Ngày 2-9-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời. Trong dịp lễ quốc tang lãnh tụ vĩ đại, bài thơ Bác ơi! của Tố Hữu được giới thiệu trên báo Nhân dân, sau này in trong tập thơ Ra trận. Bài thơ gồm có 52 câu thơ thất ngôn, chia đều thành 13 khổ thơ. Bốn khổ đầu thể hiện nỗi đau thương bao trùm sông núi và lòng người. Sáu khổ thơ giữa ca ngợi công đức to lớn của Bác Hồ. Ba khổ thơ cuối nói lên nỗi thương tiếc Người và nguyện thực hiện lời Bác dặn. Đây là khổ thơ thứ 7 nằm trong phần 2 bài thơ Bác ơi!.
Trang 1Đ bài: Bình gi ng kh th sau trong bài th “Bác i!” c a T H u: “Bác s ng nhề ả ổ ơ ơ ơ ủ ố ữ ố ư
tr i đ t c a ta… S a đ em th , l a t ng già!”ờ ấ ủ ữ ể ơ ụ ặ
Bài làm Ngày 291969, Ch t ch H Chí Minh qua đ i. Trong d p l qu c tang lãnh t vĩ đ i, bàiủ ị ồ ờ ị ễ ố ụ ạ
th "Bác i!" c a T H u đơ ơ ủ ố ữ ược gi i thi u trên báo "Nhân dân", sau này in trong t p thớ ệ ậ ơ
"Ra tr n". Bài th g m có 52 câu th th t ngôn, chia đ u thành 13 kh th B n kh đ uậ ơ ồ ơ ấ ề ổ ơ ố ổ ầ
th hi n n i đau thể ệ ỗ ương bao trùm sông núi và lòng người. Sáu kh th gi a ca ng i côngổ ơ ữ ợ
đ c to l n c a Bác H Ba kh th cu i nói lên n i thứ ớ ủ ồ ổ ơ ố ỗ ương ti c Ngế ười và nguy n th cệ ự
hi n l i Bác d n. Đây là kh th th 7 n m trong ph n 2 bài th "Bác i!":ệ ờ ặ ổ ơ ứ ằ ầ ơ ơ
“Bác s ng nh tr i đ t c a ta ố ư ờ ấ ủ Yêu t ng ng n lúa, m i cành hoa ừ ọ ỗ
T do cho m i đ i nô l ự ỗ ờ ệ
S a đ em th , l a t ng già!”. ữ ể ơ ụ ặ
Đo n th đã ca ng i t m vóc và tâm h n cao c , l n lao; tình yêu thạ ơ ợ ầ ồ ả ớ ương mênh mông c aủ Bác H kính yêu. M i câu th là m t khám phá, m t nét v tuy t đ p tâm h n c a Bác.ồ ỗ ơ ộ ộ ẽ ệ ẹ ồ ủ
Gi ng th trang tr ng, trang nghiêm.ọ ơ ọ
Câu th th nh t là m t so sánh, m t l i ng i ca kh ng đ nh:ơ ứ ấ ộ ộ ờ ợ ẳ ị
“Bác s ng nh tr i đ t c a ta” ố ư ờ ấ ủ
“Tr i đ t c a ta” là quê hờ ấ ủ ương đ t nấ ước, là x s thân yêu c a ta vô cùng tứ ở ủ ươ ẹi đ p, r ngộ
l n và vĩnh h ng. Cu c đ i “79 mùa xuân” và đ i s ng tinh th n c a Bác đớ ằ ộ ờ ờ ố ầ ủ ược so sánh
v i “tr i đ t c a ta” nh m ca ng i t m vóc l n lao và cao c c a Ngớ ờ ấ ủ ằ ợ ầ ớ ả ủ ười. Đó là s nghi pự ệ cách m ng c u nạ ứ ước c u dân, là lí tứ ưởng và đ o đ c cách m ng c a Bác H Đó là m tạ ứ ạ ủ ồ ộ tâm h n trong sáng, thanh cao, thoát kh i m i ràng bu c c a danh l i vồ ỏ ọ ộ ủ ợ ươn t i cái vôớ cùng, cái cao c Là m t chi n sĩ “Mong manh áo v i, h n muôn trả ộ ế ả ồ ượng”. Là m t lãnh tộ ự
Trang 2“M t đ i thanh b ch, ch ng vàng son”. Là m t con ngộ ờ ạ ẳ ộ ười Vi t Nam mang cái tên đ p “Áiệ ẹ
Qu c” đã “ôm c non sông, m i ki p ngố ả ọ ế ười”. L y thiên nhiên đ so sánh v i con ngấ ể ớ ười là
m t cách nói quen thu c c a nhân dân ta. Ca ng i công cha nghĩa m , ca dao có câu:ộ ộ ủ ợ ẹ
“Công cha nh núi ng t tr i ư ấ ờ Nghĩa m nh n ẹ ư ướ c ng i ng i bi n Đông” ờ ờ ể
Trong nhi u bài th vi t v Bác H , v i l i nói y, T H u đã sáng t o nên nhi u câuề ơ ế ề ồ ớ ố ấ ố ữ ạ ề
th tuy t đ p:ơ ệ ẹ
“Bác ng i đó l n mênh mông ồ ớ
Tr i xanh bi n r ng ru ng đ ng n ờ ể ộ ộ ồ ướ c non”
(Sáng tháng năm)
“Bác i! ơ Thôi đ p r i chăng? m t trái tim ậ ồ ộ
Đ nh sao H a, sáng sao Kim” ỏ ư ỏ
(Theo chân Bác)
Ba câu th ti p theo nói lên l s ng cao đ p và trái tim yêu thơ ế ẽ ố ẹ ương mênh mông c a Hủ ồ
Ch t ch hủ ị ướng t i năm đ i tớ ố ượng đ u vì cu c s ng con ngề ộ ố ười. Bác “yêu t ng ng n lúa,ừ ọ
m i cành hoa”. Hai v ti u đ i: “t ng ng n lúa // m i cành hoa” là bi u tỗ ế ể ố ừ ọ ỗ ể ượng v m t nétề ộ
đ p c a thiên nhiên, v m i thành qu c a cu c s ng c n lao, v cái đ p trong cu c đ i.ẹ ủ ề ỗ ả ủ ộ ố ầ ề ẹ ộ ờ
T t c đ u đấ ả ề ược Bác chăm chút, quan tâm. Đó là cách nói n d v tình yêu sâu s c c aẩ ụ ề ắ ủ Bác đ i v i Đ t nố ớ ấ ước, nhân dân. Câu th th ba “T do cho đ i nô l ” nói lên l s ng caoơ ứ ự ờ ệ ẽ ố
đ p c a Ngẹ ủ ười. Yêu t do và chi n đ u cho t do: “T do cho đ ng bào tôi, t do cho Tự ế ấ ự ự ồ ự ố
qu c tôi” là ý nguy n su t đ i c a Bác. Câu th c a T H u đã nói lên sâu s c cái g cố ệ ố ờ ủ ơ ủ ố ữ ắ ố nhân ái, cái “ham t t b c” c a Ngộ ự ủ ười “là làm sao cho nước ta được hoàn toàn đ c l p,ộ ậ nhân ta được hoàn toàn t do, đ ng bào ai cũng có c m ăn, áo m c, ai cũng đự ồ ơ ặ ược h cọ
Trang 3hành”. T do là lý tự ưởng cao đ p c a H Ch t ch. Trong “Tuyên ngôn đ c l p”, Ngẹ ủ ồ ủ ị ộ ậ ườ i
đã vi t: “T t c dân t c trên th gi i đ u sinh ra bình đ ng, dân t c nào cũng có quy nế ấ ả ộ ế ớ ề ẳ ộ ề
s ng, quy n sung số ề ướng và quy n t do”. S th t, Ngề ự ự ậ ười không ch mang l i t do choỉ ạ ự dân t c Vi t Nam ta, mà còn góp ph n tích c c vào s nghi p đ u tranh giành l i t doộ ệ ầ ự ự ệ ấ ạ ự cho các dân t c b áp b c trên th gi i. Vì th , câu th c a T H u còn mang t m kháiộ ị ứ ế ớ ế ơ ủ ố ữ ầ quát: “H Chí Minh là lồ ương tâm c a th i đ i”.ủ ờ ạ
Câu th cu i đo n cũng có hai v ti u đ i th hi n tình yêu thơ ố ạ ế ể ố ể ệ ương mênh mông c a Bácủ
H hồ ướng t i hai l a tu i c n đớ ứ ổ ầ ược quan tâm đ c bi t trong xã h i là em th và các cặ ệ ộ ơ ụ già Vi t Nam:ệ
“S a đ em th , l a t ng già” ữ ể ơ ụ ặ
Ch “đ ”có nghĩa là “đ dành cho”.Ch “t ng” th hi n m t t m lòng, m t cách ng xữ ể ể ữ ặ ể ệ ộ ấ ộ ứ ử
vô cùng trân tr ng quý m n. V i tu i th Vi t Nam, Bác đã dành cho t t c tình thân yêu.ọ ế ớ ổ ơ ệ ấ ả San s m t ánh trăng thu sáng ng i. Nhi u cái hôn Bác dành cho các cháu g n xa. Các vẻ ộ ờ ề ầ ị lão gi cao niên “x a nay hi m” ch c đ u đã v cõi thiên thu, nh ng nh ng chi c áo l aả ư ế ắ ề ề ư ữ ế ụ Bác H t ng các c , v n mãi mãi là k v t thiêng liêng mà con cháu gi gìn đ n muôn đ iồ ặ ụ ẫ ỷ ậ ữ ế ờ mai sau ? C ba câu th đ u vi t dả ơ ề ế ưới hình th c li t kê và đ i x ng, t a nh nh ng trangứ ệ ố ứ ự ư ữ
đ i c a Bác H đờ ủ ồ ược d n m r ng ra. Và m i chúng ta tầ ở ộ ỗ ưởng nh đang m r ng t mư ở ộ ầ
m t và tâm h n chi m lĩnh d n “hắ ồ ế ầ ương nhân ái” H Chí Minh, nh nhà th Ch Lan Viênồ ư ơ ế
đã vi t:ế
“Đoá hoa sen m t đ t t a h ặ ấ ỏ ươ ng tr i ờ
H ươ ng nhân ái th m vào h n ta mãi” ấ ồ
Đo n th trên đây c a T H u không có hình tạ ơ ủ ố ữ ượng m l , nh ng đ c lên, “tình th ,ỹ ệ ư ọ ơ
hương th , h n th ” c quy n l y lòng ta mãi. T H u đã dùng cách nói bình d , h nơ ồ ơ ứ ệ ấ ố ữ ị ồ nhiên đ th hi n cái cao c vĩ đ i, đó là tâm h n và nhân cách cao đ p H Chí Minh. Cácể ể ệ ả ạ ồ ẹ ồ
v ng đị ữ ược s d ng: “s ng”, “yêu”, “cho”, “đ ”, “t ng” đã cho th y ngòi bút nhu nử ụ ố ể ặ ấ ầ
nh , tinh t c a T H u khi vi t v Bác H kính yêu. Đo n th trên đã tr thành câu hátị ế ủ ố ữ ế ề ồ ạ ơ ở
Trang 4c a m i chúng ta khi nh c đ n tên Ngủ ỗ ắ ế ườ ới v i ni m t hào và lòng bi t n vô h n.ề ự ế ơ ạ