Những bài thơ hay thường tạo nên nhiều kiểu rung cảm thẩm mỹ nơi người đọc, thậm chí còn gây nên nhiều tranh luận xung quanh các câu chữ, hình ảnh, cảm xúc... Tây Tiến của Quang Dũng là một trong những bài thơ như thế. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Tây Tiến không chỉ đứng vững mà còn có sức sống kì diệu. Trong tâm hồn thi nhân, Tây Tiến là một thời để thương, để nhớ, nhớ những kỉ niệm của người chiến binh trong những ngày tháng sống và chiến đấu cùng binh đoàn, nhớ cảnh rừng núi Tây Bắc vừa hiểm trở vừa hùng vĩ vừa không kém phần thơ mộng, nhớ những tháng ngày hành quân gian khổ, nhớ những kỉ niệm đẹp đẽ, những thời khắc nghỉ lại bản làng đầm ấm, thắm thiết tình quân dân...
Trang 1Đ bài: Bình gi ng đo n th sau trong bài th Tây Ti n: "Tây Ti n đoàn binh ề ả ạ ơ ơ ế ế
ch ng ti c đ i xanh"ẳ ế ờ
Bài làm
Nh ng bài th hay thữ ơ ường t o nên nhi u ki u rung c m th m m n i ngạ ề ể ả ẩ ỹ ơ ườ ọi đ c, th mậ chí còn gây nên nhi u tranh lu n xung quanh các câu ch , hình nh, c m xúc Tây Ti nề ậ ữ ả ả ế
c a Quang Dũng là m t trong nh ng bài th nh th H n n a th k trôi qua, Tây Ti nủ ộ ữ ơ ư ế ơ ử ế ỷ ế không ch đ ng v ng mà còn có s c s ng kì di u. Trong tâm h n thi nhân, Tây Ti n làỉ ứ ữ ứ ố ệ ồ ế
m t th i đ thộ ờ ể ương, đ nh , nh nh ng k ni m c a ngể ớ ớ ữ ỉ ệ ủ ười chi n binh trong nh ng ngàyế ữ tháng s ng và chi n đ u cùng binh đoàn, nh c nh r ng núi Tây B c v a hi m tr v aố ế ấ ớ ả ừ ắ ừ ể ở ừ hùng vĩ v a không kém ph n th m ng, nh nh ng tháng ngày hành quân gian kh , nhừ ầ ơ ộ ớ ữ ổ ớ
nh ng k ni m đ p đ , nh ng th i kh c ngh l i b n làng đ m m, th m thi t tình quânữ ỉ ệ ẹ ẽ ữ ờ ắ ỉ ạ ả ầ ấ ắ ế dân N u nh hai đo n đ u c a bài th , ngế ư ở ạ ầ ủ ơ ườ ọi đ c được ti p c n v i hình nh ngế ậ ớ ả ườ i lính m t cách gián ti p thì đo n th th ba tr c ti p kh c h a chân dung ngộ ế ạ ơ ứ ự ế ắ ọ ười lính Tây
Ti n:ế
Tây Ti n đoàn binh không m c tóc ế ọ Quân xanh màu lá d oai hùm ữ
M t tr ng g i m ng qua biên gi i ắ ừ ử ộ ớ Đêm m Hà N i dáng ki u th m ơ ộ ề ơ
R i rác biên c ả ươ ng m vi n x ồ ễ ứ Chi n tr ế ườ ng đi ch ng ti c đ i xanh ẳ ế ờ
Áo bào thay chi u anh v đ t ế ề ấ Sông Mã g m lên khúc đ c hành ầ ộ
Lúc b y gi , ngoài Quang Dũng còn có nh ng gấ ờ ữ ương m t quen thu c nh bác sĩ Ph mặ ộ ư ạ
Trang 2Ng c Khuê, đ i đ i trọ ạ ộ ưởng nh c sĩ Nh Trang, nhà th Tr n Lê Văn H đ u là nh ngạ ư ơ ầ ọ ề ữ chàng trai Hà Thành còn r t tr Binh đoàn Tây Ti n ph n đông là thanh niên trí th c Hàấ ẻ ế ầ ứ
N i (các trộ ường: S ph m, Bư ạ ưởi, Thăng Long, Văn Lang ). H mang vào chi n trọ ế ườ ng không ch tinh th n "Quy t t cho T qu c quy t sinh" mà còn c nh ng nét hào hoa,ỉ ầ ế ử ổ ố ế ả ữ thanh l ch c a ngị ủ ười Tràng An. Cu c s ng chi n đ u gian kh thi u th n không ngănộ ố ế ấ ổ ế ố
được lính Tây Ti n vui v , sôi n i. yêu đ i và m ng m T ch t ngế ẻ ổ ờ ộ ơ ố ấ ười Tràng An th mấ
t n máu, t n h n, là m t chàng trai đa tài (làm th , v tranh, vi t nh c ), l i đã t ng làậ ậ ồ ộ ơ ẽ ế ạ ạ ừ
đ i đ i trạ ộ ưởng m t đ i đ i thu c binh đoàn Tây Ti n, Quang Dũng đã r t thành công khiộ ạ ộ ộ ế ấ
kh c h a chân dung ngắ ọ ười lính Tây Ti n, đem đ n cho ngế ế ườ ọi đ c nh ng rung c m th mữ ả ẩ
mĩ v nh ng chi n sĩ hào hùng mà r t đ i hào hoa. Hình tề ữ ế ấ ỗ ượng người lính trong thơ Quang Dũng th p thoáng dáng d p c a nh ng chinh phu trong văn h c c , hay ngấ ấ ủ ữ ọ ổ ười hùng
nước V d t áo lên đệ ứ ường, không h n ngày tr l i.ẹ ở ạ
Th i ch ng Pháp, th vi t v anh b đ i thờ ố ơ ế ề ộ ộ ường vi t v nh ng ngế ề ữ ười nông dân m c áoặ lính v i v đ p bình d , m c m c.ớ ẻ ẹ ị ộ ạ
R i Đ ng chí c a Chính H u, Cá nồ ồ ủ ữ ướ ủc c a T H u, đ u miêu t ngố ữ ề ả ười lính "chân quê"
Áo anh rách vai
Qu n tôi có hai mi ng vá ầ ế
Mi ng c ệ ườ i bu t giá ố Chân không giày
(Đ ng chí Chính H u)ồ ữ
Người lính trong Tây Ti n c a Quang Dũng v a có nh ng đ c đi m riêng l i v a đế ủ ừ ữ ặ ể ạ ừ ượ c
kh c h a theo m t bút pháp riêng. B ng bút pháp lãng m n và tinh th n bi tráng tri n khaiắ ọ ộ ằ ạ ầ ể trên n n ký c (n i nh ), Quang Dũng đã d ng lên tề ứ ỗ ớ ự ượng đài b ng th v ngằ ơ ề ười lính Tây
Ti n.ế
Đó là b c chân dung l m li t, oai hùng: ứ ẫ ệ
Trang 3Tây Ti n đoàn binh không m c tóc ế ọ Quân xanh màu lá d oai hùm ữ
M t s ý ki n cho r ng đây là hình nh t t đ nh c a s đ c đáo. Ngộ ố ế ằ ả ộ ỉ ủ ự ộ ượ ạc l i, m t s choộ ố
r ng hình nh "đoàn binh không tóc" và "d oai hùm" là không chân th c, th m chí cònằ ả ữ ự ậ làm cho hình nh anh b đ i ch ng Pháp tr nên "quái đ n". C m nh n th nh v y làả ộ ộ ố ở ả ả ậ ơ ư ậ
v a ch a đúng v i đ c tr ng c a bút pháp lãng m n, v a ch a th t hi u đ y đ th c từ ư ớ ặ ư ủ ạ ừ ư ậ ể ầ ủ ự ế
c a cu c kháng chi n. Th c t kháng chi n ch ng Pháp không ch nh ng anh b đ i "láủ ộ ế ự ế ế ố ỉ ữ ộ ộ
ng y trang reo v i gió đèo" mà còn có c nh ng "anh v tr c" n i ti ng m t th i. Choụ ớ ả ữ ệ ọ ổ ế ộ ờ nên, hình nh "đoàn binh không m c tóc", "quân xanh màu lá", "d oai hùm" v a là m tả ọ ữ ừ ộ
th c t , v a là s n ph m c a c m h ng và bút pháp lãng m n.ự ế ừ ả ẩ ủ ả ứ ạ
"Đoàn binh không m c tóc" là hình nh đoàn quân b r ng h t tóc, h u qu c a nh ng c nọ ả ị ụ ế ậ ả ủ ữ ơ
s t rét r ng ho c ph i s ng mi n "r ng thiêng nố ừ ặ ả ố ề ừ ước đ c"; "quân xanh màu lá" nghĩa làộ đoàn quân có nước da xanh nh tàu lá đây cũng là h u qu c a nh ng c n s t rét r ngư ậ ả ủ ữ ơ ố ừ
c , do gian kh và thi u th n; th nh ng đoàn binh v n toát lên v "d oai hùm", nghĩa làả ổ ế ố ế ư ẫ ẻ ữ
v n d t n nh loài h báo c a r ng xanh. Đây là cách ví ngẫ ữ ợ ư ổ ủ ừ ười hùng theo l i c chố ổ ứ không ph i "làm x u đi hình nh anh b đ i" nh có ngả ấ ả ộ ộ ư ười đã nghĩ
m hưởng đo n th hào hùng do nh n m nh tính ch t oai phong l m li t c a "đoàn binh".ạ ơ ấ ạ ấ ẫ ệ ủ Cách miêu t chân dung ngả ười lính Tây Ti n khi n ta nh t i câu th c a Ph m Ngũ Lãoế ế ớ ớ ơ ủ ạ
th i Tr n cũng miêu t ngờ ầ ả ười tráng sĩ v i "hào khí Đông A":ớ
Hoành sóc giang s n cá k thu ơ ỉ Tam quân t h khí thôn ng u ỉ ổ ư (Múa giáo non sông đã m y thu ấ
Ba quân khí m nh nu t trôi trâu) ạ ố
V đ p c a câu th chính là tinh th n bi tráng l m li t c a đoàn binh Tây Ti n m t vẻ ẹ ủ ơ ở ầ ẫ ệ ủ ế ộ ẻ
đ p có s c ng hẹ ự ộ ưởng c a âm vang truy n th ng và tinh th n th i đ i, gi a nh ng ngủ ề ố ầ ờ ạ ữ ữ ườ i
Trang 4chi n binh năm x a v i nh ng ngế ư ớ ữ ười lính c H hôm nay.ụ ồ
Hai câu th ti p theo đã kh c h a m t cách sinh đ ng đ i s ng tâm h n c a nh ng chi nơ ế ắ ọ ộ ộ ờ ố ồ ủ ữ ế
sĩ Tây Ti n:ế
M t tr ng g i m ng qua biên gi i ắ ừ ử ộ ớ Đêm m Hà N i dáng ki u th m ơ ộ ề ơ
"Hai câu th nh nh t c hai th gi i" (Vũ Qu n Phơ ư ố ả ế ớ ầ ương), "th y n i lên l i đ c t u c aấ ổ ờ ộ ấ ủ chàng trai Hà N i" (Đ ng Anh Đào) v a r t hào hùng l i r t hào hoa. Hình nh "m tộ ặ ừ ấ ạ ấ ả ắ
tr ng" th hi n ý chí quy t tâm ngùn ng t c a ng n l a chi n đ u b o v biên cừ ể ệ ế ụ ủ ọ ử ế ấ ả ệ ương. Hình nh y cũng bi u hi n hoài bão, khát v ng l p công và cháy b ng căm thù c aả ấ ể ệ ọ ậ ỏ ủ
người Tây Ti n. Và ngay trong cu c s ng chi n đ u gian kh d d n đó, nh ng ngế ộ ố ế ấ ổ ữ ằ ữ ườ i lính v n đ tâm h n cho nh ng hình nh th t d u hi n, thân thẫ ể ồ ữ ả ậ ị ề ương: "Đêm m Hà N iơ ộ dáng ki u th m". Chi n tranh th t tàn kh c nh ng chi n tranh không th cề ơ ế ậ ố ư ế ể ướp được ch tấ hào hoa c a nh ng chàng trai Hà thành. Không gì có th ngăn đủ ữ ể ược nh ng phút giây mữ ơ
m ng trong tâm h n ngộ ồ ười lính. Có m t th i, ngộ ờ ười ta đã gán cho Tây Ti n nh ng "m ngế ữ ộ
r t" , "bu n r t" chính là vì nh ng câu th nh th này. Th c ra câu th đã di n t v đ pớ ồ ớ ữ ơ ư ế ự ơ ễ ả ẻ ẹ tâm h n c a ngồ ủ ười lính Tây Ti n. Nguy n Đình Thi cũng đã di n đ t r t thành công vế ễ ễ ạ ấ ẻ
đ p này trong bài th Đ t nẹ ơ ấ ước:
Nh ng đêm dài hành quân nung n uữ ấ
B ng b n ch n nh m t ngỗ ồ ồ ớ ắ ười yêu
Khác v i n i nh c a ngớ ỗ ớ ủ ười lính trong th Nguy n Đình Thi và các nhà th khác. Quangơ ễ ơ Dũng th hi n tình c m c a ngể ệ ả ủ ười lính qua gi c m , khi n cho n i nh cũng lãng m nấ ơ ế ỗ ớ ạ
nh chính tâm h n h v y. Gi c m đã nâng đ tâm h n con ngư ồ ọ ậ ấ ơ ỡ ồ ười. Th t sang tr ng vàậ ọ hào hoa!
Nói đ n chi n tranh, nói đ n đ i lính không th không nói đ n cái ch t. Quang Dũng cũngế ế ế ờ ể ế ế không né tránh và nhà th đã nói theo cách riêng c a mình:ơ ủ
Trang 5R i rác biên c ả ươ ng m vi n x ồ ễ ứ Chi n tr ế ườ ng đi ch ng ti c đ i xanh ẳ ế ờ
Áo bào thay chi u anh v đ t ế ề ấ Sông Mã g m lên khúc đ c hành ầ ộ
Ch t "tráng sĩ ca" đấ ược b c l m t cách hào hùng và cùng đ y bi tráng. Nhà th mộ ộ ộ ầ ơ ượ n
m t ý th c (Chinh ph ngâm) nh ng tình ý thì r t m i. Ba ch "m vi n x " g i c mộ ơ ổ ụ ư ấ ớ ữ ồ ễ ứ ợ ả giác bu n th m l ng s hy sinh th m l ng c a nh ng chi n sĩ vô danh. Ý nghĩa câu thồ ầ ặ ự ầ ặ ủ ữ ế ơ
m ra th t l n: "r i rác" đây đó n i "biên cở ậ ớ ả ơ ương", nh ng n m m "vi n x " không m tữ ấ ồ ễ ứ ộ vòng hoa, không m t nén hộ ương, th t l nh l o, thê lậ ạ ẽ ương. B c tranh chi n tr n s tr nênứ ế ậ ẽ ở
m đ m n u nhìn bi quan nh v y. Nh ng h n th Quang Dũng m i khi ch m vào cái bi
thương l i đạ ược nâng đ b i đôi cánh lí tỡ ở ưởng. Câu th sau nh m t l c nâng vô hình đãơ ư ộ ự
đ a câu th trư ơ ước lên cao. "Chi n trế ường đi ch ng ti c đ i xanh". Cái bi th m b ng trẳ ế ờ ả ỗ ở nên bi tráng. V i tinh th n d n thân, t nguy n, quãng đ i thanh xuân tớ ầ ấ ự ệ ờ ươ ẹi đ p nh t h đãấ ọ
hi n dâng cho m t lý tế ộ ưởng cao đ p nh t. H ngã xu ng thanh th n không chút vẹ ấ ọ ố ả ướ ng
b n, không m y may h i ti c, cái ch t đậ ả ố ế ế ược xem "nh t a lông h ng".ẹ ự ồ
Vi t v chi n tranh, nhi u nhà th đã né tránh cái ch t. Quang Dũng c m nh n cái ch tế ề ế ề ơ ế ả ậ ế
nh là m t hi n th c t t y u c a chi n tranh. Cái ch t c a nh ng ngư ộ ệ ự ấ ế ủ ế ế ủ ữ ười lính qua con m tắ
th Quang Dũng r t đ i hùng tráng mà không h gi d i. Cái bi tráng c a câu th đãơ ấ ỗ ề ả ố ủ ơ
kh ng đ nh đẳ ị ược phương châm s ng c a c m t th h cha anh trong nh ng năm thángố ủ ả ộ ế ệ ữ
ch ng Pháp gian kh : "Quy t t cho T qu c quy t sinh". Có hi u đố ổ ế ử ổ ố ế ể ược ý chí s t đá c aắ ủ
m t dân t c m i th y h t độ ộ ớ ấ ế ược cái hay trong câu th Quang Dũng.ơ
Hai câu sau v n ti p t c nói đ n cái ch t trong âm hẫ ế ụ ế ế ưởng s thi hào hùng y:ử ấ
Áo bào thay chi u anh v đ tế ề ấ
Sông Mã g m lên khúc đ c hành.ầ ộ
S th t bi th m là: ngự ậ ả ười lính hy sinh trên đường hành quân đ n m t manh chi u li mế ộ ế ệ
Trang 6cũng thi u. Con m t th Quang Dũng đã bao b c đ ng đ i mình trong nh ng t m áo bàoế ắ ơ ọ ồ ộ ữ ấ sang tr ng. "Áo bào" là s k t h p hai t : "áo v i" và "chi n bào" khi n cho "áo bào" v aọ ự ế ợ ừ ả ế ế ừ bình d v a sang tr ng. Đây là cách nói mà theo Quang Dũng là đ "an i linh h n nh ngị ừ ọ ể ủ ồ ữ
người lính". Xu t phát đi m là tình yêu đ ng đ i. Chính tình yêu thấ ể ồ ộ ương đã khi n h n thế ồ ơ hào hoa Quang Dũng tìm được hình nh đ p đ "sang tr ng hóa" cái ch t c a ngả ẹ ể ọ ế ủ ười lính.
Người lính ngã xu ng v i chi n bào đ th m trong v ng hào quang l ng l ng c a cácố ớ ế ỏ ắ ầ ồ ộ ủ chi n binh x a. "Áo bào thay chi u anh v đ t". Câu th mang s c m nh ng i ca. Khôngế ư ế ề ấ ơ ứ ạ ợ
th tìm để ượ ừc t nào hay h n đ thay th cho t "v đ t" trong câu th này. "V đ t"ơ ể ế ừ ề ấ ơ ề ấ không nh ng di n t đữ ễ ả ược s hi sinh c a ngự ủ ười chi n sĩ mà còn th hi n đế ể ệ ược s trânự
tr ng, yêu thọ ương c a nh ng ngủ ữ ườ ồi đ ng đ i l i. "V đ t" cũng là hòa vào linh h n đ tộ ở ạ ề ấ ồ ấ
nước đ b t t cùng h n thiêng sông núi và trể ấ ử ồ ường t n cùng đ t nồ ấ ước. Dòng sông Mã đã
t u lên "khúc đ c hành" d d i hùng tráng đ ti n đ a hấ ộ ữ ộ ể ễ ư ương h n ngồ ười chi n sĩ v i baoế ớ
ti c thế ương, c m ph c. Nh ng m t mát đau thả ụ ữ ấ ương nh d n nén, tích t trong ti ng g mư ồ ụ ế ầ vang rung chuy n c núi r ng c a dòng sông Mã. Các anh đã hi sinh cho m nh đ t n y nể ả ừ ủ ả ấ ả ở
đ y th , đ y nh c và cùng v i thiên nhiên, linh h n các anh v n hát mãi khúc quân hành.ầ ơ ầ ạ ớ ồ ẫ
Đ c s c c a đo n th không ch th pháp đ i l p mà còn b c l trong vi c dùng t ,ặ ắ ủ ạ ơ ỉ ở ủ ố ậ ộ ộ ệ ừ
đ c bi t là dùng các đ ng t Nhà th Vũ Qu n Phặ ệ ộ ừ ơ ầ ương nh n xét: "N i l c trong c mậ ộ ự ả
h ng th Quang Dũng thứ ơ ường d i xu ng các đ ng t ". Đ ng t "g m" trong câu thộ ố ở ộ ừ ộ ừ ầ ơ khi n âm hế ưởng c âm vang mãi nh d i mãi vào núi r ng mi n Tây và ngân lên trongứ ư ộ ừ ề tâm h n đ c gi C ng hồ ộ ả ộ ưởng v i các đ ng t là các t Hán Vi t (biên cớ ộ ừ ừ ệ ương, vi n x ,ễ ứ chi n trế ường, áo bào, sông Mã, khúc đ c hành). Nhà th đã đ a ngộ ơ ư ườ ọi đ c vào m t khôngộ gian c kính, trang tr ng. T t c nh ng th pháp ngh thu t đó đã b c l đổ ọ ấ ả ữ ủ ệ ậ ộ ộ ượ ực s hài hòa
gi a cái bi và cái hùng t o nên ch t bi tráng trong b c tữ ạ ấ ứ ượng đài cao c v ngả ề ười lính Tây
Ti n.ế
Đây là đo n th mang tính ch t cao trào trong toàn b khúc đ c hành Tây Ti n. Ch t biạ ơ ấ ộ ộ ế ấ tráng đã t o nên m t tạ ộ ượng đài đ c đáo v ngộ ề ười lính Tây Ti n. Đo n th khép l i nh ngế ạ ơ ạ ư cùng v i khúc đ c hành c a dòng sông Mã, âm hớ ộ ủ ưởng c a Tây Ti n v n vang c núi r ngủ ế ẫ ả ừ
và v ng qua năm tháng.ọ
Trang 7