Để làm nổi bật vẻ đẹp độc đáo của hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến, khi chọn dẫn chứng, người viết cần chú ý: những nét tả người và tả cảnh không tách rời nhau. Nói cảnh là để nói người, cảnh có nhiều nét đối cực chính là cái nền làm nổi bật những nét đối cực vốn có trong tâm hồn và tính cách người lính Tây Tiến. Có thể nhận thấy rõ những đặc điểm nổi bật của người lính Tây Tiến trong bài thơ là can trường, mạnh mẽ và lãng mạn, hào hoa. Tuy nhiên, những đặc điểm (cũng là những phẩm chất) này không tồn tại tách rời nhau. Một chi tiết, một hình ảnh hoàn toàn có thể được khai thác từ những góc độ khác nhau để làm nổi bật những đặc điểm tưởng như đối lập nhau đó. Cần tránh cách phân tích chỉ nhìn ra những đặc điểm xã hội học của đối tượng mà quên mất chủ thể trữ tình. Không có cách nhìn riêng, không có ngôn ngữ thể hiện riêng của Quang Dũng, sự độc đáo mang tính khách quan, vốn có của đối tượng miêu tả sẽ không có cơ hội làm nên sự độc đáo của hình tượng như ta đã thấy trong bài thơ.
Trang 1Đ bài: C m nh n v đ p đ c đáo, m i l c a hình tề ả ậ ẻ ẹ ộ ớ ạ ủ ượng người lính trong bài thơ Tây Ti nế
Bài làm
Đ làm n i b t v đ p đ c đáo c a hình tể ổ ậ ẻ ẹ ộ ủ ượng người lính trong bài th Tây Ti n, khiơ ế
ch n d n ch ng, ngọ ẫ ứ ười vi t c n chú ý: nh ng nét t ngế ầ ữ ả ười và t c nh không tách r iả ả ờ nhau. Nói c nh là đ nói ngả ể ười, c nh có nhi u nét đ i c c chính là cái n n làm n i b tả ề ố ự ề ổ ậ
nh ng nét đ i c c v n có trong tâm h n và tính cách ngữ ố ự ố ồ ười lính Tây Ti n. Có th nh nế ể ậ
th y rõ nh ng đ c đi m n i b t c a ngấ ữ ặ ể ổ ậ ủ ười lính Tây Ti n trong bài th là can trế ơ ường,
m nh m và lãng m n, hào hoa. Tuy nhiên, nh ng đ c đi m (cũng là nh ng ph m ch t)ạ ẽ ạ ữ ặ ể ữ ẩ ấ này không t n t i tách r i nhau. M t chi ti t, m t hình nh hoàn toàn có th đồ ạ ờ ộ ế ộ ả ể ược khai thác t nh ng góc đ khác nhau đ làm n i b t nh ng đ c đi m từ ữ ộ ể ổ ậ ữ ặ ể ưởng nh đ i l p nhauư ố ậ
đó. C n tránh cách phân tích ch nhìn ra nh ng đ c đi m xã h i h c c a đ i tầ ỉ ữ ặ ể ộ ọ ủ ố ượng mà quên m t ch th tr tình. Không có cách nhìn riêng, không có ngôn ng th hi n riêngấ ủ ể ữ ữ ể ệ
c a Quang Dũng, s đ c đáo mang tính khách quan, v n có c a đ i tủ ự ộ ố ủ ố ượng miêu t sả ẽ không có c h i làm nên s đ c đáo c a hình tơ ộ ự ộ ủ ượng nh ta đã th y trong bài th ư ấ ơ
Trong n n th ca cách m ng Vi t Nam có nhi u tác ph m xu t s c ca ng i hình nh đ pề ơ ạ ệ ề ẩ ấ ắ ợ ả ẹ
đ c a “anh b đ i C H ”. Cùng v i nh ng bài th n i ti ng đẽ ủ ộ ộ ụ ồ ớ ữ ơ ổ ế ược sáng tác trong th i kìờ kháng chi n ch ng th c dân Pháp nh Đ ng chí c a Chính H u, Nh c a H ng Nguyên,ế ố ự ư ồ ủ ữ ớ ủ ồ
Cá nước c a T H u, Tây Ti n c a Quang Dũng đã s m t o d ng đủ ố ữ ế ủ ớ ạ ự ược m t b c chânộ ứ dung sinh đ ng v nh ng ngộ ề ữ ười lính “vì nhân dân quên mình”
Hình nh ngả ười lính được kh c ho trong bài th Tây Ti n có hai đ c đi m n i b t: canắ ạ ơ ế ặ ể ổ ậ
trường, m nh m và lãng m n, hào hoa. Hai đ c đi m (hay là hai nét tính cách này) quy nạ ẽ ạ ặ ể ệ
ch t vào nhau không th tách r i. S can trặ ể ờ ự ường được bi u l m t ph n qua tinh th nể ộ ộ ầ ầ lãng m n và ngạ ượ ạc l i, tinh th n lãng m n có m t s m t đã n m ngay trong ph m ch tầ ạ ộ ố ặ ằ ẩ ấ can trường, ngang tàng y. S dung h p đ p đ gi a hai nét đ i c c này ch a h n đã làấ ự ọ ẹ ẽ ữ ố ự ư ẳ
m t hi n tộ ệ ượng ph quát. Trong các bài th đã nêu trên c a Chính H u, H ng Nguyên, Tổ ơ ủ ữ ồ ố
H u, hình nh ngữ ả ười lính thường hi n lên v i v đ p chân ch t, bình d và cái quy t li t,ệ ớ ẻ ẹ ấ ị ế ệ
Trang 2hăng hái c a h cũng có nh ng nét khác. Đi u này cũng d hi u vì ngủ ọ ữ ề ễ ể ười lính được “miêu
t ” trong đó là nh ng ngả ữ ười lính nông dân xu t thân t n i nấ ừ ơ ước m n đ ng chua, n iặ ồ ơ
nh ng làng quê nghèo đ t cày lên s i đá. Trong khi đó, các "nhân v t” c a Quang Dũng l iữ ấ ỏ ậ ủ ạ
có g c gác th thành và nhi u ngố ị ề ười trong s h là h c sinh, trí th c. Hi n nhiên các chàngố ọ ọ ứ ể trai Hà N i thanh l ch, hào hoa này có cách c m th và tr i nghi m riêng đ i v i cu c đ iộ ị ả ụ ả ệ ố ớ ộ ờ kháng chi n. Đây là c s đ u tiên khi n cho hình nh h trong th Quang Dũng có m tế ơ ở ầ ế ả ọ ơ ộ
v đ p riêng, đ c đáo.ẻ ẹ ộ
Đã nói đ n ngế ười lính cách m ng, không th không nói t i tinh th n quá c m s n sàngạ ể ớ ầ ả ẵ
vượt qua m i gian lao c a h Đ th hi n đi u đó, b ng s c m nh c a s h i tọ ủ ọ ể ể ệ ề ằ ứ ạ ủ ự ồ ưởng,
b ng bút pháp miêu t gân gu c và phóng túng, Quang Dũng đã tái hi n r t sinh đ ngằ ả ố ệ ấ ộ trong Tây Ti n m t hoàn c nh đ y th thách. Trên con đế ộ ả ầ ử ường hành quân v mi n tây Tề ề ổ
qu c, các chi n sĩ Tây Ti n đã ph i ch p nh n s thách th c c a nh ng đèo cao, v c sâuố ế ế ả ấ ậ ự ứ ủ ữ ự
c c kì hi m tr D c r i l i d c, g p gh nh, khúc khu u, ch ng nh mu n d n ngự ể ở ố ồ ạ ố ậ ề ỷ ừ ư ố ẫ ười ta lên t i t n đ nh tr i. Có nh ng lúc đoàn quân đi trong sớ ậ ỉ ờ ữ ương núi m t mùng b a vây t phía.ị ủ ứ
Người càng m i m t, núi r ng càng di u võ giỏ ệ ừ ễ ương oai, càng mượn l i thác gào lênờ
nh ng ti ng man d i gi a đ i ngàn. Đó là ch a k s rình r p c a thú d đêm đêm. Điữ ế ạ ữ ạ ư ể ự ậ ủ ữ vào n i lam s n chơ ơ ướng khí, nh ng ngữ ười lính ch a quen phong th ph i đ i di n h ngư ổ ả ố ệ ằ ngày v i hi m ho ghê s c a s t rét, d ch b nh khi n cho tóc không m c n i, da táiớ ể ạ ợ ủ ố ị ệ ế ọ ổ xanh, “đánh tr n t vong ít, s t rét t vong nhi u” (Tr n Lê Văn). Nh n m nh s kh cậ ử ố ử ề ầ ấ ạ ự ắ nghi t c a hoàn c nh chính là m t cách Quang Dũng gián ti p làm n i b t s quy t chíệ ủ ả ộ ế ổ ậ ự ế
c a các chi n sĩ. Các câu th nh : D c lên khúc khu u d c thăm th m / Heo hút c n mâyủ ế ơ ư ố ỷ ố ẳ ồ súng ng i tr i đâu ph i ch đ n thu n t d c. S th t nó đang t ngử ờ ả ỉ ơ ầ ả ố ự ậ ả ườ ượ ối v t d c và âm
đi u trúc tr c ,“kh đ c” c a các câu th nh mu n mô ph ng h i th n ng nh c c aệ ắ ổ ộ ủ ơ ư ố ỏ ơ ở ặ ọ ủ
nh ng ngữ ười lính. T t nhiên, trong bài th cũng có nh ng câu tr c ti p t ngấ ơ ữ ự ế ả ười. Đó là
nh ng câu th nói v m t cách ch t, m t ki u ch t thữ ơ ề ộ ế ộ ể ế ường g p: Anh b n dãi d u khôngặ ạ ầ
bước n a / G c lên súng mũ b quên đ i! Tho t đ c qua, ta ng câu th ch b c l c mữ ụ ỏ ờ ạ ọ ỡ ơ ỉ ộ ộ ả xúc v s m t mát, nh ng ng m nghĩ kĩ, ta hi u ra trong y ch a đ ng nét miêu t về ự ấ ư ẫ ể ấ ứ ự ả ề
m t t th hi sinh. Gian lao không làm các chi n sĩ s n lòng. N u có ch t, h cũng chộ ư ế ế ờ ế ế ọ ỉ
ch u ch t trong t th đi lên, gi a lúc đang làm nhi m v Ngị ế ư ế ữ ệ ụ ười lính đi vào cái ch t nhế ư
Trang 3đi vào m t gi c ng b quên đ i r t thanh th n. H qu là nh ng ngộ ấ ủ ỏ ờ ấ ả ọ ả ữ ười Nh xem tínhẹ
m nh nh màu c cây, h đã th c hi n chí làm trai c a mình m t cách h t s c tr n v n,ệ ư ỏ ọ ự ệ ủ ộ ế ứ ọ ẹ
th m chí mang màu s c lãng m n n a.ậ ắ ạ ữ
Cũng th t l lùng, Th y Ti n nhi u l n nói đ n cái ch t mà khí l c c a bài th v n r tậ ạ ầ ế ề ầ ế ế ự ủ ơ ẫ ấ
m nh m Ph i chăng đi u này có nguyên nhân tinh th n “dám ch t” c a các chi n sĩ?ạ ẽ ả ề ở ầ ế ủ ế Hành quân vào mi n đ t d , h quá bi t nh ng hi m nguy đang ch đón. V i ai đó,ề ấ ữ ọ ế ữ ể ờ ớ
nh ng n m m vi n x n m r i rác biên cữ ấ ồ ễ ứ ằ ả ương có th đ a l i m t ám nh ghê s , nh ngể ư ạ ộ ả ợ ư
v i ngớ ười lính Tây Ti n thì không. Thu ra đi h đã “h n ế ở ọ ẹ ước”: Đường lên thăm th mẳ
m t chia phôi (cũng có nghĩa là Chí nh n ch a v bàntay không Thâm Tâm), b i th , hộ ớ ư ề ở ế ọ
s n sàng ch p nh n hy sinh không đi u ki n, không tính toán. Chi n trẵ ấ ậ ề ệ ế ường đi ch ng ti cẳ ế
đ i xanh là m t tâm ni m cái tâm ni m c a k làm ch đờ ộ ệ ệ ủ ẻ ủ ược mình, t ý th c đự ứ ược sâu
s c hành đ ng c a mình. Can đ m mà ch ng h mù quáng đó là m t ph m ch t r t đ pắ ộ ủ ả ẳ ề ộ ẩ ấ ấ ẹ
c a ngủ ười chi n sĩ Tây Ti n nói riêng và c a ngế ế ủ ười chi n sĩ cách m ng nói chung.ế ạ
Khó mà tách riêng ra đâu là nét can trường và đâu là nét lãng m n, hào hoa trong m t conạ ộ
người th ng nh t. S can trố ấ ự ường đã nhu m v lãng m n c a ngố ẻ ạ ủ ười lính Tây Ti n m tế ộ
ph n do nó đầ ược c m nh n b ng h n th r t m c tài hoa, khoáng đ t, tr trung. R tả ậ ằ ồ ơ ấ ự ạ ẻ ấ nhi u chi ti t miêu t đ c s c trong bài th cùng m t lúc làm phát l hai ph m ch t nóiề ế ả ặ ắ ơ ộ ộ ẩ ấ trên c a các chi n sĩ. Ph i r t giàu dũng khí cũng nh r t giàu “h n th ”, ngủ ế ả ấ ư ấ ồ ơ ười lính Tây
Ti n m i rung đ ng đế ớ ộ ược đ n m c c c đi m v i v đ p nguyên s , hùng vĩ c a núi r ngế ứ ự ể ớ ẻ ẹ ơ ủ ừ
nh th này: Chi u chi u oai linh thác g m thét / Đêm đêm Mư ế ề ề ầ ường H ch c p trêu ngị ọ ườ i
Có nh ng lúc ngữ ười lính Tây Ti n th h n bay lên v i c nh trí tuy t v i th m ng c aế ả ồ ớ ả ệ ờ ơ ộ ủ thiên nhiên. Ta hi u lúc đó h đã ch ng để ọ ế ự ược hoàn c nh kh c nghi t đ thả ắ ệ ể ưởng th cứ
nh ng v đ p hi m th y trong đ i: Ngữ ẻ ẹ ế ấ ờ ười đi Châu M c chi u sộ ề ương y / Có th y h nấ ấ ồ lau n o b n b / Có nh dáng ngẻ ế ờ ớ ười trên đ c m c / Trôi dòng nộ ộ ước lũ hoa đong đ a. Cóư
th nói, trong m i ngể ỗ ười lính Tây Ti n có t n t i m t con ngế ồ ạ ộ ười ngh sĩ. Ch ng h ng uệ ẳ ề ẫ nhiên khi ta th y xu t hi n nhi u l n trong tác ph m các chi ti t nói v “hoa", v “nh c”,ấ ấ ệ ề ầ ẩ ế ề ề ạ
v "th ” nh ng “v t li u” h t s c c n thi t cho vi c tô đ m ph m ch t lãng m n trongề ơ ữ ậ ệ ế ứ ầ ế ệ ậ ẩ ấ ạ tâm h n ngồ ười chi n sĩ. Các anh đã chi n th ng hoàn c nh đ n hai l n khi trong nh ngế ế ắ ả ế ầ ữ
Trang 4ngày gian khó v n t ch c nhi u đêm l a tr i t ng b ng, náo nhi t. Trong nh ng đêm đó,ẫ ổ ứ ề ử ạ ư ừ ệ ữ nét đa tình, hào hoa c a các chàng trai Hà N i càng đủ ộ ược b c l rõ h n bao gi h t. H đãộ ộ ơ ờ ế ọ reo lên sung sướng, ng ngàng trỡ ước s xu t hi n c a m t dáng h ng s n cự ấ ệ ủ ộ ồ ơ ước và nghiêng ng vui h t mình trong ti ng khèn, ti ng nh c d t dìu: Doanh tr i b ng lên h iả ế ế ế ạ ặ ạ ừ ộ
đu c hoa / Kìa em xiêm áo t bao gi /Khèn lên man đi u nàng e p / Nh c v Viên Chănố ự ờ ệ ấ ạ ề xây h n th ồ ơ
m đau, b nh t t đã khi n cho ng i lính Tây Ti n có m t v ngoài th t kì d Đôi l n
h mọ ượn ngay s k d đó đ t o cho mình m t dáng d p oai d r t riêng. Nh ng đi uự ỳ ị ể ạ ộ ấ ữ ấ ư ề đáng nói đây là ch t m ng m , đa c m ch a m t l n b bi n d ng. Nó v n t n t i nhở ấ ộ ơ ả ư ộ ầ ị ế ạ ẫ ồ ạ ư
đ nuôi gi ch t ngể ữ ấ ườ ẹi đ p đ các anh. Dáng ki u th m n i đô thành trong gi c m ngẽ ở ề ơ ơ ấ ộ
c a ngủ ười chi n sĩ không nói v m t tr ng thái tinh th n “ m y u”, mà ngế ề ộ ạ ầ ố ế ượ ạc l i, cho ta
hi u thêm v b n lĩnh s ng c a các anh nh ng ngể ề ả ố ủ ữ ười không ch u đánh m t mình dù g pị ấ ặ
ph i hoàn c nh kh c li t nh th nào.ả ả ố ệ ư ế
Rung đ ng trộ ước v đ p c a hình tẻ ẹ ủ ượng người lính trong bài th Tây Ti n th c ch t làơ ế ự ấ
m t rung đ ng th Dĩ nhiên, anh b đ i Tây Ti n ngoài đ i r t gan d , r t hào hoa,ộ ộ ơ ộ ộ ế ờ ấ ạ ấ
nh ng ph i nh “ngôn ng th ” c a Quang Dũng, hai ph m ch t kia m i n i b t lên vàư ả ờ ữ ơ ủ ẩ ấ ớ ổ ậ gây đượ ấ ược n t ng sâu s c cho ngắ ườ ọi đ c đ n nh th T o d ng m t b c tranh thiênế ư ế ạ ự ộ ứ nhiên v a hùng vĩ, d d i, v a th m ng, tr tình, tác gi đã th c s làm m t phép chi uừ ữ ộ ừ ơ ộ ữ ả ự ự ộ ế
ng nh m ph i m toàn b v đ p tâm h n c a ng i chi n sĩ. Còn khi nhà th s d ng
nh ng cách nói t u táo r t lính nh súng ng i tr i, c p trêu ngữ ế ấ ư ử ờ ọ ười, không m c tóc trongọ
“k vi c” thì ngể ệ ườ ọi đ c b ng nhiên hình dung đỗ ượ ấc r t rõ dáng v ngang tàng, đ y khíẻ ầ phách c a các chàng trai Tây Ti n đang vủ ế ượt lên cườ ợ ới c t v i gian nan. S d ng m t hử ụ ộ ệ
t v ng riêng khi nói v cái ch t v i nh ng t ng không bừ ự ề ế ớ ữ ừ ữ ước n a, b quên đ i, v đ t,ữ ỏ ờ ề ấ tác gi càng giúp ta th u rõ tinh th n trả ấ ầ ượng phu c a ngủ ười lính chi n r t anh hùng, r tế ấ ấ lãng m n khi coi cái ch t “nh t a lông h ng”.ạ ế ẹ ự ồ
Bài th Tây Ti n là n i l u gi nh ng k ni m v m t th i kháng chi n. Đi vào bài th , taơ ế ơ ư ữ ữ ỉ ệ ề ộ ờ ế ơ nghiêng mình trước v đ p can trẻ ẹ ường, m nh m và lãng m n, tài hoa c a các chi n sĩ,ạ ẽ ạ ủ ế
đ ng th i ta cũng nghiêng mình trồ ờ ước th , trơ ước tâm h n l n lao, phong phú c a chínhồ ớ ủ
Trang 5người th Quang Dũng. Đ c gi khó ngăn n i c m giác thèm đơ ộ ả ổ ả ược th y l i m t th i thấ ạ ộ ờ ơ
mà lúc đó người ta làm th nh đã s ng và th c s đã s ng đ p nh m t bài th ơ ư ố ự ự ố ẹ ư ộ ơ