Giải thích ý nghĩa lời đề từ Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta

Phê-đê-ri-cô Gar-xi-a Lor-ca là một trong những tài năng sáng chói của nền văn học hiện đại Tây Ban Nha. Ngay từ thuở nhỏ, Lor-ca đã được coi là thần đồng với khiếu thiên bẩm trên nhiều lĩnh vực của nghệ thuật: thơ ca, hội họa, âm nhạc, sân khấu… Không những thế, Lor-ca còn có tinh thần rất lạc quan và anh minh trong việc vừa nồng nhiệt cổ vũ nhân dân đấu tranh với mọi thế lực áp chế, đòi quyền sống chính đáng vừa khởi xướng và thúc đẩy mạnh mẽ những cách tân trong các lĩnh vực nghệ thuật. Sự có mặt của Lor-ca cùng nhiều tài năng khác lúc bấy giờ đã khiến cho đời sống tinh thần của Tây Ban Nha và cả một vùng rộng lớn thuộc khu vực Tây Âu trở nên sống động.

Đ  bài: Gi i thích ý nghĩa l i đ  t  "N u tôi ch t hãy chôn tôi v i cây đàn ghi ta"ề ả ờ ề ừ ế ế ớ

Bài làm Phê­đê­ri­cô Gar­xi­a Lor­ca là m t trong nh ng tài năng sáng chói c a n n văn h c hi nộ ữ ủ ề ọ ệ  

đ i Tây Ban Nha. Ngay t  thu  nh , Lor­ca đã đạ ừ ở ỏ ược coi là th n đ ng v i khi u thiên b mầ ồ ớ ế ẩ   trên nhi u lĩnh v c c a ngh  thu t: th  ca, h i h a, âm nh c, sân kh u… Không nh ngề ự ủ ệ ậ ơ ộ ọ ạ ấ ữ  

th , Lor­ca còn có tinh th n r t l c quan và anh minh trong vi c v a n ng nhi t c  vũế ầ ấ ạ ệ ừ ồ ệ ổ   nhân dân đ u tranh v i m i th  l c áp ch , đòi quy n s ng chính đáng v a kh i xấ ớ ọ ế ự ế ề ố ừ ở ướng và  thúc đ y m nh m  nh ng cách tân trong các lĩnh v c ngh  thu t. S  có m t c a Lor­caẩ ạ ẽ ữ ự ệ ậ ự ặ ủ   cùng nhi u tài năng khác lúc b y gi  đã khi n cho đ i s ng tinh th n c a Tây Ban Nha vàề ấ ờ ế ờ ố ầ ủ  

c  m t vùng r ng l n thu c khu v c Tây Âu tr  nên s ng đ ng. Ho ng s  trả ộ ộ ớ ộ ự ở ố ộ ả ợ ướ ả  c  nh

hưởng xã h i to l n c a Lor­ca, năm 1936, ch  đ  ph n đ ng c c quy n thân phát xít đãộ ớ ủ ế ộ ả ộ ự ề  

b t giam và b n ch t ông. Cái ch t c a Lor­ca đã làm dâng lên m t làn sóng ph n n  h tắ ắ ế ế ủ ộ ẫ ộ ế  

s c m nh m  trên th  gi i đ i v i bè lũ Phrăng­cô. Tên tu i c a Lor­ca t  đó tr  thànhứ ạ ẽ ế ớ ố ớ ổ ủ ừ ở  

m t bi u tộ ể ượng, là ng n c  t p h p các nhà văn hóa Tây Ban Nha và th  gi i chi n đ uọ ờ ậ ợ ế ớ ế ấ  

ch ng ch  nghĩa phát xít, b o v  văn hóa dân t c và văn minh nhân lo i.ố ủ ả ệ ộ ạ

Thanh Th o – m t nhà th  xu t s c có cùng ni m đ ng c m v i lòng ti c thả ộ ơ ấ ắ ề ồ ả ớ ế ương l n laoớ  

đã g i g m h t nh ng tâm t , tình c m c a mình vào th  văn. Tình c m  y sâu s c đ nử ắ ế ữ ư ả ủ ơ ả ấ ắ ế  

n i ông ph i khỗ ả ướ ừc t  nh ng niêm lu t kh t khe c a l i th  truy n th ng đ  vi t theoữ ậ ắ ủ ố ơ ề ố ể ế  

m t ki u hoàn toàn m i, phóng khoáng và t  do.   đó, ông có th  b c b ch h t t t c  n iộ ể ớ ự Ở ể ộ ạ ế ấ ả ỗ  

ni m c a mình m t cách r t t  nhiên mà v n ch a đ y ngh  thu t. V i nhan đ  “Đàn ghiề ủ ộ ấ ự ẫ ứ ầ ệ ậ ớ ề  

ta c a Lorca” và l i đ  t  “khi tôi ch t hãy chôn tôi v i cây đàn” đã  n ch a r t nhi u ýủ ờ ề ừ ế ớ ẩ ứ ấ ề   nghĩa sâu xa

Tây Ban Nha còn được g i là đ t nọ ấ ước Tây Ban C m. B i n i đây không ch  n i ti ngầ ở ơ ỉ ổ ế  

v i nh ng đ u trớ ữ ấ ường bò tót náo n c mà còn khi n m i ngứ ế ọ ười nh  đ n v i nh ng b nớ ế ớ ữ ả  

nh c “li la li la” đ y ngh  thu t c a cây đàn ghi ta. Cây đàn đã tr  thành m t trong nh ngạ ầ ệ ậ ủ ở ộ ữ   hình  nh bi u tr ng cho n n văn hóa c a Tây Ban Nha. Trong khi đó, Lorca là m t ngả ể ư ề ủ ộ ườ  i ngh  sĩ đa tài, yêu đàn, yêu nh c, yêu đ n mãnh li t, si mê. Cái ch t c a ông cũng chính làệ ạ ế ệ ế ủ  

ch t vì ngh  thu t, vì cây đàn. B i th , tên ông r t x ng đáng đế ệ ậ ở ế ấ ứ ược đ t ngang v  v i câyặ ế ớ   đàn ghi ta trong nhan đ  c a bài th  Đ ng th i, Thanh Th o cũng mu n thêm m t l nề ủ ơ ồ ờ ả ố ộ ầ  

n a kh ng đ nh Lorca chính là m t bi u tữ ẳ ị ộ ể ượng sáng ng i c a n n văn hóa ngh  thu tờ ủ ề ệ ậ   không ch  c a riêng Tây Ban Nha, mà c a toàn nhân lo i. B i đâu ph i ch  có Tây Ban Nhaỉ ủ ủ ạ ở ả ỉ  

m i có đàn và bi t yêu đàn. Bi t bao nhiêu con ngớ ế ế ười trên kh p th  gi i có cùng ni mắ ế ớ ề   đam mê v i guitar. Ghi ta là Lorca, và Lorca cũng chính là ghi ta. Tuy hai mà m t, g n bóớ ộ ắ  

m t thi t v i nhau.ậ ế ớ

Cách đ  đ i x ng gi a guitar và Lorca trong nhan đ  bài th  còn là ni m tôn kính sâu s cể ố ứ ữ ề ơ ề ắ  

c a Thanh Th o trong t ng l p h u th  g i t i ngủ ả ầ ớ ậ ế ử ớ ười ngh  sĩ đa tài sĩ đã hi sinh vì nghệ ệ  thu t. Trong l i đ  t , ông cũng r t trân tr ng l i trăn tr i cu i cùng c a Lorca: “khi tôiậ ờ ề ừ ấ ọ ờ ố ố ủ  

ch t hãy chôn tôi v i cây đàn”. Th p thoáng trong đó có m t chút luy n ti c, m t chút xótế ớ ấ ộ ế ế ộ  

xa cùng m t chút đau bu n c a Lorca. Luy n ti c vì t  đây ông không còn độ ồ ủ ế ế ừ ược g y lênả  

nh ng b n nh c “li la li la” cho ngữ ả ạ ườ ời đ i thưởng th c, cho v i đi nh ng n i ni m sâuứ ơ ữ ỗ ề  

th m trong lòng ngẳ ười ngh  sĩ đ y  u t  Xót xa vì ông không th  nào ch ng c  l i đệ ầ ư ư ể ố ự ạ ượ  c

nh ng k  tàn ác đã l p m u gi t ch t mình ch  vì ông có nhi u tài năng, có s   nh hữ ẻ ậ ư ế ế ỉ ề ự ả ưở  ng

l n cho m i ngớ ọ ười. Đau bu n vì t  nay, trên đ t nồ ừ ấ ước Tây Ban C m đã thi u v ng đi m tầ ế ắ ộ   cây đàn c c đ c, c c hay. Và m t câu h i đ t ra cho h u th  r ng: T i sao ngự ộ ự ộ ỏ ặ ậ ế ằ ạ ười tài gi iỏ  

nh  Lorca l i đo n m nh nh  v y? T i sao ông l i ph i ch u m t cái ch t bi th m và đ nư ạ ả ệ ư ậ ạ ạ ả ị ộ ế ả ớ   đau đ n v y? Ngế ậ ười tài thường đi v i ch  “tai” sao? Và ngh  thu t có đúng là nghi t ngãớ ữ ệ ậ ệ  

đ n m c ph i ch p nh n cái ch t bi th m nh  Lorca? K  thù nh n tâm gi t ch t ông r iế ứ ả ấ ậ ế ả ư ẻ ẫ ế ế ồ   đem xác v t xu ng gi ng phi tang. M t cái ch t quá thê lứ ố ế ộ ế ương. Ch  vì ông tài gi i quá, hỉ ỏ ọ 

s  m i ngợ ọ ườ ẽi s  vì m n m  tài năng  y mà m t lòng nghe theo ông, làm ph n v i nh ngế ộ ấ ộ ả ớ ữ  

th  l c cế ự ường quy n ác đ c kia.ề ộ

“Khi tôi ch t hãy chôn tôi v i cây đàn” – l i trăn tr i kh n kho n, đau thế ớ ờ ố ẩ ả ương. S ng v iố ớ   đàn, ch t cũng ch  có m t ni m khát khao là v n đế ỉ ộ ề ẫ ược ôm tr n cây đàn trong tay. Tình yêuọ   ngh  thu t trong Lorca quá l n lao khi n h u th  ngệ ậ ớ ế ậ ế ưỡng m  và kính tr ng vô cùng.ộ ọ  

Ti ng đàn đàn  y đã đ t đ n đ nh cao c a ngh  thu t, nh ng ông mong mu n th  h  sauế ấ ạ ế ỉ ủ ệ ậ ư ố ế ệ  

dù có yêu m n mình đ n m y, cũng hãy c  g ng b t phá đ  đi đ n nh ng đ nh cao m i,ế ế ấ ố ắ ứ ể ế ữ ỉ ớ  

nh ng chân tr i m i, đ ng l y ông làm gi i h n c a ngh  thu t. B i ngh  thu t không cóữ ờ ớ ừ ấ ớ ạ ủ ệ ậ ở ệ ậ  

b t k  m t gi i h n nào, cũng gi ng nh  tài năng c a con ngấ ỳ ộ ớ ạ ố ư ủ ười là vô h n. Đi u quanạ ề  

tr ng là ta có bi t đánh th c tài năng  y hay không. Vì v y, Lorca mong mu n đọ ế ứ ấ ậ ố ược chôn  cây đàn v i mình cũng chính là m t l i nh n nh , l i thúc gi c đ n th  h  sau hãy tìm tòi,ớ ộ ờ ắ ủ ờ ụ ế ế ệ  

h c h i, hãy đ a ngh  thu t lên nh ng đ nh cao m i, gi i h n, hay h n, đ p h n.ọ ỏ ư ệ ậ ữ ỉ ớ ỏ ơ ơ ẹ ơ

Dù mang ý nghĩa gì đi chăng n a, c  cây đàn và Lorca v n mãi là bi u tữ ả ẫ ể ượng sáng ng iờ   cho n n ngh  thu t c a Tây Ban Nha, c a toàn nhân lo i. Ti ng đàn  y “li la li la” duề ệ ậ ủ ủ ạ ế ấ  

dương mãi trong lòng người nghe