Nguyễn Khải là nhà văn mà tài năng và tên tuổi đã được khẳng định trong văn học Việt Nam hiện đại. Tác giả nhạy bén với những vấn đề thời sự xã hội và có khả năng phân tích tâm lí nhân vật sắc sảo. Ở giai đoạn đổi mới của đất nước, ông đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần và số phận cá nhân trong cuộc sống đời thường. Giọng văn Nguyễn Khải đôn hậu, trầm lắng, nhiều chiêm nghiệm về những triết lý nhân sinh. Truyện ngắn Một người Hà Nội sáng tác năm 1990 phát hiện vẻ đẹp trong chiều sâu tâm hồn, tính cách của người Việt Nam qua bao biến động thăng trầm của đất nước; đồng thời thể hiện cảm nhận của tác giả về những nét đáng quý của người Thủ đô, thông qua nhân vật cô Hiền, một người họ hàng xa mà ông trân trọng gọi là hạt bụi vàng của Hà Nội.
Trang 1Đ bài: Trong tác ph m m t ngề ẩ ộ ười Hà N i, vì sao tác gi Nguy n Kh i l i g i nhânộ ả ễ ả ạ ọ
v t bà Hi n là h t b i vàng c a Hà N i? Em hãy vi t bài văn gi i thích đi u đó.ậ ề ạ ụ ủ ộ ế ả ề
Bài làm Nguy n Kh i là nhà văn mà tài năng và tên tu i đã đễ ả ổ ược kh ng đ nh trong văn h c Vi tẳ ị ọ ệ Nam hi n đ i. Tác gi nh y bén v i nh ng v n đ th i s xã h i và có kh năng phânệ ạ ả ạ ớ ữ ấ ề ờ ự ộ ả tích tâm lí nhân v t s c s o. giai đo n đ i m i c a đ t nậ ắ ả Ở ạ ổ ớ ủ ấ ước, ông đ c bi t quan tâmặ ệ
đ n đ i s ng tinh th n và s ph n cá nhân trong cu c s ng đ i thế ờ ố ầ ố ậ ộ ố ờ ường. Gi ng vănọ Nguy n Kh i đôn h u, tr m l ng, nhi u chiêm nghi m v nh ng tri t lý nhân sinh.ễ ả ậ ầ ắ ề ệ ề ữ ế Truy n ng n M t ngệ ắ ộ ười Hà N i sáng tác năm 1990 phát hi n v đ p trong chi u sâu tâmộ ệ ẻ ẹ ề
h n, tính cách c a ngồ ủ ười Vi t Nam qua bao bi n đ ng thăng tr m c a đ t nệ ế ộ ầ ủ ấ ước ; đ ngồ
th i th hi n c m nh n c a tác gi v nh ng nét đáng quý c a ngờ ể ệ ả ậ ủ ả ề ữ ủ ười Th đô, thông quaủ nhân v t cô Hi n, m t ngậ ề ộ ườ ọi h hàng xa mà ông trân tr ng g i là h t b i vàng c a Hàọ ọ ạ ụ ủ
N i.ộ
Tác gi v i vai trò là ngả ớ ười cháu h xa đ ng ra k chuy n v cô Hi n. Sinh ra và l n lênọ ứ ể ệ ề ề ớ trong m t gia đình khá gi , cô Hi n có l i s ng c a t ng l p trung l u Hà N i vào th iộ ả ề ố ố ủ ầ ớ ư ở ộ ờ
kì mi n B c ch a gi i phóng. Chi n th ng Đi n Biên Ph vang d i th gi i đã ch m d tề ắ ư ả ế ắ ệ ủ ộ ế ớ ấ ứ
g n trăm năm đô h c a th c dân Pháp, m ra m t trang s m i cho đ t nầ ộ ủ ự ở ộ ử ớ ấ ước Vi t Nam.ệ Nhân dân mi n B c nô n c, hăng hái b t tay vào s nghi p xây d ng ch nghĩa xã h i vàề ắ ứ ắ ự ệ ự ủ ộ
ti p t c đ u tranh gi i phóng mi n Nam, th ng nh t đ t nế ụ ấ ả ề ố ấ ấ ước. Cu c s ng sau chi n tranhộ ố ế
th t gian nan, thi u th n. Vì th mà cô Hi n ph i tìm cách đ thích nghi d n d n v i chậ ế ố ế ề ả ể ầ ầ ớ ế
đ m i. Cô v n khéo tay nên đã ch n ngh làm hoa gi y và m c a hàng bán t i nhà.ộ ớ ố ọ ề ấ ở ử ạ Theo cô thì cái ngh này không giàu nh ng cũng đ ăn: Hoa làm r t đ p, bán r t đ t,ề ư ủ ấ ẹ ấ ắ
nh ng ch u thu r t nh , ch có m t mình cô làm, các con thì ch y mua v t li u, ho c làmư ị ế ấ ẹ ỉ ộ ạ ậ ệ ặ giúp ph n cu ng lá vào d p T t ta và T t tây…ầ ố ị ế ế
Người cháu t c tác gi khách quan nh n xét là cô khôn h n các bà b n c a cô và cũngứ ả ậ ơ ạ ủ
th c th i h n ch ng. Cô bi t trong ch đ m i, vi c gì làm đứ ờ ơ ồ ế ế ộ ớ ệ ược, vi c gì không làm đệ ượ c nên đã khuyên ch ng không nên mua máy in vì s b quy là thành ph n t s n. Cô Hi nồ ẽ ị ầ ư ả ề
Trang 2đ m đang, tháo vát và r t có ý th c v vai trò c a ngả ấ ứ ề ủ ườ ợi v trong gia đình. Cô b o v iả ớ
người cháu: …Người đàn bà không là n i tộ ướng thì cái gia đình y cũng ch ra sao. Vi cấ ả ệ giáo d c con cái vào n n p đụ ề ế ược cô r t quan tâm : Khi các con còn nh , ng i vào bàn ăn,ấ ỏ ồ
cô thường chú ý s a ch a cách ng i, cách c m bát c m đũa, cách múc canh, c cách nóiử ữ ồ ầ ầ ả chuy n trong b a ăn, Cô v n răn lũ con tôi : “Chúng mày là ngệ ữ ẫ ười Hà N i thì cách điộ
đ ng, nói năng ph i có chu n, không đứ ả ẩ ược s ng tu ti n, buông tu ng”. Có l n, ngố ỳ ệ ồ ầ ườ i cháu tranh lu n v i cô v cách d y d l p tr Chúng tôi là ngậ ớ ề ạ ỗ ớ ẻ ườ ủi c a th i lo n, các cờ ạ ụ
l i b t d y con cái theo th i bình là khó l m. Cô ng i ng n ra m t lúc, r i b o: “Tao chạ ắ ạ ờ ắ ồ ẩ ộ ồ ả ỉ
d y chúng nó bi t t tr ng, bi t x u h , còn sau này mu n ra sao là tùy”. Theo cô thì lòngạ ế ự ọ ế ấ ổ ố
t tr ng là c s c a đ o đ c, nó chi ph i m i suy nghĩ, hành đ ng và làm nên giá tr ,ự ọ ơ ở ủ ạ ứ ố ọ ộ ị danh d c a m i con ngự ủ ỗ ười
S trung th c, lòng t tr ng và b n lĩnh c ng c i c a cô Hi n khi n ngự ự ự ọ ả ứ ỏ ủ ề ế ười cháu c mả
ph c. Khi cu c chi n tranh ch ng Mĩ đ n th i đi m gay go, ác li t, anh con trai l n c aụ ộ ế ố ế ờ ể ệ ớ ủ
cô tình nguy n vào Nam chi n đ u. Ngệ ế ấ ười cháu h i cô : “Cô b ng lòng cho em đi chi nỏ ằ ế
đ u ch ?” Cô tr l i: Tao đau đ n mà b ng lòng, vì tao không mu n nó s ng bám vào sấ ứ ả ờ ớ ằ ố ố ự
hi sinh c a b n bè. Nó dám đi cũng là bi t t tr ng”. Anh Dũng vào chi n trủ ạ ế ự ọ ế ường, ba năm
li n gia đình không nh n đề ậ ược tin t c gì, đ a em k l i làm đ n xin tòng quân. Ngứ ứ ế ạ ơ ườ i cháu l i h i: Cô cũng đ ng ý cho nó đi à? Cô tr l i bu n bã : “Tao không khuy n khích,ạ ỏ ồ ả ờ ồ ế cũng không ngăn c n, ngăn c n t c là b o nó tìm đả ả ứ ả ường s ng đ các b n nó ph i ch t,ố ể ạ ả ế cũng là m t cách gi t ch t nó… Tao cũng mu n độ ế ế ố ượ ốc s ng bình đ ng v i các bà m khác,ẳ ớ ẹ
ho c s ng c ho c ch t c , vui l thì có hay ho gì”.ặ ố ả ặ ế ả ẻ
Đ o lí truy n th ng là n n t ng giúp cô Hi n có th s ng t t, s ng đ p m i th i, trongạ ề ố ề ả ề ể ố ố ố ẹ ở ọ ờ
m i m i quan h gia đình và xã h i. Cô Hi n khôn ngoan mà t tr ng, th c th i mà chuọ ố ệ ộ ề ự ọ ứ ờ đáo, linh ho t là trung th c, đôn h u mà b n lĩnh, đ m đang tr n v n c vi c nạ ự ậ ả ả ọ ẹ ả ệ ướ ẫ c l n
vi c nhà. Tính cách cô Hi n v a có nh ng nét đ c tr ng c a ngệ ề ừ ữ ặ ư ủ ười Hà N i g c, v a cóộ ố ừ
ph m ch t chung c a ngẩ ấ ủ ười Vi t Nam ; gi n d mà l ch lãm, thi t th c mà sang tr ng, c nệ ả ị ị ế ự ọ ầ
m n mà tài hoa, chân th c mà tinh t , sâu s c, Ngày thẫ ự ế ắ ường, cô ăn m c gi n d nh baoặ ả ị ư
ph n khác, nh ng trong b a ti c m ng con trai l n bình yên tr v sau chi n tranh, côụ ữ ư ữ ệ ừ ớ ở ề ế
Trang 3Hi n xu t hi n trề ấ ệ ước khách m i nh di n viên trên sân kh u, lờ ư ễ ấ ược gi t trâm cài hoa h tắ ạ
l p lánh… Trong ni m vui đoàn t c a cô còn có ni m t hào to l n c a m t ngấ ề ụ ủ ề ự ớ ủ ộ ười mẹ
có đ a con x ng đáng v i gia đình, xã h i vì đã làm tròn b n ph n công dân đ i v i đ tứ ứ ớ ộ ổ ậ ố ớ ấ
nước
Đ t nấ ước m c a đở ử ược dăm năm, đ i s ng v t ch t đã sung túc h n h n th i bao c p.ờ ố ậ ấ ơ ẳ ờ ấ Nhi u ngề ười giàu lên nhanh chóng nh thích ng v i c ch th trờ ứ ớ ơ ế ị ường. Cách nghĩ, cách
s ng, cách ng x c a ngố ứ ử ủ ười Hà N i lúc này cũng thay đ i đáng k Sau m t th i gian dàiộ ổ ể ộ ờ chuy n vào Nam sinh s ng, ngể ố ười cháu, t c tác gi ra Hà N i công tác và đ n thăm côứ ả ộ ế
Hi n. Lúc này, cô Hi n đã ngoài b y mề ề ả ươi tu i nh ng v n là ngổ ư ẫ ườ ủi c a hôm nay, m tộ
người Hà N i c a hôm nay, thu n túy Hà N i, không pha tr n. Ng m cô Hi n đang chămộ ủ ầ ộ ộ ắ ề chú lau đánh cái bát bày th y tiên, ngủ ười cháu th y T t qu , Hà N i qu , mu n thêm ítấ ế ả ộ ả ố ở ngày ăn l i m t cái T t Hà N i. Qu là cô Hi n v n c g ng gìn gi nh ng gì là tinh hoaạ ộ ế ộ ả ề ẫ ố ắ ữ ữ trong n p s ng thanh l ch c a ngế ố ị ủ ười Hà N i. Trong suy nghĩ c a cô Hi n, Hà N i th i nàoộ ủ ề ộ ờ cũng đ p, m t v đ p riêng cho m t l a tu i. Hà N i đã th c s tr thành máu th t, thànhẹ ộ ẻ ẹ ộ ứ ổ ộ ự ự ở ị không gian s ng g n bó v i cô su t c cu c đ i.ố ắ ớ ố ả ộ ờ
Tác gi đã b công phu tìm hi u, phân tích chi u sâu đ i s ng tâm h n c a cô Hi n đả ỏ ể ề ờ ố ồ ủ ề ể
r i b t ch t n y ra m t hình nh so sánh vô cùng thú v : cô Hi n là h t b i vàng c a Hàồ ấ ợ ả ộ ả ị ề ạ ụ ủ
N i. Đây là sáng t o ngh thu t ch a đ ng nhi u ý nghĩa. H t b i vàng là hình nh m tộ ạ ệ ậ ứ ự ề ạ ụ ả ộ
s v t nh bé, khiêm nhự ậ ỏ ường mà đ p đ , quý báu. Nh ng nhi u h t b i vàng h p l i sẹ ẽ ư ề ạ ụ ợ ạ ẽ thành ánh vàng chói sáng. Đó là ph m giá, là b n s c truy n th ng c a ngẩ ả ắ ề ố ủ ười Hà N iộ nghìn năm văn hi n.ế
H t b i vàng là n d ngh thu t đ c s c có ý nghĩa khái quát cao, th hi n thái đ trânạ ụ ẩ ụ ệ ậ ặ ắ ể ệ ộ
tr ng và t hào c a tác gi đ i v i nhân v t c a mình. Nguy n Kh i cô đúc toàn b ph mọ ự ủ ả ố ớ ậ ủ ễ ả ộ ẩ
ch t t t đ p c a nhân v t vào m t hình nh giàu ý nghĩa tấ ố ẹ ủ ậ ộ ả ượng tr ng : M t ngư ộ ười nh côư
ph i ch t đi th t ti c, l i m t h t b i vàng c a Hà N i r i xu ng chìm sâu vào l p đ tả ế ậ ế ạ ộ ạ ụ ủ ộ ơ ố ớ ấ
c Nh ng h t b i vàng l p lánh đâu đó m i góc ph Hà N i hay mổ ữ ạ ụ ấ ở ỗ ố ộ ượn gió mà bay lên cho đ t kinh k chói sáng nh ng nh vàng! Nhân v t cô Hi n đã chi m đấ ỳ ữ ả ậ ề ế ược thi n c mệ ả
c a ngủ ườ ọi đ c qua cách k chuy n, miêu t t nhiên, linh ho t và tinh t c a tác gi Đ cể ệ ả ự ạ ế ủ ả ọ
Trang 4tác ph m, chúng ta hi u thêm v tính cách thanh l ch, hào hoa c a con ngẩ ể ề ị ủ ười và l i s ngố ố
Hà N i, t đó càng yêu m n, t hào v Th đô – trái tim c a T qu c Vi t Nam yêu d u.ộ ừ ế ự ề ủ ủ ổ ố ệ ấ