Tuyên ngôn độc lập là một tác phẩm hàm chứa nhiều giá trị. Nhìn từ nhiều góc độ khác nhau, giá trị nào của tác phẩm này cũng thật sâu sắc. Về mặt thể loại văn học, Tuyên Ngôn Độc Lập là một áng văn chính luận hào hùng, mẫu mực, đáng lưu truyền muôn thuở. Một trong những nét nổi bật của bản Tuyên Ngôn Độc Lập là sự lập luận sắc sảo, chặt chẽ tạo nên một sức thuyết phục rất lớn. Xuất phát từ quan điểm sáng tác và đặc trưng thể loại của tác phẩm này, chúng ta sẽ thấy được cội nguồn của sức thuyết phục ấy.
Trang 1Đ bài: Bình lu n v s c thuy t ph c c a b n Tuyên Ngôn Đ c L p c a H Chí ề ậ ề ứ ế ụ ủ ả ộ ậ ủ ồ
Minh
Bài làm Tuyên ngôn đ c l p là m t tác ph m hàm ch a nhi u giá tr Nhìn t nhi u góc đ khácộ ậ ộ ẩ ứ ề ị ừ ề ộ nhau, giá tr nào c a tác ph m này cũng th t sâu s c.ị ủ ẩ ậ ắ
V m t th lo i văn h c, Tuyên Ngôn Đ c L p là m t áng văn chính lu n hào hùng, m uề ặ ể ạ ọ ộ ậ ộ ậ ẫ
m c, đáng l u truy n muôn thu M t trong nh ng nét n i b t c a b n Tuyên Ngôn Đ cự ư ề ở ộ ữ ổ ậ ủ ả ộ
L p là s l p lu n s c s o, ch t ch t o nên m t s c thuy t ph c r t l n. Xu t phát tậ ự ậ ậ ắ ả ặ ẽ ạ ộ ứ ế ụ ấ ớ ấ ừ quan đi m sáng tác và đ c tr ng th lo i c a tác ph m này, chúng ta s th y để ặ ư ể ạ ủ ẩ ẽ ấ ược c iộ ngu n c a s c thuy t ph c y.ồ ủ ứ ế ụ ấ
Nh m i ngư ọ ườ ềi đ u bi t, Tuyên Ngôn Đ c L p là m t tác ph m chính lu n. Văn chínhế ộ ậ ộ ẩ ậ
lu n thuy t ph c ngậ ế ụ ười ta b ng nh ng lý l , n u đánh đ ch thì cũng đánh đ ch b ngằ ữ ẽ ế ị ị ằ
nh ng lý l S c m nh c a nó là nh ng lý l đanh thép, nh ng l p lu n ch t ch ,ữ ẽ ứ ạ ủ ở ữ ẽ ữ ậ ậ ặ ẽ
nh ng b ng ch ng không ai ch i cãi đữ ằ ứ ố ược. Văn chính lu n n u có dùng đ n hình nh, cóậ ế ế ả
g i đ n tình c m thì ch ng qua cũng ch đ ph giúp thêm cho s thuy t ph c b ng lý lợ ế ả ẳ ỉ ể ụ ự ế ụ ằ ẽ
mà thôi. Chúng ta s nói đ n cái hay, cái tài c a Tuyên Ngôn Đ c L p theo quan ni m đó.ẽ ế ủ ộ ậ ệ
B n Tuyên Ngôn Đ c L p vi t cho ai? Câu h i đ t ra có v nh th a. B i vì l i gi i đápả ộ ậ ế ỏ ặ ẻ ư ừ ờ ờ ả
đã có s n trong văn b n:ẵ ả
"H i đ ng bào c nỡ ồ ả ước! ”Chúng tôi ( ) tr nh tr ng tuyên b v i th gi i r ng". Nhị ọ ố ớ ế ớ ằ ư
v y là Bác vi t cho đ ng bào c nậ ế ồ ả ước và nhân dân th gi i ch còn ch ai n a. Còn vi tế ớ ứ ờ ữ ế
đ làm gì, thì vi t đ Tuyên ngôn đ c l p ch còn có m c đích nào khác?ể ế ể ộ ậ ứ ụ
Th c ra v n đ không h n ch có th N u ch vi t cho đ ng bào và th gi i chung chungự ấ ề ẳ ỉ ế ế ỉ ế ồ ế ớ thì ch c Ngắ ười không ph i dùng đ n l m lý l nh v y. Và ch a h n đã c n ph i mả ế ắ ẽ ư ậ ư ẳ ầ ả ở
đ u b ng nh ng câu trích trong hai b n Tuyên ngôn đ c l p và Tuyên Ngôn nhân quy nầ ằ ữ ả ộ ậ ề
và dân quy n c a M và Pháp t th k XVIII. V y đ i tề ủ ỹ ừ ế ỷ ậ ố ượng và m c đích c a văn ki nụ ủ ệ
l ch s này ph i đị ử ả ược tìm hi u c n k h n n a. C n th y r ng khi Bác H đ c b nể ặ ẽ ơ ữ ầ ấ ằ ồ ọ ả
Trang 2Tuyên Ngôn thì mi n Nam, th c dân Pháp n p sau quân đ i Anh (thay m t quân Đ ngở ề ự ấ ộ ặ ồ minh vào gi i giáp quân đ i Nh t) đang ti n vào Đông Dả ộ ậ ế ương, còn phía B c thì b nở ắ ọ Tàu Tưởng, tay sai c a đ qu c M , đã tr c s n biên gi i Ngủ ế ố ỹ ự ẵ ở ớ ười vi t b n Tuyên Ngônế ả cũng th a hi u r ng "mâu thu n gi a Anh M Pháp và Liên Xô có th làm cho Anh,ừ ể ằ ẫ ữ ỹ ể
M nhân nhỹ ượng l i Phen và đ cho Pháp tr l i Đông Dờ ể ở ạ ương" (Nh n đ nh c a H i nghậ ị ủ ộ ị toàn qu c c a Đ ng h p ngày 1581945 Ban Nghiên c u l ch s Đ ng. 1970) Và b nố ủ ả ọ ứ ị ử ả ọ
th c dân này, đ chu n b cho cu c xâm lự ể ẩ ị ộ ược th hai c a mình đã tung ra trong d lu nứ ủ ư ậ
qu c t nh ng lí l "hùng h n" c a b n ăn cố ế ữ ẽ ồ ủ ọ ướp. Đông Dương v n là thu c đ a c a Pháp.ố ộ ị ủ Pháp có công khai hoá đ t nấ ước này, nay tr l i là l đở ạ ẽ ương nhiên, khi phát xít Nh t đã bậ ị
Đ ng minh đánh b i. Nh v y là b n Tuyên Ngôn không ch đ c trồ ạ ư ậ ả ỉ ọ ước đ ng bào và m tồ ộ
th gi i tr u tế ớ ừ ượng, cũng không ph i chi đ tuyên b đ c l p m t cách đ n gi n. Đ iả ể ố ộ ậ ộ ơ ả ố
tượng th gi i dây trế ớ ở ước h t là b n đ qu c M , Anh, Pháp. Và s kh ng đ nh quy nế ọ ế ố ỹ ự ẳ ị ề
đ c l p t do c a dân t c đây đ ng th i là m t cu c tranh lu n nh m bác b lý l c aộ ậ ự ủ ộ ở ồ ờ ộ ộ ậ ằ ỏ ẽ ủ
b n xâm lọ ược trước d lu n th gi i. Trong tranh lu n, đ bác b lu n đi u c a m t đ iư ậ ế ớ ậ ể ỏ ậ ệ ủ ộ ố
th nào đ y, không gì thú v và đích đáng h n là dùng chính lí l c a đ i th y. Ngủ ấ ị ơ ẽ ủ ố ủ ấ ười ta
g i th là "l y g y ông đ p l ng ông".ọ ế ấ ậ ậ ư
H Chí Minh đã kh ng đ nh quy n đ c l p, t do c a dân t c ta b ng chính l i l c a tồ ẳ ị ề ộ ậ ự ủ ộ ằ ờ ẽ ủ ổ tiên người M , ngỹ ười Pháp đã ghi trong hai b n Tuyên Ngôn Đ c L p và Tuyên Ngônả ộ ậ Nhân quy n và Dân quy n t ng làm v vang cho truy n th ng t tề ề ừ ẻ ề ố ư ưởng và văn hoá c aủ
nh ng dân t c y. Cách nói, cách vi t nh th là v a khéo léo, v a kiên quy t Khéo léo vìữ ộ ấ ế ư ế ừ ừ ế
nó t ra r t trân tr ng nh ng danh ngôn b t h c a ngỏ ấ ọ ữ ấ ủ ủ ười Pháp, người M Kiên quy t vìỹ ế
nh c nh h đ ng có ph n b i t tiên mình, đ ng có làm v y bùn lên lá c nhân đ o c aắ ở ọ ừ ả ộ ổ ừ ấ ờ ạ ủ
nh ng cu c cách m ng vĩ đ i c a nữ ộ ạ ạ ủ ước Pháp, nước M , n u nh t đ nh ti n quân xâmỹ ế ấ ị ế
lược Vi t Nam.ệ
Ngoài ra m đ u b n Tuyên Ngôn Đ c L p c a Vi t Nam mà nh c đ n hai b n tuyênở ầ ả ộ ậ ủ ệ ắ ế ả ngôn n i ti ng trong l ch s nhân lo i c a hai nổ ế ị ử ạ ủ ướ ớc l n nh th , thì cũng có nghĩa là đ tư ế ặ
ba cu c cách m ng ngang b ng nhau, ba n n đ c l p ngang b ng nhau, ba b n Tuyênộ ạ ằ ề ộ ậ ằ ả Ngôn ngang b ng nhau. M t cách kín đáo h n, b n Tuyên Ngôn c a H Chí Minh dằ ộ ơ ả ủ ồ ườ ng
Trang 3nh mu n g i l i ni m t hào c a tác gi bài Bình Ngô đ i cáo ngày x a, khi m đ u tácư ố ợ ạ ề ự ủ ả ạ ư ở ầ
ph m b ng hai v cân x ng nh đ đ t ngang hàng tri u Đinh, Lê, Lý, Tr n c a Namẩ ằ ế ứ ư ể ặ ề ầ ủ
qu c v i Hán, Đố ớ ường, T ng, Nguyên c a B c qu c.ố ủ ắ ố
Mà đăng đ i cân x ng cũng là ph i, vì cu c Cách m ng tháng Tám 1945 th c ra đã gi iố ứ ả ộ ạ ự ả quy t đúng nh ng nhi m v c a hai cu c cách m ng c a M (1776) và c a Pháp (1789).ế ữ ệ ụ ủ ộ ạ ủ ỹ ủ
B n Tuyên Ngôn đã nêu rõ: "Dân ta đã đánh đ các xi ng xích th c dân g n m t trăm nămả ổ ề ự ầ ộ nay đã gây d ng nên nự ước Vi t Nam đ c l p". Đó cũng là yêu c u đ t ra cho cu c cáchệ ộ ậ ầ ặ ộ
m ng c a nạ ủ ước M : đ u tranh gi i phóng các dân t c thu c đ a B c M ra kh i ách th cỹ ấ ả ộ ộ ị ắ ỹ ỏ ự dân Anh. B n Tuyên Ngôn cũng vi t: "Dân ta l i đánh đ ch đ quân ch m y mả ế ạ ổ ế ộ ủ ấ ươi thế
k mà l p nên ch đ dân ch c ng hoà". Đ y cũng là tinh th n c b n c a cu c cáchỷ ậ ế ộ ủ ộ ấ ầ ơ ả ủ ộ
m ng nhân quy n và dân quy n c a Pháp th k XVIIIạ ề ề ủ ế ỷ
Nh ng đ đ i tho i v i b n đ qu c xâm lư ể ố ạ ớ ọ ế ố ược lúc b y gi , v n đ hàng đ u là v n đấ ờ ấ ề ẩ ấ ề
đ c l p dân t c. Đi u đó gi i thích vì sao b n Tuyên Ngôn Đ c L p đã m đ u nh th :ộ ậ ộ ề ả ả ộ ậ ở ầ ư ế
"T t c m i ngấ ả ọ ười sinh ra có quy n bình đ ng. T o hóa cho h nh ng quy n không ai cóề ẳ ạ ọ ữ ề
th xâm ph m để ạ ược. Trong nh ng quy n y có quy n đữ ề ấ ề ượ ốc s ng, quy n t do và quy nề ự ề
m u c u h nh phúc. L i b t h y trong b n Tuyên Ngôn Đ c L p năm 1776 c a nư ầ ạ ờ ấ ủ ấ ả ộ ậ ủ ướ c
M Suy r ng ra, câu y có nghĩa là: T t c các dân t c trên th gi i, sinh ra đ u bìnhỹ ộ ấ ấ ả ộ ế ớ ề
đ ng, dân t c nào cũng có quy n s ng, quy n sung sẳ ộ ề ố ề ướng và quy n t do".ề ự
Ý ki n "suy r ng ra” y qu là m t đóng góp đ y ý nghĩa c H Chí Minh đ i v i phongế ộ ấ ả ộ ầ ử ồ ố ớ trào gi i phóng dân t c trên th gi i. M t nhà văn hoá nả ộ ế ớ ộ ước ngoài đã vi t: "C ng hi n n iế ố ế ổ
ti ng c a c H Chí Minh là ch Ngế ủ ụ ồ ở ỗ ười đã phát tri n quy n l i c a con ngể ề ợ ủ ười thành quy n l i c a dân t c. Nh v y t t c m i dân t c đ u có quy n t quy t đ nh l y v nề ợ ủ ộ ư ậ ấ ả ọ ộ ề ề ự ế ị ấ ậ
m nh c a mình. (H Chí Minh trong lòng nhân dân th gi i NXB S th t. HN. 1979).ệ ủ ồ ế ớ ự ậ
V y thì có th xem cái lu n đi m "suy r ng ra" kia là phát súng l nh kh i đ u cho bão tápậ ể ậ ể ộ ệ ở ầ cách m ng các thu c đ a s làm s p đ ch nghĩa th c dân trên kh p th gi i vào n aạ ở ộ ị ẽ ụ ổ ủ ự ắ ế ớ ử sau th k XX?ế ỷ
Nh ng k thù tr c ti p và nguy hi m nh t đe d a n n đ c l p c a dân t c khi bàn Tuyênữ ẻ ự ế ể ấ ọ ề ộ ậ ủ ộ
Trang 4Ngôn ra đ i là b n xâm lờ ọ ược Pháp. Đ y lùi nguy c y ph i là cu c chi n đ u vũ trangẩ ơ ấ ả ộ ế ấ lâu dài c a toàn dân Nh ng cu c chi n đ u y r t c n đ n s đ ng tình và ng h c aủ ư ộ ế ấ ấ ấ ầ ế ự ồ ủ ộ ủ nhân lo i ti n b Mu n v y ph i xác l p c s pháp lý c a cu c kháng chi n, ph i nêuạ ế ộ ố ậ ả ậ ơ ở ủ ộ ế ả cao chính nghĩa c a ta và đ p tan lu n đi u x o trá c a b n th c dân mu n "h p phápủ ậ ậ ệ ả ủ ọ ự ố ợ hóa" cu c xâm lộ ược c a chúng trủ ước d lu n qu c t B n Tuyên Ngôn đã gi i quy tư ậ ố ế ả ả ế
được yêu c u y b ng m t h th ng l p lu n h t s c ch t ch và danh thépầ ấ ằ ộ ệ ố ậ ậ ế ứ ặ ẽ
Th c dân Pháp mu n khoe khoang công lao khai hoá c a chúng đ i v i Đông Dự ố ủ ố ớ ương ?ư Thì b n Tuyên Ngôn đã v ch tr n nh ng hành đ ng trái h n v i nhân đ o và chính nghĩaả ạ ầ ữ ộ ẳ ớ ạ
c a chúng trong 80 nam th ng tr nủ ố ị ước ta: th tiêu m i quy n t do dân ch , chia r baủ ọ ề ự ủ ẽ
k , t m máu các phong trào yêu nỳ ắ ước và cách m ng, thi hành chính sách ngu dân, đ u đ cạ ầ ộ
b ng thu c phi n rằ ố ệ ượu c n. bóc l t v vét đ n t n xồ ộ ơ ế ậ ương tu , cu i cùng gây ra n n đóiỷ ố ạ khi n "t Qu ng Tr đ n B c K h n hai mế ừ ả ị ế ắ ỳ ơ ươi tri u đ ng bào ta b ch t đói”. Th c dânệ ồ ị ế ự Pháp mu n k công "b o h " Đông Dố ể ả ộ ương ? Thì bàn Tuyên Ngôn đã ch rõ đó khôngư ỉ
ph i là công mà là t i vì "trong 5 năm chúng đã bán nả ộ ước ta hai l n cho Nh t".ầ ậ
Th c dân Pháp tuyên b Đông Dự ố ương là thu c đ a c a chúng và chúng có quy n tr l iộ ị ủ ề ở ạ Đông Dương ? Nh ng Đông Dư ư ương có còn là thu c đ a c a chúng n a đâu? B n Tuyênộ ị ủ ữ ả Ngôn v ch rõ: "S th t là t mùa thu năm 1940. nạ ự ậ ừ ước ta đã thành thu c đ a c a Nh t chộ ị ủ ậ ứ không ph i thu c đ a c a Pháp n a. Khi Nh t hàng Đ ng Minh thi nhân dân có nả ộ ị ủ ữ ậ ồ ước ta đã
n i d y giành chính quy n l p nên nổ ậ ề ậ ước Vi t Nam dân ch c ng hoà. S th t là dân ta đãệ ủ ộ ự ậ
l y l i nấ ạ ước Vi t Nam t tay Nh t ch không ph i t tay Pháp". Lu n đi m này, đ ngệ ừ ậ ứ ả ừ ậ ể ứ
v ý nghĩa pháp lý c c k quan tr ng. Nó s d n t i l i tuyên b ti p theo c a b n Tuyênề ự ỳ ọ ẽ ẫ ớ ờ ố ế ủ ả Ngôn: "B i th cho nên chúng tôi lâm th i chính ph c a nở ế ờ ủ ủ ước Vi t Nam m i, đ i bi uệ ớ ạ ể cho toàn dân Vi t Nam tuyên b thoát ly h n quan h v i th c dân Pháp, xóa b h tệ ố ẳ ệ ớ ự ỏ ế
nh ng hi p ữ ệ ước mà Pháp đã ký v nề ước Vi t Nam. Xóa b m i đ c quy n c a pháp trênệ ỏ ọ ặ ề ủ
Đ t nấ ước Vi t Nam". S c m nh c a chính nghĩa bao gi cũng đ ng th i là s c m nh c aệ ứ ạ ủ ờ ồ ờ ứ ạ ủ
s th t. Và không có lý l nào có s c thuy t ph c cao h n là lý l c a s th t. Vì thự ậ ẽ ứ ế ụ ơ ẽ ủ ự ậ ế
Người vi t Tuyên ngôn luôn luôn láy đi láy l i hai ch "s th t": "S th t là " "s th tế ạ ữ ự ậ ự ậ ự ậ là " Và cu i cùng thì nố ước Vi t Nam có quy n hệ ề ưởng t do và đ c l p và s th t đàự ộ ậ ự ậ
Trang 5thành m t nộ ướ ực t do đ c l p" Đ y là nh ng đi p khúc ti p n i nhau tăng thêm âmộ ậ ấ ữ ệ ế ố
hưởng hùng bi n c a b n Tuyên Ngôn. Đ y là h th ng lý l bác b lu n đi u c a b nệ ủ ả ấ ệ ố ẽ ỏ ậ ệ ủ ọ
đ qu c, th c dân. Còn đ i v i dân t c Vi t Nam? Dân t c ta có x ng đáng đế ố ự ố ớ ộ ệ ộ ứ ược hưở ng
đ c l p t do hay không, có đ t cách làm ch đ t nộ ậ ự ủ ư ủ ấ ước mình hay không? B n Tuyênả Ngôn đã đ a ra nh ng lý l không ph i đ bác b mà đ kh ng đ nh:ư ữ ẽ ả ể ỏ ể ẳ ị
N u th c dân Pháp có t i ph n b i Đ ng Minh, hai l n bán r Đông Dế ự ộ ả ộ ồ ầ ẻ ương cho Nh t., thìậ dân t c Vi t Nam đ i di n là Vi t Minh đã đ ng lên ch ng Nh t c u nộ ệ ạ ệ ệ ứ ố ậ ứ ước và cu i cùngố giành ch quy n t tay phát xít Nh t.ủ ề ừ ậ
N u th c dân Pháp b c l tính ch t đê hèn, tàn b o và ph n đ ng c a chúng hành đ ngế ự ộ ộ ấ ạ ả ộ ủ ở ộ
"Th ng tay kh ng b Vi t Minh, th m chí khi thua ch y, chúng còn nh n tâm gi t m t sẳ ủ ố ệ ậ ạ ẫ ế ộ ố đông tù chính tr Yên Bái và Cao B ng" thì nhân dân ta v n gi thái đ khoan h ng vàị ở ằ ẫ ữ ộ ồ nhân đ o ngay đ i v i k thù đã th t th : "Sau cu c bi n đ ng ngày 9 tháng 3, Vi t Minhạ ố ớ ẻ ấ ế ộ ế ộ ệ
đã giúp cho nhi u ngề ười Pháp ch y qua biên thu , l i c u cho nhi u ngạ ỳ ạ ứ ề ười Pháp ra kh iỏ nhà giam c a Nh t và b o v tính m ng, tài s n c a h ” M t dân t c ph i ch u bi t baoủ ậ ả ệ ạ ả ủ ọ ộ ộ ả ị ế đau kh dổ ưới ách th c dân tàn b o, đã anh dũng chi n đ u cho đ c l p t do, đã đ ngự ạ ế ấ ộ ậ ự ứ
h n v phe Đ ng Minh ch ng phát xít, đã nêu cao tinh th n nhân đ o, bác ái nh th ẳ ề ồ ố ầ ạ ư ế
"Dân t c đó ph i độ ả ượ ực t do! Dân t c đó ph i độ ả ược đ c l p" ộ ậ
Tinh th n kh ng đ nh trong l i k t lu n, còn đầ ẳ ị ờ ế ậ ược tăng c p lên m t b c n a: hấ ộ ậ ữ ưởng đ cộ
l p t do không ch là m t cái quy n ph i có, không ph i ch là m t t cách c n có, mà đóậ ự ỉ ộ ề ả ả ỉ ộ ư ầ
là m t hi n th c: "Nộ ệ ự ước Vi t Nam có quy n hệ ề ưởng t do và đ c l p và s th t đã thànhự ộ ậ ự ậ
m t nộ ướ ực t do, đ c l p". Và vì th “Toàn th dân t c Vi t Nam quy t đem t t c tinhộ ậ ế ể ộ ệ ế ấ ả
th n và l c lầ ự ượng, tính m ng và c a c i đ gi v ng quy n t do đ c l p y"ạ ủ ả ể ữ ữ ề ự ộ ậ ấ
Người ta g i bài Bình Ngô đ i cáo là "Thiên c hùng văn". Cũng có th nói nh th đ iọ ạ ổ ể ư ế ố
v i b n Tuyên Ngôn Đ c L p c a Ch t ch H Chí Minh. T t nhiên b n Tuyên Ngôn raớ ả ộ ậ ủ ủ ị ồ ấ ả
đ i không còn th i k văn h c nguyên h p, văn s b t phân n a đ ngờ ở ờ ỳ ọ ợ ử ấ ữ ể ười vi t đ a vàoế ư
nh ng hình tữ ượng hào hùng, t ng t ng l p l p nh bài Cáo c a ngầ ầ ớ ớ ư ủ ườ ưi x a. Ngày nay, văn chính lu n là văn chính lu n. Tài ngh đây là dàn d ng đậ ậ ệ ở ự ược m t l p lu n ch t ch ,ộ ậ ậ ặ ẽ
Trang 6đ a ra đư ược nh ng lu n đi m, nh ng b ng ch ng không ai ch i cãi đữ ậ ể ữ ằ ứ ố ược. Và đ ng sauằ
nh ng lý lê y là m t t m t tữ ấ ộ ầ ư ưởng, t m văn hoá l n đã t ng k t đầ ớ ổ ế ược trong m t b nộ ả Tuyên ngôn ng n g n, trong sáng, khúc tri t, kinh nghi m c a nhi u th k đ u tranh vìắ ọ ế ệ ủ ề ế ỷ ấ
đ c l p t do, vì nhân quy n, dân quy n c a dân t c và c a nhân lo i. Chính Bác Hộ ậ ự ề ề ủ ộ ủ ạ ồ cũng đánh giá đây là thành công th ba khi n Ngứ ế ườ ải c m th y "sung sấ ướng" trong cả
cu c đ i vi t văn, làm báo đ y kinh nghi m c a minhộ ờ ế ẩ ệ ủ