Mối quan hệ giữa hiện thực cuộc sống và tác phẩm nghệ thuật, cảm quan của người nghệ sĩ trong Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

Bản chất của cái đẹp trong quan niệm của Nguyễn Minh Châu: Trong tác phẩm nghệ thuật, cả đối tượng biểu hiện, hình thức, ý tưởng đều hướng tới cái đẹp. Vì thế, trong Chiếc thuyền ngoài xa, quá trình khổ công săn tìm cái đẹp của Phùng cũng là quá trình sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ đích thực: luôn muốn tìm đến cái đẹp hoàn thiện, hoàn mỹ, mang tính lý tưởng.

Đ  bài: M i quan h  gi a hi n th c cu c s ng và tác ph m ngh  thu t, c m quanề ố ệ ữ ệ ự ộ ố ẩ ệ ậ ả  

c a ngủ ười ngh  sĩ trong Chi c thuy n ngoài xa c a Nguy n Minh Châu.ệ ế ề ủ ễ

Bài làm

B n ch t c a cái đ p trong quan ni m c a Nguy n Minh Châu: Trong tác ph m nghả ấ ủ ẹ ệ ủ ễ ẩ ệ  thu t, c  đ i tậ ả ố ượng bi u hi n, hình th c, ý tể ệ ứ ưởng đ u hề ướng t i cái đ p. Vì th , trongớ ẹ ế   Chi c thuy n ngoài xa, quá trình kh  công săn tìm cái đ p c a Phùng cũng là quá trìnhế ề ổ ẹ ủ   sáng t o ngh  thu t c a ngạ ệ ậ ủ ười ngh  sĩ đích th c: luôn mu n tìm đ n cái đ p hoàn thi n,ệ ự ố ế ẹ ệ   hoàn m , mang tính lý tỹ ưởng

Cái đ p trong nó đã bao hàm cái thi n: “B n thân cái đ p chính là đ o đ c”. Tác ph mẹ ệ ả ẹ ạ ứ ẩ   ngh  thu t trong quan ni m c a Nguy n Minh Châu là s  đ ng nh t c a hai ph m trù, haiệ ậ ệ ủ ễ ự ồ ấ ủ ạ   giá tr  đó. B c  nh mà Phùng ch p đị ứ ả ụ ược sau nhi u ngày kh  công suy nghĩ, tìm ki m th cề ổ ế ự  

s  ch a đ ng trong nó th  gi i c a cái đ p mà ngự ứ ự ế ớ ủ ẹ ười ngh  sĩ h ng khao khát: s  dung d ,ệ ằ ự ị  

đ n gi n, hài hoà, hàm súc, g i c m xúc và suy tơ ả ợ ả ưởng sâu xa: “Mũi thuy n in m t nét m ề ộ ơ 

h  loè nhoè vào b u s ồ ầ ươ ng mù tr ng nh  s a có pha đôi chút màu h ng h ng do ánh m t ắ ư ữ ồ ồ ặ  

tr i chi u vào. Vài bóng ng ờ ế ườ ớ ẫ i l n l n tr  con ng i im phăng ph c nh  t ẻ ồ ắ ư ượ ng trên chi c ế   mui khum khum, đang h ướ ng m t vào b  T t c  cái khung c nh  y nhìn qua nh ng cái ặ ờ ấ ả ả ấ ữ  

m t l ắ ướ i và t m l ấ ướ ằ i n m gi a hai chi c g ng vó hi n ra d ữ ế ọ ệ ướ i hình thù y h t cánh m t ệ ộ   con d i, toàn b  khung c nh t  đ ơ ộ ả ừ ườ ng nét đ n ánh sáng đ u hài hòa và đ p, m t v  đ p ế ề ẹ ộ ẻ ẹ  

th c đ n gi n và toàn bích khi n đ ng tr ự ơ ả ế ứ ướ c nó tôi tr  nên b i r i, trái tim nh  có cái gì ở ố ố ư   bóp th t vào” ắ

V i b c  nh  y, ngớ ứ ả ấ ười ngh  sĩ đã phát hi n ra m t bình di n c  b n nh t, quan tr ngệ ệ ộ ệ ơ ả ấ ọ  

nh t c a th  gi i: s  g n k t hài hòa c a s  s ng, c a con ngấ ủ ế ớ ự ắ ế ủ ự ố ủ ười, thiên nhiên và cu cộ   sinh t n trên m t con thuy n l ng ph c trồ ộ ề ặ ắ ước bình minh. Toàn b  nh ng hình  nh  y đ uộ ữ ả ấ ề   hàm ch a nh ng ý nghĩa sâu xa, nh ng đi u quan tr ng là, trong tác ph m c a Nguy nứ ữ ư ề ọ ẩ ủ ễ   Minh Châu, sau kho nh kh c tuy t v i c a sáng t o ngh  thu t, dả ắ ệ ờ ủ ạ ệ ậ ường nh  cu c truy tìmư ộ   chân lý, s  th t và cái đ p v n ch a k t thúc. T m  nh  y không ph i là s  l m l n, ngự ậ ẹ ẫ ư ế ấ ả ấ ả ự ầ ẫ ộ 

nh n, d i l a, nh ng cái th  gi i  n ch a sau nó, cái th  gi i mà nó m  ra v n còn làậ ố ừ ư ế ớ ẩ ứ ế ớ ở ẫ  

đi u bí  n, v i c  chính ngề ẩ ớ ả ười ngh  sĩ. Đó là quan ni m ngh  thu t sâu s c và đ c đáoệ ệ ệ ậ ắ ộ  

c a Nguy n Minh Châu. B c  nh đã hoàn t t, nh ng s  th t đ ng sau b c  nh v n làủ ễ ứ ả ấ ư ự ậ ằ ứ ả ẫ  

đi u c n khám phá. Ngề ầ ười ngh  sĩ không ph i là ngệ ả ườ ở ữi s  h u toàn b  s  th c, toàn bộ ự ự ộ  chân lý c a cu c s ng. Anh ph i luôn ki m tìm chân lý, s  th t trong quá trình sáng t o.ủ ộ ố ả ế ự ậ ạ   Kho nh kh c mà ngả ắ ười ngh  sĩ n m b t đệ ắ ắ ược qua b c  nh không ph i là kho nh kh cứ ả ả ả ắ  

d i l a, nh ng s  th t sau kho nh kh c  y là c  m t th  gi i nhân sinh đ y ngh ch lí. Đố ừ ư ự ậ ả ắ ấ ả ộ ế ớ ầ ị ể 

th u hi u đấ ể ược th  gi i  y, ngế ớ ấ ười ngh  sĩ ph i ti p t c khám phá cu c s ng, khám pháệ ả ế ụ ộ ố  

s  th t  n sau cái kho nh kh c mà anh ta đã thâu nh n đự ậ ẩ ả ắ ậ ược đ y b t ng  B i vì cái đ pầ ấ ờ ở ẹ  

đ ng nh t v i đ o đ c, đ ng nh t v i s  th t, không ch p nh n s  thô l u cũng nh  tháiồ ấ ớ ạ ứ ồ ấ ớ ự ậ ấ ậ ự ậ ư  

đ  n a v i, h i h t.ộ ử ờ ờ ợ

Th  gi i nhân sinh đ y ngh ch lí và bi k ch  n ch a sau kho nh kh c đ t kh i c a cái đ pế ớ ầ ị ị ẩ ứ ả ắ ộ ở ủ ẹ   trong b c  nh: C n chú ý r ng, toàn b  cái s  th t đứ ả ầ ằ ộ ự ậ ược ph i bày sau kho nh kh c b mơ ả ắ ấ   máy c a ngủ ười ngh  sĩ không ph i là s  ph  nh n cái đ p mà ngệ ả ự ủ ậ ẹ ười ngh  sĩ đã b t ch tệ ấ ợ   thâu tóm được. B i l , ngay trong phút b m máy  y, cái th  gi i l ng ph c và đ y bí  nở ẽ ấ ấ ế ớ ặ ắ ầ ẩ  

c a con thuy n, nh ng bóng ngủ ề ữ ười, màn sương h ng trong ban mai kia là toàn b  cái th nồ ộ ầ  

c a c nh tủ ả ượng, ch t hi n h u, nh ng ch a đợ ệ ữ ư ư ược khai m  trong cái nhìn c a ngở ủ ười nghệ 

sĩ cũng nh  c a t t c  nh ng ai đ ng trư ủ ấ ả ữ ứ ước b c  nh – tác ph m ngh  thu t hoàn mĩ c aứ ả ẩ ệ ậ ủ   anh. Nh ng gì ngữ ười ngh  sĩ ch ng ki n sau kho nh kh c  y là m t cu c khám phá ti pệ ứ ế ả ắ ấ ộ ộ ế   theo, không h  đ i ngh ch v i b c  nh mà ch  soi t  h n b n ch t c a cái kho nh kh c kìề ố ị ớ ứ ả ỉ ỏ ơ ả ấ ủ ả ắ  

l , đ t kh i mà ngạ ộ ở ười ngh  sĩ đã n m b t đệ ắ ắ ược nh ng ch a k p th u hi u tr n v n. Sư ư ị ấ ể ọ ẹ ự 

th t mà ngậ ười ngh  sĩ đã ch ng ki n là m t s  soi chi u toàn b  “cái đ p tuy t đ nh c aệ ứ ế ộ ự ế ộ ẹ ệ ỉ ủ   ngo i c nh”, là s  gi i mã th  gi i bi u tạ ả ự ả ế ớ ể ượng mà anh v a thu vào trong  ng kính m từ ố ộ   cách xu t th n, đ t ng t, ch a k p th u su t các chi u kích khác nhau c a nó:ấ ẩ ộ ộ ư ị ấ ố ề ủ

Sau kho nh kh c l ng ph c là s  bùng n  c a xung đ t, bi k ch:  ng kính c a Phùng đãả ắ ặ ắ ự ổ ủ ộ ị ố ủ   thu được hình  nh ả “ng ườ ớ ẫ i l n l n tr  con ng i im phăng ph c nh  t ẻ ồ ắ ư ượ ng trên chi c mui ế   khum khum, đang h ướ ng m t vào b ” ặ ờ  Đó là kho nh kh c l ng ph c, d n nén, ch a đ ngả ắ ặ ắ ồ ứ ự  

m t năng lộ ượng ti m tàng c a th  gi i ngh  thu t trong tác ph m. Nh ng gì anh nhìnề ủ ế ớ ệ ậ ẩ ữ  

th y sau đó trên bãi cát là s  bùng n , s  phát l  toàn b  nh ng xung đ t, nh ng năngấ ự ổ ự ộ ộ ữ ộ ữ  

lượng ti m tàng  y: ngề ấ ười đàn ông đ c d ; ngộ ữ ười đàn bà b  hành h , chà đ p; đ a conị ạ ạ ứ   trai nh  ch ng l i cha vì không th  ch p nh n đỏ ố ạ ể ấ ậ ượ ự ạc s  b o hành kh ng khi p  y. S  “imủ ế ấ ự   phăng ph c” đã n  tung. Đó là toàn b  bi k ch c a s  sinh t n trên con thuy n trắ ổ ộ ị ủ ự ồ ề ước bình  minh. Bi k ch  y đị ấ ược ph i bày ngay trên bãi cát, n i con thuy n neo đ u, ngay dơ ơ ề ậ ưới ánh  ban mai màu h ng. Bi k ch  y làm ngồ ị ấ ười ngh  sĩ choáng váng, ph n n  và cũng khi n anhệ ẫ ộ ế   phát hi n thêm m t chi u kích n a c a đ i s ng: th  gi i nhân sinh trên con thuy n nhệ ộ ề ữ ủ ờ ố ế ớ ề ỏ  nhoi trước bi n, trể ước ánh bình minh kia là m t th  gi i d  d n, đau đ n, cu c m u sinhộ ế ớ ữ ằ ớ ộ ư  

và c ng sinh trên con thuy n đ y nh c nh n, cay đ ng là s  xung đ t không ng ng gi aộ ề ầ ọ ằ ắ ự ộ ừ ữ  

ph n nhân tính (gia đình) và thú tính (s  ngầ ự ược đãi, b o hành, chà đ p con ngạ ạ ười)

Sau toàn b  nh ng xung đ t d  d i tộ ữ ộ ữ ộ ưởng nh  không th  dung hoà, không th  ch p nh nư ể ể ấ ậ  

được là b n ch t sâu xa c a đ i s ng: cu c v t l n và gi ng co trên bãi cát, trong m tả ấ ủ ờ ố ộ ậ ộ ằ ắ   Phùng – ngườ ừi v a ch p b c  nh con thuy n trong sụ ứ ả ề ương s m – hi n nhiên là s  l ngớ ể ự ộ   hành, s  ch  ng  c a cái ác, c a b o l c. Cái th  gi i nhân sinh  y tự ế ự ủ ủ ạ ự ế ớ ấ ưởng nh  tư ươ  ng

ph n hoàn toàn v i th  gi i ngh  thu t mà anh v a thâu tóm trong b c  nh nh ng th cả ớ ế ớ ệ ậ ừ ứ ả ư ự  

ch t, hai th  gi i  y không th  tách r i. Toàn b  nh ng gì di n ra trên bãi cát ch  là m tấ ế ớ ấ ể ờ ộ ữ ễ ỉ ộ   chi u khác c a b c  nh, c a nh ng c nh tề ủ ứ ả ủ ữ ả ượng mà người ngh  sĩ v a n m b t đệ ừ ắ ắ ượ  c

Cu c đ i tho i gi a v  chánh án v i ngộ ố ạ ữ ị ớ ười đàn bà, gi a ngữ ười ngh  sĩ v i ngệ ớ ười đàn bà 

l i m  ra m t chiêu kích n a c a hi n th c. C m quan hi n th c sâu s c c a Nguy nạ ở ộ ữ ủ ệ ự ả ệ ự ắ ủ ễ   Minh Châu đã th  hi n r t rõ   nh ng chi ti t này.ể ệ ấ ở ữ ế

S  t ng hòa c a t t c  nh ng chi u kích c a đ i s ng trong th  gi i ngh  thu t: V i hự ổ ủ ấ ả ữ ề ủ ờ ố ế ớ ệ ậ ớ ệ 

th ng hình tố ượng nhi u t ng l p khác nhau, Chi c thuy n ngoài xa đã bi u hi n quanề ầ ớ ế ề ể ệ  

ni m ngh  thu t sâu s c c a Nguy n Minh Châu. Ngệ ệ ậ ắ ủ ễ ười ngh  sĩ là ngệ ười khám phá và 

bi u hi n b n ch t đ i s ng   nh ng chi u kích khác nhau. Th  gi i ngh  thu t là thể ệ ả ấ ờ ố ở ữ ề ế ớ ệ ậ ế 

gi i hàm ch a trong nó các t ng khác nhau c a hi n th c.ớ ứ ầ ủ ệ ự

Cái đ p, ngh  thu t đích th c không bao gi  tách r i cu c s ng c a con ngẹ ệ ậ ự ờ ờ ộ ố ủ ười; ngườ  i ngh  sĩ chân chính ph i c t lên ti ng nói vì con ngệ ả ấ ế ười, đ c bi t là nh ng ki p ngặ ệ ữ ế ười cùng 

kh : Trổ ưởng phòng yêu c u Phùng mang v  m t t m  nh “thu n là tĩnh v t”. Cu i cùng,ầ ề ộ ấ ả ầ ậ ố   anh ta cũng được “b ng lòng” v i t m  nh ch p c nh bình minh vùng bi n th  m ng,ằ ớ ấ ả ụ ả ể ơ ộ  

lãng m n. Nhi u “gia đình sành ngh  thu t” khác cũng treo b c  nh đó   v  trí trang tr ngạ ề ệ ậ ứ ả ở ị ọ   trong nhà h ọ

Nh ng tác gi  c a b c  nh – ngh  sĩ Phùng – thì m i lúc “nhìn lâu” t m  nh toàn là tĩnhư ả ủ ứ ả ệ ỗ ấ ả  

v t đó, bao gi  cũng th y ngậ ờ ấ ười đàn bà hàng chài đang bước ra kh i t m  nh. M  xu tỏ ấ ả ụ ấ  

hi n v i t t c  dáng v  lam lũ, c  c c. B ng nh ng hình  nh đó, Nguy n Minh Châuệ ớ ấ ả ẻ ơ ự ằ ữ ả ễ  

kh i lên nhi u suy ng m v  s  m nh c a ngơ ề ẫ ề ứ ệ ủ ườ ầi c m bút, thiên ch c c a ngh  thu t gi aứ ủ ệ ậ ữ  

cu c đ i b  b n, ng n ngang.ộ ờ ề ộ ổ