Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 10 năm 2018-2019 - Trường THCS&THPT Võ Nguyên Giáp

Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 10 năm 2018-2019 - Trường THCS&THPT Võ Nguyên Giáp được xây dựng với 2 phần nội dung. Phần 1 là phần khái quát kiến thức trọng tâm của học kì 1, phần 2 là phần các câu hỏi thường gặp. Mời các bạn cùng tham khảo.

Đ  C Ề ƯƠ NG ÔN T P NG  VĂN 10 HK II Ậ Ữ

I. Ph n đ c hi u: ầ ọ ể

1. Yêu c u: cho m t văn b n:ầ ộ ả

­ Nh n di n th  lo i/ phậ ệ ể ạ ương th c bi u đ t chính/ phong cách ngôn ng  c a văn b n,ứ ể ạ ữ ủ ả  

ch  ra chi ti t/ hình  nh/ bi n pháp tu t ,  n i b t trong văn b n.ỉ ế ả ệ ừ ổ ậ ả

­ Khái quát n i dung, trình bày ý nghĩa văn b n.ộ ả

­ Nêu quan đi m c a b n thân.ể ủ ả

2. N i dung ôn t p:ộ ậ

a. M t s  bi n pháp tu t  và tác d ng:ộ ố ệ ừ ụ

* So sánh: đ i chi u s  v t này v i s  v t khác có nét t ng đ ng nh m tăng s c g i ố ế ự ậ ớ ự ấ ươ ồ ằ ứ ợ hình g i c m.ợ ả

*  n d :Ẩ ụ  G i tên s  v t hi n tọ ự ậ ệ ượng khác có nét tương đ ng nh m tăng s c g i hình ồ ằ ứ ợ

g i c m.ợ ả

* Nhân hóa: cách g i t  v t, đ  v t v.v b ng nh ng t  ng  v n dùng cho con ng i ọ ả ậ ồ ậ ằ ữ ừ ữ ố ườ làm cho th  gi i v t, đ  v t   tr  nên g n gũi bi u th  đế ớ ậ ồ ậ ở ầ ể ị ược nh ng suy nghĩ tình c m ữ ả

c a con ngủ ười

* Hoán d :ụ  g i tên s  v t hi n tọ ự ậ ệ ượng khái ni m khác có quan h  g n gũi v i nó.ệ ệ ầ ớ

* Nói quá: Bi n pháp tu t  phóng đ i m c đ  qui mô tính ch t c a s  v t hi n t ng ệ ừ ạ ứ ộ ấ ủ ự ậ ệ ượ

được miêu t  đ  nh n m nh gây  n tả ể ấ ạ ấ ượng tăng tính bi u c m.ể ả

* Nói gi m nói tránh:ả  dùng cách di n đ t t  nh  uy n chuy n tránh gây c m giác ễ ạ ế ị ể ể ả

ph n c m và tránh thô t c thi u l ch s ả ả ụ ế ị ự

* Đi p ng :ệ ữ  l p l i t  ng  ho c c  câu đ  làm n i b t ý gây c m xúc m nh.ặ ạ ừ ữ ặ ả ể ố ậ ả ạ

* Ch i ch :ơ ữ  Cách l i d ng đ c s c v  âm và v  nghĩa c a t  ng  đ  t o s c thái dí ợ ụ ặ ắ ề ề ủ ừ ữ ể ạ ắ

d m hài hỏ ước

b. Phương th c bi u đ tứ ể ạ

1. T  s  (k  chuy n, tự ự ể ệ ường thu t) ậ  Là k  chuy n, nghĩa là dùng ngôn ng  đ  k  ể ệ ữ ể ể

m t chu i s  vi c, s  vi c này d n đ n s  vi c kia, cu i cùng t o thành m t k t thúc.ộ ỗ ự ệ ự ệ ẫ ế ự ệ ố ạ ộ ế   Ngoài ra, người ta không ch  chú tr ng đ n k  vi c mà còn quan tâm đ n vi c kh c ỉ ọ ế ể ệ ế ệ ắ

ho  tính cách nhân v t và nêu lên nh ng nh n th c sâu s c, m i m  v  b n ch t c a ạ ậ ữ ậ ứ ắ ớ ẻ ề ả ấ ủ con người và cu c s ng.ộ ố

2. Miêu t  ả Là dùng ngôn ng  mô t  s  v t làm cho ngữ ả ự ậ ười nghe, ngườ ọi đ c có th  hìnhể   dung đượ ụ ể ự ậc c  th  s  v t, s  vi c nh  đang hi n ra trự ệ ư ệ ước m t ho c nh n bi t đắ ặ ậ ế ược 

th  gi i n i tâm c a con ngế ớ ộ ủ ười

3. Bi u c m ể ả Là dùng ngôn ng  đ  b c l  tình c m, c m xúc c a mình v  th  gi i ữ ể ộ ộ ả ả ủ ề ế ớ xung quanh

4. Ngh  lu n ị ậ Là phương th c ch  y u đứ ủ ế ược dùng đ  bàn b c ph i trái, đúng sai nh mể ạ ả ằ  

b c l  rõ ch  ki n, thái đ  c a ngộ ộ ủ ế ộ ủ ười nói, người vi t r i d n d t,ế ồ ẫ ắ   thuy t ph c ngế ụ ười  khác đ ng tình v i ý ki n c a mình.ồ ớ ế ủ

5. Thuy t minh ế  Là cung c p, gi i thi u, gi ng gi i…m t cách chính xác và khách ấ ớ ệ ả ả ộ quan  v  m t s  v t, hi n tề ộ ự ậ ệ ượng nào đó có th t trong cu c s ng. Ví d  m t danh lam ậ ộ ố ụ ộ

th ng c nh, m t v n đ  khoa h c, m t nhân v t l ch s ắ ả ộ ấ ề ọ ộ ậ ị ử

6. Hành chính ­ công v  ụ Là phương th c dùng đ  giao ti p gi a Nhà nứ ể ế ữ ước v i nhân ớ dân, gi a nhân dân v i c  quan Nhà nữ ớ ơ ước, gi a c  quan v i c  quan, gi a nữ ơ ớ ơ ữ ước này và 

nước khác trên c  s  pháp lí. ơ ở  

c. Phong cách ngôn ng :ữ

*­ Phong cách ngôn ng  sinh ho tữ ạ : là phong cách (PC) đ c dùng trong giao ti p sinhượ ế  

ho t hàng ngày, thu c hoàn c nh giao ti p không mang tính nghi th c. Giao ti p   đây ạ ộ ả ế ứ ế ở

thường v i t  cách cá nhân nh m đ  trao đ i t  tớ ư ằ ể ổ ư ưởng, tình c m c a mình v i ngả ủ ớ ười  thân, b n bè, hàng xóm, đ ng nghi p, đ ng hành ạ ồ ệ ồ

G m các d ng: chuy n trò/ nh t kí/ th  tồ ạ ệ ậ ư ừ

*­ Phong cách ngôn ng  khoa h cữ ọ : PC khoa h c là PC đọ ược dùng trong lĩnh v c ự nghiên c u, h c t p và ph  bi n khoa h c. Ðây là PC ngôn ng  đ c tr ng cho các m cứ ọ ậ ổ ế ọ ữ ặ ư ụ   đích di n đ t chuyên môn sâu. Khác v i PC ngôn ng  sinh ho t, PC này ch  t n t i chễ ạ ớ ữ ạ ỉ ồ ạ ủ 

y u   môi trế ở ường c a nh ng ngủ ữ ười làm khoa h c (ngo i tr  d ng ph  c p khoa h c).ọ ạ ừ ạ ổ ậ ọ

G m các d ng: KH chuyên sâu/ KH giáo khoa/ KH ph  c pồ ạ ổ ậ

*­ Phong cách ngôn ng  ngh  thu tữ ệ ậ : là PC đ c dùng trong sáng tác văn ch ng. PCượ ươ   này là d ng t n t i toàn v n và sáng chói nh t c a ngôn ng  toàn dân. PC văn chạ ồ ạ ẹ ấ ủ ữ ương  không có gi i h n v  đ i tớ ạ ề ố ượng giao ti p, không gian và th i gian giao ti p.ế ờ ế

*­ Phong cách ngôn ng  chính lu nữ ậ : là PC được dùng trong lĩnh v c chính tr  xã h i. ự ị ộ

Người giao ti p   PC này thế ở ường bày t  chính ki n, b c l  công khai quan đi m chínhỏ ế ộ ộ ể  

tr , t  tị ư ưởng c a mình đ i v i nh ng v n đ  th i s  nóng h i c a xã h i.ủ ố ớ ữ ấ ề ờ ự ổ ủ ộ

*­ Phong cách ngôn ng  hành chínhữ : là PC đu c dùng trong giao ti p thu c lĩnh v c ợ ế ộ ự hành chính. Ð y là giao ti p gi a Nhà nấ ế ữ ước v i nhân dân, gi a nhân dân v i c  quan ớ ữ ớ ơ Nhà nước, gi a c  quan v i c  quan, gi a nữ ơ ớ ơ ữ ước này và nước khác

PC hành chính có hai ch c năng: thông báo và sai khi n. Ch c năng thông báo th  hi n ứ ế ứ ể ệ

rõ   gi y t  hành chính thông thở ấ ờ ường, ví d  nh : văn b ng, ch ng ch  các lo i, gi y ụ ư ằ ứ ỉ ạ ấ khai sinh, hoá đ n, h p đ ng  Ch c năng sai khi n b c l  rõ trong các văn b n quy ơ ợ ồ ứ ế ộ ộ ả

ph m pháp lu t, văn b n c a c p trên g i cho c p dạ ậ ả ủ ấ ở ấ ưới, c a nhà nủ ước đ i v i nhân ố ớ dân, c a t p th  v i các cá nhân.ủ ậ ể ớ

*­ Phong cách ngôn ng  báo chíữ  (thông t n): là PC đấ ược dùng trong lĩnh v c thông tinự  

c a xã h i v  t t c  nh ng v n đ  th i s  (Thông t n: có nghĩa là thu th p và biên ủ ộ ề ấ ả ữ ấ ề ờ ự ấ ậ

t p tin t c đ  cung c p cho các n i).ậ ứ ể ấ ơ

II. Ph n làm vănầ

1. Ngh  lu n xã h iị ậ ộ

a. Yêu c u: ầ Kho ng 200 chả ữ. Trình bày suy nghĩ v  v n đ  đ t ra trong văn b n đ c ề ấ ề ặ ả ọ

hi u   ph n I.ể ở ầ

b. N i dung ôn t p:ộ ậ

­Ngh  lu n là bàn b c, đánh giá m t v n đ , trong đó, nị ậ ạ ộ ấ ề gh  lu n xã h i là phị ậ ộ ươ  ng pháp ngh  lu n l y đ  tài t  các lĩnh v c xã h i chính tr , đ o đ c làm n i dung bànị ậ ấ ề ừ ự ộ ị ạ ứ ộ  

b c nh m làm sáng t  cái đúng – sai, cái t t – x u c a v n đ  đạ ằ ỏ ố ấ ủ ấ ề ược nêu ra. T  đó đ aừ ư  

ra m t cách hi u th u đáo v  v n đ  ngh  lu n cũng nh  v n d ng nó vào đ i s ng.ộ ể ấ ề ấ ề ị ậ ư ậ ụ ờ ố

­Ngh  lu n xã h i g m có hai d ng:ị ậ ộ ồ ạ

+  Ngh  lu n v  m t t  tị ậ ề ộ ư ưởng, đ o lí.ạ

+  Ngh  lu n v  m t hi n tị ậ ề ộ ệ ượng đ i s ng.ờ ố

* Ngh  lu n v  m t t  tị ậ ề ộ ư ưởng, đ o lýạ  là bàn v  m t v n đ  thu c lĩnh v c t  ề ộ ấ ề ộ ự ư

tưởng, đ o đ c, quan đi m nhân sinh (nh  các v n đ  v  nh n th c; v  tâm h n nhânạ ứ ể ư ấ ề ề ậ ứ ề ồ   cách; v  các quan h  gia đình xã h i, cách  ng x ; l i s ng c a con ngề ệ ộ ứ ử ố ố ủ ười trong xã 

h i…)ộ

B ướ c 1 : Gi i thích t  t  tả ư ư ưởng , đ o lí.ạ

B ướ c 2 : Bàn lu n ậ

­ Phân tích m t đúng.ặ

­ Bác b  ( phê phán ) nh ng bi u hi n sai l ch có liên quan đ n v n đ ỏ ữ ể ệ ệ ế ấ ề

B ướ c 3

   :   M  r ng.ở ộ

­M  r ng b ng cách gi i thích và ch ng minh.ở ộ ằ ả ứ

­M  r ng b ng cách đào sâu thêm v n đ ở ộ ằ ấ ề

­M  r ng b ng cách l t ngở ộ ằ ậ ược v n đ ấ ề

  (Ng ườ i tham gia ngh  lu n đ a ra m t trái c a v n đ  Ph  nh n nó là công nh n ị ậ ư ặ ủ ấ ề ủ ậ ậ   cái đúng, ng ượ ạ c l i ,n u v n đ  bình lu n là sai hãy l t ng ế ấ ề ậ ậ ượ c b ng cách đ a ra v n ằ ư ấ  

đ  đúng. B o v  cái đúng cũng có nghĩa là ph  đ nh cái sai ề ả ệ ủ ị

      Trong các b ướ c m  r ng ,tu  vào t ng tr ở ộ ỳ ừ ườ ng h p và kh  năng c a mình mà áp ợ ả ủ  

B ướ c 4 : Nêu ý nghĩa ,rút ra bài h c nh n th c và hành đ ng.  ọ ậ ứ ộ

 * Ngh  lu n v  m t hi n tị ậ ề ộ ệ ượng đ i s ng ờ ố là s  d ng t ng h p các thao tác l pử ụ ổ ợ ậ  

lu n đ  làm cho ngậ ể ườ ọi đ c hi u rõ, hi u đúng, hi u sâu nh ng hi n tể ể ể ữ ệ ượng đ i s ngờ ố  

có ý nghĩa xã h i. Thông thộ ường, nh ng hi n tữ ệ ượng mà đ  bài đ  c p t i thề ề ậ ớ ường là 

nh ng hi n tữ ệ ượng n i b t, t o đổ ậ ạ ược s  chú ý và có tác đ ng đ n đ i s ng xã h i.ự ộ ế ờ ố ộ   Không ch  đ  c p đ n nh ng hi n tỉ ề ậ ế ữ ệ ượng t t đ p, tích c c trong đ i s ng, ki u bàiố ẹ ự ờ ố ể   ngh  lu n này còn đ  c p đ n nh ng hi n tị ậ ề ậ ế ữ ệ ượng mang tính ch t tiêu c c, đang b  xãấ ự ị  

h i lên án, phê phán.ộ

B ướ c 1 : Miêu t  hi n t ng đ c đ  c p đ n trong bài.ả ệ ượ ượ ề ậ ế

­ Giải thích ( n u trong đ  bài có khái ni m, thu t ng  ho c các  n d , hoán d ,ế ề ệ ậ ữ ặ ẩ ụ ụ  

so sánh…)c n làm rõ đ  đ a ra v n đ  bàn lu n.ầ ể ư ấ ề ậ

­ Chỉ ra thực trạng ( biểu hiện của thực trạng)

B ướ c 2: Phân tích các m t đúng – sai, l i – h i c a v n đ ặ ợ ạ ủ ấ ề

­ Phân tích tác d ng c a v n đ  n u là hi n tụ ủ ấ ề ế ệ ượng tích c c.ự

­ Phân tích tác h i c a v n đ  n u là hi n tạ ủ ấ ề ế ệ ượng tiêu c c.ự

­ Phân tích c  hai m t tích c c và h n ch  n u đ  có c  hai m t.ả ặ ự ạ ế ế ề ả ặ

B ướ c 3: Ch  ra nguyên nhân.ỉ

B ướ c 4: Bày t  thái đ , ý ki n đánh giá c a ngỏ ộ ế ủ ười vi t v  hi n tế ề ệ ượng. Rút ra bài 

h c và đ  xu t gi i pháp.ọ ề ấ ả

2. Ngh  lu n văn h c.ị ậ ọ

a. Yêu c u: ầ v  văn b n văn h c trong chề ả ọ ương trình Ng  văn l p 10, t p 2.ữ ớ ậ

b. N i dung ôn t pộ ậ

Cách làm bài ngh  lu n văn h cị ậ ọ

* YÊU C U:Ầ  

­ Yêu c u khi làm ngh  lu n văn h c: Ph i đúng hầ ị ậ ọ ả ướng, tr t t , m ch l c,ậ ự ạ ạ  trong sáng,  sinh đ ng, h p d n và sáng t o.ộ ấ ẫ ạ  

­ Nh ng thao tác chính c a văn ngh  lu n: gi i thích, ch ng minh, phân tích, bìnhữ ủ ị ậ ả ứ  lu n, ậ

bác b , so sánh,…ỏ  

­ Ngh  lu n văn h c là m t d ng ngh  lu n mà các v n đ  đ a ra bàn lu n là các ị ậ ọ ộ ạ ị ậ ấ ề ư ậ

v nấ  đ  v  văn h c: tác ph m, tác gi , th i đ i văn h c,…ề ề ọ ẩ ả ờ ạ ọ  

­ Khi làm bài văn ngh  lu n văn h c c n chú ý các yêu c u sau đây:ị ậ ọ ầ ầ  

+ N m ch c các thao tác ngh  lu n.ắ ắ ị ậ  

+ C ng c  ki n th c c  b n   m i tác ph m văn h c nh : tác gi , hoàn c nh sángủ ố ế ứ ơ ả ở ỗ ẩ ọ ư ả ả  tác,  giá tr  n i dung, giá tr  ngh  thu t, giá tr  t  tị ộ ị ệ ậ ị ư ưởng,… 

+ Đ i v i th , c n chú ý đ n hình th c th  hi n (hình  nh, nh p đi u, c u trúc, ố ớ ơ ầ ế ứ ể ệ ả ị ệ ấ

bi nệ  pháp tu t , ).ừ  

+ Đ i v i tác ph m văn xuôi: cú ý đ n c t truy n, nhân v t, tình ti t, các d n ố ớ ẩ ế ố ệ ậ ế ẫ

ch ngứ  chính xác, giá tr  hi n th c, giá tr  nhân đ o, tình hu ng truy n,…ị ệ ự ị ạ ố ệ  

* QUY TRÌNH: 

I. Tìm hi u đ  ể ề    

­ C n kh c sâu t m quan tr ng c a vi c tìm hi u đ , c n tr  l i cho đầ ắ ầ ọ ủ ệ ể ề ầ ả ờ ược các câu 

h iỏ  sau đây: 

1. Đ  đ t ra v n đ  gì c n gi i quy t? Vi t l i rõ ràng lu n đ  ra gi y.ề ặ ấ ề ầ ả ế ế ạ ậ ề ấ  

 2. Đ  yêu c u ngh  lu n theo ki u bài nào? Dề ầ ị ậ ể ưới đây là d ng đ  thạ ề ường g p:ặ  

­ Bình gi ng m t đo n thả ộ ạ ơ 

­ Phân tích m t bài th ộ ơ  

­ Phân tích m t đo n th ộ ạ ơ  

­ Phân tích m t v n đ  trong tác ph m văn xuôi.ộ ấ ề ẩ  

­ Phân tích nhân v t.ậ  

­ Phân tích m t hình tộ ượ  ng

­ Phân tích di n bi n tâm tr ng nhân v t,…ễ ế ạ ậ  

3. C n s  d ng nh ng thao tác ngh  lu n nào, thao tác nào chính?ầ ử ụ ữ ị ậ  

4. Đ  gi i quy t v n đ  c n s  d ng nh ng d n ch ng nào?   đâu?ể ả ế ấ ề ầ ử ụ ữ ẫ ứ Ở  

II. Tìm ý và l p dàn ý  ậ     

1. Tìm ý:       

­ T  tái hi n l i ki n th c đã h c v  nh ng giá tr  n i dung và ngh  thu t c a ự ệ ạ ế ứ ọ ề ữ ị ộ ệ ậ ủ

tác ph m đang bàn đ n.ẩ ế  

­ T  suy nghĩ và tr  l i các câu h i:ự ả ờ ỏ  

+ Xác đ nh giá tr  n i dung, t  tị ị ộ ư ưởng

+ Xác đ nh giá tr  ngh  thu t.ị ị ệ ậ

(C n l u ý, vi c phân chia hai v n đ  n i dung, hình th c đ  d  tìm ý, nh ng khiầ ư ệ ấ ề ộ ứ ể ễ ư  phân 

2. L p dàn ý:   ậ     

* M  bài:ở  

­ Gi i thi u vài nét l n v  tác gi ớ ệ ớ ề ả  

­ Gi i thi u hoàn c nh ra đ i tác ph m, xu t x  tác ph m.ớ ệ ả ờ ẩ ấ ứ ẩ  

­ Gi i thi u lu n đ  c n gi i quy t. (c n bám sát đ  bài đ  gi i thi u lu n đ  choớ ệ ậ ề ầ ả ế ầ ề ể ớ ệ ậ ề  

rõ ràng, chính xác. Lu n đ  c n d n l i nguyên văn yêu c u c a đ ).ậ ề ầ ẫ ạ ầ ủ ề  

* Thân bài: 

­ Nêu lu n đi m 1 – lu n c  1 – lu n c  2,…(Các lu n đi m, lu n c  này chính làậ ể ậ ứ ậ ứ ậ ể ậ ứ  các 

ý 1,2,3…ý a, ý b,  trong bài h c v  tác ph m  y).ọ ề ẩ ấ  C n ch  ra giá tr  n i dung th  nh t ầ ỉ ị ộ ứ ấ

là gì, trong đó ch a đ ng giá tr  nghứ ự ị ệ thu t gì?, giá tr  t  tậ ị ư ưởng tình c m gì?,…ả  

­ Nêu lu n đi m 2 – lu n c  1 – lu n c  2,…C n ch  ra giá tr  n i dung th  2, trongậ ể ậ ứ ậ ứ ầ ỉ ị ộ ứ  đó 

ch a đ ng giá tr  nghứ ự ị ệ thu t gì, giá tr  t  tậ ị ư ưởng tình c m gì?,…ả  

­ Nh n đ nh chung: kh c sâu giá tr  t  tậ ị ắ ị ư ưởng – ch  ra thành công v  n i dung vàỉ ề ộ  ngh  ệ thu t c a tác ph m (soậ ủ ẩ  sánh v i các tác ph m khác cùng th i) và nêu h n chớ ẩ ờ ạ ế c a nó ủ (n u có).ế  

* K t bài:ế  

Kh ng đ nh giá tr  văn h c c a tác ph m   2 m t n i dung và ngh  thu t.ẳ ị ị ọ ủ ẩ ở ặ ộ ệ ậ  

Sau khi đã có dàn ý, các em c n ph i bi t d ng đo n d a theo các lu n đi m v aầ ả ế ự ạ ự ậ ể ừ  tìm 

ra. 

M t s  tác ph mộ ố ẩ

1. Phú sông B ch Đ ngạ ằ

2. Cáo bình Ngô

3. Hi n tài là nguyên khí c a qu c giaề ủ ố

4. T a trích di m thi t pự ễ ậ

5. H ng đ o đ i vư ạ ạ ương Tr n Qu c Tu nầ ố ấ

6. Thái s  Tr n Th  Đư ầ ủ ộ

7. Chuy n ch c Phán s  đ n T n Viênệ ứ ự ề ả

8. H i tr ng c  thànhồ ố ổ

9. Tình c nh l  loi c a ngả ẻ ủ ười chinh phụ

10. Tào Tháo u ng rố ượu lu n anh hùngậ

12. N i thỗ ương mình

13. Chí khí anh hùng

14. Th  nguy nề ề

­­ H t ­­ế