Từ ấy là tập thơ đầu tay, cũng là thành công đầu tiên của Tố Hữu trên con đường nghệ thuật. Tập thơ gồm có 71 bài chia làm 3 phần: Máu lửa - Xiềng xích - Giải phóng. Từ ấy nói lên 10 hoạt động sôi nổi, say mê từ giác ngộ qua thử thách đến trưởng thành của người thanh niên cách mạng trong một giai đoạn lịch sử sôi động đã diễn ra nhiều biến cố to lớn, làm rung chuyển và đổi thay sâu sắc xã hội Việt Nam. Từ ấy là cái mốc đánh dấu một sự biến đổi quan trọng của thơ ca Việt Nam. Tâm tư trong tù là bài thơ mở đầu cho phần thơ tù, phần Xiềng xích trong tập thơ này.
Trang 1Đ bài: Bình gi ng đo n th sau trong bài Tâm t trong tù c a T H u: Cô đ nề ả ạ ơ ư ủ ố ữ ơ thay là c nh thân tù! Nghe l c ng a rùng chăn bên gi ng l nh, Dả ạ ự ế ạ ưới đường xa nghe ti ng gu c đi v …ế ố ề
Bài làm
T y là t p th đ u tay, cũng là thành công đ u tiên c a T H u trên con đừ ấ ậ ơ ầ ầ ủ ố ữ ường nghệ thu t. T p th g m có 71 bài chia làm 3 ph n: Máu l a Xi ng xích Gi i phóng. T yậ ậ ơ ồ ầ ử ề ả ừ ấ nói lên 10 ho t đ ng sôi n i, say mê t giác ng qua th thách đ n trạ ộ ổ ừ ộ ử ế ưởng thành c aủ
người thanh niên cách m ng trong m t giai đo n l ch s sôi đ ng đã di n ra nhi u bi n cạ ộ ạ ị ử ộ ễ ề ế ố
to l n, làm rung chuy n và đ i thay sâu s c xã h i Vi t Nam. T y là cái m c đánh d uớ ể ổ ắ ộ ệ ừ ấ ố ấ
m t s bi n đ i quan tr ng c a th ca Vi t Nam. Tâm t trong tù là bài th m đ u choộ ự ế ổ ọ ủ ơ ệ ư ơ ở ầ
ph n th tù, ph n Xi ng xích trong t p th này. M t đo n trong bài Tâm t trong tù Tầ ơ ầ ề ậ ơ ộ ạ ư ố
H u có vi tữ ế
Cô đ n thay là c nh thân tù! ơ ả Tai m r ng và lòng sôi r o r c ở ộ ạ ự Tôi l ng nghe ti ng đ i lăn náo n c ắ ế ờ ứ ngoài kia vui s ng bi t bao nhiêu!
Nghe chim reo trong gió m nh lên tri u ạ ề Nghe v i vã ti ng d i chi u đ p cánh ộ ế ơ ề ậ Nghe l c ng a rùng chân bên gi ng l nh ạ ự ế ạ
D ướ ườ i đ ng xa nghe ti ng gu c đi v … ế ố ề
Trước khi tìm hi u đo n th , chúng ta c n quan tâm đ n tình hình l ch s năm 1939.ể ạ ơ ầ ế ị ử
Đ u năm này, tình hình th gi i tr nên căng th ng, cu c Chi n tranh Th gi i th haiầ ế ớ ở ẳ ộ ế ế ớ ứ
s p s a bùng n , th c dân Pháp ra s c ngăn c m nh ng hành đ ng cách m ng, kh ng bắ ử ổ ự ứ ấ ữ ộ ạ ủ ố
Trang 2nh ng chi n sĩ tham gia phong trào, chĩa mũi nh n đàn áp Đ ng C ng s n Đông Dữ ế ọ ả ộ ả ương.
Cu i tháng 4 1939. T H u b th c dân Pháp b t Hu trong m t đ t kh ng b Đ ngố ố ữ ị ự ắ ở ế ộ ợ ủ ố ả
C ng s n. Tâm t trong tù độ ả ư ược vi t ngay trong nh ng ngày nhà th b tù hãm m t cáchế ữ ơ ị ộ
vô c t i Xà lim s 1, lao Th a Thiên (2941939).ớ ạ ố ừ
Trích đo n th trên đây bày t n i cô đ n, lòng yêu đ i, ni m khát khao t do mãnh li tạ ơ ỏ ỗ ơ ờ ề ự ệ
c a nhân v t tr tình trong nh ng chu i ngày đ i di n v i “b n tủ ậ ữ ữ ỗ ố ệ ớ ố ường vôi kh c kh ".ắ ổ
Trước h t là n i cô đ n, bu n bã c a nhân v t tr tình:ế ỗ ơ ồ ủ ậ ữ
Cô đ n thay là c nh thân tù ơ ả
Đây là m t ti ng kêu xác nh n m t s th t oan c, cay đ ng ch không ph i là ti ng rên ộ ế ậ ộ ự ậ ứ ắ ứ ả ế
c a m t k hèn h , y u đu i. Nhà th cũng đã t ng tâm s :ủ ộ ẻ ạ ế ố ơ ừ ự
Khóc là nh c. Rên, hèn. Van, y u đu i ụ ế ố
Ti ng kêu y còn n ch a cái tâm tr ng ti c ngày, gi c a m t chàng trai 19 tu i, say mêế ấ ẩ ứ ạ ế ờ ủ ộ ổ
lý tưởng r t g n gũi v i tâm tr ng c a b c đ i nhân, đ i trí, đ i dũng H Chí Minh:ấ ầ ớ ạ ủ ậ ạ ạ ạ ồ
Xót mình giam hãm trong ng c tù ụ
Ch a đ ư ượ c xông ra gi a tr n ti n ữ ậ ề
Tr i xanh c ý hãm anh hùng ờ ố Cùm xích tiêu ma tám tháng ròng
T c bóng nghìn vàng đau xót th c, ấ ự Bao gi thoát kh i ch n lao lung ờ ỏ ố
(Nh t kí trong tù)ậ
M t khác, chúng ta còn b t g p tâm h n c a nhân v t tr tình luôn khát khao t do, g n ặ ắ ặ ồ ủ ậ ữ ự ắ
bó v i cu c đ i. Thái đ này r t tích c c:ớ ộ ờ ộ ấ ự
Trang 3Tai m r ng và lòng sôi r o r c ở ộ ạ ự Tôi l ng nghe ti ng đ i lăn náo n c ắ ế ờ ứ ngoài kia vui s ng bi t bao nhiêu!
Anh l ng nghe nh ng âm thanh c a cu c s ng bên ngoài “ tắ ữ ủ ộ ố ường vôi kh c kh ” b ngắ ổ ằ thính giác và b ng c tâm h n sôi r o r c”. đây, “ ti ng đ i lăn náo n c”là m t s sángằ ả ồ ạ ự Ở ế ờ ứ ộ ự
t o trong ngh thu t s d ng ngôn t Hai ch “náo n c” v a miêu t nh ng âm thanhạ ệ ậ ử ụ ừ ữ ứ ừ ả ữ bình d c a cu c đ i thị ủ ộ ờ ường, v a miêu t đừ ả ược nh ng âm thanh xôn xao mãnh li t, thaữ ệ thi t trong cõi lòng nhà th Câu th “ ngoài kia vui sế ơ ơ Ở ướng bi t bao nhiêu!” nh m tế ư ộ
ti ng reo vui, reo vui trong nu i ti c, ng n ng , b n ch n tê tái b i l “ ngoài kia vuiế ố ế ẩ ơ ồ ồ ở ẽ
sướng” hoàn toàn đ i l p v i “ c nh thân tù” cô đ n, l nh l o, âm u, tăm t i.ố ậ ớ ả ơ ạ ẽ ố
b n câu th còn l i c a trích đo n, b ng trí t ng t ng phong phú, nhân v t tr tình
đã v m t b c tranh s ng đ ng bên ngoài xà lim d a trên nh ng âm thanh c a nó: ti ngẽ ộ ứ ố ộ ở ự ữ ủ ế
“chim reo”, ti ng “gió m nh”, ti ng “d i chi u đ p cánh” lúc hoàng hôn, ti ng “ ng aế ạ ế ơ ề ậ ế ự rùng chân”, “ gu c đi v ”. Đ c bi t là hai câu th :ố ề ặ ệ ơ
Nghe l c ng a rùng chân bên gi ng l nh ạ ự ế ạ
D ướ ườ i đ ng xa nghe ti ng gu c đi ế ố
đã đ l i trong lòng đ c gi yêu th , say th su t m y ch c năm qua s c rung, s c g iể ạ ộ ả ơ ơ ố ấ ụ ứ ứ ợ sâu xa
“Nghe l c ng a rùng chân bên gi ng l nh”, th hi n s tinh t , nh y c m và trí tạ ự ế ạ ể ệ ự ế ạ ả ưở ng
tượng phong phú c a nhà th : t âm thanh đủ ơ ừ ược nghe (l c ng a), ngạ ự ười chi n sĩ cáchế
m ng hình dung c nh con ng a bên gi ng, c m nh n đạ ả ự ế ả ậ ược cái l nh c a bu i hoàng hônạ ủ ổ qua đ ng tác “rùng chân” c a nó, qua c cái l nh đã th m sâu vào làn nộ ủ ả ạ ấ ướ ởc đáy sâu.
Nh v y, s c m nh n c a thi nhân không ch b ng thính giác, xúc giác mà còn b ng linhư ậ ự ả ậ ủ ỉ ằ ằ giác! Còn câu th : “Dơ ướ ười đ ng xa nghe ti ng gu c đi v ” dế ố ề ường nh không có m t chútư ộ dùng công ngh gì c nh ng l i có s c lay đ ng lòng ngệ ả ư ạ ứ ộ ườ ới l n lao. Nhà nghiên c u, phêứ
Trang 4bình văn h c Hoài Thanh đã nh n xét: “M t ti ng gu c dọ ậ ộ ế ố ướ ười đ ng xa nhà th ghi v i.ơ ộ
Đã bao nhiêu năm r i còn vang mãi trong th ”.ồ ơ
Th t v y, câu th g i lên không khí v ng v c a đậ ậ ơ ợ ắ ẻ ủ ường ph c nh nhà lao Th a Ph ố ạ ừ ủ
Hu Ti ng gu c đi qua, xa d n nh ng âm thanh c vang v ng mãi trong lòng ngế ế ố ầ ư ứ ọ ườ i
Ti ng gu c chính là bi u tế ố ể ượng c a cu c đ i bình d , l n đ u tiên đủ ộ ờ ị ầ ầ ược v ng vào th ọ ơ
Ti ng gu c g i thế ố ợ ương nh ng bữ ước chân c a tu i h c trò đang th ngây, h n nhiên c pủ ổ ọ ơ ồ ắ sách đ n trế ường. Ti ng gu c g i nh m t th i tu i tr , m i đây thôi, hãy còn đang ôm pế ố ợ ớ ộ ờ ổ ẻ ớ ấ
nh ng ữ ước m , hoài bão đ p mu n mang h t s c tr c a mình c ng hi n cho T Qu cơ ẹ ố ế ứ ẻ ủ ố ế ổ ố
Vi t Nam trăm quý ngàn yêu. V l i, cái “nghiêng tai k di u” y còn giúp chúng ta th uệ ả ạ ỳ ệ ấ ấ
hi u để ược n i đau nhói tâm can c a m t con ngỗ ủ ộ ườ ịi b cách ly m t cách vô c ch vì ph mộ ớ ỉ ạ
“t i yêu nộ ước”, đi làm cách m ng gi i phóng dân t c.ạ ả ộ
Nhìn chung, đây là m t đo n th hay nh t trong bài Tâm t trong tù c a T H u. L i thộ ạ ơ ấ ư ủ ố ữ ờ ơ
cô đ ng, hàm xúc, trong sáng, truy n c m, lôi cu n. Nh p th tha thi t, sôi n i. Hình nhọ ề ả ố ị ơ ế ổ ả
c a cái tôi c a nhân v t tr tình hi n lên v a lãng m n, tr trung, non n t, m i m , màủ ủ ậ ữ ệ ừ ạ ẻ ớ ớ ẻ
nh y c m tinh t , v a đáng yêu, v a hiên ngang, b t khu t.ạ ả ế ừ ừ ấ ấ
Tóm l i, bài Tám t trong tù là bài th đ c s c. Dù ra đ i trong hoàn c nh kh c nghi t ạ ư ơ ặ ắ ờ ả ắ ệ bài th đơ ược chép vào m nh gi y m ng cu n thu c là, găm vào lá g i, đ a ra ngoài (cùngả ấ ỏ ố ố ồ ư
v i nhi u bài th tù khác) r i đớ ề ơ ồ ược các đ ng chí đăng báo, kí tên “m t ngồ ộ ười tù” nh ngữ bài th đã s m bi u hi n đơ ớ ể ệ ược m t trong ba phong cách ngh thu t th T H u, đó làộ ệ ậ ơ ố ữ
m t h n th cách m ng, sôi n i, mãnh li t, có m t s c m nh làm lay đ ng lòng ngộ ồ ơ ạ ổ ệ ộ ứ ạ ộ ười. Vì
l đó, đã h n sáu mẽ ơ ươi năm qua r i mà bài th Tâm t trong tù cũng nh t p th T yồ ơ ư ư ậ ơ ừ ấ
v n còn tr l i đẫ ụ ạ ược v i m t s tinh l c c a đ c gi , v i th thách kh c nghi t c a th iớ ộ ự ọ ủ ộ ả ớ ử ắ ệ ủ ờ gian