Non sông gấm vóc Việt Nam được tạo nên từ trăm ngàn con sông lớn nhỏ. Từ những dòng sông ở đồng bằng mang đến bao phù sa màu mỡ đến những con sông ở miền núi cao với tiềm năng thủy điện, chúng đều có những vẻ đẹp riêng. Với Nguyễn Tuân – nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp – lại bị cuons hút bởi một con sông đặc biệt: sông Đà. Vẻ đẹp của sông Đà được Nguyễn Tuân xem là “thứ vàng mười của màu sắc núi sông Tây Bắc”.
Trang 1Đ bài: Trong tác ph m Ngề ẩ ười lái đò Sông Đà, nhà văn Nguy n Tuân t coi mình làễ ự
người "đi tìm cái th vàng c a màu s c núi sông Tây B c…". Anh/ch hãy c mứ ủ ắ ắ ị ả
nh n v th vàng c a màu s c núi sông Tây B c qua hình tậ ề ứ ủ ắ ắ ượng con Sông Đà
Bài làm Trong “Trường ca m t đặ ường khát v ng”, Nguy n Khoa Đi m t ng vi t:ọ ễ ề ừ ế
Ôi nh ng dòng sông b t n ữ ắ ướ ừ c t đâu
Mà khi v Đ t N ề ấ ướ c mình thì b t lên câu hát ắ
Ng ườ ế i đ n hát khi chèo đò, kéo thuy n v ề ượ t thác
G i trăm màu trên trăm dáng sông xuôi… ọ
Non sông g m vóc Vi t Nam đấ ệ ượ ạc t o nên t trăm ngàn con sông l n nh T nh ngừ ớ ỏ ừ ữ dòng sông đ ng b ng mang đ n bao phù sa màu m đ n nh ng con sông mi n núi caoở ồ ằ ế ỡ ế ữ ở ề
v i ti m năng th y đi n, chúng đ u có nh ng v đ p riêng. V i Nguy n Tuân – nhà vănớ ề ủ ệ ề ữ ẻ ẹ ớ ễ
su t đ i đi tìm cái đ p – l i b cuons hút b i m t con sông đ c bi t: sông Đà. V đ p c aố ờ ẹ ạ ị ở ộ ặ ệ ẻ ẹ ủ sông Đà được Nguy n Tuân xem là “th vàng mễ ứ ườ ủi c a màu s c núi sông Tây B c”.ắ ắ
Vàng mười không ch đ p mà còn r t có giá tr Và có l vì đó mà nhà văn g i sông Đà làỉ ẹ ấ ị ẽ ọ
“th vàng mứ ười”. Sông Đà đ p, nh ng l i mang m t v đ p r t khác, đ u tiên n m ẹ ư ạ ộ ẻ ẹ ấ ầ ằ ở
hướng ch y c a nó. Ngày t đ u tác ph m, Nguy n Tuân đã trích hai câu th c a Nguy nả ủ ừ ầ ẩ ễ ơ ủ ễ Quang Bích:
Chúng th y giai đông t u ủ ẩ
Đà giang đ c b c l u ộ ắ ư
Trong khi m i dòng sông đ u r ch y nhau v họ ề ủ ả ề ướng đông thì sông Đà ung dung ngượ c
v phề ương b c, ch riêng mình nó ch y v phắ ỉ ả ề ương b c mà thôi. Có l vì v y mà con sôngắ ẽ ậ này có đ n hai nét tính cách riêng bi t: hung b o nh ng cũng r t đ i tr tình.ế ệ ạ ư ấ ỗ ữ
Trang 2Sông Đà trước tiên là dòng sông l m thác nhi u gh nh. Cái hùng vĩ c a nó đắ ề ề ủ ược th hi nể ệ qua nh ng t ng đá ven b đữ ả ờ ược d ng thành vách. Vách cao đ n n i “m t sông chõ y chự ế ỗ ặ ấ ỉ lúc chính ng m i có m t tr i”. Th m chí, nói còn “ch t òng sông nh m t cái y t h u”.ọ ớ ặ ờ ậ ẹ ư ộ ế ầ đây, Nguy n Tuân đã s d ng bi n pháp liên t ng, so sánh r t thành công, tái hi n l i
cho ngườ ọi đ c được đ cao c a vách đá cũng nh s âm u đáng s c a sông Đà. Ti ngộ ủ ư ự ợ ủ ế
g m thét c a con sông nghe cúng th t đáng s su t năm su t tháng c g m ghè gào thét,ầ ủ ậ ợ ố ố ứ ầ
“nghe nh à ti ng đòi n xuýt” v y. Gh nh Hát Loongs nư ế ợ ậ ề ước đ d d i “nổ ữ ộ ước xô đá, đá
xô sóng, sóng xô gió”. Người lái đò qua đây ph i vô cùng c n th n n u không thuy n sả ẩ ậ ế ề ẽ
b l t ng a lên ngay. Tác gi đã s d ng bi n pháp đi p t khi n con sông tr nên d d iị ậ ử ả ử ụ ệ ệ ừ ế ở ữ ộ
h n, d n d p h n. Con sông Đà hung o còn b i nh ng cái hút nơ ồ ậ ơ ạ ở ữ ước ch t ngế ười. Chúng
nh nh ng cái gi ng bê tông th xu ng sông đ chu n b làm móng c u, khi thì “th vàư ữ ế ả ố ể ẩ ị ầ ở kêu nh c a c ng cái b s c”,khi thì “ c c lên nh v a rót d u sôi vào”. Hút nư ử ố ị ặ ặ ặ ư ừ ầ ước v n đãố ghê r n l i đợ ạ ược nhà văn s d ng các t nh “th , kêu, s c, c ăc” càng làm tăng thêm sử ụ ừ ư ở ặ ặ ự
kh ng khi p c a chúng. Trong ph n này, Nguy n Tuân đã ch ng minh s tài hoa uyên bácủ ế ủ ầ ễ ứ ự
c a mình b ng cách s d ng v n ki n th c t nhi u lĩnh v c t đi n nh, âm nh c, h iủ ằ ử ụ ố ế ứ ừ ề ự ừ ệ ả ạ ộ
h a đ n xây d ng đ miêu t s k vĩ, hung b o c a Đà giang. Có th nói, ông là ngọ ế ự ể ả ự ỳ ạ ủ ể ườ i
đ u tiên so sánh nầ ước v i l a: “nó r ng lên nh ti ng m t ngàn con trâu m ng đang l ngớ ử ố ư ế ộ ộ ồ
l n gi a r ng v u r ng tre n a n l a”. Nộ ữ ừ ầ ừ ứ ổ ử ước và l a v n là hai th có s c h y di t l n,ử ố ứ ứ ủ ệ ớ
l i luôn tạ ương kh c nhau, nay dắ ưới ngòi bút tài ba c a Nguy n Tuân mà tr thành hai y uủ ễ ở ế
t h p s c v i nhau đ tái hi n nên cái k vĩ c a thác nố ợ ứ ớ ể ệ ỳ ủ ước. ti ng nế ước nghe “nh là oánư trách, r i l i nh van xin, khi thì khiêu khích, gi ng g n ch nh o.” Tác gi đã nhân cáchồ ạ ư ọ ằ ế ạ ả hóa dòng sông, bi n nó thành m t t o v t trái tính trái n t, lúc nào cũng g m g gào thétế ộ ạ ậ ế ầ ừ
nh ng âm thanh ghê r n.ữ ợ
Cái hùng vĩ c a sông Đà không ch thác nủ ỉ ở ước mà còn nh ng “trùng vi th ch tr n” đ yở ữ ạ ậ ầ
hi m nguy. Tác gi chia đá đây thành ba trùng vi th ch tr n. vòng đ u tiên là “hàng ti nể ả ở ạ ậ ầ ề
v ” v i b n c a t , m t c a sinh, c a sinh n m v phía t ng n dòng sông. Chúng cóệ ớ ố ủ ử ộ ử ử ằ ề ả ạ nhi m v d thuy n vào gi a tuy n r i “đánh khuýp qu t vu h i l i”. Ti p đ n là vòngệ ụ ụ ề ữ ế ồ ậ ồ ạ ế ế
th hai. Vòng này tăng thêm c a t , c a sinh dứ ử ử ử ược b trí v h u ng n v i nh ng boongố ề ữ ạ ớ ữ
ke pháo đài có nhi m v tiêu di t nh ng thuy n vệ ụ ệ ữ ề ượt qua vòng m t. Trùng vi th ba thì ítộ ứ
Trang 3c a h n, c a sinh l i n m chính gi a. Đi h t c a này lòng sông b ng tr nên thanh bình.ử ơ ử ạ ằ ở ữ ế ử ỗ ở Sông Đà hi n lên nh m t loài th y quái đ y m u mô, x o quy t. Nh ng lo i đá thì nhệ ư ộ ủ ầ ư ả ệ ữ ạ ư
nh ng binh sĩ hung t n, tên nào tên n y ng ngữ ợ ấ ỗ ược, nhăn nhúm và hi u chi n. M t l nế ế ộ ầ
n a nhà văn l i th hi n s uyên bác c a mình qua lĩnh v c quân s , th thao, võ thu t đữ ạ ể ệ ự ủ ự ự ể ậ ể miêu t sông Đà. Nguy n Tuân nh m t nhà thám hi m tài ba đang k l i cho chúng taả ễ ư ộ ể ể ạ chuy n th y trình đ y hi m nguy b ng nh ng ngôn t , liên tế ủ ầ ể ằ ữ ừ ưởng vô cùng s ng đ ng. Số ộ ự ghê r n c a Đà giang nghìn đ i nay v n v n quy t đ u v i con ngợ ủ ờ ố ẫ ế ầ ớ ười. Có th nói, quaể
vi c miêu t thác nệ ả ước song Đà, Nguy n Tuân đã làm n i b t lên s c m nh ch ng tễ ổ ậ ứ ạ ế ự ự nhiên c a con ngủ ười. Nh ng suy cho cùng, s d d i c a con sông y l i mang v ti mư ự ữ ộ ủ ấ ạ ề ề năng th y đi n, ti m năng kinh t cho ngủ ệ ề ế ười dân, đ t nấ ước
Đáng s là th nh ng sông Đà cũng là m t dòng sông r t tr tình. Đi qua cái d d i c aợ ế ư ộ ấ ữ ữ ộ ủ thác đá, sông Đà l i tr v là m t dòng sông thanh bình, d u êm. Không còn nh ng trùng viạ ở ề ộ ị ữ
th ch tr n đ y hi m nguy, không còn nh ng hòn đá ng ngạ ậ ầ ể ữ ỗ ược, sông Đà lúc này êm đ mề
v i nh ng chu n chu n, bớ ữ ồ ồ ươm bướm. Nguy n Tuân nhìn sông Đà nh m t c nhân. Doễ ư ộ ố
đó, ông hi u cái “ch t đ m đ m m m” thân quen và cái ch t th m ng m c a c nh s cể ấ ằ ằ ấ ấ ấ ơ ộ ị ủ ả ắ thiên nhiên sông Đà. Ven b là nh ng bãi ngô non, là c gianh, là đàn hờ ữ ỏ ươu thong dong
g m c Sông Đà không ch mang đ n tài nguyên th y đi n mà còn b i đ p phù sa màuặ ỏ ỉ ế ủ ệ ồ ắ
m cho núi r ng Tây B c. Sông Đà, trong m i hoàn c nh l i có m t v đ p riêng. Khi điỡ ừ ắ ỗ ả ạ ộ ẻ ẹ máy bay, có ngườ ẽ ấi s th y đó là “cái dây th ng ngo n nghoèo”, có ngừ ằ ườ ại l i th y conấ sông nh “m t áng tóc tr tình, đ u tóc chân tóc n hi n trong mây tr i Tây B c.” Theoư ộ ữ ầ ẩ ệ ờ ắ cách nói c a tác gi , “đ i v i m i ngủ ả ố ớ ỗ ười, sông Đà l i g i c m theo m t cách khác.” Nạ ơ ả ọ ướ c sông Đà đ i màu đa d ng theo th i gian. Mùa xuân, nổ ạ ờ ước sông xanh màu ng c bích, màuọ xanh quý phái khác h n sông Gâm sông Lô”. Mùa thu nẳ ước sông l i “l l chín đ ”. Vàạ ừ ừ ỏ
đ c bi t, nặ ệ ước sông Đà ch a t ng có màu đen nh Th c dân Pháp “l u láo” g i. Rõ ràng,ư ừ ư ự ế ọ Nguy n Tuân ph i hi u r t rõ v sông Đà m i đ a ra kh ng đ nh nh th Đi u đó v aễ ả ể ấ ề ớ ư ẳ ị ư ế ề ừ làm tôn lên v đ p c a sông Đà, v a th m kín th hi n tình yêu c a tác gi đ i v i dòngẻ ẹ ủ ừ ầ ể ệ ủ ả ố ớ sông đ c bi t này. Sông đà còn là dòng ch y c a l ch s nặ ệ ả ủ ị ử ước Nam ta. B i l , t đ i Lý –ở ẽ ừ ờ
Tr n, Lê s , c nh ven sông đ u l ng l nh t B sông b y lâu nay v n tĩnh l ng hoangầ ơ ả ề ặ ẽ ư ờ ờ ấ ẫ ặ
s gi đây c n đơ ờ ầ ược đ i m i. Giá mà có ti ng còi xe l a mang theo s nh n nh p giàuổ ớ ế ử ự ộ ị
Trang 4sang mi n xuôi lên Tây B c thì t t bi t bao! Nh ng câu văn c a Nguy n Tuân nhở ề ắ ố ế ữ ủ ễ ư
nh ng b n tình ca êm ái,v a s ng d y nh ng v đ p hi n đ i, v a đ a ta tr v v iữ ả ừ ố ậ ữ ẻ ẹ ệ ạ ừ ư ở ề ớ
nh ng mi n ký c xa xăm nay ch còn là vang bóng.ữ ề ứ ỉ
Nhìn sông Đà nh m t c nhân, Nguy n Tuân th hi n cái tình c m tri âm tri k đ i v iư ộ ố ễ ể ệ ả ỷ ố ớ dòng sông k l này. Đ i v i ông, sông Đà không ch là m t t o v t thu n túy mà còn làỳ ạ ố ớ ỉ ọ ạ ậ ầ
m t s n ph m ngh thu t c n độ ả ẩ ệ ậ ầ ược trân tr ng, khám phá. B ng cái nhìn đ c đáo, c mọ ằ ộ ả
nh n tinh t , Nguy n Tuân đã cho chúng ta th y “cái ch t vàng mậ ế ễ ấ ấ ười đã qua th l a” cóử ử
m t không hai c a Tây B c. Sông Đà không đ n thu n là m t dòng sông, nó là m t nhânộ ủ ắ ơ ầ ộ ộ
t làm giàu đ p thêm tố ẹ ương lai đ t nấ ước
Đ c “Ngọ ười lái đò sông Đà”, ta m i th y rõ con ngớ ấ ười su t đ i đi tìm cái đ p c aố ờ ẹ ủ Nguy n Tuân. Không nh ng th , ta càng thêm yêu thiên nhiên đ t nễ ữ ế ấ ước, say mê v i vớ ẻ
đ p ti m tàng c a núi r ng Tây B c thân thẹ ề ủ ừ ắ ương