SKKN: Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tập có hiệu quả Tập làm văn miêu tả

Mục tiêu của đề tài: Rèn kĩ năng quan sát, tìm ý, lập dàn ý. Rèn kĩ năng dùng từ, đặt câu, viết đoạn, liên kết đoạn, diễn đạt lưu loát, mạch lạc. Rèn kĩ năng viết văn giàu hình ảnh, cảm xúc. Bồi dưỡng tình cảm yêu mến, gắn bó, biết trân trọng những gì xung quanh các em. Có tiền đề tốt để học viết văn miêu tả lớp 5 và các lớp trên. Giúp giáo viên: Nhìn nhận lại sâu sắc hơn việc dạy văn miêu tả cho học sinh lớp 5 để vận dụng phương pháp, biện pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách linh hoạt. Tự tìm tòi, nâng cao tay nghề, đúc rút kinh nghiệm trong giảng dạy TLV nói chung và trong dạy học sinh viết văn miêu tả nói riêng.

PHÒNG GIÁO D C VÀ ĐÀO T O HUY N KRÔNG ANAỤ Ạ Ệ

TRƯỜNG TH TR N QU C Ầ Ố TO NẢ

SÁNG KI N KINH NGHI M Ế Ệ

Đ  TÀI Ề

BI N PHÁP GIÚP H C SINH L P 5 H C T P CÓ Ệ Ọ Ớ Ọ Ậ  

HI U QU  T P LÀM VĂN MIÊU T Ệ Ả Ậ Ả

H  và tên: D ọ ươ ng Th  Nh y ị ụ

Đ n v  công tác: Tr ơ ị ườ ng TH Tr n Qu c To n ầ ố ả

Trình đ  đào t o: Cao Đ ng Ti u h c ộ ạ ẳ ể ọ

Môn đào t o: Giáo d c Ti u h c ạ ụ ể ọ

      Binh Hoa, tháng 2 năm 2015̀ ̀

I. PH N M  Đ UẦ Ở Ầ

1. Lí do ch n đ  tài:ọ ề

Trong chương trình Ti u h c, môn ti ng Vi t là m t trong hai môn chínhể ọ ế ệ ộ  

có vai trò r t quan tr ng. D y ti ng Vi t   ti u h c t o cho h c sinh  k  năng sấ ọ ạ ế ệ ở ể ọ ạ ọ ỹ ử 

d ng ti ng Vi t thành th o đ  s  d ng trong h c t p, giao ti p; cung c p cho HSụ ế ệ ạ ể ử ụ ọ ậ ế ấ  

nh ng hi u bi t phong phú v  ti ng Vi t, m  mang ki n th c v  t  nhiên, xãữ ể ế ề ế ệ ở ế ứ ề ự  

h i, văn hóa c a dân t c Vi t Nam và nộ ủ ộ ệ ước ngoài. Môn Ti ng Vi t 5 g m cóế ệ ồ   năm phân môn, m i phân môn có m t vai trò và nhi m v  khác nhau nh ng cóỗ ộ ệ ụ ư  

m i quan h  ch t ch , tích h p v i nhau. Phân môn T p Làm Văn có nhi m vố ệ ặ ẽ ợ ớ ậ ệ ụ  rèn cho HS các k  năng ỹ quan sát, tìm ý, l p dàn ý. Dùng t , đ t câu, vi t đo n,ậ ừ ặ ế ạ   liên k t đo n, di n đ t l u loát, m ch l c. Rèn kĩ năng vi t văn giàu hình  nh,ế ạ ễ ạ ư ạ ạ ế ả  

c m xúc. B i dả ồ ưỡng tình c m yêu m n, g n bó, bi t trân tr ng nh ng gì xungả ế ắ ế ọ ữ   quanh các em. Đây là phân môn mang tính ch t t ng h p, sáng t o, th c hành, thấ ổ ợ ạ ự ể 

hi n đ m d u  n cá nhân. TLV, vi t văn, hành văn là cái đích cu i cùng cao nh tệ ậ ấ ấ ế ố ấ  

c a vi c h c môn Ti ng Vi t. Đ i v i HS Ti u h c, bi t nói đúng, vi t đúng,ủ ệ ọ ế ệ ố ớ ể ọ ế ế  

di n đ t m ch l c đã khó. Đ  nói, vi t hay, có c m xúc, giàu hình  nh l iễ ạ ạ ạ ể ế ả ả ạ  khó 

h n nhi u. Cái khó  y chính là cái đích c a phân môn TLV đòi h i ngơ ề ấ ủ ỏ ườ ọ ầ  i h c c n

di n đ t t i. T  đó, các em đễ ạ ớ ừ ược m  r ng v n s ng, rèn luy n t  duy, b iở ộ ố ố ệ ư ồ  

dưỡng tâm h n, c m xúc, th m m , hình thành nhân cách. Chồ ả ẩ ỹ ương trình TLV ở 

ti u h c ch  y u là d y văn miêu t  Ngay t  l p 2 ­3, các em đã để ọ ủ ế ạ ả ừ ớ ược làm quen 

v i lo i văn này khi đớ ạ ượ ậc t p quan sát và tr  l i câu h i. Lên l p 4, 5 các emả ờ ỏ ớ  

ph i hi u th  nào là văn miêu t , bi t quan sát, tìm ý, l p dàn ý, vi t đo n văn vàả ể ế ả ế ậ ế ạ   liên k t đo n văn thành m t bài văn v i các lo i văn nh : miêu t  đ  v t, câyế ạ ộ ớ ạ ư ả ồ ậ  

c i, con v t, t  ngố ậ ả ườ ả ải, t  c nh ­ nh ng đ i tữ ố ượng g n gũi và thân thi t c a cácầ ế ủ  

em. Đ  hoàn thành bài văn miêu t , đ i v i HS l p  5 thể ả ố ớ ớ ường r t khó khăn. Doấ  

đ c đi m tâm lý ch a  n đ nh, h n n a các em còn ham ch i, kh  năng t p trungặ ể ư ổ ị ơ ữ ơ ả ậ   chú ý quan sát ch a tinh t , năng l c s  d ng ngôn ng  ch a phát tri n t t… D nư ế ự ử ụ ữ ư ể ố ẫ  

đ n khi vi t văn, HS còn thi u hi u bi t v  đ i tế ế ế ể ế ề ố ượng miêu t  ho c không bi tả ặ ế   cách di n đ t đi u mu n t  Đ i v i giáo viên đây cũng là lo i bài khó d y. GVễ ạ ề ố ả ố ớ ạ ạ   còn thi u linh ho t trong v n d ng phế ạ ậ ụ ương pháp và ch a sáng t o trong vi c tư ạ ệ ổ 

ch c các ho t đ ng h c t p c a HS. Vì v y, không ph i d y lo i văn nào cũngứ ạ ộ ọ ậ ủ ậ ả ạ ạ  

Vi c tìm ra các phệ ương pháp đ  hể ướng d n HS quan sát, tìm ý, l p dàn ý, tẫ ậ ưở  ng

tượng…c a GV cũng còn nhi u h n ch  Xu t phát t  nh ng lý do trên,   tôiủ ề ạ ế ấ ừ ữ  

m nh d n l a ch n đ  tài “M t s  bi n pháp rèn k  năng làm văn miêu t  choạ ạ ự ọ ề ộ ố ệ ỹ ả  

h c sinh l p  5 Trọ ớ ường Ti u h c Trân Quôc Toan.V i nh ng lý do trên, tôi ch nể ọ ̀ ́ ̉ ớ ữ ọ  

và vi t đ  tài: ế ề “ Môt sô bi n pháp giúp h c sinh l p 5 h c t p có hi u qụ ́ ệ ọ ớ ọ ậ ệ ả 

T p làm văn miêu t ”ậ ả

2. M c tiêu, nhi m v  c a đ  tàiụ ệ ụ ủ ề

2.1. M c tiêuụ :

Giúp h c sinh l p 5:ọ ớ

­ Rèn kĩ năng quan sát, tìm ý, l p dàn ý.ậ

      ­ Rèn kĩ năng dùng t , đ t câu, vi t đo n, liên k t đo n, di n đ t l u loát,ừ ặ ế ạ ế ạ ễ ạ ư  

m ch l c.ạ ạ

­ Rèn kĩ năng vi t văn giàu hình  nh, c m xúc.ế ả ả

­ B i dồ ưỡng tình c m yêu m n, g n bó, bi t trân tr ng nh ng gì xungả ế ắ ế ọ ữ   quanh các em

­ Có ti n đ  t t đ  h c vi t văn miêu t  l p 5 va cac l p trên.ề ề ố ể ọ ế ả ớ ̀ ́ ớ

Giúp giáo viên:

­ Nhìn nh n l i sâu s c h n vi c d y văn miêu t  cho h c sinh l p 5 đậ ạ ắ ơ ệ ạ ả ọ ớ ể 

v n d ng phậ ụ ương pháp, bi n pháp và hình th c t  ch c d y h c m t cách linhệ ứ ổ ứ ạ ọ ộ  

ho t.ạ

­ T  tim tòi, nâng cao tay ngh , đúc rút kinh nghi m trong gi ng d y TLVự ̀ ề ệ ả ạ   nói chung và trong d y h c sinh vi t văn miêu t  nói riêng.ạ ọ ế ả

2.2. Nh ng nhi m v  cu thê:ữ ệ ụ ̣ ̉

­ Tìm hi u muc tiêu, n i dung, chể ̣ ộ ương trình và nh ng phữ ương pháp day hoc̣ ̣  

đ  gi ng d y văn miêu ta.ể ả ạ ̉

­ Tìm hi u nh ng kĩ năng c  b n c n trang b  đ  ph c v  giang day vănể ữ ơ ả ầ ị ể ụ ụ ̉ ̣   miêu ta cho h c sinh l p Năm.̉ ọ ớ

­ Kh o sát và hả ướng d n c  th  m t s  đoan văn mâu, m t s  bai văn hayẫ ụ ể ộ ố ̣ ̃ ộ ố ̀  

 l p 5, phân lo i h c sinh đ  t  đó có k  ho ch kèm c p

­ Có phương pháp d y h c thích h p tùy vaò t ng đ i tạ ọ ợ ừ ố ượng h c sinh, kíchọ   thích óc quan sát, sáng t o, gây h ng thú h c t p môn hoc cho các em.ạ ứ ọ ậ ̣

­ Đ  ra các bi n pháp thi t th c giup hoc sinh l p 5 hoc văn miêu ta co hiêuề ệ ế ự ́ ̣ ớ ̣ ̉ ́ ̣   qua, thi đua h c t p, yêu môn h c  đ  tr  thành nh ng con ng̉ ọ ậ ọ ể ở ữ ười toàn di n.ệ

3. Đ i tố ượng nghiên c u:ứ

Đ  tài đề ược nghiên c u trên đ i tứ ố ượng là h c sinh l p 5 Trọ ớ ường ti u h cể ọ  

Tr n Qu c To n v i thê loai văn miêu ta.ầ ố ả ớ ̉ ̣ ̉

4. Ph m vi nghiên c u:ạ ứ

Nh m đi sâu vào m t v n đ  và ch  d ng   m c đ  sáng ki n kinh nghi mằ ộ ấ ề ỉ ừ ở ứ ộ ế ệ   nên tôi ch  gi i h n đ  tài trong ph m vi nghiên c u vi c d y h c ki u bài miêuỉ ớ ạ ề ạ ứ ệ ạ ọ ể  

t  cho h c sinh l p Năm.ả ọ ớ

5. Phương pháp nghiên c uứ

        a. Phương pháp nghiên c u lí lu nứ ậ

         ­ Đ c các tài li u có liên quan đ n tâm sinh lí h c sinh, tài li u, sách giáo ọ ệ ế ọ ệ khoa liên quan đ n n i dung nghiên c u.ế ộ ứ

      ­ Đ c và tìm hi u m t s  phọ ể ộ ố ương pháp d y ti ng Vi t đ c bi t là bai văn ạ ế ệ ặ ệ ̀ miêu ta.̉

      b. Phương pháp đi u tra, quan sát:ề

         ­ Ph ng v n h c sinh các v n đ  có liên quan.ỏ ấ ọ ấ ề

      ­ Đ c và phân tích các bài văn c a h c sinhọ ủ ọ

      ­ Trao đ i v  phổ ề ương pháp d y v i các giáo viên trong kh i.ạ ớ ố

         c. Phương pháp t ng k t kinh nghi mổ ế ệ

         d. Phương pháp th c nghi m s  ph m.ự ệ ư ạ

II. N I DUNGỘ

1. C  s  lí lu n đ  th c hi n đ  tài:ơ ở ậ ể ự ệ ề

D y T p làm văn l p 5 ph i đ m b o m c tiêu yêu c u c n đ t v  ki nạ ậ ớ ả ả ả ụ ầ ầ ạ ề ế  

th c, kĩ năng c a Chứ ủ ương trình giáo d c ph  thông c p Ti u h c theo Chu nụ ổ ấ ể ọ ẩ  

ki n th c, kĩ năng c a t ng môn h c (ban hành kèm theo quy t đ nh s  16 c aế ứ ủ ừ ọ ế ị ố ủ  

B  GD­ĐT) và phù h p trình đ  c a t ng h c sinh trong l p mà “Hộ ợ ộ ủ ừ ọ ớ ướng d nẫ   896” c a B  GD­ĐT đã đ  ra. D a trên c  s  nghiên c u các tài li u v  cácủ ộ ề ự ơ ở ứ ệ ề  

phương pháp d y h c Tâp lam văn   Ti u h c. D a vao các lo i sách thamạ ọ ̣ ̀ ở ể ọ ự ̀ ạ  

kh o, sách tiêng Viêt 5, sách GV tiêng Viêt 5. B n thân tôi d a s  đúc k t kinhả ́ ̣ ́ ̣ ả ự ự ế   nghi m qua th i gian gi ng d y và tình hình th c t  c a h c sinh l p 5C.ệ ờ ả ạ ự ế ủ ọ ớ

2. Th c tr ng:ự ạ

a.Thu n l i khó khăn:ậ ợ

a.1. Thu n l i:ậ ợ

­ Phong trào giáo d c nói chung c a n n giáo d c đụ ủ ề ụ ược quan tâm r ngộ  

kh p cũng nh  xã Bình Hòa và c  th  trắ ư ụ ể ường TH Tr n Qu c To n nói riêngầ ố ả  

được đ u t  nhi u v  CSVC, thi t b  gi ng d y,…ầ ư ề ề ế ị ả ạ

­ B n thân tôi là GV đã tr c t p gi ng d y l p 5 nhi u năm, có lòng yêuả ự ế ả ạ ớ ề   ngh , m n tr , nhi t huy t cao.ề ế ẻ ệ ế

­ M t s  ph  huynh h c sinh đã quan tâm đ n vi c h c c a con em mình.ộ ố ụ ọ ế ệ ọ ủ

­ M t s  em ham hoc, yêu thich môn hoc, viêt bai văn co bô cuc, hinh anh.ộ ố ̣ ́ ̣ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̀ ̉ a.2. Khó khăn:

Năm nay (2014 – 2015), tôi được phân công ph  trách l p 5C v i 12 h cụ ớ ớ ọ   sinh. H u h t 12 h c sinh c a l p 5C tôi ch  nhi m còn r t h n ch  khi làm bàiầ ế ọ ủ ớ ủ ệ ấ ạ ế  

T p làm văn. Sau khi nghiên c u sách giáo khoa Ti ng Vi t 4, tôi nh n th y h cậ ứ ế ệ ậ ấ ọ   sinh l p 4 đã đớ ược h c văn miêu t  v  đ  v t, cây c i, con v t. Nh ng qua kh oọ ả ề ồ ậ ố ậ ư ả   sát ch t lấ ượng đ u năm h c này, đã có 5 h c sinh b  đi m y u v  T p làm văn.ầ ọ ọ ị ể ế ề ậ

­ Phân l n hoc sinh không thich hoc phân môn Tâp lam văn vi môn nay kho ̀ ớ ̣ ́ ̣ ̣ ̀ ̀ ̀ ́

no đoi hoi s  sang tao va năng khiêu cua cac em.́ ̀ ̉ ự ́ ̣ ̀ ́ ̉ ́

   ­ Vôn t  ng  cua cac em con han chê nên khi viêt văn th́ ừ ữ ̉ ́ ̀ ̣ ́ ́ ương bi lăp lai t , ̀ ̣ ̣ ̣ ừ câu văn lung cung, thiêu hinh anh, cam xuc .̉ ̉ ́ ̀ ̉ ̉ ́

      ­ Nhiêu em không năm đ̀ ́ ược câu truc ng  phap nên s  dung dâu câu tuy ́ ́ ữ ́ ử ̣ ́ ̀ tiên.̣

      ­ Môt sô hoc sinh lam theo văn mâu hoăc chi viêt theo dan bai ma giao viên ̣ ́ ̣ ̀ ̃ ̣ ̉ ́ ̀ ̀ ̀ ́

đa h̃ ương dân lâp. Ch a bi t tích h p các phân môn khác nh  : T p đ c, Luy n ́ ̃ ̣ ư ế ợ ư ậ ọ ệ

t  và câu, chính t , …vào T p làm văn. Ch a sáng t o trong khi dùng t  đ t câu .ừ ả ậ ư ạ ừ ặ

b. Thành công và h n ch :ạ ế

b.1. Thành công

Quá trình nghiên c u, đúc rút kinh nghi m đứ ệ ược ti n hành trong th i gianế ờ  

t  đ u năm h c 2014­ 2015 t i th i đi m hi n t i v i  l p d y k t qu  cho th yừ ầ ọ ớ ờ ể ệ ạ ớ ớ ạ ế ả ấ  

k t qu  lam văn c a h c sinh có ph n ti n b , đ c bi t là văn miêu ta. Hoc sinhế ả ̀ ủ ọ ầ ế ộ ặ ệ ̉ ̣   năm đ́ ược yêu câu đê bai, xac đinh ro bô cuc, lam bai co nôi dung, suc tich, câu văǹ ̀ ̀ ́ ̣ ̃ ́ ̣ ̀ ̀ ́ ̣ ́ ́  

co hinh anh, Qua đó th  hi n vi c áp d ng bi n pháp nâng cao ch t ĺ ̀ ̉ ể ệ ệ ụ ệ ấ ượng daỵ   văn miêu ta có hi u qu  đáng k ̉ ệ ả ể

b.2. H n ch :ạ ế

Bài vi t c a h c sinh ch a đây đu bô cuc, còn m c nhi u l i chính t ế ủ ọ ư ̀ ̉ ́ ̣ ắ ề ỗ ả

H c sinh ch a xác đ nh đọ ư ị ược tr ng tâm đ  bài c n miêu t ọ ề ầ ả

Nhi u em thề ường li t kê, k  l  dài dòng, di n đ t v ng v , l ng c ng.ệ ể ể ễ ạ ụ ề ủ ủ   Nhi u em ch a bi t d ng l i đ  nói kĩ m t vài chi ti t c  th  n i b t.ề ư ế ừ ạ ể ộ ế ụ ể ổ ậ

V n t  ng  c a các em còn nghèo nàn, khuôn sáo, quan sát s  v t còn h iố ừ ữ ủ ự ậ ờ  

h t.ợ

Các em ch a bi t cách dùng các bi n pháp ngh  thu t khi miêu t ư ế ệ ệ ậ ả

Th c tr ng h c sinh còn nhi u h n ch  nh  v y đã làm cho ti t T p làmự ạ ọ ề ạ ế ư ậ ế ậ   văn tr  thành m t gánh n ng, m t thách th c đ i v i giáo viên Ti u h c. Ý nghĩở ộ ặ ộ ứ ố ớ ể ọ   cho r ng T p làm văn là m t phân môn khó d y, khó h c và khó đ t hi u qu  caoằ ậ ộ ạ ọ ạ ệ ả  

đã là nh n th c chung c a nhi u th y cô giáo d y l p 4, l p 5.ậ ứ ủ ề ầ ạ ớ ớ

c. M t m nh, m t y uặ ạ ặ ế

c.1. M t m nh:ặ ạ

­ T o s  say mê, h ng thú, yêu quê hạ ự ứ ương, yêu cuôc sông cho h c sinh khị ́ ọ  

h c văn miêu ta, các em càng ngày càng yêu thích h c môn văn h n. Đ c bi t làọ ̉ ọ ơ ặ ệ  

d ng văn miêu ta, bi t xac đinh yêu câu bai, năm dang bai, xac đinh đung bô cucạ ̉ ế ́ ̣ ̀ ̀ ́ ̣ ̀ ́ ̣ ́ ́ ̣   bai văn, nôi dung ro rang,…̀ ̣ ̃ ̀

­ Góp ph n nâng cao ch t lầ ấ ượng c a môn Tâp lam văn nói chung và ch tủ ̣ ̀ ấ  

lượng v  văn miêu ta nói riêng.ề ̉

c.2. M t y u:ặ ế

­ M t s   em ch a hi u yêu c u đê văn, ch a n m độ ố ư ể ầ ̀ ư ắ ược dang bai, lac đê,̣ ̀ ̣ ̀  đăt câu cut, câu que, nôi dung s  sai, lung cung, râp khuôn, liêt kê,…d n đ n ti ṭ ̣ ̀ ̣ ơ ̀ ̉ ̉ ̣ ̣ ẫ ế ế  

h c ch a đ ng đ u, l p h c ch a sôi n i, th i gian h c văn còn chi m rât nhi uọ ư ồ ề ớ ọ ư ổ ờ ọ ế ́ ề  

th i gian trong bu i h c.ờ ổ ọ

­ Môt sô em con d a vao văn mâu, ch a co s  sang tao, t  giac.̣ ́ ̀ ự ̀ ̃ ư ́ ự ́ ̣ ự ́

d. Các nguyên nhân, các y u t  tác đ ngế ố ộ

V  phía h c sinh:ề ọ

  Theo tôi có sáu nguyên nhân nh  sauư :

 ­  Khi làm văn, h c sinh ch a xác đ nh đọ ư ị ược yêu c u tr ng tâm c a đ  bài.ầ ọ ủ ề  ­ H c sinh không đọ ược quan sát tr c ti p đ i tự ế ố ượng miêu t ả

 ­ Khi quan sát thì các em không được hướng d n v  kĩ năng quan sát: quanẫ ề   sát nh ng gì, quan sát t  đâu ? Làm th  nào phát hi n đữ ừ ế ệ ược nét tiêu bi u c a đ iể ủ ố  

tượng c n miêu t ầ ả

­ Không bi t hình dung b ng hình  nh, âm thanh, c m giác v  s  v t miêuế ằ ả ả ề ự ậ  

t  khi quan sát.ả

­ V n t  đã nghèo nàn l i không bi t s p x p nh  th  nào đ  bài vi tố ừ ạ ế ắ ế ư ế ể ế  

m ch l c, ch a di n đ t đạ ạ ư ễ ạ ược b ng v n t  ng , ngôn ng  c a mình v  m t sằ ố ừ ữ ữ ủ ề ộ ự 

v t, c nh v t, v  m t con ngậ ả ậ ề ộ ườ ụ ểi c  th  nào đó

V  phía giáo viênề : Giáo viên còn thi u linh ho t trong v n d ng phế ạ ậ ụ ươ  ng pháp và ch a sáng t o trong vi c t  ch c các ho t đ ng h c t p c a h c sinh.ư ạ ệ ổ ứ ạ ộ ọ ậ ủ ọ   Phân môn T p làm văn là m t môn h c mang tính t ng h p và sáng t o, nh ngậ ộ ọ ổ ợ ạ ư   lâu nay người giáo viên (nh t là giáo viên l p 4, l p 5) ch a có cách phát huy t iấ ớ ớ ư ố  

đa năng l c h c t p và c m th  văn h c c a h c sinh; ch a b i dự ọ ậ ả ụ ọ ủ ọ ư ồ ưỡng được cho  các em lòng yêu quý Ti ng Vi t, ham thích h c Ti ng Vi t đ  t  đó các em nh nế ệ ọ ế ệ ể ừ ậ  

ra r ng đã là ngằ ười Vi t Nam thì ph i đ c thông vi t th o Ti ng Vi t và phátệ ả ọ ế ạ ế ệ   huy h t  u đi m c a ti ng m  đ ế ư ể ủ ế ẹ ẻ

g. Phân tích, đánh giá các v n đ  v  th c tr ng mà đ  tài đã đ t ra.ấ ề ề ự ạ ề ặ

­ Qua vi c đi u tra, phân tích, tìm hi u, nguyên nhân d n đ n th c tr ngệ ề ể ẫ ế ự ạ   trên là do: Giáo viên ch a kh i g i đư ơ ợ ượ ực s  ham h c, yêu thích miêu t  đ  v t,ọ ả ồ ậ   con v t, cây c i, xung quanh, ch a t o đậ ố ư ạ ược đ ng c  h c văn miêu t    các em.ộ ơ ọ ả ở

­ Các em ch a hi u rõ đ c đi m c  b n c a văn miêu t , ch a phân bi tư ể ặ ể ơ ả ủ ả ư ệ  

đượ ực s  khác bi t gi a văn b n miêu t  v i các ki u bài văn khác.ệ ữ ả ả ớ ể

­ Kh  năng quan sát và l a ch n hình  nh đ  quan sát và miêu t  ch a tinhả ự ọ ả ể ả ư  

t  ­ V n t  miêu t  còn nghèo nàn. Ch a có thói quen tích lu  các t  ngế ố ừ ả ư ỹ ừ ữ 

g i t ợ ả

­ Kĩ năng l a ch n t  ng , dùng t , đ t câu, vi t đo n văn, kĩ năng di nự ọ ừ ữ ừ ặ ế ạ ễ  

đ t,…còn h n ch  Các em ch a bi t cách s p x p ý khi vi t bài, b  c c thi u rõạ ạ ế ư ế ắ ế ế ố ụ ế   ràng, ch a khoa h c.ư ọ

­ Không có thói quen s  d ng các bi n pháp so sánh, nhân hoá khi vi t văn.ử ụ ệ ế

­ Kh  năng giao c m v i đ i tả ả ớ ố ượng miêu t  còn h n ch ; c m xúc, tìnhả ạ ế ả  

c m không t  nhiên, có s  gả ự ự ượng ép

­ Trong ti t tr  bài, h c sinh ch a đế ả ọ ư ượ ử ỗc s a l i và t  s a l i kĩ càng, đ yự ử ỗ ầ  

đ ; các em c m th y n ng n , th t v ng v  bài vi t c a mình.ủ ả ấ ặ ề ấ ọ ề ế ủ

­ Các em ch a th c s  c m th y yêu môn h c.ư ự ự ả ấ ọ

3. Gi i pháp, bi n phápả ệ

a. M c tiêu c a gi i pháp, bi n pháp:ụ ủ ả ệ

Đ  các em nâng d n ch t lể ầ ấ ượng h c t p và h ng thú khi h c phân môn Tâpọ ậ ứ ọ ̣   lam văn đăc biêt la văn miêu ta,  th c hi n t t ch  tiêu đ̀ ̣ ̣ ̀ ̉ ự ệ ố ỉ ược giao. Đ  ể rèn kĩ năng  quan sát, tìm ý, l p dàn ý, rèn kĩ năng dùng t , đ t câu, vi t đo n, liên k t đo n,ậ ừ ặ ế ạ ế ạ  

di n đ t l u loát, m ch l c, rèn kĩ năng vi t văn giàu hình  nh, c m xúc. B iễ ạ ư ạ ạ ế ả ả ồ  

dưỡng tình c m yêu m n, g n bó, bi t trân tr ng nh ng gì xung quanh các em.ả ế ắ ế ọ ữ  

Có ti n đ  t t đ  h c vi t văn miêu t  l p 5 va cac l p trên.ề ề ố ể ọ ế ả ớ ̀ ́ ớ

b. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp, bi n phápộ ứ ự ệ ả ệ

Xu t phát t  th c tr ng và nguyên nhân trên, đ ng th i th y rõ vai trò,ấ ừ ự ạ ồ ờ ấ   nhi m v  c a m t giáo viên đang đ ng trên b c gi ng, tôi m nh d n đ a ra b yệ ụ ủ ộ ứ ụ ả ạ ạ ư ả  

gi i pháp sau đây, hy v ng s  nâng cao đả ọ ẽ ược ch t lấ ượng phân môn T p làm vănậ   cho l p tôi.ớ

1. Giáo viên ph i n m v ng n i dung, ch ả ắ ữ ộ ươ ng trình và ph ươ ng pháp d y ạ  

T p làm văn: ậ

D y nh  th  nào đ  h c sinh h c gi i T p làm văn, vi t đạ ư ế ể ọ ọ ỏ ậ ế ược nh ng bàiữ   văn miêu t  sinh đ ng? Đi u c  b n là ngả ộ ề ơ ả ười d y ph i n m v ng n i dungạ ả ắ ữ ộ  

chương trình, đ ng th i bi t ch n và v n d ng phồ ờ ế ọ ậ ụ ương pháp phù h p đ  truy nợ ể ề  

th  ki n th c cho  h c sinh. Bi t đụ ế ứ ọ ế ược h c sinh c n gì, ch a bi t nh ng gì đọ ầ ư ế ữ ể  xác đ nh đúng m c tiêu bài d y, xác l p đị ụ ạ ậ ược m i quan h  gi a ki n th c bàiố ệ ữ ế ứ  

d y v i ki n th c cũ và ki n th c s  cung c p ti p theo. C  th , giáo viên c nạ ớ ế ứ ế ứ ẽ ấ ế ụ ể ầ  

n m v ng nh ng v n đ  sau :ắ ữ ữ ấ ề

a. N i dung chộ ương trình T p làm văn l p 5: C  năm có 62 ti t trong đó T pậ ớ ả ế ậ   làm văn miêu t  33 ti t (chi m h n 50% s  ti t) v i m c tiêu là trang b  ki nả ế ế ơ ố ế ớ ụ ị ế  

th c và rèn luy n kĩ năng làm văn, góp ph n cùng v i các môn h c khác làm giàuứ ệ ầ ớ ọ  

v n s ng, rèn luy n t  duy, b i dố ố ệ ư ồ ưỡng tâm h n, c m xúc th m mĩ, hình thànhồ ả ẩ   nhân cách cho h c sinh.ọ

b. Bi n pháp d y h c t ng ki u bài: Hệ ạ ọ ừ ể ướng d n h c sinh phân tích ng  li uẫ ọ ữ ệ  

và làm bài t p th c hành theo các bi n pháp sau:ậ ự ệ

 Giúp h c sinh n m v ng yêu c u bài t p.ọ ắ ữ ầ ậ

 T  ch c cho h c sinh th c hi n bài t p.ổ ứ ọ ự ệ ậ

c. Trình t  d y T p làm văn:ự ạ ậ

Trong ph n d y bài m i, giáo viên ph i n m v ng trình t  d y đ i v i haiầ ạ ớ ả ắ ữ ự ạ ố ớ  

lo i bài T p làm văn: ạ ậ lo i bài d y lý thuy t ạ ạ ế  và lo i bài d y th c hành ạ ạ ự  Khi d yạ  

t ng lo i bài, giáo viên c n chú ý đ n các đ i từ ạ ầ ế ố ượng h c sinh c a l p: có n iọ ủ ớ ộ   dung cho h c sinh khá, gi i; có n i dung cho h c sinh trung bình, y u, ọ ỏ ộ ọ ế

Ví d : ụ

Mu n d y h c sinh làm văn miêu t  đ t yêu c u thì giáo viên c n bi t thố ạ ọ ả ạ ầ ầ ế ế  nào là văn miêu t , đ c đi m th  lo i văn miêu t , bi t y u t  nào là quan tr ngả ặ ể ể ạ ả ế ế ố ọ  

và c n thi t đ  giúp h c sinh làm đầ ế ể ọ ược bài văn miêu t  sinh đ ng thông qua quanả ộ   sát đ i tố ượng miêu t  (N i dung này n m trong bả ộ ằ ước chu n b  bài m i c a giáoẩ ị ớ ủ   viên)

2. Rèn luy n kĩ năng quan sát cho h c sinh ệ ọ

Quan sat là v  l i b ng l i nh ng đ c đi m n i b t c a c nh, c a nǵ ẽ ạ ằ ờ ữ ặ ể ổ ậ ủ ả ủ ườ ể i đ giúp người nghe, ngườ ọi đ c hình dung được các đ i tố ượng  yấ , t c là l y câu vănứ ấ  

đ  bi u hi n các đ c tính, chân tể ể ệ ặ ướng s  v t, giúp ngự ậ ườ ọi đ c nh  đư ược nhìn t nậ  

m t, s  t n tay vào s  v t miêu t  Vì v y, khi d y văn miêu t , giáo viên c nắ ờ ậ ự ậ ả ậ ạ ả ầ   chú ý hướng d n h c sinh quan sát và miêu t  theo các trình t  h p lý :ẫ ọ ả ự ợ

a. T  theo trình t  không gian:ả ự

Quan sát toàn b  trộ ướ ồ ếc r i đ n quan sát t ng b  ph n, t  t  xa đ n g n, từ ộ ậ ả ừ ế ầ ừ  ngoài vào trong, t  trái qua ph i,  (ho c ngừ ả ặ ượ ạc l i).   l p 4, l p 5 trình t  nàyỞ ớ ớ ự  

được v n d ng khi miêu t  loài v t, đ  v t, c nh v t, ậ ụ ả ậ ồ ậ ả ậ

Ví d  1: ụ

T  t  ngoài vào trong: “ Đ n Thả ừ ề ượng n m chót vót trên đ nh núi Nghĩa Lĩnh.ằ ỉ  

Trước đ n, nh ng khóm h i đề ữ ả ường đâm bông r c đ , nh ng cánh bự ỏ ữ ướm nhi uề   màu s c bay d p d n nh  đang múa qu t xoè hoa. Trong đ n dòng ch  vàng Namắ ậ ờ ư ạ ề ữ  

Qu c S n Hà uy nghiêm đ    b c hoành phi treo chính gi a.”ố ơ ề ở ứ ữ

b. T  theo trình t  th i gian:ả ự ờ

Cái gì x y ra trả ước (có trước) thì miêu t  trả ước. Cái gì x y ra sau (có sau) thìả   miêu t  sau. Trình t  này thả ự ường được v n d ng khi làm T p làm văn miêu tậ ụ ậ ả 

c nh v t hay t  c nh sinh ho t c a ngả ậ ả ả ạ ủ ười 

Ví d  2: ụ

“Th o qu  trên r ng Đ n Khao đã chín n c. Ch ng có th  qu  nào hả ả ừ ả ụ ẳ ứ ả ươ  ng

th m l i ngây ng t kì l  đ n nh  th  M i đ u xuân năm kia, nh ng h t th oơ ạ ấ ạ ế ư ế ớ ầ ữ ạ ả  

qu  gieo trên đ t r ng qua m t năm, đã l n cao đ n b ng ngả ấ ừ ộ ớ ế ụ ười. M t năm sauộ  

n a, t  m t thân l , th o qu  đâm thêm hai nhánh m i. S  sinh sôi sao mà m nhữ ừ ộ ẻ ả ả ớ ự ạ  

m  v y.”ẽ ậ

c. T  theo trình t  tâm lí:ả ự

Khi quan sát c n th y nh ng đ c đi m riêng, n i b t nh t, thu hút và gâyầ ấ ữ ặ ể ổ ậ ấ  

c m xúc m nh nh t đ n b n thân thì quan sát trả ạ ấ ế ả ước, t  trả ước, các b  ph n khácộ ậ  

t  sau. Khi miêu t  đ  v t, loài v t, t  ngả ả ồ ậ ậ ả ười nên v n d ng trình t  này nh ngậ ụ ự ư  

ch  nên t  nh ng đi m đ c tr ng nh t, không c n ph i t  đ y đ  chi ti t nhỉ ả ữ ể ặ ư ấ ầ ả ả ầ ủ ế ư  nhau c a đ i tủ ố ượng

Ví d  1: ụ

“ Bà tôi ng i c nh tôi ch i đ u. Tóc bà đen và dày kì l , ph  kín c  hai vai,ồ ạ ả ầ ạ ủ ả   xoã xu ng ng c, xu ng đ u g i. M t tay kh  nâng m  tóc lên và ố ự ố ầ ố ộ ẽ ớ ướm trên tay, bà 

đ a m t cách khó khăn chi c lư ộ ế ược th a b ng g  vào m  tóc dày.ư ằ ỗ ớ

Gi ng bà tr m b ng, ngân nga nh  ti ng chuông. Nó kh c sâu vào trí nh  tôiọ ầ ỗ ư ế ắ ớ  

d  dàng, và nh  nh ng đoá hoa, cũng d u dàng, r c r , đ y nh a s ng. Khi bàễ ư ữ ị ự ỡ ầ ự ố  

m m cỉ ười, hai con ngươi đen s m n  ra long lanh, d u hi n khó t , ” (Bà Tôi ­ẫ ở ị ề ả  

Ti ng Vi t 5­ T p 1).ế ệ ậ

Tác gi  đã quan sát và t p trung t  mái tóc, gi ng nói r i đ n ánh m t. Máiả ậ ả ọ ồ ế ắ   tóc “dày kì l ”.ạ

Ví d  2: ụ

“S u riêng là lo i trái quý   mi n Nam. Hầ ạ ở ề ương v  c a nó h t s c đ c bi t,ị ủ ế ứ ặ ệ   mùi th m đ m, bay r t xa  Hoa s u riêng tr  vào cu i năm  Hoa đ u t ngơ ậ ấ ầ ổ ố ậ ừ  

chùm màu tr ng ngà. Đ ng ng m cây s u riêng, tôi c  nghĩ mãi v  dáng cây kì lắ ứ ắ ầ ứ ề ạ  này. Thân nó kh ng khiu, cao vút, cành ngay th ng đu t ”.ẳ ẳ ộ

Tác gi  đã t  nét đ c s c nh t c a qu , hoa và dáng cây s u riêng.ả ả ặ ắ ấ ủ ả ầ

Ngoài các trình t  miêu t  trên, giáo viên c n hự ả ầ ướng d n và rèn luy n choẫ ệ  

h c sinh kĩ năng s  d ng các giác quan (thính giác, th  giác, xúc giác, v  giác, ) đọ ử ụ ị ị ể  quan sát, c m nh n s  v t, hi n tả ậ ự ậ ệ ượng miêu t ả

Ví d  3: ụ

Phân tích bài “M a rào” (Ti ng Vi t 5­ T p 1­ Trang 33) ta th y tác gi  đãư ế ệ ậ ấ ả   quan sát b ng các giác quan nh  sau:ằ ư

Th  giác: Th y nh ng đám mây bi n đ i trị ấ ữ ế ổ ướ ơc c n m a, th y m a r i.ư ấ ư ơ

Xúc giác: Gió b ng th y mát l nh, nhu m h i nỗ ấ ạ ố ơ ước

Kh u giác: Bi t đứ ế ược mùi n ng ngai ngái, xa l  man mác c a nh ng tr nồ ạ ủ ữ ậ  

m a đ u mùa.ư ầ

Thính giác: Nghe th y ti ng gió th i, ti ng m a r i, ti ng s m, ti ng hótấ ế ổ ế ư ơ ế ấ ế  

c a chào mào.ủ

3. Xác đ nh yêu c u tr ng tâm đ  bài: ị ầ ọ ề

Bài văn c a h c sinh đủ ọ ược vi t theo m t đ  bài c  th , cho nên yêu c uế ộ ề ụ ể ầ   hàng đ u là các em ph i vi t đúng đ  bài. M t đ  bài đ a ra cho h c sinh vi tầ ả ế ề ộ ề ư ọ ế  

thường  n ch a đ n 3 yêu c u: yêu c u v  th  lo i (ki u bài), yêu c u v  n iẩ ứ ế ầ ầ ề ể ạ ể ầ ề ộ   dung, yêu c u v   tr ng tâm.ầ ề ọ

Ví d : ụ  Đ  bài   tu n 4 l p 5:ề ở ầ ớ

“ T  c nh m t bu i sáng (ho c tr a, chi u) trong m t v ả ả ộ ổ ặ ư ề ộ ườ n cây (hay trong   công viên, trên đ ườ ng ph , trên cánh đ ng, n ố ồ ươ ng r y) ẫ

Khi xác đ nh yêu c u tr ng tâm c a đ  bài, giáo viên ph i làm sao giúp h cị ầ ọ ủ ề ả ọ   sinh hi u để ượ ằc r ng vi c vi t đúng yêu c u c a đ  bài là y u t  quy t đ nh n iệ ế ầ ủ ề ế ố ế ị ộ   dung bài vi t:ế

V i đ  bài trên,  n ch a 3 yêu c u sau:ớ ề ẩ ứ ầ

a. Yêu c u v  th  lo i c a đ  là: Miêu t  (th  hi n   t  “T ”).ầ ề ể ạ ủ ề ả ể ệ ở ừ ả

b. Yêu c u v  n i dung là: Bu i sáng (ho c tr a, chi u) th  hi n   c m tầ ề ộ ổ ặ ư ề ể ệ ở ụ ừ 

“c nh m t bu i sáng (ho c tr a, chi u)”.ả ộ ổ ặ ư ề

c. Yêu c u v  tr ng tâm là:   trong m t vầ ề ọ Ở ộ ườn cây (hay trong công viên….) Trong th c t , không ph i đ  bài nào cũng xác đ nh đ  3 yêu c u. Nh  đự ế ả ề ị ủ ầ ư ề  bài “T  m t c n m a” ch  có yêu c u v  th  lo i và n i dung. V i đ  bài này,ả ộ ơ ư ỉ ầ ề ể ạ ộ ớ ề   giáo viên c n giúp h c sinh t  xác đ nh thêm yêu c u v  tr ng tâm c a bài vi t.ầ ọ ự ị ầ ề ọ ủ ế  

Vi c xác đ nh đúng tr ng tâm c a đ  s  giúp cho bài vi t đệ ị ọ ủ ề ẽ ế ược thu h p nên cácẹ  

em có được ý c  th , chính xác, tránh vi c vi t tràn lan, chung chung, ụ ể ệ ế