Chế Lan Viên là nhà thơ lãng mạn nổi tiếng trong phong trào Thơ mới. Và ông đã từng mong có được một tình cầu giá lạnh để ẩn thân trốn tránh mọi đau khổ, thì sau cách mạng, trong sự đổi mới của đất nước, của nhân dân, nhà thơ đã làm một cuộc hóa thân kì diệu tìm về với nhân dân và cũng là với chính mình. Tiếng hát con tàu chính là tiếng thơ tiêu biểu cho sự đổi mới ấy của thơ Chế Lan Viên. Bài thơ là khúc ca say mê rạo rực và lãng mạn của một hồn thơ đang tìm đến cánh đồng vui. Nó tiêu biểu cho phong cách thơ Chế Lan Viên vừa trữ tình, lãng mạn, vừa đậm chất triết lý, giàu chất trí tuệ.
Trang 1Đ bài: Bình gi ng đo n th sau trong bài Ti ng hát con tàu c a Ch Lan Viên:ề ả ạ ơ ế ủ ế
Nh b n sớ ả ương giăng, nh đèo mây ph Tình yêu làm đ t l hóa quê hớ ủ ấ ạ ương
Bài làm
Ch Lan Viên là nhà th lãng m n n i ti ng trong phong trào Th m i. N u trế ơ ạ ổ ế ơ ớ ế ước Cách
m ng, tác gi đã t ng vi t:ạ ả ừ ế
V i tôi t t c đ u vô nghĩa ớ ấ ả ề
T t c không ngoài nghĩa kh đau ấ ả ổ
và ông đã t ng mong có đừ ược m t "tình c u giá l nh" đ n thân tr n tránh m i đau kh ,ộ ầ ạ ể ẩ ố ọ ổ thì sau cách m ng, trong s đ i m i c a đ t nạ ự ổ ớ ủ ấ ước, c a nhân dân, nhà th đã làm m t cu củ ơ ộ ộ hóa thân kì di u tìm v v i nhân dân và cũng là v i chính mình. Ti ng hát con tàu chính làệ ề ớ ớ ế
ti ng th tiêu bi u cho s đ i m i y c a th Ch Lan Viên. Bài th là khúc ca say mêế ơ ể ự ổ ớ ấ ủ ơ ế ơ
r o r c và lãng m n c a m t h n th đang tìm đ n "cánh đ ng vui". Nó tiêu bi u choạ ự ạ ủ ộ ồ ơ ế ồ ể phong cách th Ch Lan Viên v a tr tình, lãng m n, v a đ m ch t tri t lý, giàu ch t tríơ ế ừ ữ ạ ừ ậ ấ ế ấ
tu Trong khúc hát y, hay nh t, d thu c, d nh nh t có l là đo n th :ệ ấ ấ ễ ộ ễ ớ ấ ẽ ạ ơ
Nh b n s ớ ả ươ ng giăng nh đèo mây ph ớ ủ
N i nào qua lòng l i ch ng yêu th ơ ạ ẳ ươ ng?
Khi ta ch là n i đ t ở ỉ ơ ấ ở Khi ta đi đ t đã hóa tâm h n! ấ ồ Anh b ng nh em nh đông v nh rét ỗ ớ ư ề ớ Tình yêu ta nh cánh ki n hoa vàng ư ế
Nh xuân đ n chim r ng lông tr bi c ư ế ừ ở ế Tình yêu làm đ t l hóa quê h ấ ạ ươ ng
Trang 2Bài th ra đ i trong nh ng năm tháng mi n B c đang b t tay vào xây d ng ch nghĩa xãơ ờ ữ ề ắ ắ ự ủ
h i. Đ t nộ ấ ước đang r t c n nh ng con ngấ ầ ữ ười đi khai phá vùng đ t m i xây d ng kinh t ấ ớ ự ế Các văn ngh sĩ cũng đang t vệ ự ượt mình đ đi t i "cánh đ ng vui", nh m góp s c xâyể ớ ồ ằ ứ
d ng đ t nự ấ ước. Ch Lan Viên cũng v y, ông đang cùng con tàu tâm h n c a mình tìm vế ậ ồ ủ ề
v i nhân dân, v i c nh v t Tây B c, v i cu c s ng bình d mà đ y p ch t li u và c mớ ớ ả ậ ắ ớ ộ ố ị ầ ắ ấ ệ ả
h ng nuôi dứ ưỡng th ông. Trên con tàu trong cu c hành trình y, Ch Lan Viên đã nhơ ộ ấ ế ớ
l i, g p l i nh ng con ngạ ặ ạ ữ ười, nh ng c nh v t Tây B c thân thữ ả ậ ắ ương. Ông nh nh ng conớ ữ
người bình d , nh ng anh du kích, nh ng em liên l c, nh ng ch nuôi quân và c ngị ữ ữ ạ ữ ị ả ười mế già đ y tình nghĩa. T t c đã tr thành s i dây thiêng liêng n i k t nhà th v i m nh đ tầ ấ ả ở ợ ố ế ơ ớ ả ấ này:
Nh b n s ớ ả ươ ng giăng, nh đèo mây ph ớ ủ
N i nào qua lòng l i ch ng yêu th ơ ạ ẳ ươ ng?
Thường tr c trong tâm h n nhà th là n i nh , m t n i nh không "ch i v i" nh Quangự ồ ơ ỗ ớ ộ ỗ ớ ơ ơ ư Dũng mà nó là m t n i nh r t c th C nh v t Tây B c hi n lên th t đ p, th t hùng vĩ.ộ ỗ ớ ấ ụ ể ả ậ ắ ệ ậ ẹ ậ
Nh ng ng n núi, nh ng sữ ọ ữ ườn đèo, nh ng áng mây, t t c đ u r t t nhiên đi vào th ông,ữ ấ ả ề ấ ự ơ
s ng đ ng và đ p đ n di u k Nh con ngố ộ ẹ ế ệ ỳ ớ ườ ồi r i nh đ n m nh đ t, n i nh c a nhàớ ế ả ấ ỗ ớ ủ
th đi t cái nh đ n cái l n, t chi ti t đ n t ng th Ông nh đ t Tây B c b i vì đó làơ ừ ỏ ế ớ ừ ế ế ổ ể ớ ấ ắ ở
n i nh ng con ngơ ữ ười nhân nghĩa th y chung đang s ng. Và kia, c nh v t Tây B c v n cònủ ố ả ậ ắ ẫ
đó, v n n hi n th p thoáng trong sẫ ẩ ệ ấ ương khói mây ngàn. Sương khói đây, có l cũngở ẽ chính là sương khói c a hoài ni m, c a n i v n vủ ệ ủ ỗ ấ ương l u luy n trong lòng nhà th vư ế ơ ề
m t Tây B c ân tình th y chung. Vì th cho nên:ộ ắ ủ ế
N i nào qua lòng l i ch ng yêu th ơ ạ ẳ ươ ng?
Câu th là m t s th c c a tình c m con ngơ ộ ự ự ủ ả ười tuy r t gi n d nh ng sâu s c mà th mấ ả ị ư ắ ấ thìa. Câu th nh là minh ch ng cho s th t, m t s th t đơ ư ứ ự ậ ộ ự ậ ược rút ra t chính s tr iừ ự ả nghi m th m thía c a nhà th Hai câu th v i đôi ba hình nh, tuy ng n g n nh ng g iệ ấ ủ ơ ơ ớ ả ắ ọ ư ợ
th t nhi u, th t sâu s c, là cái gì đó c th , là đi m t a đ nhà th vi t ti p hai câu thậ ề ậ ắ ụ ể ể ự ể ơ ế ế ơ tuy t bút:ệ
Trang 3Khi ta ch là n i đ t ở ỉ ơ ấ ở Khi ta đi, đ t đã hóa tâm h n ấ ồ
Rõ ràng t nghĩa th c, nghĩa c th , n i nh Tây B c, nhà th đã nâng lên thành nghĩaừ ự ụ ể ỗ ớ ắ ơ khái quát tượng tr ng.ư
Đ t là n i ta đ n và cũng là n i ta v i bao k ni m bu n vui, bao nghĩa tình sâu n ng.ấ ơ ế ơ ở ớ ỉ ệ ồ ặ
Đ t là n i ch ng ki n và ghi nh n toàn b nh ng hành đ ng nh ng công vi c, nh ngấ ơ ứ ế ậ ộ ữ ộ ữ ệ ữ
ni m vui, n i bu n, và có khi là toàn b cu c đ i c a m t con ngề ỗ ồ ộ ộ ờ ủ ộ ười. M nh đ t cũng nhả ấ ư
"con người", cũng sinh ra, cũng s ng r i cũng ch t nh ng đ t là m t "con ngố ồ ế ư ấ ộ ười câm". Nó
ch nhìn, ch n m b t, ch phát sinh ra s s ng nh ng nó không th nói thành l i. Có lỉ ỉ ắ ắ ỉ ự ố ư ể ờ ẽ chính vì v y mà trong cu c s ng bậ ộ ố ươn ch i h ng ngày, m y ngả ằ ấ ười chúng ta nghĩ t i đ tớ ấ
và tình yêu v i m nh đ t mình s ng cũng b b qua. Nh ng r i, m t ngày ta đi xa, ta trớ ả ấ ố ị ỏ ư ồ ộ ở thành ngườ ủi c a m t vùng đ t khác thì ta s th y đ t hóa thành ng c thành vàng. Nó trộ ấ ẽ ấ ấ ọ ở nên cao quý và đáng trân tr ng, b i vì toàn b m nh đ t y đọ ở ộ ả ấ ấ ược bao b c b i k ni m.ọ ở ỉ ệ
M nh đ t Tây B c, n i ta s ng nh ng ngày gian kh , n i cái ch t và s s ng không cóả ấ ắ ơ ố ữ ổ ơ ế ự ố ranh gi i l i càng đáng nh đáng trân tr ng h n. Có l chính vì th mà hai câu th ch aớ ạ ớ ọ ơ ẽ ế ơ ứ chan, tràn đ y tình c m yêu thầ ả ương
Khi ta , đ t ch là n i đ t ở ấ ỉ ơ ấ ở Khi ta đi, đ t đã hóa tâm h n ấ ồ
Qu đúng là khi ta thì đ t ch a hóa tâm h n. Nh ng l nào vả ở ấ ư ồ ư ẽ ườn rau, b i chu i, cănụ ố nhà, ti ng chim không đ ng l i chút gì trong tâm h n ta, không đáng đ ta bi n nó thànhế ọ ạ ồ ể ế tâm h n? Quá trình đ đ t thành h n là c m t quá trình v n đ ng c a ti m th c. Khi kồ ể ấ ồ ả ộ ậ ộ ủ ề ứ ỉ
ni m l ng sâu vào kí c, khi khách th hòa nh p vào ch th , khi s s ng bên ngoài đệ ắ ứ ể ậ ủ ể ự ố ượ c soi bóng, được in d u vào đ i s ng c a m i ngấ ờ ố ủ ỗ ười thì nó s tr thành m t ph n c a cu cẽ ở ộ ầ ủ ộ
đ i, s thành m t m ng tâm h n theo ta trong c cu c đ i. Lúc chúng ta nh n ra đ t "hóaờ ẽ ộ ả ồ ả ộ ờ ậ ấ tâm h n'' cũng chính là lúc chúng ta xa đ t. Qu th c, Ch Lan Viên đã r t tinh t và tàiồ ấ ả ự ế ấ ế tình khi nh n ra đậ ược quá trình v n đ ng ph c t p mà mãnh li t y, l i càng tài tình h nậ ộ ứ ạ ệ ấ ạ ơ
Trang 4khi ông đ a đư ược nó vào th , làm cho nó tr thành linh h n c a bài th , tr thành m tơ ở ồ ủ ơ ở ộ tri t lý. Đó cũng là nét đ c đáo, nét r t riêng c a th Ch Lan Viên.ế ộ ấ ủ ơ ế
Có nhi u ngề ười không bi t vô tình hay h u ý đã thay ch "dã" trong câu th : "Khi ta đi,ế ữ ữ ơ
đ t đã hóa tâm h n" thành ch "b ng". Qu th c ch "b ng" g i cho ta m t c m giácấ ồ ữ ỗ ả ự ữ ỗ ợ ộ ả
m nh h n nh ng sao nó có v b t phát và t c thì làm v y. Ca dao Vi t Nam có câu:ạ ơ ư ẻ ộ ứ ậ ệ
C m l ầ ượ c thì nh t i g ớ ớ ươ ng
C m khăn nh áo, n m gi ầ ớ ằ ườ ng nh nhau ớ
Ph i có gả ương, lược, khăn, áo r i m i nh nhau. Đó là c m t quá trình thay đ i t tồ ớ ớ ả ộ ổ ừ ừ trong tâm lý c a m t con ngủ ộ ười ch đâu có b t phát. Là m t "kĩ s tâm h n", Ch Lanứ ộ ộ ư ồ ế Viên đã n m ch c đắ ắ ược quy lu t y vì v y ông đã ch n ch "đã". "Đã" g i đ n c m tậ ấ ậ ọ ữ ợ ế ả ộ quá trình, nó d n d n, sâu l ng, th th , th m d n th m d n cô đúc d n thành tâm h n đầ ầ ắ ủ ỉ ấ ầ ấ ầ ầ ồ ể
r i khi đi xa, thì ta nh n ra "đ t đã hóa tâm h n". Ch "đã" đ t h n ch "b ng" chính là ồ ậ ấ ồ ữ ắ ơ ữ ỗ ở
ch đó. Qu th c, ngh thu t ch n t ng c a Ch Lan Viên đã tr thành b c th y,ỗ ả ự ệ ậ ọ ừ ữ ủ ế ở ậ ầ không câu nào th a, không t nào th a, dù ch là m t ch , không ch nào có th đ i chừ ừ ừ ỉ ộ ữ ữ ể ổ ỗ cho nhau và cũng nh không ch nào có th thay cho ch "đã" trong câu trên. Qu th cư ữ ể ữ ả ự
Ch Lan Viên đã:ế
tr ch v i giá c t c ả ữ ớ ắ ổ
Nh khai thác ch t hi m (radium) ư ấ ế
L y m t gam ph i m t hàng năm lao l c ấ ộ ả ấ ự
L y m t ch ph i m t hàng t n qu ng ngôn t ấ ộ ữ ả ấ ấ ặ ừ
(Malakôpxki)
Đó có l nào không ph i là m t phong cách, m t ngh thu t đ c đáo c a th Ch Lanẽ ả ộ ộ ệ ậ ộ ủ ơ ế Viên
Hai câu th nh m t phát đi n, m t tri t lý v quy lu t tình c m mà không khô khan, giáoơ ư ộ ệ ộ ế ề ậ ả
Trang 5hu n vì nó đấ ược rút ra t s rung đ ng c a trái tim, k t tinh t s s ng, tình c m c aừ ự ộ ủ ế ừ ự ố ả ủ chính tác gi Có l chính vì th mà ngả ẽ ế ườ ọi đ c yêu th ông, thích đ c th ông.ơ ọ ơ
M ch th ti p theo là s suy ng m v tình yêu và mi n đ t l ạ ơ ế ự ẫ ề ề ấ ạ
Anh b ng nh em nh đông v nh rét ỗ ớ ư ề ớ
Tình yêu làm đ t l hóa quê h ấ ạ ươ ng
B n câu th l p lánh màu s c r c r , xôn xao c a s s ng. Tâm tr ng nhà th nh rungố ơ ấ ắ ự ỡ ủ ự ố ạ ơ ư
đ ng m h trong th gi i đ y p tình yêu và căng tràn nh a s ng. Nhà th b ng nh đ nộ ơ ồ ế ớ ầ ắ ự ố ơ ỗ ớ ế
em, nh đ n tình yêu th y chung đ m đà. Trên con tàu tìm v quê hớ ế ủ ậ ề ương l i nh đ nạ ớ ế
người yêu, lãng m n quá, tạ ươ ẹi đ p quá. Nh ng đúng nh m i bài th khác c a Ch Lanư ư ọ ơ ủ ế Viên, nh phong cách ngh thu t c a th ông, trong cái lãng m n bao gi cũng có m tư ệ ậ ủ ơ ạ ờ ộ tri t lý sâu s c. Nói t i n i nh trong tình yêu lãng m n gi a anh và em, nhà th ví v iế ắ ớ ỗ ớ ạ ữ ơ ớ
nh ng quy lu t đ t tr i "đông v nh rét", v i cái g n gũi c a tình yêu "nh cánh ki nữ ậ ấ ờ ề ớ ớ ầ ủ ư ế hoa vàng" và v đ p c a tình yêu thì nh "xuân đ n chim r ng lông tr bi c". M i s v tẻ ẹ ủ ư ế ừ ở ế ỗ ự ậ
hi n tệ ượng ch t n t i và sinh thành đỉ ồ ạ ược trong m i quan h v i s v t và hi n tố ệ ớ ự ậ ệ ượ ng khác. Tình yêu cũng v y. Nó sinh ra trong cu c s ng, trong lao đ ng chi n đ u và trong cậ ộ ố ộ ế ấ ả
nh ng cu c g p m t h ng ngày. Có tình yêu là có s s ng và có s s ng là có tình yêu,ữ ộ ặ ặ ằ ự ố ự ố chúng khăng khít và g n ch t nh mùa đông v i giá l nh. Dùng hai s v t đ i l p nhau:ắ ặ ư ớ ạ ự ậ ố ậ tình yêu và giá l nh, mùa đông và s s ng, qu th c Ch Lan Viên đã r t tài tình, r t tinhạ ự ố ả ự ế ấ ấ
t Nhà th đã so sánh r t đúng và r t trúng. Và r i ông reo lên khi phát hi n ra m t quyế ơ ấ ấ ồ ệ ộ
lu t n a c a tình yêu, m t chân lí n a c a cu c s ng:ậ ữ ủ ộ ữ ủ ộ ố
Tình yêu làm đ t l hóa quê h ấ ạ ươ ng
Các c ta thụ ường nói "Đ t lành chim đ u", con ngấ ậ ười cũng v y luôn tìm n i yên n thanhậ ơ ổ bình đ sinh s ng, làm ăn. Và hình nh n i đâu có tình yêu n i đó có s s ng. Tình yêu làể ố ư ơ ơ ự ố cái gì đó r t cao c , nó nhân đ o hóa con ngấ ả ạ ười, làm cho cu c s ng tr nên g n bó thânộ ố ở ắ
thương:
Trang 6Tình yêu làm đ t l hóa quê h ấ ạ ươ ng
Câu th nh m t m nh đ ng n g n mà cô đúc, th t gi n d nh ng cũng th t cao c Ýơ ư ộ ệ ề ắ ọ ậ ả ị ư ậ ả nghĩa c a câu th không bó h p trong tình yêu nam n , l a đôi mà đó chính là tình yêu c aủ ơ ẹ ữ ứ ủ con người v i con ngớ ười, con người v i đ t nớ ấ ước, quê hương, đâu th m thi t tìnhở ắ ế
người thì đó là quê hở ương. Đó có l chính là ý nghĩa sâu xa c a câu th ẽ ủ ơ
Rõ ràng kh th là s k t h p hài hòa nhu n nh gi a ch t tr tình bay b ng và tri t lýổ ơ ự ế ợ ầ ị ữ ấ ữ ổ ế sâu s c, thâm thúy.ắ
Cũng là tri t lý, nh ng tri t lý c a Ch Lan Viên không gi ng Huy C n, cũng khôngế ư ế ủ ế ố ậ
gi ng T H u. Ch Lan Viên có m t nét gì đó r t riêng, r t hi n đ i. Nh ng tri t lí c aố ố ữ ế ộ ấ ấ ệ ạ ữ ế ủ ông không quá cao siêu r ng l n, nó ch là nh ng tri t lý nh nh ng quan tr ng c a tâmộ ớ ỉ ữ ế ỏ ư ọ ủ
h n con ngồ ười, nó r t s ng, r t g n gũi và r t d đi vào lòng ngấ ố ấ ầ ấ ễ ười. Và vì th , th ông aiế ơ cũng có th đ c để ọ ược, ngâm nga cũng được, bình ph m cũng đẩ ược. Nh ng đ hi u sâu,ư ể ể
hi u kĩ thì th t khó khăn. S k t h p c m xúc tr tình và suy tể ậ ự ế ợ ả ữ ưởng, nâng cao c m xúcả thành nh ng suy nghĩ tri t lí là thành công c a đo n th này. Hình nh trong th Ch Lanữ ế ủ ạ ơ ả ơ ế Viên thường m i l , đ c đáo, t o nên b i nh ng liên tớ ạ ộ ạ ở ữ ưởng so sánh thông minh, tài hoa sáng t o đó là th m nh c a ngòi bút Ch Lan Viên. Phát huy th m nh y, nhà th đãạ ế ạ ủ ế ế ạ ấ ơ
k t lên hàng chùm nh ng câu th , nh ng hình nh đ c s c v a g n gũi dung d , l i v aế ữ ơ ữ ả ặ ắ ừ ầ ị ạ ừ sâu l ng cao c Cái tài trong năng l c dùng t , sáng t o hình nh c a nhà th không l nắ ả ự ừ ạ ả ủ ơ ấ
át mà l i càng tôn lên cái tình c a nhà th đ i v i đ t nạ ủ ơ ố ớ ấ ước, đ i v i .con ngố ớ ườ ại t o nên
m t n tộ ấ ượng th m mĩ đ c đáo đ y cá tính. T t c thành công đó đã t o nên m t phongẩ ộ ầ ấ ả ạ ộ cách ngh thu t đ c đáo nh t, v a tr tình sâu l ng v a giàu ch t trí tu suy tệ ậ ộ ấ ừ ữ ắ ừ ấ ệ ưởng phong cách Ch Lan Viên.ế