọ ầ ứ ấ ấ ước, ta càng th y rõ đó làấ
m t tình c m nung n u, nung n u n i nh , nung n u ni m vui, ni m tin yêu c a ngộ ả ấ ấ ỗ ớ ấ ề ề ủ ườ i làm ch ủ
Là m t thanh niên s ng và ho t đ ng Hà N i, Nguy n Đình Thi vi t v đ t nộ ố ạ ộ ở ộ ễ ế ề ấ ướ c,
trước h t là vi t v Hà N i, th đô c a đ t nế ế ề ộ ủ ủ ấ ước, th đô c a trái tim ông, Hà N i v iủ ủ ộ ớ
hương s c xao đ ng long lanh trong n ng gió mùa thu.ắ ộ ắ
Trang 2Sáng mát trong nh sáng năm x a ư ư Gió th i mùa thu h ổ ươ ng c m m i ố ớ Tôi nh nh ng ngày thu đã xa ớ ữ Sáng ch m l nh trong lòng Hà N i ớ ạ ộ
Nh ng ph dài xao xác h i may ữ ố ơ
Ng ườ i ra đi đ u không ngo nh l i ầ ả ạ Sau l ng th m n ng lá r i đ y ư ề ắ ơ ầ Mùa thu nay khác r i, ồ Tôi đ ng vui nghe gi a núi đ i ứ ữ ồ Gió th i r ng tre ph p ph i ổ ừ ấ ớ
Tr i thu thay áo m i ờ ớ Trong bi c nói c ế ườ i thi t tha ế
Ch ng ph i ng u nhiên chút nào khi nói đ n đ t nẳ ả ẫ ế ấ ước là nói đ n Hà N i và nói đ n Hàế ộ ế
N i l i nói đ n mùa thu. Đ t nộ ạ ế ấ ước ta tươ ẹi đ p b n mùa nh ng đ p nh t là vào mùa thuố ư ẹ ấ
và có mùa thu đâu l i đ p, l i "mát trong" h n mùa thu Hà N i? Nh t là mùa thu n i đâyở ạ ẹ ạ ơ ộ ấ ơ
l i t ng đi m m t cái m c vàng son vào l ch s "Th đô hoa vàng n ng Ba Đình" gi aạ ừ ể ộ ố ị ử ủ ắ ữ
"Tháng Tám mùa thu xanh th m" (T H u).ẳ ố ữ
Cho nên, ch ng ph i ch đ n b n câu tuy t tác, ngay t nh ng đòng đ u đã có cái gì xônẳ ả ờ ế ố ệ ừ ữ ầ xao, xào x c trong h n:ạ ồ
Sáng mát trong nh sáng năm x a ư ư Gió th i mùa thu h ổ ươ ng c m m i ố ớ
Trang 3Tôi nh nh ng ngày thu đã xa ớ ữ
Đ t nấ ước g n v i n i nh , n i nh kh i t mùa thu, mùa thu "đã xa" đắ ớ ỗ ớ ỗ ớ ở ừ ược g i l i tợ ạ ừ
"mùa thu nay". Rõ ràng là có hai mùa thu nh đang soi chi u vào nhau làm cho m i phíaư ế ỗ
đ u long lanh l p lánh h n lên trong tâm h n thi sĩ. Cái c m giác "mát trong" là chung, làề ấ ơ ồ ả muôn thu đ i v i m i mùa thu Vi t Nam, mùa thu Hà N i. Cái riêng bi t cái "đã xa" đãở ố ớ ọ ệ ộ ệ
"khóe r i" gi a hai mùa thu, còn l i là gì? Trong nh ng ngày thu đã xa Hà N i "mát trong"ồ ữ ạ ữ ộ
v n "mát trong" v n đ p và th m ng. Nh ng đó là cái đ p bu n. Ph xá v ng v , xaoẫ ẫ ẹ ơ ộ ư ẹ ồ ố ắ ẻ xác, sân th m đ y n ng, đ y lá vàng r i. Gió heo may mang theo khí l nh đ u mùa th iề ầ ắ ầ ơ ạ ầ ổ dài theo nh ng dãy ph c v ng ngữ ố ổ ắ ười. Có m t cái gì bu n, th t trang tr ng trong th iộ ồ ậ ọ ờ
kh c chuy n mùa, th i kh c chia xa.ắ ể ờ ắ
Mùa thu nay v n "mát trong" nh "sáng năm x a" y nh ng cũng "đã khác r i". Khác r iẫ ư ư ấ ư ồ ồ
b i cái "Ngở ười ra đi đ u không ngo nh l i" c a "nh ng ngày thu đã xa", gi đây đã "đ ngầ ả ạ ủ ữ ờ ứ
gi a núi đ i", đúng t m t t m cao c a chi n khu kháng chi n Vi t B c đ mà "nh ' màữ ồ ừ ộ ầ ủ ế ế ệ ắ ể ớ
"nghe". Lòng người đã đ i nên ng n gió cũng đ i, âm thanh cũng đ i, s c hổ ọ ổ ổ ắ ương cũng
đ i:ổ
Gió th i r ng tre ph p ph i ổ ừ ấ ớ
Tr i thu thay áo m i ờ ớ Trong bi c nói c ế ườ i thi t tha ế
Đó là c n gió th i, s c áo m i, ti ng nói cơ ổ ắ ớ ế ười gi a m t cu c h i sinh.ữ ộ ộ ồ
Có m t thay đ i nh trong cách x ng hô trên là "tôi nh ", "tôi đ ng vui nghe". Đ nộ ổ ỏ ư ở ớ ứ ế
đo n th ti p theo, đ t tr i mùa thu l i vang v ng ti ng "nói cạ ơ ế ấ ờ ạ ọ ế ười thi t tha" c a "chúngế ủ ta"
Tr i xanh đây là c a chúng ta ờ ủ Núi r ng đây là c a chúng ta ừ ủ
Trang 4N ướ c chúng ta
M y ch "c a chúng ta", "chúng ta" y vang lên th t r n r i, kiêu hãnh tin yêu, "chúng ta"ấ ữ ủ ấ ậ ắ ỏ
t hào v "nự ề ước chúng ta" có ch quy n, t hào vì "nủ ề ự ước chúng ta" giàu đ p r ng l n.ẹ ộ ớ
Nh ng cánh đ ng th m mát ữ ồ ơ
Nh ng ng đ ữ ả ườ ng bát ngát
Nh ng dòng sông đ n ng phù sa ữ ỏ ặ
T hào vì truy n th ng "không bao gi khu t" c a cha ông mình:ự ề ố ờ ấ ủ
Đêm đêm rì r m trong ti ng đ t ầ ế ấ
Nh ng bu i ngày x a v ng nói v ữ ổ ư ọ ề
trên, ta nghe m t "ti ng nói c i thi t tha" v ng lên đâu đó gi a t ng tr i "trong bi c",
đây trong nh ng dòng khép l i ph n th nh t bài th , ta l i nghe ti ng nói thiêng v ng
lên t lòng đ t thiêng mà nhà th g i là "ti ng đ t".ừ ấ ơ ọ ế ấ
Nh v y, c m h ng v đ t nư ậ ả ứ ề ấ ước c a Nguy n Đình Thi trong ph n th nh t c a bài thủ ễ ầ ứ ấ ủ ơ
là ni m vui c a ngề ủ ười làm ch Đó là ni m vui, là n i nh v a sâu l ng v a náo n củ ề ỗ ớ ừ ắ ừ ứ trong lòng, m t th n i ni m v ng trong tâm th c thành m t th ti ng nói riêng, "ti ngộ ứ ỗ ề ọ ứ ộ ứ ế ế thu" riêng, nghe mênh mang sâu th m: sâu th m gi a b u tr i, sâu th m trong lòng đ t vàẳ ẳ ữ ầ ờ ẳ ấ sâu th m gi a h n ngẳ ữ ồ ười đi kháng chi n.ế
Nh trên đã nói, Đ t nư ấ ước được Nguy n Đình Thi sáng tác t năm 1948 đ n 1955 m iễ ừ ế ớ hoàn thành. Ph n th nh t đầ ứ ấ ược hoàn thành năm 1948 ("Sáng mát trong nh sáng nămư
x a"), ("Đêm mít tinh") ph n th hai, đư ầ ứ ược vi t ti p t 1949 đ n 1955. Nguy n Đình Thiế ế ừ ế ễ hình nh ch cho l ch s vi t xong thiên s thi c a dân t c mình, r i m i theo đó mà vi tư ờ ị ử ế ử ủ ộ ồ ớ ế
n t ph n th hai này. Có l vì v y mà dù thiên v xây d ng nh ng hình nh có tính bi uố ầ ứ ẽ ậ ề ự ữ ả ể
tượng khái quát, l i th v n âm vang nh ng ti ng v ng c a cu c s ng hào hùng c a m tờ ơ ẫ ữ ế ọ ủ ộ ố ủ ộ
đ t nấ ước chi n đ u và chi n th ng, đó, có âm vang c a phong trào phát đ ng qu nế ấ ế ắ ơ ủ ộ ầ
Trang 5chúng trong c i cách ru ng đ t:ả ộ ấ
T g c lúa b tre h n h u ừ ố ờ ồ ậ
Đã b t lên nh ng ti ng căm h n ậ ữ ế ờ
Có âm vang nh p bị ước vào công nông binh "liên minh" kháng chi n:ế
Khói nhà máy cu n trong s ộ ươ ng núi Kèn g i quân văng v ng cánh đ ng ọ ẳ ồ
Ôm đ t n ấ ướ c nh ng ng ữ ườ i áo v i ả
Đã đ ng lên thành nh ng anh hùng ứ ữ
Nh ng n u nh nh ng bi u tư ế ư ữ ể ượng khái quát trên đây ch đỉ ược xây d ng b ng c m quanự ằ ả
l ch s , b ng s ki n thì Đ t nị ử ằ ự ệ ấ ước c a Nguy n Đình Thi đã không làm xôn xao lòngủ ễ
ngườ ếi đ n th R t nhi u nh ng bi u tế ấ ề ữ ể ượng đã k t tinh t nh ng kĩ ni m riêng, t chínhế ừ ữ ệ ừ quan sát, tr i nghi m c a m t ngh sĩ t ng s ng lăn l n trong kháng chi n. Cho nên, Đ tả ệ ủ ộ ệ ừ ố ộ ế ấ
nước c a Nguy n Đình Thi có nhi u kh , nhi u dòng l p lánh cái ch t s ng c a nhà thủ ễ ề ổ ề ấ ấ ố ủ ơ
và c a nhân dân.ủ
Khi ông vi t:ế
Ôi nh ng cánh đ ng quê ch y máu ữ ồ ả Dây thép gai đâm nát tr i chi u ờ ề
Nh ng đêm dài hành quân nung n u ữ ấ
B ng b n ch n nh m t ng ỗ ồ ồ ớ ắ ườ i yêu
Thì ta hi u đó là n i đau chung quy n vào nh ng n i đau riêng, và n i đau y nung n uể ỗ ệ ữ ỗ ỗ ấ ấ thêm vì m t n i nh xao xuy n chay lòng. Trong đó có k ni m v m t bu i chi u hànhộ ỗ ớ ế ỉ ệ ề ộ ổ ề quân B c Giang: Nhìn lên đ i cao, dây thép gai đ n gi c h n lên nh cào c u "đâm nátở ắ ồ ồ ặ ằ ư ấ
Trang 6tr i chi u". Ráng chi u đ b m l i, rãnh cày đ ng quê nh "ch y máu". Nh ng chi ti tờ ề ề ỏ ầ ạ ồ ư ả ữ ế
r t th c, r t s ng sít y đã vào th và tr thành bi u tấ ự ấ ố ấ ơ ở ể ượng đau thương c a đ t nủ ấ ướ c trong kháng chi n ch ng Pháp. Đó không còn là hình nh c a m t th i mà là hình nh c aế ố ả ủ ộ ờ ả ủ
m i th i gi c giã, không còn là hình nh c a m t vùng quê B c Giang mà hi n thân c aọ ờ ặ ả ủ ộ ắ ể ủ
m i vùng quê, m i đ t nọ ọ ấ ước dưới gót giày quân xâm lược
Nh ng hình nh đau thữ ả ương qu n lòng y s còn "nung n u" nh ng "đêm dài hành quân"ặ ấ ẽ ấ ữ
nh ng cũng t mi n đau thư ừ ề ương sâu th m y, m c lên nh ng ngôi sao thẳ ấ ọ ữ ương nh l pớ ấ lánh, thao th c b n ch n. Đó là ánh m t "ngứ ồ ồ ắ ười yêu" là n i nh b n ch n và cũng chính làỗ ớ ồ ồ
s thôi thúc, là ni m tin.ự ề
Trong th Nguy n Đình Thi, n i "nh m t ngơ ễ ỗ ớ ắ ười yêu" nh nh m t ánh sao l p lánh yư ớ ộ ấ ấ
thường tr đi tr l i nhi u l n (Trong Bài th vi t c nh đ n Tây: "Nh em đôi m t hayở ở ạ ề ầ ơ ế ạ ồ ớ ắ
cười", Trong Em b o anh: "Tia l a n i ta bay lên cao Trong m t ngả ử ơ ắ ười yêu thành tr iờ sao", trong Nh : "Ngôi sao nh ai mà sao l p lánh Soi sáng đớ ớ ấ ường chi n sĩ gi a đèoế ữ mây" ) Nh ng đ c bi t "Đ t nư ặ ệ ở ấ ước", "M t ngắ ười yêu" g i m t n i nh l n lao sâuợ ộ ỗ ớ ớ
th m, vẳ ượt lên trên c tình yêu đôi l a, vả ứ ượt lên trên n i nh ngỗ ớ ười yêu. B i th ánh sángở ứ
b t ch t b ng lên trong tâm h n y có c n i đau, n i nh , có c bu n vui, c tin yêu hyấ ợ ừ ồ ấ ả ỗ ỗ ớ ả ồ ả
v ng, c riêng và chung.ọ ả
Bài th khép l i băng m t c nh tơ ạ ộ ả ượng hào hùng, tráng l :ệ
Súng n rung tr i gi n d ổ ờ ậ ữ
Ng ườ i lên nh n ư ướ ỡ ờ c v b
N ướ c Vi t Nam t máu l a ệ ừ ử
Rũ bùn đ ng d y sáng lòa ứ ậ
C nh tả ượng vĩ đ i này cũng là m t bi u tạ ộ ể ượng khái quát v s l n m nh qu t cề ự ớ ạ ậ ường c aủ
đ t nấ ướ ừc t trong đau thương gian kh Nh ng đó là m t b c tranh s ng đ ng. C m h ngổ ư ộ ứ ố ộ ả ứ
hi n th c l y t chi n th ng Đi n Biên Ph : Đoàn quân "áo v i", "đ ng lên thành nh ngệ ự ấ ừ ế ắ ệ ủ ả ứ ữ
Trang 7anh hùng" ph t cao c chi n th ng trên nóc h m viên tấ ờ ế ắ ầ ướng b i tr n Đ Caxt ri chi uạ ậ ờ ơ ề mùng 7 tháng 5 l ch s C nh tị ử ả ượng đó đã được nhi u nhà quay phim, ch p nh ghi l i,ề ụ ả ạ
nh ng hi m có đâu g i cho ta th t nhi u n tư ế ở ợ ậ ề ấ ượng nh đây, có cái gì rung chuy nư ở ể
nh m t c n tr d vĩ đ i c a tr i đ t, c a l ch s Trư ộ ơ ở ạ ạ ủ ờ ấ ủ ị ử ước m t ta l ng l ng, chói lòa m tắ ồ ộ ộ
"Nước Vi t Nam t máu l a Rũ bùn đ ng d y " Đó là cái "rũ bùn đ ng d y" c a Phùệ ừ ử ứ ậ ứ ậ ủ
Đ ng Thiên Vổ ương th i đánh Pháp.ờ
Đ t nấ ước c a Nguy n Đình Thi là m t bài th đ c s c v đ tài này. Đ c s c nh t là ủ ễ ộ ơ ặ ắ ề ề ặ ắ ấ ở
c m h ng r t riêng v đ t nả ứ ấ ề ấ ước c a ông: M t đ t nủ ộ ấ ước g n li n v i mùa thu, g n li nắ ề ớ ắ ề
v i ni m vui n i nh c a con ngớ ề ỗ ớ ủ ười làm ch , m t đ t nủ ộ ấ ước th t đ p ngay trong c nhậ ẹ ả gian kh đau thổ ương. Chính nhà th đã t ng vi t:ơ ừ ế
Anh yêu em nh yêu đ t n ư ấ ướ c
V t v đau th ấ ả ươ ng, t ươ i th m vô ng n ắ ầ
(Nh )ớ
Có l vì v y mà gi a bao nhiêu bài th hay v đ t nẽ ậ ữ ơ ề ấ ướ ủc c a bao nhiêu nhà th , ngơ ườ ọ i đ c
v n không th quên đẫ ể ược nh ng câu th tuy t tác c a ông v ph Hà N i, v "Nh ngữ ơ ệ ủ ề ố ộ ề ữ cánh đ ng quê ch y máu Dây thép gai đâm nát tr i chi u" và v "Nồ ả ờ ề ề ước Vi t Nam tệ ừ máu l a Rũ bùn đ ng d y sáng lòa".ử ứ ậ