Đặc điểm và giá trị của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh

I H QU GI H N I TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRƯƠNG THỊ MAI ĐẶC ĐIỂM VÀ GIÁ TRỊ CỦA CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH... Tình hình nghiên cứu giá trị của chủ nghĩa nhân văn

I H QU GI H N I

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRƯƠNG THỊ MAI

ĐẶC ĐIỂM VÀ GIÁ TRỊ CỦA

CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH

ỜI CAM ĐOAN

T L

ờ T ì ự ệ L , tôi ệ

MỤC ỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý 1

2 M ệ 2

3 ợ 3

4 ơ ở ý ơ 4

5 ặ l 4

6 Ý ĩ 4

7 K ấ 5

C ƣơn T NG QUAN T NH H NH NGHI N CỨU I N QUAN Đ N Đ TÀI 6

Tìn ìn n i n cứu li n quan đến đề tài 6

1.1.1 Tìn ìn n ên cứu về n dun v đặc đ ểm của c ủ n ĩa n ân v n ồ Chí Minh 6

1.1.2 Tình hình nghiên cứu giá trị của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh 17

Đ n i c un về tìn ìn n i n cứu và n ữn vấn đề luận n đi sâu vào n i n cứu 21

1 .1 Đ n c un về tìn ìn n ên cứu 21

1.2.2 Vấn đề luận n đ sâu n ên cứu 22

Tiểu kết c ƣơn 23

C ƣơn CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN VÀ CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH 25

C ủ n ĩa n ân văn 25

1.1 K n ệm c ủ n ĩa n ân v n 25

1 N ữn n dun cơ bản của c ủ n ĩa n ân v n 31

2 Cơ sở ìn t àn c ủ n ĩa n ân văn H C Min 36

2.2.1 Cơ sở t ực t ễn 37

2.2.2 Cơ sở tư tưởn lý luận 40

3 P ẩm c ất n n lực c n ân ồ C í M n 51

2.3 Khái niệm và nội dung cơ bản của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh 54

2.3.1 Khái niệm chủ n ĩa n ân v n ồ Chí Minh 54 .3 N dun cơ bản của c ủ n ĩa n ân v n ồ Chí Minh 56

3.2 Chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh là chủ nghĩa nhân văn hành động 77

3 .1 C ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n đấu tran ả p ón dân t c ả

3.3.1 C ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n t ể ện tron t n t ần v ý c í

s n vì dân vì nước vì p t tr ển v t ến b của dân t c v n ân loạ 98 3.3 C ủ n ĩa n ân v n t ể ện tron p on c c v p ươn p p c c mạn của ồ C í M n 107

Tiểu kết c ƣơn 111 Chương 4 GIÁ TRỊ CỦA CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH 113 C ủ n ĩa n ân văn H C Min kết tin và p t triển c c i trị

n ân văn tru ền t n dân tộc và n ân loại tron t ời đại n à na 113 C ủ n ĩa n ân văn H C Min là địn ƣớn i trị c o sự

n iệp c c mạn của dân tộc Việt Nam 119

C ủ n ĩa n ân văn H C Min là n ọn cờ cổ vũ c o p on trào đấu tran vì p ẩm i con n ƣời tr n t ế iới 132 Tiểu kết c ƣơn 150

K T U N 153 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ I N QUAN

Đ N U N ÁN 156 ANH MỤC TÀI IỆU THAM KHẢO 157

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

ể ự ệ ẽ ệ :

- Tổ ì ì , xác

ấ ầ â

- Làm rõ ấ ý ĩ â ă H M ,

b ệ ơ b ơ ở ì ĩ â ă H Chí Minh

C ƣơn

T NG QUAN T NH H NH NGHI N CỨU I N QUAN Đ N Đ TÀI

Tìn ìn n i n cứu li n quan đến đề tài

1.1.1 Tình hình nghiên cứu về nội dung và đặc điểm của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh

N ên cứu về n dun của c ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n

T M Q T ắ “M t số vấn đề về tư tưởn n ân

“C ủ n ĩa n ân v n v v n óa dân t c” T ờ L [57]

T â ấ ở c ươn XI: đặc trưn của

c ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n : Sự tíc ợp p on p ú – sự kết ợp s n tạo

n ều k ểu dạn t n oa Ở ơ T ờ L ẳ

ĩ â ă H M â

ấ ờ ; ấ ợ â

â bằ ; b ợ ơ ợ

ẹ ờ ợ ờ ĩ â ă H Chí M ệ â â ệ ẳ

tr ển” [116] ở â ă H M 7

ơ Q ỉ ĩ â ă H M ợ

ơ ớ ú ờ ở

ì ú ú ý ơ , ở ơ 6 trình, ú â â ấ phát

ể ĩ â ă H M â ý ĩ

ự ể â ự ú ự ự ở H M

ờ ỉ ý ở â H Chí Minh – ò bì b bằ

ầ ặ ể ĩ â ă H Chí Minh

ồ C í M n về con n ườ ” (Bù ì P ) “Tư tưởn ồ C í M n về

c c mạn ả p ón dân t c vớ v ệc xâ dựn v n óa v n n ệ dân t c”,

hay “G ả p ón con n ườ v mưu cầu ạn p úc c o mọ n ườ – cốt lõ

của tư tưởn ồ C í M n ” (Bù ì P ) …

ặ ể ĩ â ă H M ì

ấ ắ ú ợ ặ ể ơ b

ĩ â ă H M :

T ứ n ất c ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n l c ủ n ĩa n ân v n

T ứ ba C ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n l lòn t ươn n ườ quý

n ườ v ra sức xâ dựn con n ườ T ẫ ò ơ

ĩ â ă ở â ờ

è ổ â b Vì ĩ

â ă ấ K ở ự ớ ờ bấ

N ờ ĩ ệ “Lò â

H M â ẳ b ể ờ ự

ờ ấ ầ ì ể ễ ng và ” [13 157]

H Chí Minh Ch ĩ â ă H Chí Minh có vai trò vô cùng to lớn:

s c hấp dẫn và giá tr ờng t n c ởng nhân ă H Chí Minh không chỉ i với dân t c Việ N ò i với c nhân lo i cầ

ấu tranh cho nh ng giá tr thực sự c ời

Công trình “C ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n tron lòn dân t c V ệt

này, có công trình “ ồ C í M n vớ cu c đấu tran vì òa bìn v t ến b

của n ân loạ ” L Vă T [100] â ì

â ă H M â ũ t ngu n tài liệu tham kh o quan tr ng,

là công c hỗ trợ cần thi t ph c v cho nghiên c u sinh trong quá trình ti p

Minh, Nxb Công an nhân dân; Furuta Motoo (1997), Hồ Chí Minh giải phóng dân t c v đổi mới, Nhà xuất b n Chính tr qu c gia, Hà N …

ớ ể hiện sự nghiêm túc và công phu trong nghiên c u v cu c

ời, sự nghiệ ởng c a H M ĩ ự ặc biệ ĩ vực chính tr Qua tìm hiểu và nghiên c u, các tác gi t cách khách quan và khoa h c: H M ời có lòng nhân ái, hiểu nhân dân, bi t dựa vào s c m t c â â ể ợc m cách m ũ ời luôn bi ặt lợi ích c â â ầu Không chỉ v y, H Chí Minh có công lao vô cùng to lớ i với l ch s cách

m ng Việt Nam, ũ ấu tranh ch ng ch

ĩ qu c và ch ĩ ực dân c a nhân lo i Có thể khẳ nh nh ng tài liệ ấp cho tác gi lu n án thêm nh ng lu n c khoa h c trong việc tìm hiểu v giá tr c a ch ĩ â ă H Chí Minh không chỉ

có giá tr ý ĩ i với dân t c Việt Nam, mà còn có giá tr ý ĩ

i với th giới, nhất là góp phần vào công cu ấu tranh gi i phóng dân t c

c a nhân lo ng hòa bình ti n b trên th giới

Đ n i c un về tìn ìn n i n cứu và n ữn vấn đề luận

n đi sâu vào n i n cứu

1.2.1 Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu

ă H M ở : T G Vă …

T ơ ở ì

ớ l ặ ể ĩ

Dù ở ĩ â ă H

C ƣơn CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN VÀ CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN

HỒ CHÍ MINH C ủ n ĩa n ân văn

2.1.1 Khái niệm chủ nghĩa nhân văn

K ệ â b ờ ù trong b ấ ờ

bì ệ K ệ â b ể ĩ

ớ M ệ ờ ẩ ấ ự

ể ệ â ờ ờ phái â b ấ ờ ớ ự ể

Nói cách khác, c ủ n ĩa n ân bản l m t ệ t ốn n ữn quan n ệm, lý luận

tr ết ọc đề cập đến bản tín con n ườ đến bản c ất tự n ên của con n ườ

N ệ â b ĩ â b ò ệ nhân

đạo N â ờ N ân đạo l k n ệm dùn để c ỉ đạo đức l m n ườ đó l đạo đức n ân đạo đức n ân n ĩa đạo đức lươn

t ện p ê p n n ằm c ốn lạ n ữn c c c xấu c đ n ược lạ vớ đạo l m n ườ

ơ ơ Mỗ ờ ú

ơ ầ “ ờ ” ờ ớ

N c ủ n ĩa n ân đạo l trườn p tư tưởn ọc t u ết đề

cao p ẩm v n ữn trị l m n ườ để ướn con n ườ n c n

o n t ện về mặt n ân c c C ủ n ĩa n ân đạo được nó n ều n ất ở t ờ

kỳ P ục ưn v Án s n v đạt đến đ ểm cao n ất l c ủ n ĩa n ân đạo mác-xít

T ự nhân l n ườ v n l đẹp l trị ữu

íc ữu dụn N ân v n c ín l n ữn c ì đẹp v có trị về bản t ân của con n ườ

cu “Chủ n ĩa n ân v n v c ủ n ĩa xã ”: “Ch ĩ â ă

toàn b nh ể c và chính tr bắt ngu n không ph i t cái gì siêu nhiên, kỳ o, t nh ý ời s ng c a nhân lo i, mà t con

ời t n t i thực t trên mặ ất với nh ng nhu cầu, nh ng kh ă ấ ò

ph ợc phát triể ầ , ph ợc thỏa mãn… ú c c a Mác – rằ “ ời là thực thể cao nhấ i vớ ờ ” [61 406]

N , c ủ n ĩa n ân v n l ệ t ốn quan n ệm quan đ ểm lý

luận đề cao p ẩm c ất trị v c c qu ền cơ bản của con n ườ ; t ể ện

sự tôn trọn v êu t ươn con n ườ ; bồ đắp k ơ dậ v p t u va trò sức mạn v n n lực của con n ườ ; ướn đến mục t êu ả p ón con

n ườ ; xâ dựn c c t ết c ế xã c ế đ xã đảm bảo c o con n ườ tự

ự : ú ờ ắ ờ ớ ì

“ ơ ờ ” â ý ự ă ấ

ờ ầ ơ ể ấ â â i “ ”;

“ b b ỏ ” ở ă

â ă ự ý

T â ă P , ớ ặ ể â ă ổ b giáo lý P ự ầ b ơ

â

C.Mác và Ph.Ă

ĩ ầ ớ â ũ ấ ấ

ù Bở ì ấ

ệ ự ể ự ỗ ờ ờ

ờ ă ă ệ M ẫ

ớ ệ

V I L ờ ự ệ C.Mác –Ph.Ă ghen Tuy nhiên V.I Lênin ờ ĩ b ể

Cơ sở ìn t àn c ủ n ĩa n ân văn H C Min

Trong công trình Tư tưởn ồ C í M n v con đườn c c mạn V ệt

Ph T ă 1858 ă 1920 ấ

ớ ễ ệ ơ ,

ấ b T b ể là ầ V ơ (1885 – 1896), c ở ĩ Y T ễ ă (1884 - 1913)

â : “Bầ ơ ơ ấ b ù / T ằ ” “N ễ ấ ơ / N ờ

H M ở ệ â â bở ẽ H M

ấ ợ ĩ ở â â

Sẵn s n xả t ân vì n ĩa lớn để ìn ữ bảo vệ c tốt đẹp của con

n ườ ; c ốn lạ n ữn ì đ n ược lạ vớ trị của con n ườ

do, dân sinh – ú ” Q ệ V ệ N “ – Tự

H M ĩ M - L “ ầ ơ ú” ở N ờ ự ắ ò ệ

ấ ĩ M - L ớ ự ễ

V ệ N K ớ ơ Tâ ớ ĩ M -

L ớ ( ĩ M - L ợ ) ằ ấ ơ ò

b ớ b ĩ ò ớ â ù ớ

ấ ỏ ể ổ

b ễ b ở H M N ẩ ấ ợ ệ

ờ H Chí Minh

ể : ì ớ ì ; ầ “ ơ ”

N ờ

K ơ ớ N ờ ù ớ â â ẩ

ấ ặ â ợ ặ ặ Xâ ự

â â ự ú ấ H Chí Minh còn ể ệ ở ơ ấ

2.3 K i niệm và nội dun cơ bản của c ủ n ĩa n ân văn H Chí Minh

2.3.1 Khái niệm chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh

Ph i khẳ nh, ch ĩ â ă H Chí Minh là m t n i dung rất

r ng lớn, bao quát h t tất c các mặt c ời s â ì h i

Vì v y, việ â â ệm ch ĩ â ă H Chí Minh là m t nhiệm v không h ơ ò ỏi sự nghiên c u lâu dài

và rấ D ớ nghiên c u c a các nhà khoa h c trong và ngoài

ớc v ởng H Chí M ũ u v ch ĩ

â ă H Chí Minh nói riêng, các nhà khoa h ểm khác nhau v khái niệm ch ĩ â ă H Chí Minh :

ớ V N G ệ ở â ă H Chí M : “T ở â ă H M ấ ợ ĩ ớ

N ĩ â ă H M H Trang - P N ệ : “T ở â ă H

M ự ể â V ệ N

ể ở â ă â ặ b ệ ĩ â ă ” [114 72]

m t c ế đ xã tron đó con n ườ có đ ều k ện p t tr ển to n d ện v

p t u ết mọ n n lực s n tạo vốn có của mìn

2.3.2 Nội dung cơ bản của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh

C ĩ â ă H M ơ b :

T ứ n ất c ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n t ể ện ở sự êu t ươn

v quý trọn con n ườ

ớ ờ H M : K ẫ “ ẹ ” ầ ắ ớ

Tì ơ a H Chí Minh không chung chung tr ợng mà

ng v ng trên l ờng giai cấp vô s n N ờ ng và Chính ph

u này, ch ng tỏ sự nghiệp cách m ú n hành thực

sự là xóa bỏ ũ ể xây dựng cái mới, c i t o xã h ũ ể xây dựng

m t xã h i mới, lành m â ự ơ ời m t cách gi n d , song th t sâu sắc và ấ ì ờ t khía c ặc sắc trong ch ĩ â ă H Chí Minh

Tháng 3-1959 ệ H b ( Bắ ) H M ú ý ờ

thấy v trí, vai trò và s c m nh c a quầ ú â â N ờ : ời

là v n quý nhất c a ch xã h i ch ĩ T bầu trời không có gì quý bằng nhân dân Trong th giới không có gì m nh bằng lự ợ t c a

â â “V n việ ì ờ ” “ ễ ời lầ â ũ

ch K ă ần dân liệ ũ ” [80 280]

Mặ H M : “K

ợ Q ầ ú ỉ ý ờ ” “ ú â ì â ớ ” Vì

ầ ú ở ự ợ ằ

ắ ợ H M ờ

ầ ú N ờ ũ ệ â ú

ờ M ợ

T ứ ba c ủ n ĩa n ân v n ồ C í M n được b ểu ện trong tinh

t ần k oan dun của N ườ

T ứ tư c ủ n ĩa n ân v n ở ồ C í M n l qu ết tâm c ến đấu

b ệ ờ và mang ú ờ ĩ nhâ ă ớ ờ ớ chân – ệ – ĩ ớ ý ở ẹ ở

C ƣơn ĐẶC ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH

3.1 Chủ n ĩa n ân văn H Chí Minh là chủ n ĩa n ân văn iện thực và là một hệ th ng th ng nhất

3.1.1 Cốt lõi của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh là quan tâm đến con người hiện thực và đặt con người vào vị trí trung tâm của các vấn

b ở ợ ổ

K ở â â V ệ N ĩ â ă H

M ì ể ấ ở

ệ ơ ờ ệ ự ĩ â ă H M

ờ ĩ â ă H M

T ý ể H hí Minh ể ệ ở ệ

V ệ N Dâ V ệ N ợ ờ V ệ N

ợ ự â â V ệ N ợ ú “N ớ

3.1.2 Chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh là hệ thống thống nhất

Trước ết đó l sự t ốn n ất ữa tín dân t c tín a cấp v tính

n ân loạ