Trong trải nghiệm văn học song hành cùng một phần ba cuộc đời, hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng đã để lại trong lòng tôi những dấu ấn khó phai mờ để rồi mỗi lần đọc lại, tôi lại khẽ thốt lên: “Đất nước ơi” – đất nước của những con người kiên trung, hào hùng không bao giờ biết cúi đầu chịu khuất. “Tây Tiến” đi sâu vào lòng người hơn bảy mươi năm chẳng bao giờ vơi nhạt một phần nhờ chất nhạc trong thơ mà Quang Dũng khéo léo gieo vào.
Trang 1Đ bài: Nhà th Xuân Di u có nh n xét v bài th “Tây Ti n” c a Quang Dũng:ề ơ ệ ậ ề ơ ế ủ
“Đ c Tây Ti n, ta có c m họ ế ả ưởng nh ng m nh c trong mi ng”. Em hãy ch ngư ậ ạ ệ ứ minh nh n đ nh trênậ ị
Bài văn m uẫ
Đ t nấ ướ ơc i! T qu c i! Ba ti ng đó sao nghe thân thổ ố ơ ế ương quá! Đ t nấ ước trưởng thành
t trong nh ng gian kh , hy sinh. Gi t m hôi đ m đìa trên gừ ữ ổ ọ ồ ầ ương m t ngặ ườ ầi c m súng.
Gi t nọ ước m t chan hòa trên m t l nhòa ngắ ắ ệ ười quê nhà m i m t ngóng v ng tin ch ng,ỏ ắ ọ ồ tin con. “B n ngàn năm Đ t Nố ấ ước” c a tôi, đã bao ngủ ười đã t ng hiên ngang trừ ước quân thù, đã t ng ngã xu ng trong t th đừ ố ư ế ường hoàng, đĩnh đ c c a ngạ ủ ười lính V qu c.ệ ố Trong tr i nghi m văn h c song hành cùng m t ph n ba cu c đ i, hình tả ệ ọ ộ ầ ộ ờ ượng người lính Tây Ti n trong bài th “Tây Ti n” c a Quang Dũng đã đ l i trong lòng tôi nh ng d u nế ơ ế ủ ể ạ ữ ấ ấ khó phai m đ r i m i l n đ c l i, tôi l i kh th t lên: “Đ t nờ ể ồ ỗ ầ ọ ạ ạ ẽ ố ấ ướ ơc i” – đ t nấ ước c aủ
nh ng con ngữ ười kiên trung, hào hùng không bao gi bi t cúi đ u ch u khu t. “Tây Ti n”ờ ế ầ ị ấ ế
đi sâu vào lòng ngườ ơi h n b y mả ươi năm ch ng bao gi v i nh t m t ph n nh ch tẳ ờ ơ ạ ộ ầ ờ ấ
nh c trong th mà Quang Dũng khéo léo gieo vào. Nhà th Xuân Di u đã t ng nh n xét:ạ ơ ơ ệ ừ ậ
“Đ c Tây Ti n, ta có c m tọ ế ả ưởng nh ng m nh c trong mi ng”. Nh c đi u dư ậ ạ ệ ạ ệ ường như bàng b t kh p bài th , nh t là nh ng đo n th tái hi n khung c nh thiên nhiên núi r ngạ ắ ơ ấ ữ ạ ơ ệ ả ừ Tây B c v a d d i, v a thi v , nên th , th p thoáng đ ng sau là bóng dáng con ngắ ừ ữ ộ ừ ị ơ ấ ằ ười âm
th m d ng xây T qu c. ầ ự ổ ố
Trong văn chương, m i nhà văn, nhà th đ u ph i trăn tr , n l c tìm ra m t “ch t gi ngỗ ơ ề ả ở ỗ ự ộ ấ ọ riêng” cho mình đ không tr n l n v i b t kì gi ng đi u c a m t tác gi nào khác trênể ộ ẫ ớ ấ ọ ệ ủ ộ ả văn đàn. m i tác ph m văn chỞ ỗ ẩ ương, gi ng đi u chính là: “m t hi n tọ ệ ộ ệ ượng ngh thu tệ ậ toát ra t b n thân tác ph m và mang m t n i hàm t từ ả ẩ ộ ộ ư ưởng th m mĩ” (Tr n Đình S ).ẩ ầ ử
Gi ng đi u ngh thu t b chi ph i t r t nhi u y u t : c m h ng sáng tác, cái nhìn hi nọ ệ ệ ậ ị ố ừ ấ ề ế ố ả ứ ệ
tượng, t tư ưởng tình c m c a tác gi đ i v i s v t, con ngả ủ ả ố ớ ự ậ ười, phong c nh,… Gi ngả ọ
đi u y đệ ấ ược c th hóa qua t ng , l i văn, ng đi u và các th pháp ngh thu t trongụ ể ừ ữ ờ ữ ệ ủ ệ ậ tác ph m, đ qua đó b c l thái đ , tình c m, l p trẩ ể ộ ộ ộ ả ậ ường, t tư ưởng đ o c a nhà văn đ iạ ủ ố
Trang 2v i các hi n tớ ệ ượng được miêu t M i tác ph m văn chả ỗ ẩ ương đ u có gi ng đi u, s c tháiề ọ ệ ắ riêng. S c thái gi ng đi u tr thành phắ ọ ệ ở ương ti n chuy n t i b c tranh hi n th c vào trongệ ể ả ứ ệ ự tác ph m, đ ng th i chuy n t i n i dung t tẩ ồ ờ ể ả ộ ư ưởng, tình c m c a nhà th đ n v i ngả ủ ơ ế ớ ườ i
đ c, th hi n thái đ c a thi sĩ trọ ể ệ ộ ủ ước cu c s ng. Đó là “nh c” trong nh n đ nh Xuânộ ố ạ ậ ị
Di u, nh ng giai đi u khi hùng tráng, khi m m m i… khi n bài th tr nên phong phú vàệ ữ ệ ề ạ ế ơ ở riêng bi t không l n l n v i nh ng thi ph m cùng th i khi vi t v đ tài ngệ ẫ ộ ớ ữ ẩ ờ ế ề ề ười lính.
“Tây Ti n” – thi ph m xu t s c cho đ i th Quang Dũng, bài th đế ẩ ấ ắ ờ ơ ơ ược vi t năm 1948 khiế Quang Dũng đã r i xa đoàn quân Tây Ti n, dòng h i tờ ế ồ ưởng đ a Quang Dũng tr v v iư ở ề ớ
nh ng kí c xa x a: v nh ng cung đữ ứ ư ề ữ ường chi n đ u, v đ ng đ i c a mình… m i kí cế ấ ề ồ ộ ủ ỗ ứ
là m t m ng màu khác nhau góp ph n làm nên muôn m t s c thái c a bài th “Tây Ti n”.ộ ả ầ ặ ắ ủ ơ ế
R i xa đoàn quân Tây Ti n, xa núi r ng Tây B c, xa dòng sông Mã thân thờ ế ừ ắ ương, ngườ i lính năm x a làm sao quên đư ược m t Tây B c d d i, bí n, đe d a tính m ng con ngộ ắ ữ ộ ẩ ọ ạ ườ i
V hoang dã, kh c nghi t đẻ ắ ệ ược Quang Dũng tái hi n qua hai câu th :ệ ơ
Chi u chi u oai linh thác g m thét ề ề ầ Đêm đêm M ườ ng H ch c p trêu ng ị ọ ườ i
Cái hay c a Quang Dũng là đã m ra đủ ở ược hai chi u không gian và th i gian đ g i l iề ờ ể ợ ạ
b c tranh núi r ng Tây B c. nh ng dòng th trứ ừ ắ Ở ữ ơ ước đó, người lính Tây Ti n đế ược đ tặ trong mi n không gian hoang vu, núi cao d c th m “Ngàn thề ố ẳ ước lên cao ngàn thướ c
xu ng”, ngố ười lính m t nhoài khi hành quân trên cung đệ ường mà m t bên là vách đá cheoộ leo, m t bên là v c th m sâu hun hút, mây m che c chóp núi đ nh đ i, che l p dángộ ự ẳ ờ ả ỉ ồ ấ
người đi trong m m t. Đ n đây, thiên nhiên Tây B c l i đờ ị ế ắ ạ ược m ra theo chi u th i gian:ở ề ờ
“Chi u chi u”, “Đêm đêm”. Ta t h i t i sao Quang Dũng l i không ch n m c th i gianề ề ự ỏ ạ ạ ọ ố ờ nào khác mà ch n bu i chi u tà và đêm t i đ miêu t khung c nh núi r ng? B i ch cóọ ổ ề ố ể ả ả ừ ở ỉ
“Chi u chi u” và “Đêm đêm” m i th y đề ề ớ ấ ược h t cái uy l c c a núi r ng. Tây B c làế ự ủ ừ ắ
ch n non ngàn, r ng thiêng, vùng lam s n chố ừ ơ ướng khí nghìn trùng n ch a nhi u đi u bíẩ ứ ề ề
n mà con ng i khó lòng khám phá đ c h t. n i này th i ti t th t th ng, nh ng
c n thác lũ m a ngu n thơ ư ồ ường đ m m vào m i bu i chi u xám x t. Bi n pháp nhânổ ầ ầ ỗ ổ ề ị ệ
Trang 3hóa “thác g m thét” nh m ch cái “oai linh” c a thiên nhiên. C nh tầ ằ ỉ ủ ả ượng y th t ghê r n,ấ ậ ợ
tưởng nh thác lũ có th cu n nhà c a b n làng đi b t c lúc nào. Ta tư ể ố ử ả ấ ứ ưởng đâu Tây B cắ
là ch n núi non ít ch u nh ng c n lũ quét nh d i đ t ven bi n mi n Trung hay đ ng b ngố ị ữ ơ ư ả ấ ể ề ồ ằ Nam B Nh ng không, nộ ư ước lũ Tây B c m i th t đáng s b i nó đ t trên thác caoắ ớ ậ ợ ở ổ ừ
xu ng d c m m, cu n trôi m i th Dòng th kh c h a s kh c nghi t c a thiên nhiên,ố ố ầ ầ ố ọ ứ ơ ắ ọ ự ắ ệ ủ
m t Tây B c v i thiên tai b t ng đe d a tính m ng đ ng bào và đoàn quân Tây Ti nộ ắ ớ ấ ờ ọ ạ ồ ế trong chi u hành quân v t v Và “Đêm đêm”, đâu đó trong r ng Mề ấ ả ừ ường H ch l i văngị ạ
v ng thanh âm rùng r n c a c p g m. Ti ng “c p trêu ngẳ ợ ủ ọ ầ ế ọ ười” nghe th t xa xót trong lòng.ậ
Ngườ ồi đ ng bào ph i s ng trong th p th m lo âu. Thú d là n i lo l ng c a con ngả ố ấ ỏ ữ ỗ ắ ủ ườ i
n i đây, r ng hoang Tây B c n i hùm thiêng ng tr bi t m t lúc nào s cơ ừ ắ ơ ự ị ế ộ ẽ ướp đi tính
m ng con ngạ ười? T đây, ngừ ườ ọi đ c nh n ra m t hành trình Tây Ti n th t v t v , gianậ ộ ế ậ ấ ả nan, v t ki t s c ngắ ệ ứ ười trai tr đ r i nhi u ngẻ ể ồ ề ười ng m ngùi “b quên đ i” cái tu iậ ỏ ờ ở ổ thanh xuân.
V n là m a ngu n nẫ ư ồ ước lũ đó thôi, nh ng đ n đo n th sau thiên nhiên Tây B c l iư ế ạ ơ ắ ạ khoác lên m t nét hoàn toàn m i. Trộ ớ ước m t ngắ ười lính, c nh v t Tây B c êm d u, lãngả ậ ắ ị
m n, thi v đ n di u k Quang Dũng ch g i ch không t , qua vài nét đ n s mà ghi l iạ ị ế ệ ỳ ỉ ợ ứ ả ơ ơ ạ
được linh h n c a c nh Châu M c chi u sồ ủ ả ộ ề ương giăng. Sông nước Tây B c không gi ngắ ố
nh sông nư ước mi t C u Long xa xôi, ch t th ch y tràn ng m và t ng dòng sông ng nệ ử ấ ơ ả ấ ừ ọ
c :ỏ
Ng ườ i đi Châu M c chi u s ộ ề ươ ng y ấ
Có th y h n lau n o b n b ấ ồ ẻ ế ờ
Có nh dáng ng ớ ườ i trên đ c m c ộ ộ Trôi dòng n ướ c lũ hoa đong đ a ư
Ai đi qua Châu M c chi u sộ ề ương m i th y h t s quy n rũ, g i c m c a thiên nhiên n iớ ấ ế ự ế ợ ả ủ ơ này. Đ i v i ngố ớ ười lính, c nh và ngả ườ ơi s n cước đã đ l i n tể ạ ấ ượng khó phai m B nờ ả làng sương giăng m m t, không gian n a th c n a h o, m màng. Đi p khúc: “Cóờ ị ử ự ử ư ả ơ ệ
Trang 4th y”, “Có nh ” v a đ h i chính lòng mình, v a là cái c đ kh i nh c nh ng hình nhấ ớ ừ ể ỏ ừ ớ ể ơ ắ ữ ả
đ p. Đ ng sau m i “Có th y”, “Có nh ” y chính là m t nét phác h a không gian thiênẹ ằ ỗ ấ ớ ấ ộ ọ nhiên d a vào nh ng gì “th y” và “nh ” còn sót l i trong dòng h i c xuôi ch y. V Châuự ữ ấ ớ ạ ồ ứ ả ề
M c, ngộ ười lính “th y” c lau ph ph t, b n b l ng l chìm trong sấ ỏ ơ ấ ế ờ ặ ẽ ương chi u. Dòngề sông hi n hòa ch y ngang qua núi r ng v đâu ch ng bi t. Ngề ả ừ ề ẳ ế ười lính Tây Ti n “nh ”ế ớ bóng dáng người thi u n Tây B c yêu ki u, thế ữ ắ ề ướt tha trên chi c thuy n “đ c m c”.ế ề ộ ộ Hình nh con ngả ười hi n lên tùy m m m i, d u dàng nh ng kh e kho n bi t bao, đôi bànệ ề ạ ị ư ỏ ắ ế tay chèo ch ng con thuy n xuôi ngố ề ược trên dòng sông yên C nh v t và con ngả ả ậ ười hài hòa, xen l n vào nhau. Con ngẫ ười tuy bé nh so v i sông nỏ ớ ước, mây tr i nh ng con ngờ ư ườ i chính là nhân v t trung tâm c a b c tranh chi u sậ ủ ứ ề ương Châu M c. ộ
C nh Châu M c đ p trong t ng đả ộ ẹ ừ ường nét, người Tây B c duyên dáng, h n h u, chânắ ồ ậ tình. Ngay c dòng nả ước lũ cũng hi n lên th t thi v , lãng m n bi t ch ng nào: “Trôi dòngệ ậ ị ạ ế ừ
nước lũ hoa đong đ a”. B ng đôi m t đa tình c a nh ng ngư ằ ắ ủ ữ ười lính tr trung sôi n i, cánhẻ ổ hoa trôi b ng b nh trên dòng nồ ề ước lũ trông th t th m ng, không gi ng cái l n đi ngangậ ơ ộ ố ầ qua thác gh nh oai, nghe ti ng “thác g m thét” mà b n ch n trong d Ch m y nét v v iề ế ầ ồ ồ ạ ỉ ấ ẽ ờ
mà b c tranh th đang hi n ra trứ ơ ệ ước m t ngắ ườ ọi đ c. Đó cũng là nh ng hình nh kh cữ ả ắ
đ m vào tâm trí ngậ ười lính Tây Ti n, trong lòng Quang Dũng d u xa r i m t th i Tâyế ẫ ờ ộ ờ
Ti n l a máu hào hùng cũng ch ng th nào quên đế ử ẳ ể ược n i đây.ơ
Cùng là thiên nhiên núi r ng Tây B c, song m i đo n th là m t nét v khác nhau. M từ ắ ỗ ạ ơ ộ ẽ ộ bên là Tây B c d d i, hi m tr , oai linh r ng núi và s kh c nghi t c a khí h u s nắ ữ ộ ể ở ừ ự ắ ệ ủ ậ ơ
cước đe d a tính m ng con ngọ ạ ười, tr thành n i ám nh trong lòng ngở ỗ ả ười chi n đ u. M tế ấ ộ bên là Tây B c th m ng, h u tình, c nh v t đ p trong t ng đắ ơ ộ ữ ả ậ ẹ ừ ường nét, con người tr mầ
m c gi a b c tranh th C m h ng lãng m n đã giúp Quang Dũng nh n ra trong gian lao,ặ ữ ứ ơ ả ứ ạ ậ
v t v ngấ ả ười lính Tây Ti n v n m r ng tâm h n nhìn cu c đ i góc đ tuy t mĩ, m ngế ẫ ở ộ ồ ộ ờ ở ộ ệ ộ
m Có m t b n tình ca Tây B c nào đó len l i trong t ng dòng th , con ch B n trơ ộ ả ắ ỏ ừ ơ ữ ả ườ ng
ca c a thác lũ. Ti ng c p g m hung d , ti ng hú c a r ng thiêng. m thanh dòng nủ ế ọ ầ ữ ế ủ ừ ướ c
ch y róc rách có bông hoa đong đ a làm duyên. Hai đo n th là minh ch ng hùng h n choả ư ạ ơ ứ ồ
ch t nh c trong th Quang Dũng. Qu th t, “Đ c Tây Ti n, ta c m tấ ạ ơ ả ậ ọ ế ả ưởng nh ng mư ậ
Trang 5nh c trong mi ng”. Th giàu ch t nh c, ch t h a là phong cách c a Quang Dũng khôngạ ệ ơ ấ ạ ấ ọ ủ
l n l n vào ai. Nhà th Hoàng C m t ng cho r ng: “Nh c là c xe ch h n thi ph m”.ẫ ộ ơ ầ ừ ằ ạ ỗ ở ồ ẩ Chính vì ch t nh c trong th đã giúp “Tây Ti n” đi vào lòng ngấ ạ ơ ế ườ ọi đ c bao th h , đ r iế ệ ể ồ
m i l n đ c l i, cái ch t nh c y l i vang ra c ng hỗ ầ ọ ạ ấ ạ ấ ạ ộ ưởng cùng ti ng nói tâm h n khi nế ồ ế
l i th đ ng mãi trong tâm trí.ờ ơ ọ
Xin hát v Ng ề ườ ấ ướ ơ i đ t n c i Xin hát v M T qu c i… ề ẹ ổ ố ơ
Xin c m n nh ng ngả ơ ữ ười đã không ti c máu xế ương đ đ t nể ấ ước tôi được thanh bình,
đ ng bào tôi đồ ược no m. Xin c m n ngấ ả ơ ười lính năm nào tay súng v ng vàng, m t tr ngữ ắ ừ
tr ng hừ ướng v phía quân thù mà lòng m v m t ngày mai tề ơ ề ộ ươi sáng. Xin tri ân nh ngữ
người bà, nh ng ngữ ười m , nh ng ngẹ ữ ười dân tình nghĩa nu t nố ước m t vào tim đ ch ng,ắ ể ồ
đ con ra đi đánh gi c đu i thù. Th h tôi đã th a hể ặ ổ ế ệ ừ ưởng t đ t nừ ấ ước và nh ng ngữ ười đi
trướ ấc r t nhi u. Trong b i c nh ngày nay, trề ố ả ước nguy c xâm lăng c a th l c bên ngoài,ơ ủ ế ự chúng tôi luôn trăn tr làm th nào đ tr n v n b n ph n, th c hi n s m nh c a côngở ế ể ọ ẹ ổ ậ ự ệ ứ ệ ủ dân Vi t Nam đ i v i hình hài T qu c. D u ch a làm đệ ố ớ ổ ố ẫ ư ược gì vĩ đ i cho T qu c máuạ ổ ố
xương nh ng tôi bi t r ng ch khi nào con ngư ế ằ ỉ ười có trách nhi m v i non sông, v i dân t cệ ớ ớ ộ thì khi đó con người m i trớ ưởng thành, nh t đ nh s tr thành ngấ ị ẽ ở ười công dân có ích. “Tây
Ti n” – bài th đã giúp th h tôi nhìn nh n l i l ch s hào hùng c a dân t c, t o nênế ơ ế ệ ậ ạ ị ử ủ ộ ạ ngu n s c m nh to l n đ chúng tôi s ng t t h n, b n lĩnh h n.ồ ứ ạ ớ ể ố ố ơ ả ơ