Đối với những con người Việt Nam, hình ảnh quê hương luôn hiện lên trong tâm hồn với nhiều nét đẹp, gợi nhớ, gợi thương và quê hương ai cũng thường có một dòng sông. Đối với nhà thơ Hoàng Cầm, con sông Đuống “Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì” là hình ảnh khó mờ phai trong kí ức thi nhân trong những chuỗi ngày cách xa vì khói lửa chiến tranh. Thời gian ấy, nhà thơ khôn nguôi nuôi ước vọng thanh bình cho quê hương Kinh Bắc, nằm bên kia sông Đuống.
Trang 1Đ bài: Bình gi ng đo n th sau trong bài th Bên kia sông Đu ng c a Hoàng C m:ề ả ạ ơ ơ ố ủ ầ
"Bao gi v bên kia sông Đu ng Cờ ề ố ười mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh"
Bài làm
Đ i v i nh ng con ngố ớ ữ ười Vi t Nam, hình nh quê hệ ả ương luôn hi n lên trong tâm h n v iệ ồ ớ nhi u nét đ p, g i nh , g i thề ẹ ợ ớ ợ ương và quê hương ai cũng thường có m t dòng sông. Đ iộ ố
v i nhà th Hoàng C m, con sông Đu ng “N m nghiêng nghiêng trong kháng chi nớ ơ ầ ố ằ ế
trường kì” là hình nh khó m phai trong kí c thi nhân trong nh ng chu i ngày cách xa vìả ờ ứ ữ ỗ khói l a chi n tranh. Th i gian y, nhà th khôn nguôi nuôi ử ế ờ ấ ơ ước v ng thanh bình cho quêọ
hương Kinh B c, n m bên kia sông Đu ng:ắ ằ ố
Bao gi v bên kia sông Đu ng ờ ề ố
Anh l i tìm em ạ
Em m c y m th m ặ ế ắ
Em th t l a h ng ắ ụ ồ
Em đi tr y h i non sông ẩ ộ
C ườ i mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh.
Đây là 6 câu th cu i cùng trong bài th Bên kia sông Đu ng. Bài th (dài 134 câu đơ ố ơ ố ơ ượ c chia làm hai ph n l n. Ph n m t nói v quê hầ ớ ầ ộ ề ương nhà th bên kia sông Đu ng b gi cơ ố ị ặ dày xéo. Ph n hai là c nh b đ i tr v cùng nhân dân đánh gi c.ầ ả ộ ộ ở ề ặ
Câu đ u tiên c a trích đo n trên là ầ ủ ạ ước m ng th m kín nh ng cháy b ng c a Hoàng C m,ộ ầ ư ỏ ủ ầ mong được tr v quê hở ề ương Kinh B c trăm quý ngàn yêu:ắ
Bao gi v bên kia sông Đu ng ờ ề ố
Sông Đu ng tên ch là sông Thiên Đ c, m t nhánh c a sông H ng, chia t nh B c Ninh raố ữ ứ ộ ủ ồ ỉ ắ làm hai ph n: nam (h u ng n) và b c (t ng n). Thôn L c Th quê Hoàng C m namầ ữ ạ ắ ả ạ ạ ổ ầ ở
Trang 2ph n t nh B c Ninh, ngay bên kia b sông Đu ng. Tin gi c Pháp chi m nam ph n B cầ ỉ ắ ờ ố ặ ế ầ ắ Ninh đ n v i Hoàng C m m t đêm tháng 4 năm 1948. Ông r t đau đ n, căm h n. “Bênế ớ ầ ộ ấ ớ ậ kia” là vùng đ t đang b gi c tàn phá, giày xéo. T Vi t B c, nhà th đ a đi m nhìn vấ ị ặ ừ ệ ắ ơ ư ể ề
“bên kia sông Đu ng”. Bao gi v ” là s mong ch kh c kho i, cháy b ng đ tr v quêố ờ ề ự ờ ắ ả ỏ ể ở ề
hương Kinh B c c a đ a con thân yêu sau bao ngày li bi t. Đây là m t ắ ủ ứ ệ ộ ước mu n gi n d ,ố ả ị chân thành. Cùng v i cách nói tr c ti p, câu văn xuôi “Bao gi v bên kia sông Đu ng”ớ ự ế ờ ề ố
b ng tr thành câu th có s c vang v ng n i tâm.ỗ ở ơ ứ ọ ộ
Câu ti p theo là ế ước v ng h nh phúc, hòa bình s tr l i quê họ ạ ẽ ở ạ ương trong cõi sâu hun hút
n i tâm h n thi nhân:ơ ồ
Anh l i tìm em ạ
“Anh" là ti ng x ng hô trìu m n, thân m t, đa nghĩa. Anh có th là tác gi , là ngế ư ế ậ ể ả ười yêu,
là người xa nhà đi chinh chi n, là ngế ười con c a x s Kinh B c. “Em” là ai? Là m t nhânủ ứ ở ắ ộ
v t tr tình trong s hình dung tậ ữ ự ưởng tượng c a thi nhân m t nhân v t tr tình thủ ộ ậ ữ ườ ng
g p trong th Hoàng C m. “Em” có th là: s phân thân c a nhà th đ d dàng b c lặ ơ ầ ể ự ủ ơ ể ễ ộ ộ tâm s riêng t c a mình, là em gái quê hự ư ủ ương, là người yêu c th , là h u phụ ể ậ ương hay còn là bi u tể ượng cao đ p c a quê hẹ ủ ương Kinh B c. Nh v y, đây c “anh” và “em”ắ ư ậ ở ả
v a là t phi m ch , v a c th , v a da di t, tình t , keo s n. Đ c bi t, “anh” n i v iừ ừ ế ỉ ừ ụ ể ừ ế ứ ơ ặ ệ ố ớ
“em” b ng hành đ ng “tìm” còn di n t m i tình son s t, th y chung c a thi nhân v i conằ ộ ễ ả ố ắ ủ ủ ớ
người và m nh đ t quê hả ấ ương bé nh ỏ
B c tranh quê hứ ương được nhà th tái hi n trong tâm tơ ệ ương r t l ng l y, tr trung, thi v :ấ ộ ẫ ẻ ị
Em m c y m th m ặ ế ắ
Em th t l a h ng ắ ụ ồ
Em đi tr y h i non sông ẩ ộ
Kinh B c là quê hắ ương c kính, có truy n th ng văn hóa ngh thu t đa d ng, phong phú,ổ ề ố ệ ậ ạ phát tri n m nh m qua các tri u đ i Lí, Tr n, Lê. Kinh B c là quê hể ạ ẽ ề ạ ầ ắ ương c a nh ngủ ữ
Trang 3vương phi, hoàng h u, công chúa, là n i s n sinh ra nhi u tr ng nguyên, ti n sĩ, thám hoa,ậ ơ ả ề ạ ế
b ng nhãn c a dân t c ta: “M t b ông C ng, m t đ ng ông Nghè, m t bè Ti n sĩ, m t bả ủ ộ ộ ồ ố ộ ố ộ ế ộ ị
Tr ng Nguyên, m t thuy n B ng nhãn “; là m t vùng quê có nhi u danh lam, th ngạ ộ ề ả ộ ề ắ
c nh, chùa chi n nh núi Thiên Thai, chùa Bút Tháp, Bãi Trám Ch Kinh B c là quêả ề ư ỉ ắ
hương c a văn ngh dân gian: h i Lim, tranh Đông H n i ti ng (tranh gà l n, tranh đámủ ệ ộ ồ ổ ế ợ
cưới chu t, tranh h ng d a, tranh đánh ghen, tranh các anh hùng thu x a nét v vuiộ ứ ừ ở ư ẽ
nh n, hóm h nh, màu s c tộ ỉ ắ ươ ắi t n, trong sáng); các làng ngh phát tri n: (ch H , chề ể ợ ồ ợ
S i, Bãi Tr m Ch , Đ ng T nh. Huê C u). Đ c bi t, Kinh B c còn là quê hủ ầ ỉ ồ ỉ ầ ặ ệ ắ ương c aủ
nh ng h i hè, đình đám: “M ng b y h i Khám, m ng tám h i Dâu m ng chín đ u đâuữ ộ ồ ả ộ ồ ộ ồ ầ cũng v h i Gióng” mà trong h i hè thì không th thi u nh ng câu hát dân ca quan hề ộ ộ ể ế ữ ọ
ng t ngào, tình t Do đó, cũng không th thi u dáng em “m c y m th m”, “th t l aọ ứ ể ế ặ ế ắ ắ ụ
h ng”. V y nên, v i Hoàng C m, h i quê hồ ậ ớ ầ ộ ương cũng là h i c a đ t nộ ủ ấ ước: “Em đi tr yẩ
h i non sông”. Ti ng cộ ế ười trong câu th cu i cùng: “Cơ ố ười mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh” đã đ t ng t phá tan cái không khí c a tang thộ ộ ủ ương, ch t chóc và tr l i v đ p cế ả ạ ẻ ẹ ổ kính, yên , thanh bình, h nh phúc cho quê hả ạ ương Kinh B c. “Cắ ười mê” là n cụ ườ ắ i đ m say, h ng kh i, lãng m n, thi v , c a cô em gái đ t quan h N “cứ ở ạ ị ủ ấ ọ ụ ười mê ánh sáng” c aủ
em gái nh m t ngu n ánh sáng lung linh, l p lánh lan t a mang đ n cho lòng muôn tri uư ộ ồ ấ ỏ ế ệ con người tr mãi. Đó là n cẻ ụ ười th n tiên, n cầ ụ ườ ủi c a đ c l p, t do. Đó là n cộ ậ ự ụ ườ i thôi thúc, gi c giã, n cụ ụ ười th p lên ni m tin mãnh li t trong lòng thi nhân. Xét cho cùng,ắ ề ệ
n cụ ườ ấi y là bóng dáng m mi u c a h nh phúc, là bi u tỹ ề ủ ạ ể ượng c a h nh phúc. Câu l củ ạ ụ bát “Em đi tr y h i non sông; Cẩ ộ ười mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh” đã khép l i đo nạ ạ
th t do, khép l i n i lòng thơ ự ạ ỗ ương nh lâng lâng c a thi nhân nh ng giai đi u ng t ngào,ớ ủ ư ệ ọ
du dương, êm ái c a nó hãy còn vang v ng ti ng lòng tha thi t c a m t nhà th yêu h nhủ ọ ế ế ủ ộ ơ ạ phúc, yêu hòa bình, yêu cái đ p.ẹ
Tóm l i, b ng cách x ng hô đa nghĩa, b ng ngh thu t đi p t đi p c u trúc cú pháp, nạ ằ ư ằ ệ ậ ệ ừ ệ ấ ẩ
d tu t , b ng các hình nh th v a sinh đ ng, v a c th , v a mang ý nghĩa bi u tụ ừ ằ ả ơ ừ ộ ừ ụ ể ừ ể ượng;
b ng gi ng th tr tình, da di t, đo n th trên đã th hi n tình yêu quê hằ ọ ơ ữ ế ạ ơ ể ệ ương sâu n ngặ
n i cõi sâu t m lòng c a nhà th Hoàng C m. Đ ng sau ơ ấ ủ ơ ầ ằ ước v ng thanh bình cho quêọ
hương Kinh B c, đo n th còn th hi n ni m kh c kho i khát v ng hòa bình c a nhà thắ ạ ơ ể ệ ề ắ ả ọ ủ ơ
Trang 4cho c đ t nả ấ ước Vi t Nam.ệ