Cảm nhận bài thơ Đất Nước của Nguyễn Đình Thi

Nhắc tới Nguyễn Đình Thi chúng ta nhớ ngay đến một nghệ sĩ đa tài, có đóng góp lớn cho văn học nghệ thuật nước nhà trên nhiều lĩnh vực. Nhìn lại sự nghiệp sáng tác nghệ thuật của ông có thể khái quát rằng, ngợi ca đất nước đẹp giàu, bất khuất, nhân dân cần cù, anh dùng chính là cảm hứng nồng đậm nhất. Hiện lên từ những trang văn, bài thơ, bài hát của Nguyễn Đình Thi là hình tượng một đất nước từ trong gông xiềng áp bức vùng dậy tự giải phóng và rực rỡ trong ánh sáng thời đại mới. Đất nước là một trường hợp tiêu biểu như thế, một trong những đỉnh cao của thơ trữ tình cách mạng Việt Nam.

Đ  bài: C m nh n bài th  Đ t Nề ả ậ ơ ấ ướ ủc c a Nguy n Đình Thiễ

Bài làm

Nh c t i Nguy n Đình Thi chúng ta nh  ngay đ n m t ngh  sĩ đa tài, có đóng góp l n choắ ớ ễ ớ ế ộ ệ ớ   văn h c ngh  thu t nọ ệ ậ ước nhà trên nhi u lĩnh v c. Nhìn l i s  nghi p sáng tác ngh  thu tề ự ạ ự ệ ệ ậ  

c a ông có th  khái quát r ng, ng i ca đ t nủ ể ằ ợ ấ ước đ p giàu, b t khu t, nhân dân c n cù, anhẹ ấ ấ ầ   dùng chính là c m h ng n ng đ m nh t. Hi n lên t  nh ng trang văn, bài th , bài hát c aả ứ ồ ậ ấ ệ ừ ữ ơ ủ   Nguy n Đình Thi là hình tễ ượng m t đ t nộ ấ ướ ừc t  trong gông xi ng áp b c vùng d y tề ứ ậ ự 

gi i phóng và r c r  trong ánh sáng th i đ i m i. Đ t nả ự ỡ ờ ạ ớ ấ ước là m t trộ ường h p tiêu bi uợ ể  

nh  th , m t trong nh ng đ nh cao c a th  tr  tình cách m ng Vi t Nam.ư ế ộ ữ ỉ ủ ơ ữ ạ ệ

Đ t nấ ước có ý nghĩa khá đ c bi t. Nó là s n ph m c a m t quá trình nung n u, m t sángặ ệ ả ẩ ủ ộ ấ ộ   tác mang tính ch t t ng h p. Hãy đ  ý đ n th i gian tác gi  sáng tác bài th : 1948 ­ 1955.ấ ổ ợ ể ế ờ ả ơ   Đây là m t d u hi u l  ch ng t  đi m đ c đáo c a Đ t nộ ấ ệ ạ ứ ỏ ể ộ ủ ấ ước và là căn c  quan tr ng đứ ọ ể 

hi u đúng bài th  Thông thể ơ ường, m t bài th  tr  tình v i dung lộ ơ ữ ớ ượng  y đấ ược sáng tác 

ch  trong m t ngày, m t bu i, th m chí ch  trong dăm ba ti ng đ ng h  (Bên kia sôngỉ ộ ộ ổ ậ ỉ ế ồ ồ  

Đu ng c a Hoàng C m, Tây Ti n c a Quang Dũng là th ). V y t i sao Đ t nố ủ ầ ế ủ ế ậ ạ ấ ước đượ  c hình thành, được kh i bút t  th i kì đ u dân t c bở ừ ờ ầ ộ ước vào cu c trộ ường chinh ch ng th cố ự   dân Pháp mà đ n t n ngày kháng chi n trế ậ ế ường k  th ng l i, hoà bình l p l i m i hoànỳ ắ ợ ậ ạ ớ   thành? Đi u đó ph n ánh ý đ  c a Nguy n Đình Thi nh  ông đã có d p tâm s  Vi t Đ tề ả ồ ủ ễ ư ị ự ế ấ  

nước, nhà th  mu n t o d ng m t tơ ố ạ ự ộ ượng đài T  qu c Vi t Nam trong Cách m ng thángổ ố ệ ạ   Tám, trong chín năm kháng chi n anh hùng ph n nào tế ầ ương x ng v i t m vóc cao đ p c aứ ớ ầ ẹ ủ  

đ t nấ ước ta trong l ch s  V i mong mu n này, d  hi u vì sao nhà th  ph i đ u t  th iị ử ớ ố ễ ể ơ ả ầ ư ờ   gian, c n t p trung tâm trí và đ a vào đây (t t nhiên có s a ch a) m t s  đo n v n   cácầ ậ ư ấ ử ữ ộ ố ạ ố ở   bài th  khác. L  thơ ẽ ường, khi vượt qua m t ch ng độ ặ ường l ch s , nhìn l i đ  t ng k t, đị ử ạ ể ổ ế ể 

t  hào, m i có th  hoàn thi n b c tự ớ ể ệ ứ ượng đài. Đ t nấ ước tr  thành m t sáng tác mang tínhở ộ  

ch t t ng h p, hài hoà gi a c m h ng s  thi hùng tráng v i rung c m tr  tình thi t tha khiấ ổ ợ ữ ả ứ ử ớ ả ữ ế  

ca ng i m t đ t nợ ộ ấ ướ ừc t  trong gông xi ng áp b c, t  trong lam lũ đói nghèo vùng d y tề ứ ừ ậ ự 

gi i phóng, anh dũng chi n đ u b o v  quy n đ c l p t  do thiêng liêng và r c r  trongả ế ấ ả ệ ề ộ ậ ự ự ỡ  

ánh sáng th i đ i m i.ờ ạ ớ

Đ t nấ ước tr  thành hình tở ượng trung tâm trong bài th  N u c n ch n m t t , ch  m t tơ ế ầ ọ ộ ừ ỉ ộ ừ  thôi, nói trúng v  đ p c  b n nh t c a hình tẻ ẹ ơ ả ấ ủ ượng này, h n đó là t  v n đ ng. M t đ tẳ ừ ậ ộ ộ ấ  

nước trường chinh trên d m dài l ch s , m t đ t nặ ị ử ộ ấ ước có truy n th ng b t khu t, b n bề ố ấ ấ ề ỉ  đang ng i lên trong hi n t i đau thờ ệ ạ ương, khói l a và đang v ng bử ữ ước đi t i tớ ương lai tươ  i sáng ­ đó là c m nh n rõ r t nh t khi đ c bài th  này. C  bài th  toát lên s  v n đ ng.ả ậ ệ ấ ọ ơ ả ơ ự ậ ộ  

T ng kh  th  cũng th  hi n s  v n đ ng trên tr c th i gian quá kh  ­ hi n t i ­ từ ổ ơ ể ệ ự ậ ộ ụ ờ ứ ệ ạ ươ  ng lai. Đây là đ t nấ ước có l ch s  dài lâu, đ t nị ử ấ ướ ủc c a nh ng ngữ ười ch a bao gi  khu t:ư ờ ấ

N ướ c chúng ta

N ướ c nh ng ng ữ ườ i ch a bao gi  khu t ư ờ ấ Đêm đêm rì r m trong ti ng đ t ầ ế ấ

Nh ng bu i ngày x a v ng nói v ữ ổ ư ọ ề

Đ t nấ ước c a bao th  h  ch a bao gi  khu t  y đang vủ ế ộ ư ờ ấ ấ ươn mình l n d y trong hi n t iớ ậ ệ ạ   gian kh , đau thổ ương:

T  nh ng năm đau th ừ ữ ươ ng chi n đ u ế ấ

Đã ng i lên nét m t quê h ờ ặ ươ ng

T  g c lúa b  tre h n h u ừ ố ờ ồ ậ

Đã b t lên nh ng ti ng căm h n ậ ữ ế ờ

Chính t  trong hi n t i chi n đ u anh dũng, lao đ ng c n cù  y gừ ệ ạ ế ấ ộ ầ ấ ương m t đ t nặ ấ ướ  c ngày m t ng i sáng. Dộ ờ ường nh  càng v  cu i bài th , c m h ng tư ề ố ơ ả ứ ương lai càng n ngồ  

đ m:ậ

Ngày n ng đ t theo đêm m a gi i ắ ố ư ộ

M i b ỗ ướ c đ ườ ng m i b ỗ ướ c hi sinh

Trán cháy r c nghĩ tr i đ t m i ự ờ ấ ớ Lòng ta bát ngát ánh bình minh.

Trong cu c trộ ường chinh v n d m, đ t nạ ặ ấ ước mình ngày càng v ng bữ ướ ớ ươc t i t ng lai,  trong "v t v  đau thấ ả ương" đ t nấ ước mình càng "tươi th m vô ng n" ­ đó là c m nh n sâuắ ầ ả ậ  

s c c a Nguy n Đình Thi v  s c s ng b n b , mãnh li t c a dân t c Vi t Nam, conắ ủ ễ ề ứ ố ề ỉ ệ ủ ộ ệ  

người Vi t Nam.ệ

M t đ c đi m n a là hình tộ ặ ể ữ ượng đ t nấ ước trong bài th  này mang v  đ p bình d  mà caoơ ẻ ẹ ị  

c  trong ánh sáng th i đ i m i. Hãy chú ý h  th ng hình  nh v  đ t nả ờ ạ ớ ệ ố ả ề ấ ước trong bài th ơ   Xây d ng tự ượng đài ph i có ch t li u. Đ  làm vi c đó, có tác gi  l y ch t li u ch  y uả ấ ệ ể ệ ả ấ ấ ệ ủ ế  

t  l ch s , có tác gi  tìm ch t li u ch  y u t  văn hoá dân gian  Hình từ ị ử ả ấ ệ ủ ế ừ ượng đ t nấ ướ  c

được Nguy n Đình Thi xây d ng b ng nh ng v  đ p c a thiên nhiên xanh tễ ự ằ ữ ẻ ẹ ủ ươi, d t dàoạ  

s c s ng, b ng nh ng hành đ ng chi n đ u anh dũng, lao đ ng c n cù c a nhân dân. Nhàứ ố ằ ữ ộ ế ấ ộ ầ ủ  

th  đã ng m nhìn, c m nh n đ t nơ ắ ả ậ ấ ướ ừc t  ch  đ ng, b ng t m lòng c a "chúng ta" ­ỗ ứ ằ ấ ủ  

nh ng con ngữ ườ ừi v a được cách m ng gi i phóng kh i thân ph n nô l  kh  nh c đangạ ả ỏ ậ ệ ổ ụ  

đ ng lên làm ch  non sông đ t nứ ủ ấ ước minh. B i th , đ t nở ế ấ ước này r t đ i bình d , thânấ ỗ ị  

thương mà cao c , k  vĩ trong ánh sáng th i đ i m i. Đ t nả ỳ ờ ạ ớ ấ ước, đó là mùa thu hương c mố  

m i, núi đ i, r ng tre ph p ph i. Đ t nớ ồ ừ ấ ớ ấ ước, đó là nh ng cánh đ ng th m mát, nh ng ngữ ồ ơ ữ ả 

đường bát ngát, nh ng dòng sông đ  n ng phù sa, g c lúa b  tre h n h u. Đ t nữ ỏ ặ ố ờ ồ ậ ấ ước, đó là 

"Tr i đ y chim và đ t đ y hoa", "Khói nhà máy cu n trong sờ ầ ấ ầ ộ ương núi ­ Kèn g i quân văngọ  

v ng cánh đ ng"  Bình d , thân thẳ ồ ị ương là th  nh ng đ t nế ư ấ ướ ấc  y mang t m vóc m i b iầ ớ ở   đang do nh ng con ngữ ười lão đ ng làm ch  ­ đ t nộ ủ ấ ướ ủc c a th i đ i dân ch  nhân dân:ờ ạ ủ

Ôm đ t n ấ ướ c nh ng ng ữ ườ i áo v i ả

Đã đ ng lên thành nh ng anh hùng ứ ữ

C m h ng v  đ t nả ứ ề ấ ước c a Nguy n Đình Thi g n li n v i ni m t  hào mang tính dânủ ễ ắ ề ớ ề ự  

ch  c a th i đ i m i. "Tr i xanh đây là c a chúng ta ­ Núi r ng đây là c a chúng ta" ­ chủ ủ ờ ạ ớ ờ ủ ừ ủ ỉ 

đ n th  ca sau Cách m ng tháng Tám m i xu t hi n đ i t  "chúng ta" v i t  th   y, t mế ơ ạ ớ ấ ệ ạ ừ ớ ư ế ấ ầ  

vóc  y.ấ

Có th  tìm th y nhi u đo n, nhi u kh  th  đ c s c trong Đ t nể ấ ề ạ ề ổ ơ ặ ắ ấ ước đ  ch ng minh choể ứ   các đ c đi m trên c a hình tặ ể ủ ượng trung tâm trong bài th ơ

L ch s  dài lâu c a đ t nị ử ủ ấ ước, s c s ng b n b  c a bao th  h  ông cha đứ ố ề ỉ ủ ế ệ ược Nguy n Đìnhễ   Thi c m nh n sâu s c:ả ậ ắ

N ướ c chúng ta

N ướ c nh ng ng ữ ườ i ch a bao gi  khu t ư ờ ấ Đêm đêm rì r m trong ti ng đ t ầ ế ấ

Nh ng bu i ngày x a v ng nói v ữ ổ ư ọ ề

V  ngôn t , hình  nh, gi ng đi u, đo n th  này ch ng t  c m xúc thi t tha, l ng đ ngề ừ ả ọ ệ ạ ơ ứ ỏ ả ế ắ ọ  

c a Nguy n Đình Thi. Dù ng n nh ng đo n th  b  c c có t ng l p theo l i di n d ch sauủ ễ ắ ư ạ ơ ố ụ ầ ớ ố ễ ị   khi xướng lên đ i tố ượng đ  nhìn ng m, chiêm nghi m. "Nể ắ ệ ước chúng ta" là nước nh  thư ế  nào? Đây là "Nước nh ng ngữ ười ch a bao gi  khu t". Đi u đó th  hi n   đâu? Hai dòngư ờ ấ ề ể ệ ở  

ti p sau l i là s  di n gi i, ch ng minh c  th ế ạ ự ễ ả ứ ụ ể

Đ t nấ ước là bài th  đơ ược vi t theo th  t  do, câu dài, câu ng n xen k  Rõ ràng, "Nế ể ự ắ ẽ ướ  c chúng ta" là dòng th  ng n nh t trong bài. Nó c t lên l i x ng danh dõng d c, đàng hoàng.ơ ắ ấ ấ ờ ư ạ  

Đã x ng danh thì ph i ng n, ph i c t cao đĩnh đ c. Nó toát lên ni m t  hào v  đ t nư ả ắ ả ấ ạ ề ự ề ấ ướ  c,

v  quy n làm ch  đ t nề ề ủ ấ ướ ấc  y

Nguy n Đình Thi không ph i là ngễ ả ườ ầi đ u tiên, người duy nh t kh ng đ nh s c s ng b nấ ẳ ị ứ ố ề  

b  c a truy n th ng dân t c nh ng ông đã có c m nh n, cách th  hi n c a riêng mình.ỉ ủ ề ố ộ ư ả ậ ể ệ ủ   Nhi u ngề ười thường nói truy n th ng đ t nề ố ấ ước, s c s ng cha ông qua nh ng t m gứ ố ữ ấ ương,  câu chuy n l ch s , qua nh ng danh lam th ng c nh, s  tích núi sông, nghĩa là qua nh ngệ ị ử ữ ắ ả ự ữ   hình  nh mang tính th  giác.   đây, Nguy n Đình Thi l i nói qua hình tả ị Ở ễ ạ ượng âm thanh. 

M t âm thanh g n gũi mà thiêng liêng đ c bi t. C  đêm đêm v ng lên t  lòng đ t ti ngộ ầ ặ ệ ứ ọ ừ ấ ế   nói c a nh ng ngủ ữ ười ch a bao gi  khu t. Hình bóng và tâm linh c a bao th  h  ông chaư ờ ấ ủ ế ệ  

v n còn th c đ ng gi a hôm nay. Ch  rì r m g i lên th  âm thanh không l n nh ngẫ ứ ộ ữ ữ ầ ợ ứ ớ ư   không bao gi  d t. Đã là ti ng trong lòng đ t thì ph i rì r m. Hãy chú ý nh ng t  ng  c aờ ứ ế ấ ả ầ ữ ừ ữ ủ  

đo n th : khu t, rì r m, ngày x a, v ng ­ chúng t o nên m t không khí c  kính, tr mạ ơ ấ ầ ư ọ ạ ộ ổ ầ  

l ng đ c bi t. "Đêm đêm" là hi n t i, "nh ng bu i ngày x a" là quá kh  xa x a. Haiắ ặ ệ ệ ạ ữ ổ ư ứ ư   chi u th i gian tể ờ ưởng ch ng r t xa nhau đừ ấ ược kéo nh p làm m t qua ti ng rì r m  y,ậ ộ ế ầ ấ   trong không khí  y. "Đêm đêm rì r m trong ti ng đ t" ­ t i sao vi t ti ng đ t ch  khôngấ ầ ế ấ ạ ế ế ấ ứ  

ph i lòng đ t? Hình nh    đây có hai th  ti ng. "Rì r m" là ti ng c a con ngả ấ ư ở ứ ế ầ ế ủ ười, c aủ   nhân sinh. "Ti ng đ t" là ti ng c a núi non, c a vũ tr  Ti ng c a ông cha, c a l ch s  đãế ấ ế ủ ủ ụ ế ủ ủ ị ử   hòa trong ti ng c a đ t đai, c a vũ tr  mà v ng mãi muôn đ i.ế ủ ấ ủ ụ ọ ờ

Nh m ca ng i tinh th n b t khu t c a nhân dân ta, s  vùng d y qu t cằ ợ ầ ấ ấ ủ ự ậ ậ ường c a đ tủ ấ  

nước, nh m t  cáo t i ác c a k  thù, Nguy n Đình Thi đã d ng t  gằ ố ộ ủ ẻ ễ ự ả ương m t quê hặ ương, 

đ t nấ ước đau thương trong l a khói chi n tranh. Nhi u ngử ế ề ười cho r ng kh  th  dằ ổ ơ ưới đây  thu c lo i hay nh t c a th  ca kháng chi n ch ng th c dân Pháp:ộ ạ ấ ủ ơ ế ố ự

Ôi nh ng cánh đ ng quê ch y máu ữ ồ ả Dây thép gai đâm nát tr i chi u ờ ề

Nh ng đêm dài hành quân nung n u ữ ấ

B ng b n ch n nh  m t ng ỗ ồ ồ ớ ắ ườ i yêu.

Nh n xét  y có căn c  b i đây là nh ng câu th  v a giàu tính t o hình v a giàu c m xúc.ậ ấ ứ ở ữ ơ ừ ạ ừ ả   Nguy n Đình Thi t ng tâm s  r ng đây là nh ng câu th  đễ ừ ự ằ ữ ơ ược vi t t  k  ni m trong cu cế ừ ỷ ệ ộ  

đ i kháng chi n, t  nh ng bu i chi u cùng b  đ i hành quân qua các vùng quê hoang vu.ờ ế ừ ữ ổ ề ộ ộ  

M t ho  sĩ d a vào hai câu th  này hoàn toàn có th  v  nên m t b c tranh có hình kh i,ộ ạ ự ơ ể ẽ ộ ứ ố  

đường nét, s c màu, có không khí và linh h n. Nh ng cánh đ ng quê tr ng v ng, xác x  vìắ ồ ữ ồ ố ắ ơ  

b  lũ gi c tàn phá. B u tr i chi u trên nh ng cánh đ ng  y càng m  xám,  m đ m. N iị ặ ầ ờ ề ữ ồ ấ ờ ả ạ ố  

gi a m t đ t cánh đ ng v i b u tr i ch  là nh ng hàng dây thép gai c a đ n gi c nh  tuaữ ặ ấ ồ ớ ầ ờ ỉ ữ ủ ồ ặ ư  

t a x a c t. Nhìn v  phía tây, ánh hoàng hôn đ  l ng đang h t ngủ ỉ ắ ề ỏ ự ắ ược m t kho ng lên nénộ ả  

tr i. B c tranh này không có cây c i, c a nhà mà toát lên v  l nh l o, tang thờ ứ ố ử ẻ ạ ẽ ương. Hình 

nh th  l nh, v ng mà th m đ m c m xúc th ng đau, u t h n. Chính t  màu đ  c a

hoàng hôn, t  máu c a bao con ngừ ủ ười đã đ  trên quê hổ ương mà Nguy n Đình Thi liênễ  

tưởng đ n cánh đ ng đang ch y máu. Cũng b i lòng xót xa đau đ n mà nhà th  tế ồ ả ở ớ ơ ưở  ng

nh  dây thép gai đâm nát c  b u tr i đ t nư ả ầ ờ ấ ước. Trong các t  ch y máu, đâm nát có c  cõiừ ả ả   lòng tan nát c a nhà th  Thủ ơ ương đau, u t h n không nén n i khi n l i th  c t lên thànhấ ậ ổ ế ờ ơ ấ  

gi ng đi u c m thán.ọ ệ ả

Nh  th , t  m t hình  nh, m t  n tư ế ừ ộ ả ộ ấ ượng th c, v i hai câu th  này Nguy n Đình Thi đãự ớ ơ ễ  

v  nên m t b c tranh mang ý nghĩa bi u tẽ ộ ứ ể ượng sâu s c cho đ t nắ ấ ước đau thương trong  chi n tranh, b  k  thù giày xéo. "Nói v  t i ác k  thù có th  có nhi u cách nói khác nhau,ế ị ẻ ề ộ ẻ ể ề   tôi không miêu t  c  th  mà t  ch t li u c  th  khái quát lên m t đi u gì sâu xa h n".ả ụ ể ừ ấ ệ ụ ể ộ ề ơ Chính t  trong đau thừ ương chi n đ u, gế ấ ương m t đ t nặ ấ ước ngày càng ng i sáng. Cácờ  

đ ng t  ng i lên, b t lên đã di n t  s  vùng d y qu t cộ ừ ờ ậ ễ ả ự ậ ậ ường c a dân t c:ủ ộ

T  nh ng năm đau th ừ ữ ươ ng chi n đ u ế ấ

Đã ng i lên nét m t quê h ờ ặ ươ ng

T  g c lúa b  tre h n h u ừ ố ờ ồ ậ

Đã b t lên nh ng ti ng căm h n ậ ữ ế ờ

Càng v  cu i bài Đ t nề ố ấ ước, c m h ng l c quan càng n ng đả ứ ạ ồ ượm. Đ ng   hi n t i chi nứ ở ệ ạ ế  

th ng vinh quang nhìn l i con đắ ạ ường l ch s  v a qua c a dân t c, Nguy n Đình Thi t nhị ử ừ ủ ộ ễ ỉ   táo và t  hào kh ng đ nh:ự ẳ ị

Ngày n ng đ t theo đêm m a gi i ắ ố ư ộ

M i b ỗ ướ c đ ườ ng m i b ỗ ướ c hi sinh Trán cháy r c nghĩ tr i đ t m i ự ờ ấ ớ Lòng ta bát ngát ánh bình minh.

B i ý đ  t ng k t l ch s , h  th ng hình  nh trong kh  th  trên k t h p hài hoà m t cở ồ ổ ế ị ử ệ ố ả ổ ơ ế ợ ặ ụ 

th , g i c m v i tính khái quát, bi u tể ợ ả ớ ể ượng (ngày n ng đ t, đêm m a gi i, trán, lòng, tr iắ ố ư ộ ờ  

đ t m i, ánh bình minh). Con đấ ớ ường v a qua c a đ t nừ ủ ấ ước đâu b ng ph ng thênh thang.ằ ẳ   Trên con đường  y, chúng ta v a tr i qua bao khó khăn, th  thách này l i ti p ngay thấ ừ ả ử ạ ế ử  thách khác, m i bỗ ước đường ph i tr  b ng bao giá máu. S c m nh nào đã đ a dân t cả ả ằ ứ ạ ư ộ  

vượt qua con đường gian kh , vinh quang  y và bổ ấ ước ti p t i tế ớ ương lai tươi sáng? Đó  chính là lí trí t nh táo, t  tỉ ư ưởng cách m ng đúng đ n, phạ ắ ương pháp cách m ng khoa h c, làạ ọ   tình c m l c quan ph i ph i. Khi m t cá nhân, m t c ng đ ng k t h p đả ạ ơ ớ ộ ộ ộ ồ ế ợ ược hai m t nàyặ   thì s  mang s c m nh vô đ ch. Kh  th  ch ng t  s  t ng k t l ch s  sâu s c c a Nguy nẽ ứ ạ ị ổ ơ ứ ỏ ự ổ ế ị ử ắ ủ ễ   Đình Thi theo cách m t nhà th  tr  tình.ộ ơ ữ

M i v  đ p c a hình tọ ẻ ẹ ủ ượng đ t nấ ước, nh ng c m h ng chính c a Nguy n Đình Thiữ ả ứ ủ ễ  

được k t tinh khá tr n v n   kh  cu i bài th  Đây là đ nh đi m c a c m h ng s  thi khiế ọ ẹ ở ổ ố ơ ỉ ể ủ ả ứ ử  

ng i ca t m vóc đ t nợ ầ ấ ước, khi d ng t  b c tự ả ứ ượng đài:

Súng n  rung tr i gi n d ổ ờ ậ ữ

Ng ườ i lên nh  n ư ướ ỡ ờ c v  b

N ướ c Vi t Nam t  máu l a ệ ừ ử

Rũ bùn đ ng d y sáng lòa ứ ậ

Kh  th  xây d ng hình  nh theo t ng l p. T  hình  nh nh ng l p ngổ ơ ự ả ầ ớ ừ ả ữ ớ ườ ụ ểi c  th , Nguy nễ   Đình Thi liên tưởng, khái quát thành hình  nh đ t nả ấ ước trong th i đ i m i, nghĩa là khờ ạ ớ ổ 

th  k t h p hài hòa tính t  th c, g i c m v i tính bi u tơ ế ợ ả ự ợ ả ớ ể ượng. Trong m t bài vi t k  vộ ế ể ề 

vi c sáng tác Đ t nệ ấ ước, Nguy n Đình Thi có gi i thích r ng kh  th  k t này đễ ả ằ ổ ơ ế ược hình  thành t  m t hình  nh th c chính m t nhà th  đừ ộ ả ự ắ ơ ược ch ng ki n. Đó là t  trong chi n hàoứ ế ừ ế  

đ y bùn đ t, các chi n sĩ ta dũng mãnh xông lên t n công vào đ n gi c Pháp. Quân ph cầ ấ ế ấ ồ ặ ụ   các anh l m lem nh ng lấ ư ưỡi lê tu t tr n, bóng ngố ầ ườ ấi l p lánh trong l a đ n. Chính t  đây,ử ạ ừ   nhà th  xây d ng m t c nh tơ ự ộ ả ượng th t giàu ch t đi n  nh. Dậ ấ ệ ả ướ ầi b u tr i  m vang ti ngờ ầ ế   súng, d c ngang ch p đ n, nh ng l p ngọ ớ ạ ữ ớ ườ ồ ại    t xông lên v i khí th  không gì ngăn c nớ ế ả  

n i. L p này ngã, nh ng l p sau ti n bổ ớ ữ ớ ế ước, c  ào ào nh  sóng cu n. S  đè nén, áp b c tànứ ư ộ ự ứ  

b o c a k  thù khi n lòng h n căm, gi n d  c a dân ta càng nóng b ng đ  vùng lênạ ủ ẻ ế ờ ậ ữ ủ ỏ ể  

m nh m  Hình  nh này g i ta liên tạ ẽ ả ợ ưởng đ n câu t c ng  “T c nế ụ ữ ứ ước v  b ”.ỡ ờ

T  hình  nh c  th  trên, Nguy n Đình Thi đã khái quát, đúc k t nên hình từ ả ụ ể ễ ế ượng đ t nấ ướ  c

Đó là m t đ t nộ ấ ướ ừc t  trong máu l a đau thử ương c a chi n tranh, t  trong bùn l y c aủ ế ừ ầ ủ   lam lũ, đói nghèo mà vươn mình đ ng d y. Hình tứ ậ ượng đ t nấ ước này khi n ta nh  l i cáiế ớ ạ  

vươn vai k  di u c a chú bé làng Gióng thu  nào. T m vóc đ t nỳ ệ ủ ở ầ ấ ước v t tr  nên kì vĩ lụ ở ạ 

thường. Đúng là trong v t v  đau thấ ả ương đ t nấ ước càng "tươi th m vô ng n" nhắ ầ ư  Nguy n Đình Thi t ng vi t:ễ ừ ế

Anh yêu em nh  yêu đ t n ư ấ ướ c

V t v  đau th ấ ả ươ ng t ươ i th m vô ng n ắ ầ

Ki u liên tể ưởng khái quát này ta s  còn b t g p khá nhi u trong th  ca Vi t Nam v  sau.ẽ ắ ặ ề ơ ệ ề  

Ch ng h n, t  t  th  hi sinh hiên ngang c a anh gi i phóng quân trên đẳ ạ ừ ư ế ủ ả ường băng Tân 

S n Nh t (  cu c T ng ti n công và n i d y xuân M u Thân 1968) nhà th  ­ li t sĩ Lêơ ấ ở ộ ổ ế ổ ậ ậ ơ ệ   Anh Xuân liên tưởng đ n "Dáng đ ng Vi t Nam t c vào th  k ". T  dáng đ ng này, Lêế ứ ệ ạ ế ỉ ừ ứ   Anh Xuân c m nh n "T  qu c bay lên bát ngát mùa xuân" (Dáng đ ng Vi t Nam). Hay ả ậ ổ ố ứ ệ ở 

Vi t Nam, máu và hoa, trong không khí hào hùng c a th i đ i dân t c đánh đ  qu c Mệ ủ ờ ạ ộ ế ố ỹ 

và chi n th ng, T  H u ca ng i: "Ôi Vi t Nam ! T  trong bi n máu ­ Ngế ắ ố ữ ợ ệ ừ ể ườ ươi v n lên, 

nh  m t thiên th n !".ư ộ ầ

Kh  th  c a Nguy n Đình Thi còn hay   th  sáu ch ,   nh p đi u v a nh p nhàng v aổ ơ ủ ễ ở ể ữ ở ị ệ ừ ị ừ   ngày m t đ y t i, dâng cao (nh t là   dòng th  hai và dòng cu i). Nh p đi u  y cũngộ ẩ ớ ấ ở ứ ố ị ệ ấ  

tương  ng v i s  vứ ớ ự ươn lên m nh m , v i t m vóc kì vĩ c a hình tạ ẽ ớ ầ ủ ượng đ t nấ ước. Đ nhỉ  

đi m c a nh p th  chính   ch  "sáng loà" cu i cùng. T  đây, hi n lên hình tể ủ ị ơ ở ữ ố ừ ệ ượng đ tấ  

nước Vi t Nam r c r , chói ng i trong ánh hào quang chi n th ng.ệ ự ỡ ờ ế ắ