Nghị luận xã hội về câu nói: Sự ham muốn vô độ về tiền bạc sẽ đẩy con người vào chỗ sa đọa về tâm hồn

Con người muốn tồn tại trong xã hội đòi hỏi phải có tiền. Có tiền đời sống vật chất của con người ngày càng được cải thiện. Nhưng liệu hạnh phúc chỉ đến khi có nhiều tiền? Và ngược lại, có nhiều tiền liệu có được hạnh phúc? Không ít người đã coi việc kiếm tiền là mục đích sống của mình mà không ý thức được rằng: Sự ham muốn vô độ về tiền bạc có thể dẫn con người đến chỗ xa đọa tâm hồn.

Đ  bài: Ngh  lu n xã h i v  câu nói: S  ham mu n vô đ  v  ti n b c s  đ y conề ị ậ ộ ề ự ố ộ ề ề ạ ẽ ẩ  

người vào ch  sa đ a v  tâm h nỗ ọ ề ồ

Bài làm Con người mu n t n t i trong xã h i đòi h i ph i có ti n. Có ti n  đ i s ng v t ch t c aố ồ ạ ộ ỏ ả ề ề ờ ố ậ ấ ủ   con người ngày càng đượ ảc c i thi n. Nh ng li u h nh phúc ch  đ n khi có nhi u ti n? Vàệ ư ệ ạ ỉ ế ề ề  

ngượ ạc l i, có nhi u ti n li u có đề ề ệ ược h nh phúc? Không ít ngạ ười đã coi vi c ki m ti n làệ ế ề  

m c đích s ng c a mình mà không ý th c đụ ố ủ ứ ượ ằc r ng: "S  ham mu n vô đ  v  ti n b cự ố ộ ề ề ạ  

có th  d n con ngể ẫ ườ ếi đ n ch  xa đ a tâm h n".ỗ ọ ồ

Người ta thường nói: "Có ti n mua ti n mua tiên cũng đề ề ược", b i có ti n là có th  chi mở ề ể ế  

h u m i th  tài s n, quy n l c, đ a v  Có ti n ngữ ọ ứ ả ề ự ị ị ề ười ta cũng có th  t n hể ậ ưởng m i giáọ  

tr  v t ch t trên đ i, thị ậ ấ ờ ưởng th c m i c a ngon v t l , nhà cao t ng, xe đ i m i, đi duứ ọ ủ ậ ạ ầ ờ ớ  

l ch kh p m i n i… Ti n b c làm th a mãn ham mu n c a con ngị ắ ọ ơ ề ạ ỏ ố ủ ười. Coa nhi u ti nề ề   con người ta t  d ng cũng tr  nên cao sang quy n quý đự ư ở ề ược nhiêu người kính tr ng h n.ọ ơ  

Nh t là khi xã h i ngày càng phát tri n, mu n làm b t c  vi c gì cũng c n ph i có ti n, trấ ộ ể ố ấ ứ ệ ầ ả ề ị  giá c a đ ng ti n càng cao. Th m chí ti n còn có kh  năng bi u th  tình c m c a conủ ồ ề ậ ề ả ể ị ả ủ  

ngườ ới v i con người. Gi  s  mình thả ử ương người hàng xóm nghèo kh , c m ăn k đ  no,ổ ơ ủ  

áo m c không đ   m nh ng tr  trêu thay khi mình cũng ch ng có ti n đ  giúp đặ ủ ấ ư ớ ẳ ề ể ược gì thì 

li u ngệ ười hàng xóm ó th u đấ ượ ấc t m lòng c a mình hay ch  nghĩ v  s  vô tâm ích k ?ủ ỉ ề ự ỷ   Sinh nh t đ a b n thân, mình mu n t ng b n món quà mà b n thích nh ng không cáchậ ứ ạ ố ặ ạ ạ ư   nào có đ  ti n mua nó thì b ng cách nào b n hi u đủ ề ằ ạ ể ược tình c m c a mình hay mãi mãiả ủ  

ch  là nh ng l i nói suông?… D u ai cũng nói ch  c n t m lòng là đ  nh ng s  th c cóỉ ữ ờ ầ ỉ ầ ấ ủ ư ự ự  

t m lòng mà không giúp đấ ược gì thì cũng không thi t th c. Và ngế ự ượ ạc l i, ch ng h n m tẳ ạ ộ  

đ i gia v n không thạ ố ương người cho l m nh ng tiên ti n nh  ném ra c a s , hy sinh m tắ ư ề ư ử ổ ộ   kho n nh  tài s n c a mình đ   ng h  ngả ỏ ả ủ ể ủ ộ ười nghèo c t l y cái danh th m. "Giá tr  v nố ấ ơ ị ạ   năng" c a đ ng ti n là v y đó, và cũng ch  vì th  đ ng ti n cũng tr  thành s  ham mu nủ ồ ề ậ ỉ ế ồ ề ở ự ố  

vô đ  c a không ít ngộ ủ ười

S c m nh to l n c a đ ng ti n đã làm cho nhi u ngứ ạ ớ ủ ồ ề ề ười nghĩ r ng ph i ki m th t nhi uằ ả ế ậ ề  

ti n đ  th a mãn m i ti n nghi v  đ i s ng v t ch t. Cu c s ng hi n t i quá khó khăn,ề ể ỏ ọ ệ ề ờ ố ậ ấ ộ ố ệ ạ  

v t ch t, ngậ ấ ười ta mu n mình có nhi u ti n đ  s ng tho i mái h n. Nh ng có đố ề ề ể ố ả ơ ư ược m tộ  

cu c s ng đ y đ  r i, ngộ ố ầ ủ ồ ười ta l i mu n mình có th t nhi u ti n đ  s ng cho th t anạ ố ậ ề ề ể ố ậ   nhàn, sung sướng. S  th c là không bao gi  con ngự ự ờ ười ta bi t hài lòng v  nh ng gì mìnhế ề ữ   đang có, do đó cũng d  d n đ n s  ham mu n vô đ  v  ti n b c mà hi m khi ngễ ẫ ế ự ố ộ ề ề ạ ế ười ta 

nh n ra đậ ượ ực s  ham mu n vô đ  c a mình. Và s c cám d  c a đ ng ti n th t d  đ yố ộ ủ ứ ỗ ủ ồ ề ậ ễ ẩ  

người ta vào ch  sa đ a tâm h n.ỗ ọ ồ

V i s  ham mu n vô đ  v  ti n b c, bao gi  ngớ ự ố ộ ề ề ạ ờ ười ta cũng t p trung vào suy nghĩ, tiêuậ  

t n t t c  th i gian, s c l c c a mình cho vi c ki m ti n. Đ  r i đ n n i không còn l yố ấ ả ờ ứ ự ủ ệ ế ề ể ồ ế ỗ ấ  

m t ch  tr ng trong suy nghĩ, m t chút th i gian…cho nh ng phút giây xao đ ng c a tâmộ ỗ ố ộ ờ ữ ộ ủ  

h n, đ i s ng tâm h n đã b  dìm vào quên lãng thay vào đó là bao tính toán, đ n đo v  ti nồ ờ ố ồ ị ắ ề ề  

b c, lúc nào cũng ch  ti n, m i vi c đ u quay quanh ch  "ti n". Và nh  th  đ ng ti n đãạ ỉ ề ọ ệ ề ữ ề ư ế ồ ề  

được chính mình ti p tay cho s c m nh c a c  đ i s ng tâm h n c a con ngế ứ ạ ủ ả ờ ố ồ ủ ười  Nó làm 

người ta ph i kh  s , ph i đau đ u v i bao suy nghĩ, toan tính không lúc nào đả ổ ở ả ầ ớ ược nhẹ  nhõm tho i mái. Cu c đ i m i con ngả ộ ờ ỗ ười là gì n u không ph i là s  t n hế ả ự ậ ưởng c a cu củ ộ  

s ng? Ti n v n là hình th c đ  ngố ề ố ứ ể ười ta trao đ i c a c i, v t ch t cho cu c s ng đổ ủ ả ậ ấ ộ ố ượ  c

đ y đ  h n. V y mà c  m t cu c đ i ch  quay quanh trong vòng xô b  c a cu c s ng đầ ủ ơ ậ ả ộ ộ ờ ỉ ồ ủ ộ ố ể 

ki m th t nhi u ti n thì ki m đâu ra ni m vui đế ậ ề ề ế ề ượ ốc s ng n u có lúc nào đó ta t  h i mìnhế ự ỏ  

đã th c s  tìm th y m c đích c a cu c s ng, m c đích s ng c a m t đ i ngự ự ấ ụ ủ ộ ố ụ ố ủ ộ ờ ười mà mình  làm ch ?  Và không ch  th , s  ham mu n vô đ  v  ti n b c đôi khi còn d n con ngủ ỉ ế ự ố ộ ề ề ạ ẫ ườ  i

đ n nh ng l m l c trong suy nghĩ và hành đ ng, ngế ữ ầ ạ ộ ười ta không suy nghĩ và làm chủ 

được mình n a. Ti n b c có th  làm cho con ngữ ề ạ ể ườ ễi d  tráo tr : ở

"Còn ti n, còn b c, còn đ  t ề ạ ệ ử

H t c m, h t r ế ơ ế ượ u, h t ông tôi" ế

        (Nguy n B nh Khiêm)ễ ỉ

Quên c  nhân nghĩa:ả

"Ti n tài hai ch , son khuyên ng ề ữ ượ c Nhân nghĩa đôi đ ườ ng, n ướ c ch y xuôi" ả

       (Nguy n Công Tr )ễ ứ

Đôi khi tr  nên tàn nh n đ c ác:ở ẫ ộ

"M t ngày l  thói sai nha ộ ạ Làm cho kh c h i ch ng qua vì ti n" ố ạ ẳ ề

       (Nguy n Du)ễ

 Chính vì v y vi c nh n th c v  giá tr  đ ng ti n không ch  th  hi n m t cách nghĩ, m tậ ệ ậ ứ ề ị ồ ề ỉ ể ệ ộ ộ   cách s ng mà nó còn  nh hố ả ưởng t i nhân cách làm ngớ ười. Ti n b c ch  góp ph n làm choề ạ ỉ ầ  

cu c s ng c a ta d  dàng h n, ti n không th  làm ta h nh phúc. Đ ng đ  đ ng ti n ngộ ố ủ ễ ơ ề ể ạ ừ ể ồ ề ự 

tr  đ u óc, khi n ta ph i luôn m t m i, m t m i và có khi còn làm trái pháp lu t, b t nhânị ầ ế ả ệ ỏ ệ ỏ ậ ấ  

b t nghĩa. H nh phúc ch  có đấ ạ ỉ ược khi người ta bi t th a mãn v i nh ng gì mình đang có.ế ỏ ớ ữ  

H nh phúc ch  có đạ ỉ ược khi người ta làm ch  đủ ược chính mình, được làm nh ng gì mìnhữ   thích, được nuôi n ng và th c hi n ấ ự ệ ước m , lí tơ ưởng. H nh phúc là ngạ ười ta bi t s ng,ế ố  

nh n đậ ược tình c m yêu m n, thân thi n t  m i ngả ế ệ ừ ọ ười. Con người ngoài tài s n v t ch tả ậ ấ  

do lao đ ng chân chính t o ra, còn có nh ng b o v t tinh th n vô giá: m t tâm h n trongộ ạ ữ ả ậ ầ ộ ồ   sáng, m t nhân cách thanh cao, ni m say mê lao đ ng, ph c v  đ t nộ ề ộ ụ ụ ấ ước, xã h i….ộ  

Nh ng th  này không th  nào mua đữ ứ ể ược b ng ti n b c.ằ ề ạ

Giá tr  đ ng ti n là không th  ph  nh n nh ng c n có s  nh n th c đúng đ n r ng: "Sị ồ ề ể ủ ậ ư ầ ự ậ ứ ắ ằ ự  ham mu n vô đ  v  ti n b c s  d n con ngố ộ ề ề ạ ẽ ẫ ườ ếi đ n tha hóa tâm h n". Câu nói là bài h cồ ọ   quý giá cho con người luôn làm ch  đủ ược suy nghĩ, hành đ ng c a mình. Chúng ta hãyộ ủ  

s ng sao cho m i l n nhìn l i hãy t  hào v  nh ng gì mình đã làm, có th  nh n th y số ỗ ầ ạ ự ề ữ ể ậ ấ ự 

nh  nhõm trong tâm h n trẹ ồ ướ ực s  cám d  c a đ ng ti n, trỗ ủ ồ ề ước vòng đ i quanh qu n, xôờ ẩ  

b ồ

 Bài s  2 ố

T  ngàn x a con ngừ ư ườ ủi c a chúng ta đã nh n th c ra đậ ứ ược giá tr  c a ti n qua buôn bán,ị ủ ề   trao đ i. Và đ n nay, khi đ ng ti n thu nh p đổ ế ồ ề ậ ược xem là bi u hi n cho s  phát tri n c aể ệ ự ể ủ  

m t xã h i, m t qu c gia, nó l i càng tr  nên quan tr ng. N u bi t dùng ti n, con ngộ ộ ộ ố ạ ở ọ ế ế ề ườ  i

s  làm nên s  nghi p, còn n u ham mu n vô đ  v  ti n b c, nó s  đ y chúng ta vào chẽ ự ệ ế ố ộ ề ề ạ ẽ ẩ ỗ 

sa đ a tâm h n. Đúng nh  v y!ọ ồ ư ậ

Trong cu c s ng xã h i, giá tr  c a ti n r t cao. Qua đ ng ti n, chúng ta mua độ ố ộ ị ủ ề ấ ồ ề ượ ươ  c l ng

th c ph c v  cho nhu c u ăn u ng cũng nh  m i nhu c u khác, chúng ta th  buôn bánự ụ ụ ầ ố ư ọ ầ ể  

ki m l i. Th  nh ng t i sao l i có ngế ờ ế ư ạ ạ ười nói s  ham mu n ti n b c s  d n đ n suy s pự ố ề ạ ẽ ẫ ế ụ  

v  tinh th n, v  tâm h n?ề ầ ề ồ

V y th  nào là s  ham mu n vô đ  ti n b c? Đó chính là vi c quá đ  cao vai trò c aậ ế ự ố ộ ề ạ ệ ề ủ  

đ ng ti n v i quan ni m “có ti n là có t t c ”. Khi  y đ ng ti n tr  thành ngồ ề ớ ệ ề ấ ả ấ ồ ề ở ười ch  đ yủ ầ  

uy quy n. “Vô đ ” ch  s  quá m c, về ộ ỉ ự ứ ượt qua gi i h n. S  ham mu n vô đ  v  ti n b cớ ạ ự ố ộ ề ề ạ   chính là s  ham mu n, đam mê không gi i h n v  ti n b c. M t ngự ố ớ ạ ề ề ạ ộ ườ ếi n u đam mê quá 

m c v  ti n b c mà kém tài, không đ o đ c thì có th  s  ki m ti n b ng m i giá, th mứ ề ề ạ ạ ứ ể ẽ ế ề ằ ọ ậ   chí gi t ngế ười, cướp c a, đánh đ i c  danh d  và m ng s ng c a mình. Nh  v y, nó sủ ổ ả ự ạ ố ủ ư ậ ẽ 

đ y con ngẩ ười vào ch  sa đ a v  tâm h n. T  đó d n đ n s  h i h n,  n năn, đau kh  vỗ ọ ề ồ ừ ẫ ế ự ố ậ ỉ ổ ề 

nh ng đi u mình đã làm. C  th  là nh ng ngữ ề ụ ể ữ ười vì ti n mà hành đ ng trái v i lề ộ ớ ương tâm, 

m t là s  b  đe d a v  m ng s ng, hai là s  b  đau đ n v  tinh th n, tâm h n s  suy s p.ộ ẽ ị ọ ề ạ ố ẽ ị ớ ề ầ ồ ẽ ụ

T i sao s  ham mu n vô đ  v  ti n b c l i đ y con ngạ ự ố ộ ề ề ạ ạ ẩ ười vào ch  sa đ a tâm h n? Vìỗ ọ ồ  

ti n b c cũng nh  m t ch t ma túy. Nó lôi kéo con ngề ạ ư ộ ấ ười m t khi con ngộ ười dính vào n ổ   Nhi u ngề ười buôn bán, vì mu n đố ượ ợc l i nhu n nhi u, đã vậ ề ượt qua lương tâm và pháp 

lu t đi buôn l u, buôn hàng c m d n đ n h u qu  ph i vào tù, b  t  hình. Lúc đó, Khôngậ ậ ấ ẫ ế ậ ả ả ị ử  

nh ng làm h i cho b n thân mà còn gây ra nh ng h u qu  tai h i cho ngữ ạ ả ữ ậ ả ạ ười khác. Ch ngẳ  

h n nh  Vũ Xuân Trạ ư ường. Vì mu n đố ược nhi u ti n, vì quá tham lam nên ông ta đã buônề ề   bán ma túy mà đâu đó có nghĩ nó gây h a m t th  h  tr  sau này.ọ ộ ế ệ ẻ

Đ ng ti n r t có th  l c, n u chúng ta bi t cách s  d ng, không nh ng làm cho ta phátồ ề ấ ế ự ế ế ử ụ ữ   tri n tài năng mà còn giúp ích cho gia đình, xã h i. Ch ng h n nh  bi t đ ng ti n vàoể ộ ẳ ạ ư ế ồ ề  

nh ng m c đích kinh doanh v i  nữ ụ ớ ước ngoài, nh  s  đ u t  c a h  s  giúp cho kinh tờ ự ầ ư ủ ọ ẽ ế 

nước nhà phát tri n. Đi u này hoàn toàn khác v i vi c l m d ng ti n, mua chu c c p trênể ề ớ ệ ạ ụ ề ộ ấ  

đ  tham nhũng, bòn rút c a công. Chúng ta, ai ai cũng mu n mình có nhi u ti n, để ủ ố ề ề ược giàu 

có nh ng ph i ki m ti n d a trên s c lao đ ng c a mình, đ ng th i không ham mu n vôư ả ế ề ự ứ ộ ủ ồ ờ ố  

đ  Qua th c t  đã ch ng minh nhi u ngộ ự ế ứ ề ườ ựi t  làm h i b n thân mình khi nh m m t ch yạ ả ắ ắ ạ   theo đ ng ti n. Lúc này, ngồ ề ười làm ch  đủ ược đ ng ti n chính là ngồ ề ười có ngh   l c, có tàiị ự   năng và đ o đ c th t s  Đ ng ti n chính đáng t  đ n v i h  thay vì  ngạ ứ ậ ự ồ ề ự ế ớ ọ ười ta đ n v iế ớ  

đ ng ti n b t chính. Ví d  nh  Bill Gate, nh  tài năng, ch t xám đã n m gi  trong tay r tồ ề ấ ụ ư ờ ấ ắ ữ ấ   nhi u ti n.ề ề

Nh ng giàu không có nghĩa là t  kiêu, cho r ng mình có m i quy n hành,  mu n gì cũngư ự ằ ọ ề ố  

được, d n đ n vi c ăn ch i sa đ a, tiêu xài phung phí. Nh  v y, h u qu  cũng ch ngẫ ế ệ ơ ọ ư ậ ậ ả ẳ   khác gì s  ham mu n vô đ  v  ti n b c. Vì v y, mu n tr  thành ngự ố ộ ề ề ạ ậ ố ở ườ ối t t, chúng ta  không nh ng ph i bi t t  ki m ch  mình trữ ả ế ự ề ế ước mãnh l c c a đ ng ti n mà còn ph i làự ủ ồ ề ả  

người bi t dùng ti n. S  d ng ti n đúng ch , đúng giá tr  c a nó thì ta s  làm ch  đế ề ử ụ ề ỗ ị ủ ẽ ủ ượ  c

đ ng ti n.ồ ề

Câu nói trên chính là m t l i khuyên, m t l i ch  b o chúng ta v  h u qu   c a vi c hamộ ờ ộ ờ ỉ ả ề ậ ả ủ ệ  

mu n vô đ  đ ng ti n. Qua đó, chúng ta đã rút ra m t bài h c r t  hay, r t đích đáng vố ộ ồ ề ộ ọ ấ ấ ề  cách dùng ti n trong cu c s ng. Chúng ta có quy n đam mê ti n b c, nh ng ph i có gi iề ộ ố ề ề ạ ư ả ớ  

h n vì n u không, nó s  d n đ n nh ng h u qu  x u không lạ ế ẽ ẫ ế ữ ậ ả ấ ường trước được. Đ ngồ  

th i, chúng ta ph i bi t làm ra ti n m t cách chân chính và s  d ng ti n theo m c đíchờ ả ế ề ộ ử ụ ề ụ  

t t. Có nh  v y, xã h i, đ t nố ư ậ ộ ấ ước m i phát tri n. Nh  th  s  không h  th n v i b n thânớ ể ư ế ẽ ổ ẹ ớ ả   mình, v i m i ngớ ọ ười

Bài s  3ố

“Ti n là tiên là Ph t ề ậ

Là s c b t c a tu i tr ứ ậ ủ ổ ẻ

Là s c kh e c a tu i già ứ ỏ ủ ổ

Là cái đà c a phát tri n …” ủ ể

Câu nói c a mi ng c a gi i tr  hi n nay mang tính hài hử ệ ủ ớ ẻ ệ ước nh ng cũng ch t ch a nh ngư ấ ứ ữ   suy nghĩ đáng l u ý v  đ ng ti n. Ý nghĩa c a câu nói ph n nào toát lên vai trò to l n c aư ề ồ ề ủ ầ ớ ủ  

đ ng ti n v i con ngồ ề ớ ười và xã h i.ộ

Th  nào là đ ng ti n? “Đ ng” (VND) là đ n v  ti n t  chính th c c a Vi t Nam, do Ngânế ồ ề ồ ơ ị ề ệ ứ ủ ệ   hàng Nhà nước Vi t Nam phát hành. Theo lu t pháp hi n hành c a Vi t Nam, ti n gi yệ ậ ệ ủ ệ ề ấ  

và ti n kim lo i là phề ạ ương ti n thanh toán pháp quy không gi i h n, nghĩa là ngệ ớ ạ ười ta b tắ  

bu c ph i ch p nh n khi nó độ ả ấ ậ ược dùng đ  thanh toán cho m t kho n n  xác l p b ngể ộ ả ợ ậ ằ   VND v i m i s  lớ ọ ố ượng, m nh giá. Còn ti n là gì? “Ti n” là m t chu n m c chung có thệ ề ề ộ ẩ ự ể 

so sánh giá tr  c a các hàng hóa và d ch v , nh m th a mãn b n thân và mang tính d  thuị ủ ị ụ ằ ỏ ả ễ  

nh n (nghĩa là m i ngậ ọ ườ ềi đ u s n sàng cho nh n s  d ng) và thẵ ậ ử ụ ường được Nhà nướ  c phát hành b o đ m giá tr  b i các tài s n khác nh  vàng, kim lo i quý, trái phi u, ngo i tả ả ị ở ả ư ạ ế ạ ệ 

… Tóm l i, đ ng ti n là v t đúc b ng kim lo i ho c in b ng gi y, dùng làm phạ ồ ề ậ ằ ạ ặ ằ ấ ương ti nệ   giao d ch, dùng đ i chác, mua bán.ị ổ

T i sao đ ng ti n l i có vai trò quan tr ng trong đ i s ng con ngạ ồ ề ạ ọ ờ ố ười và xã h i? vì đ ngộ ồ  

ti n là m t phề ộ ương ti n trao đ i đa năng đ  đ n gi n hóa thệ ổ ể ơ ả ương m i. Ti n ra đ i t  nhuạ ề ờ ừ  

c u kinh t  th c t  c a lo i ngầ ế ự ế ủ ạ ười khi mà n n s n xu t đ t đ n m t trình đ  nh t đ nhề ả ấ ạ ế ộ ộ ấ ị  

và con người đã có th  t  do đi l i trong m t ph m vi lãnh th  r ng l n. Khi đó, thay vìể ự ạ ộ ạ ổ ộ ớ  

ph i chu n b  hành lý c ng k nh cho chuy n đi dài ngày, con ngả ẩ ị ồ ề ế ười ch  c n mang theoỉ ầ  

m t lộ ượng nh  kim lo i quý ho c ti n đỏ ạ ặ ề ượ ưc  a chu ng   nhi u n i đ  đ i cho mìnhộ ở ề ơ ể ổ  

nh ng nhu y u ph m c n thi t. T  đó, các ho t đ ng thữ ế ẩ ầ ế ừ ạ ộ ương m i đã ra đ i, ti n t  đạ ờ ề ệ ượ  c quy ước và ban hành, qu n lý b i nhà nả ở ước. Cũng chính vì th  mà đ ng ti n đã tr  thànhế ồ ề ở  

m t tài s n v i m i con ngộ ả ớ ỗ ười trong xã h i.ộ

“Đ ng ti n li n khúc ru t” ồ ề ề ộ

Cũng chính t  đây, đ ng ti n th  hi n rõ vai trò c a mình mà trừ ồ ề ể ệ ủ ước tiên nó đóng vai m tộ  

“ngườ ầ ớ ối đ y t  t t”, nghĩa là n u chúng ta coi đ ng ti n là phế ồ ề ương ti n, thì ti n b c r tệ ề ạ ấ  

h u ích, là tên đ y t  ph c v  chúng ta trong m i công vi c. Nó s  giúp cho con ngữ ầ ớ ụ ụ ọ ệ ẽ ười và 

xã h i đ t t i nh ng đi u sung sộ ạ ớ ữ ề ướng, h nh phúc … Ti n giúp quy t đ nh đạ ề ế ị ượ ấc r t nhi uề  

vi c – “Có ti n mua tiên cũng đệ ề ược”. Có ti n, con ngề ườ ải c m th y t  tin, và đôi khi đ ngấ ự ồ  

ti n có th  thay đ i c  tính cách c a con ngề ể ổ ả ủ ười và s  đánh giá c a ngự ủ ười khác đ i v i cáố ớ   nhân đó. Ti n giúp đem l i r t nhi u đi u t t đ p:ề ạ ấ ề ề ố ẹ

“Ch ng gì t ẳ ươ ố ằ i t t b ng vàng,

Ch ng gì l ch s  v  vang b ng ti n” ẳ ị ử ẻ ằ ề

Tuy nhiên ti n cũng là m t “ông ch  x u”. Ti n làm cho ta tr  nên tham lam b ng cáchề ộ ủ ấ ề ở ằ   tích tr , thu gom cho riêng mình, l y c a chung b  túi riêng mà không ph c v  hay chia sữ ấ ủ ỏ ụ ụ ẻ  cho ai. Ham ti n là tôn vinh ti n lên làm ch  lòng mình. Ti n s  làm mê ho c lòng ngề ề ủ ề ẽ ặ ườ  i

Ti n có th  bi n con ngề ể ế ườ ởi tr  nên b t hi u, đánh m t nhân cách, gi m đi nhân ph m, cóấ ế ấ ả ẩ   khi tr  thành b t trung và b t nghĩa. ở ấ ấ

“Ti n có th  mua đ ề ể ượ c mái nhà, nh ng không mua đ ư ượ c mái  m ấ

Ti n có th  mua đ ề ể ượ c b ng c p, nh ng không mua đ ằ ấ ư ượ c tri th c” ứ

Lúc đó, đ ng ti n s  mang l i b t h nh cho con ngồ ề ẽ ạ ấ ạ ười và xã h i. Vì đ ng ti n, ngộ ồ ề ười ta 

s n sàng làm t t c , bán r  lẵ ấ ả ẻ ương tri, tán t n lậ ương tâm c a mình. Có l  chúng ta t ngủ ẽ ừ  

ch ng ki n bao c nh thứ ế ả ương tâm, gia đình tan nát, huynh đ  tệ ương tài cũng vì s  tác oaiự   tác quái c a đ ng ti n. ủ ồ ề

“Anh em th m th t là hi n, ậ ậ ề

Vì m t đ ng ti n m t c  anh em” ộ ồ ề ấ ả

Ho c nh  th  Nguy n B nh Khiêm đã than th  trong bài Thói đ i:ặ ư ơ ễ ỉ ở ờ

“Còn b c, còn ti n còn đ  t ạ ề ệ ử

H t c m, h t r ế ơ ế ượ u h t ông tôi” ế

Ti n còn phá ho i lu t l  “Đa kim ngân phá lu t l ”. Đ ng ti n làm ngề ạ ậ ệ ậ ệ ồ ề ười ta thay đ i ýổ  

ki n, thay đ i suy nghĩ, thay đ i tình c m, thay đ i hành đ ng, th m chí thay đ i cế ổ ổ ả ổ ộ ậ ổ ả 

lương tâm c a con ngủ ười trong vi c ra quy t đ nh các lo i văn b n có giá tr  pháp lý:ệ ế ị ạ ả ị  

“Nén b c đâm to c t  gi y”. Và h n th  n a đ ng ti n gây ra bao c nh tang thạ ạ ờ ấ ơ ế ữ ồ ề ả ương: nhà  tan c a nát, đ u r i máu ch y, gi t h i l n nhau:ử ầ ơ ả ế ạ ẫ

“Đ ng l c c a chi n tranh là đ ng ti n”.ộ ự ủ ế ồ ề

(Bion)

V y chúng ta ph i có thái đ  nh  th  nào đ i v i đ ng ti n? T  b n ch t, đ ng ti nậ ả ộ ư ế ố ớ ồ ề ự ả ấ ồ ề   không có gì x u. Đ ng ti n tr  nên x u hay t t là do con ngấ ồ ề ở ấ ố ườ ử ụi s  d ng. N u ta làm chế ủ 

được đ ng ti n, dùng ti n nh  m t phồ ề ề ư ộ ương ti n đ  đáp  ng nhu c u t n t i và phát tri nệ ể ứ ầ ồ ạ ể  

c a mình thì đó là m t đi u t t:ủ ộ ề ố

“Ti n b c là phề ạ ương ti n c a k  thông minh, là m c đích c a k  ngu d t”.ệ ủ ẻ ụ ủ ẻ ố

(O.W. Holmes) 

T t h n n a n u ta b t đ ng ti n ph c v  cho s  công b ng, lòng nhân ái, cho côngố ơ ữ ế ắ ồ ề ụ ụ ự ằ   thi n, công ích, thì đ ng ti n s  là ngệ ồ ề ẽ ườ ầ ớ ối đ y t  t t mách b o cho ta bi t ph i làm gì v iả ế ả ớ  

s  ti n ta có đ  đem l i l i ích cho xã h i, cho cu c s ng c a m i ngố ề ể ạ ợ ộ ộ ố ủ ọ ười xung quanh:

“Hi u bi t giá tr  c a ti n b c và luôn bi t hy sinh ti n b c vì b n ph n ho c vì nhânể ế ị ủ ề ạ ế ề ạ ổ ậ ặ   nghĩa, đó là m t đ c h nh th c s ”.ộ ứ ạ ự ự

(Senancourt)

Chúng ta s  s  d ng đ ng ti n nh  th  nào? Đ ng ti n đòi h i ph i có cách s  d ng đ cẽ ử ụ ồ ề ư ế ồ ề ỏ ả ử ụ ặ   thù, tùy vi c mà tiêu ti n: “Vi c to đ ng lo t n”. Có nhi u v n đ  t  nh , đáng bàn trongệ ề ệ ừ ố ề ấ ề ế ị  

vi c tiêu ti n. Không ph i lúc nào đ ng ti n cũng có vai trò nh  nhau.ệ ề ả ồ ề ư

N u lao đ ng chân chính, con ngế ộ ười ph i đ  m  hôi nả ổ ồ ước m t m i có đắ ớ ược đ ng ti n thìồ ề   không th  tiêu dùng phung phí. Cách s  d ng đ ng ti n t t nh t là ph i bi t ti t ki m:ể ử ụ ồ ề ố ấ ả ế ế ệ  

“Ki m t c thệ ắ ường lúc”

“Đ ng ti n ti t ki m m i là đ ng ti n ki m đồ ề ế ệ ớ ồ ề ế ược”.

(T c ng  Anh)ụ ữ

Tóm l i, đ ng ti n đóng m t vai trò quan tr ng đ i v i con ngạ ồ ề ộ ọ ố ớ ười và xã h i. Nh ng “ti nộ ư ề  

b c ch  là ti n b c” vì đ ng ti n không ph i là t t c , còn có nh ng th  quý giá nh  tìnhạ ỉ ề ạ ồ ề ả ấ ả ữ ứ ư   nghĩa, s c kh e, tri th c, đ o đ c … Chính vì th , h c sinh chúng ta c n ph i nh n rõ giáứ ỏ ứ ạ ứ ế ọ ầ ả ậ  

tr  c a đ ng ti n và cách tiêu ti n sao cho ti n b c là m t tên đ y t  t t, m t phị ủ ồ ề ề ề ạ ộ ầ ớ ố ộ ương ti nệ   đem l i l i ích cho b n thân và nhân lo i.ạ ợ ả ạ

“Có ba ngườ ại b n trung thành: m t ngộ ườ ợ ấi v  t m cám, m t con chó nuôi t  bé và m t sộ ừ ộ ố 

ti n d  tr ”.ề ự ữ

(Benjamin Franklin)

Bài s  4ố

T  xa x a, khi con ngừ ư ườ ắ ầi b t đ u đ t chân lên m t đ t, h  đã nghĩ ra r t nhi u phặ ặ ấ ọ ấ ề ươ  ng

ti n giao ti p, trao đ i Đó có th  là l i nói, ch  vi t hay hình v  Th  nh ng có m t lo iệ ế ổ ể ờ ữ ế ẽ ế ư ộ ạ  

phương ti n trao đ i có cái tên l  lùng nh t: ‘đ ng ti n’. Trong cu c s ng hi n đ i ngàyệ ổ ạ ấ ồ ề ộ ố ệ ạ   nay, đ ng ti n đã và đang kh ng đ nh s c m nh ghê g m c a mình đ i v i cu c s ngồ ề ẳ ị ứ ạ ớ ủ ố ớ ộ ố  

hi n t i. Nh ng li u cái s c m nh  y có hoàn toàn mang l i đi u t t, hay v n t n t iệ ạ ư ệ ứ ạ ấ ạ ề ố ẫ ồ ạ  

nh ng đi u đen t i sau hình  nh đ ng ti n?ữ ề ố ả ồ ề

Đ ng ti n là phồ ề ương ti n mua bán, trao đ i các đ  dùng, v t d ng c n thi t cho cu cệ ổ ồ ậ ụ ầ ế ộ  

s ng hàng ngày. đ ng ti n có th  đố ồ ề ể ượ ử ục s  d ng đ  chu c p m t cu c s ng đ y đ  choể ấ ộ ộ ố ầ ủ  

m i con ngỗ ười. Trong cu c s ng hi n đ i, đ ng ti n còn th  hi n m c đ  khá gi  c aộ ố ệ ạ ồ ề ể ệ ứ ộ ả ủ  

m t cá nhân hay m t gia đình. Nh ng li u nó có mang l i h nh phúc và ni m vui cho m iộ ộ ư ệ ạ ạ ề ỗ   chúng ta?

Có th  coi lo i ti n đ u tiên mà con ngể ạ ề ầ ườ ử ụi s  d ng là ti n xu. Nhi u th  k  trề ề ế ỷ ướ ở c,  nhi u nề ước châu  u và châu Á, con người đã bi t tiêu ti n xu.   Trung Qu c, ngế ề Ở ố ười ta xâu 

nh ng đ ng ti n xu l i b ng dây đ  ti n mang đi mua bán, trao đ i. Lo i ti n s  d ngữ ồ ề ạ ằ ể ệ ổ ạ ề ử ụ  

nhi u sau này là ti n gi y.   Vi t Nam, t  ti n gi y đ u tiên đề ề ấ ở ệ ờ ề ấ ầ ược in  n t  th i nhà Hấ ừ ờ ồ 

t i nay, ti n Vi t Nam đã có nh ng m nh giá c  b n t  1000 đ ng đ n 1 tri u, 1 t  đ ng.ớ ề ệ ữ ệ ơ ả ừ ồ ế ệ ỷ ồ  

Ti n xu v n đề ẫ ược s  d ng nh ng có ph n h n ch  Hi n nay, đ ng ti n còn có thử ụ ư ầ ạ ế ệ ồ ề ể 

tượng tr ng cho s c m nh c a n n kinh t  m i qu c gia. Ngư ứ ạ ủ ề ế ỗ ố ười ta đem giá tr  c a đ ngị ủ ồ  

ti n các nề ước lên sàn giao d ch ch ng khoán. T  đó, có th  nh n xét đị ứ ừ ể ậ ược v  n n kinh tề ề ế  hay t m  nh hầ ả ưởng c a m t qu c gia nào đó đ i v i toàn th  gi i. đ ng ti n còn là m tủ ộ ố ố ớ ế ớ ồ ề ộ  

phương th c hi u qu  đ  qu ng bá n n văn hóa m i qu c gia. Ti n c a úc có in hình chúứ ệ ả ể ả ề ỗ ố ề ủ   chim kiwi đ c tr ng, ti n c a M  in hình t ng th ng Washington, ti n xu Vi t Nam cóặ ư ề ủ ỹ ổ ố ề ệ   hình  nh chùa M t C t   Hà N i,… N u b n dành th i gian quan sát nh ng đ ng ti n,ả ộ ộ ở ộ ế ạ ờ ữ ồ ề   chúng s  nói cho b n bi t nhi u đi u v  qu c gia n i nó đẽ ạ ế ề ề ề ố ơ ược in  n. Đ ng ti n, v iấ ồ ề ớ  

người châu  u, còn th  hi n tình đoàn k t và s c m nh c a c  kh i kinh t  – đó là đ ngể ệ ế ứ ạ ủ ả ố ế ồ   Euro. Đ ng Euro đồ ượ ưc l u hành r ng rãi trong t t c  các nộ ấ ả ước thành viên EU chính là  minh ch ng cho tình h u ngh  c a t t c  các qu c gia này. Hi n nay khi công ngh  thôngứ ữ ị ủ ấ ả ố ệ ệ   tin ngày m t phát tri n, ngộ ể ười ta sáng t o ra cách gi  và b o qu n ti n b c m t cách anạ ữ ả ả ề ạ ộ   toàn: l p tài kho n đi n t , giao d ch b ng th  tín d ng, chi phi u, rút ti n b ng thậ ả ệ ử ị ằ ẻ ụ ế ề ằ ẻ  ATM,… Qu  th c, cu c s ng con ngả ự ộ ố ười càng đi lên thì vai trò c a đ ng ti n l i càngủ ồ ề ạ  

được kh ng đ nh.ẳ ị

Th  nh ng l i có câu "đ ng ti n là con dao hai lế ư ạ ồ ề ưỡi" là vì sao? Đ ng ti n th c ch t khôngồ ề ự ấ  

ph i là đi u x u nh ng nhi u ngả ề ấ ư ề ười đã quan ni m sai l m v  ý nghĩa c a đ ng ti n. Hệ ầ ề ủ ồ ề ọ 

l m tầ ưởng ti n b c là cu c s ng, ti n có th  mua đề ạ ộ ố ề ể ượ ấ ảc t t c : danh v ng, h nh phúc,ọ ạ  

ni m vui,… H  làm m i cách đ  có ti n: t  tr m c p, móc túi, cề ọ ọ ể ề ừ ộ ắ ướp c a, gi t ngủ ế ườ ồ  i r i

đ n c  tham nhũng, r a ti n. Nh ng h  làm nh  v y li u có đế ả ử ề ư ọ ư ậ ệ ược k t qu  t t đ p? Câuế ả ố ẹ  

tr  l i là không. Nh ng ngả ờ ữ ườ ộ ưởi b  tr ng, th  trứ ưởng, nh ng con ngữ ườ ại đ i di n cho nhânệ   dân l i là nh ng con ngạ ữ ườ ễ ếi d  bi n ch t nh t. Nh ng cái tên nh  Mai Văn Dâu, Nguy nấ ấ ữ ư ễ  

Vi t Ti n, Lã Th  Kim Oanh, h n còn đ  l i nhi u  n tệ ế ị ẳ ể ạ ề ấ ượng v i m i ngớ ỗ ười chúng ta. Họ 

có th  vui v  để ẻ ược m t ch c, m t lát vì làm giàu quá nhanh. Song k t qu  là gì, ch  làộ ố ộ ế ả ỉ  

nh ng l i tuyên án t  hình, tù chung thân, nghe th t l nh lùng và tàn nh n. Còn có nh ngữ ờ ử ậ ạ ẫ ữ   con người hy v ng ki m ti n, làm giàu m t cách nhanh chóng. H  đ  c  ti n c a vào vánọ ế ề ộ ọ ổ ả ề ủ   bài đ  đen, vào sàn ch ng khoán c  phi u. H  có th  may m n m t, hai l n nh ng li u cóỏ ứ ổ ế ọ ể ắ ộ ầ ư ệ