Mục tiêu: học sinh nâng cao kĩ năng đọc về một số thể loại văn bản khác nhau. Học sinh nắm và vận dụng được một số khái niệm như đề tài, cốt truyện, nhân vật, tính cách, ... để hiểu ý nghĩa của bài và phát hiện một vài giá trị nghệ thuật trong các bài văn, bài thơ. Mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người và góp phần hình thành nhân cách con người mới.
Trang 1N I DUNG Ộ TRANG
I. Ph n m đ u ầ ở ầ
I.1 Lí do ch n đ tài ọ ề
I.2 M c tiêu, nhi m v c a đ tài ụ ệ ụ ủ ề
I.3. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ
I.4. Ph m vi nghiên c u ạ ứ
I.5. Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ
II. Ph n n i dung ầ ộ
II.1. C s lý lu n ơ ở ậ
II.2. Th c tr ng ự ạ
a. Thu n l i – khó khăn ậ ợ
b. Thành công – h n ch ạ ế
c. M t m nh, m t y u ặ ạ ặ ế
d. Các nguyên nhân, các y u t tác đ ng ế ố ộ
e. Phân tích và đánh giá các v n đ th c tr ng ấ ề ự ạ
II.3. Gi i pháp, bi n pháp ả ệ
a. M c tiêu c a gi i pháp, bi n pháp ụ ủ ả ệ
b. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp, bi n pháp ộ ứ ự ệ ả ệ
c. Đi u ki n đ th c hi n gi i pháp, bi n pháp ề ệ ể ự ệ ả ệ
d. M i quan h gi a các gi i pháp, bi n pháp ố ệ ữ ả ệ
e. K t qu kh o nghi m, giá tr khoa h c c a v n đ nghiên ế ả ả ệ ị ọ ủ ấ ề
c u ứ
II.4. K t qu thu đ ế ả ượ c qua kh o nghi m, giá tr khoa h c c a ả ệ ị ọ ủ
v n đ nghiên c u ấ ề ứ
2 2 2 2 2 2 3 3 3 3 3 4 4 4 5 5 5 12 12 12 13 13
Trang 2III.2. Ki n ngh ế ị
Trang 3I. Ph n m đ u:ầ ở ầ
I.1. Lý do ch n đ tài.ọ ề
Giáo d c ngôn ng cho h c sinh trên bình di n ng âm là m t m t c a vi cụ ữ ọ ệ ữ ộ ặ ủ ệ phát tri n năng l c ngôn ng cho các em. Công vi c này để ự ữ ệ ược b t đ u b ng vi cắ ầ ằ ệ luy n cho h c sinh phát âm đúng các âm v Ti ng Vi t r i ti n đ n đ c hi u văn b nệ ọ ị ế ệ ồ ế ế ọ ể ả
và th hi n b ng bể ệ ằ ước cu i cùng là đ c di n c m văn b n .ố ọ ễ ả ả
T p đ c là m t phân môn c a chậ ọ ộ ủ ương trình Ti ng Vi t b c Ti u h c. Đây làế ệ ậ ể ọ
m t phân môn có v trí đ c bi t trong chộ ị ặ ệ ương trình vì nó đ m nhi m vi c hình thànhả ệ ệ
và phát tri n cho h c sinh kĩ năng đ c, m t kĩ năng quan tr ng hàng đ u c a h c sinhể ọ ọ ộ ọ ầ ủ ọ
b c đ u tiên trong tr ng ph thông.
Trong phân môn T p đ c thì đ c di n c m có vai trò đ c bi t quan tr ng. Đ cậ ọ ọ ễ ả ặ ệ ọ ọ
di n c m có tính đ c thù vì đây là hình th c đ c ngh thu t. Ngễ ả ặ ứ ọ ệ ậ ườ ọi đ c ph i hòa c mả ả xúc th h n mình vào bài văn, bài th đ suy nghĩ, rung c m và truy n c m đ n ngả ồ ơ ể ả ề ả ế ườ i nghe, khi n ngế ười nghe hi u để ược n i dung và c m xúc c a bài văn, bài th Đ cộ ả ủ ơ ọ
di n c m giúp các em có kh năng c m th văn h c t t h n và t đó các em bi t làmễ ả ả ả ụ ọ ố ơ ừ ế giàu v n hi u bi t v ti ng Vi t, đ ng th i mang đ n cho các em tình c m cao đ p,ố ể ế ề ế ệ ồ ờ ế ả ẹ tình yêu v i cu c s ng con ngớ ộ ố ười, tình yêu gia đình, yêu quê hương đât ń ước
Đ i v i chố ớ ương trình phân môn T p đ c l p B n đã b c l là m t b mônậ ọ ớ ố ộ ộ ộ ộ ngh thu t v i hai yêu c u c b n là rèn đ c di n c m và c m th t t bài văn, bàiệ ậ ớ ầ ơ ả ọ ễ ả ả ụ ố
th Khi nh n th c đơ ậ ứ ược đúng t m quan tr ng c a vi c đ c di n c m, tôi mu n đ aầ ọ ủ ệ ọ ễ ả ố ư ra: " M t s kinh nghi m h ộ ố ệ ướ ng d n h c sinh l p 4 đ c di n c m trong gi T p ẫ ọ ớ ọ ễ ả ờ ậ
đ c” ọ
I.2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài.ụ ệ ụ ủ ề
* M c tiêu:ụ
Giúp h c sinh nâng cao kĩ năng đ c v m t s th lo i văn b n khác nhau.ọ ọ ề ộ ố ể ạ ả
H c sinh n m và v n d ng đọ ắ ậ ụ ược m t s khái ni m nh đ tài, c t truy n,ộ ố ệ ư ề ố ệ nhân v t, tính cách, đ hi u ý nghĩa c a bài và phát hi n m t vài giá tr ngh thu tậ ể ể ủ ệ ộ ị ệ ậ trong các bài văn, bài th ơ
M r ng v n hi u bi t v t nhiên, xã h i và con ngở ộ ố ể ế ề ự ộ ười và góp ph n hìnhầ thành nhân cách con người m i.ớ
* Nhi m v :ệ ụ
Nghiên c u v đ c đi m tâm lí l a tu i và kĩ năng đ c c a h c sinh l p 4 đứ ề ặ ể ứ ổ ọ ủ ọ ớ ể
l a ch n phự ọ ương pháp thích h p d y phân môn T p đ c. ợ ạ ậ ọ
Tìm hi u n i dung, chể ộ ương trình, th lo i văn b n, phể ạ ả ương pháp d y h c c aạ ọ ủ phân môn T p đ c trong sách giáo khoa và m t s tài li u tham kh o đ có nh ngậ ọ ộ ố ệ ả ể ữ
bi n pháp luy n đ c di n c m cho h c sinh.ệ ệ ọ ễ ả ọ
I.3. Đ i tố ượng nghiên c u.ứ
H c sinh l p 4A trọ ớ ường Ti u h c Krông Ana năm h c 2011 2012. ể ọ ọ
I.4. Ph m vi nghiên c u.ạ ứ
N i dung chộ ương trình, phương pháp và hình th c d y đ c di n c m c a h cứ ạ ọ ễ ả ủ ọ sinh trong phân môn T p đ c l p 4.ậ ọ ớ
Trang 4 Phướng pháp đi u tra ề
Phương pháp nghiên c u lí thuy tứ ế
Phương pháp nhóm
Phương pháp th c nghi mự ệ
Phương pháp ki m tra đánh giá.ể
II. Ph n n i dungầ ộ
II.1. C s lý lu nơ ở ậ
T p đ c là s nh n th c t duy, tr u tậ ọ ự ậ ứ ư ừ ượng , tình c m, trí nh và nhân cách h cả ớ ọ sinh được hình thành, ti m tàng kh năng đã và đang phát tri n. V i s ngây th h nề ả ể ớ ự ơ ồ nhiên, trong sáng, tính tò mò mà l i hi u đ ng hay khám phá, đ c l p, t l c và làmạ ế ộ ộ ậ ự ự theo b n năng.ả
D y T p đ c cho h c sinh bạ ậ ọ ọ ước đ u là giúp cho não b và c quan phát âm,ầ ộ ơ ngôn ng , nh ng tinh hoa văn hóa, văn h c ngh thu t trong tâm h n tr Giáo viên rènữ ữ ọ ệ ậ ồ ẻ
kĩ năng đ c, hi u, c m th văn h c k t h p rèn luy n tình c m đ o đ c, ý chí, ý th c.ọ ể ả ụ ọ ế ợ ệ ả ạ ứ ứ
T đó phát tri n kh năng h c t p các môn h c khác là đi u ki n phát tri n toàn di nừ ể ả ọ ậ ọ ề ệ ể ệ cho h c sinh ti u h c.ọ ể ọ
Phát tri n đúng đ n nhân cách là ph thu c vào quá trình giáo d c c a th y. D yể ắ ụ ộ ụ ủ ầ ạ
t p đ c giáo viên ph i có phậ ọ ả ương pháp phù h p v i tâm lí c a tr ợ ớ ủ ẻ
V n đ ngôn ng , ch vi t, chính âm, chính t , nghĩa c a t , câu đo n, văn b n,ấ ề ữ ữ ế ả ủ ừ ạ ả
ng đi u, tình c m ngôn ng Đó là nh ng v n đ g n bó vi c d y h c T p đ c c aữ ệ ả ữ ữ ấ ề ắ ệ ạ ọ ậ ọ ủ
th y và trò. ầ
D y T p đ c là giúp các em bi t đ c đúng ti ng, t , câu, ch , hi u n i dung r iạ ậ ọ ế ọ ế ừ ữ ể ộ ồ
đ c đúng ng đi u, nh p đi u, di n c m, h c sinh bi t t duy, tọ ữ ệ ị ệ ễ ả ọ ế ư ưởng tượng, bi t c mế ả xúc
Nhi m v c a phân môn T p đ c là hình thành năng l c cho h c sinh. Đệ ụ ủ ậ ọ ự ọ ược thể
hi n 4 yêu c u: Đ c đúng, đ c nhanh, đ c có ý th c( đ c hi u) và đ c hay ( đ c di nệ ầ ọ ọ ọ ứ ọ ể ọ ọ ễ
c m). C n ph i hi u kĩ năng đ c có nhi u m c đ , nhi u t ng b c khác nhau.ả ầ ả ể ọ ề ứ ộ ề ầ ậ
Đ u tiên là gi i mã ch âm m t cách s b , ph i hi u nghĩa c a t , tìm đầ ả ữ ộ ơ ộ ả ể ủ ừ ượ c các t , câu "chìa khóa" ( ch t tr ng y u), bi t tóm t t n i dung c a bài văn hay đo nừ ố ọ ế ế ắ ộ ủ ạ
th Bi t đ c đ ng nghĩa v i kĩ năng làm vi c v i văn b n, chi m lĩnh đơ ế ọ ồ ớ ệ ớ ả ế ược văn b n.ả Qua m t s năm th c d y l p 4 tôi nh n th y r ng vi c rèn kĩ năng đ c c aộ ố ự ạ ở ớ ậ ấ ằ ệ ọ ủ các em m i d ng l i m c đ nh t đ nh: th c hi n khá t t kĩ năng đ c l u loát, trôiớ ừ ạ ở ứ ộ ấ ị ự ệ ố ọ ư
ch y, còn kĩ năng đ c di n c m v n còn nhi u h n ch Đó là nh ng khó khăn đã nhả ọ ễ ả ẫ ề ạ ế ữ ả
hưởng tr c ti p đ n vi c ti p thu v ki n th c n i dung bài h c cũng nh rèn đ cự ế ế ệ ế ề ế ứ ộ ọ ư ọ
di n c m c a h c sinh trong gi t p đ cễ ả ủ ọ ờ ậ ọ
II.2. Th c tr ngự ạ
a. Thu n l i – khó khănậ ợ
* Thu n l i: ậ ợ
Đượ ực s tin tưởng c a lãnh đ o nhà trủ ạ ường, tôi được phân công gi ng d y l pả ạ ớ 4A năm h c 2011 2012. Khi làm công tác ch nhi m tôi t o đọ ủ ệ ạ ược m i quan h g nố ệ ầ
Trang 5gũi, tình c m thân m t v i h c sinh h n và hi u tâm sinh lý, l c h c c a t ng em m tả ậ ớ ọ ơ ể ự ọ ủ ừ ộ cách c th ụ ể
B n thân tôi luôn nh n đả ậ ược s quan tâm, h tr c a t p th th y cô gi i vự ỗ ợ ủ ậ ể ầ ỏ ề chuyên môn nghi p v và có đi u ki n t t đ b i dệ ụ ề ệ ố ể ồ ưỡng năng l c cá nhân.ự
* Khó khăn:
Kĩ năng phát âm c a h c sinh do phủ ọ ương ng khác nhau.ữ
S quan tâm giúp đ c a m t vài ph huynh ch a có s sát sao đ k t h p v iự ỡ ủ ộ ụ ư ự ể ế ợ ớ giáo viên trong vi c rèn đ c cho h c sinh.ệ ọ ọ
M t s em ch a có tính ham đ c văn b n.ộ ố ư ọ ả
b. Thành công – h n ch ạ ế
* Thành công: Khi v n d ng phậ ụ ương pháp luy n đ c di n c m các em đã có sệ ọ ễ ả ự
t p trung chú ý cao trong gi h c và có cách đ c t t, ti n b v kĩ năng đ c, có nhi uậ ờ ọ ọ ố ế ộ ề ọ ề em
đ c hay, th hi n đọ ể ệ ượ ờc l i nhân v t và bi t thay đ i gi ng đi u c a các câu văn, câuậ ế ổ ọ ệ ủ
th Các em r t hào h ng thi đ c trong gi t p đ c.ơ ấ ứ ọ ờ ậ ọ
* H n ch :ạ ế Ch t gi ng c a vùng mi n nh hấ ọ ủ ề ả ưởng v âm s c cũng nh t c đề ắ ư ố ộ
đ c c a các em.ọ ủ
c. M t m nh, m t y uặ ạ ặ ế
* M t m nh: ặ ạ Khi v n d ng đ tài này trong các ti t h c đã kích thích đậ ụ ề ế ọ ượ ự c s đam mê và tình yêu Ti ng Vi t c a h c sinh, giúp các em c m nh n đế ệ ủ ọ ả ậ ược v đ p c aẻ ẹ ủ
đ t nấ ước, cu c s ng sinh ho t và cách giao ti p c a con ngộ ố ạ ế ủ ười Vi t Nam T đó cácệ ừ
em thi đua ph n đ u, hăng say h c t p tích c c.ấ ấ ọ ậ ự
* M t y u: ặ ế Trong m t ti t t p đ c th i gian dành cho ho t đ ng luy n đ c di nộ ế ậ ọ ờ ạ ộ ệ ọ ễ
c m còn ít nên m i bài đ c ch a có nhi u em th hi n đả ỗ ọ ư ề ể ệ ược cách đ c di n c m.ọ ễ ả
d. Các nguyên nhân, các y u t tác đ ng.ế ố ộ
* Nguyên nhân thành công
các l p h c dỞ ớ ọ ưới các em ph n nào cũng đã đầ ược rèn đ c r t c b n.ọ ấ ơ ả
Nh ng n i dung c a phân môn T p đ c s p x p trong sách giáo khoa phù h pữ ộ ủ ậ ọ ắ ế ợ
v i l a tu i c a các em. ớ ứ ổ ủ
S v n d ng c a giáo viên trong m i bài h c h p lí, t o ra nh ng đi u h p d nự ậ ụ ủ ỗ ọ ợ ạ ữ ề ấ ẫ cho h c sinh t vi c đ c m u, họ ừ ệ ọ ẫ ướng d n h c sinh luy n đ c di n c m đ n cách sẫ ọ ệ ọ ễ ả ế ử
d ng đ dùng d y h c.ụ ồ ạ ọ
S tìm tòi nghiên c u c a b n thân.ự ứ ủ ả
* Nguyên nhân h n ch ạ ế
Trang 6Các em ch a kiên trì luy n đ c và chú ý s a l i phát âm sai theo ti ng đ aư ệ ọ ử ỗ ế ị
phương và có thói quen cách phát âm trong giao ti p h ng ngày v i ngế ằ ớ ười thân nên thể
hi n văn b n ch a rõ ràng, trôi ch y, ch a có m c đ truy n c m nhi u.ệ ả ư ả ư ứ ộ ề ả ề
e. Phân tích và đánh giá các v n đ c a th c tr ngấ ề ủ ự ạ
Trong chương trình ti ng Vi t l p 4 phân môn T p đ c ti p t c rèn luy n kĩế ệ ớ ậ ọ ế ụ ệ năng đ c cho h c sinh v i yêu c u c ng c , nâng cao kĩ năng đ c tr n, đ c th m,ọ ọ ớ ầ ủ ố ọ ơ ọ ầ
đ ng th i ti n hành đ c di n c m ( th hi n tình c m, thái đ qua gi ng đ c phù h pồ ờ ế ọ ễ ả ể ệ ả ộ ọ ọ ợ
v i s vi c, hình nh, c m xúc, tính cách nhân v t trong bài). B i v y giáo viên ph iớ ự ệ ả ả ậ ở ậ ả
s d ng bi n pháp hử ụ ệ ướng d n h c sinh đ c v i hai hình th c đ c thành ti ng và đ cẫ ọ ọ ớ ứ ọ ế ọ
th m theo nh ng m c đích và yêu c u luy n t p khác nhau. Đ c thành ti ng đ luy nầ ữ ụ ầ ệ ậ ọ ế ể ệ
đ c hay, đ c di n c m: giáo viên căn c vào n i dung, phong cách văn b n đ d nọ ọ ễ ả ứ ộ ả ể ẫ
d t, g i m h c sinh tìm ra cách đ c và t p th hi n b ng gi ng đ c. Đ i v i lo iắ ợ ở ọ ọ ậ ể ệ ằ ọ ọ ố ớ ạ hình văn b n ngh thu t: giáo viên hả ệ ậ ướng d n thông qua vi c d n d t, g i m thẫ ệ ẫ ắ ợ ở ể
hi n tình c m, thái đ qua gi ng đ c phù h p v i s vi c, hình nh, c m xúc, tínhệ ả ộ ọ ọ ợ ớ ự ệ ả ả cách nhân v t trong bài ( bậ ước đ u h c sinh bi t làm ch đầ ọ ế ủ ược gi ng đ c sao choọ ọ đúng v ng đi u, t c đ , cao đ , trề ữ ệ ố ộ ộ ường đ và âm s c nh m di n t đúng n i dungộ ắ ằ ễ ả ộ bài đ c). ọ
Tuy nhiên đ c di n c m còn ph thu c vào s c m nh n riêng c a cá nhân, giáoọ ễ ả ụ ộ ự ả ậ ủ viên không nên áp đ t cho h c sinh m t cách đ c theo khuôn m u. Đ i v i lo i hìnhặ ọ ộ ọ ẫ ố ớ ạ văn b n phi ngh thu t: giáo viên hả ệ ậ ướng d n h c sinh xác đ nh ng đi u đ c sao choẫ ọ ị ữ ệ ọ phù h p ợ
v i m c đích thông báo (làm rõ nh ng thông tin c b n, giúp ngớ ụ ữ ơ ả ười nghe ti p nh nế ậ
được nh ng v n đ quan tr ng hay n i b t trong văn b n); kh c ph c cách đ c thiênữ ấ ề ọ ổ ậ ả ắ ụ ọ
v hình th c ho c “ di n c m” tùy ti n. ề ứ ặ ễ ả ệ
V n d ng phậ ụ ương pháp và hình th c v d y h c giáo viên t ch c cho h c sinhứ ề ạ ọ ổ ứ ọ luy n đ c theo cá nhân, nhóm, t , l p, đ c phân vai khi c n thi t thay đ i ho t đ ng,ệ ọ ổ ớ ọ ầ ế ổ ạ ộ
t o không khí hào h ng cho l p h c N u nh vi c t ch c đ c di n c m t t thì t oạ ứ ớ ọ ế ư ệ ổ ứ ọ ễ ả ố ạ nên b u không khí tầ ươi vui trong gi h c. Ngờ ọ ườ ọi h c trong ch ng m c nào đó, có thừ ự ể
thưởng th c gi ng đ c và d s n sinh nh ng n tứ ọ ọ ễ ả ữ ấ ượng, xúc đ ng t nhiên v vănộ ự ề
b n. Có th th y r t rõ r ng trên th c t h c sinh nhà đã ti p xúc v i văn b nả ể ấ ấ ằ ự ế ọ ở ế ớ ả không ch m t l n; vi c lên l p đ c l i văn b n n u không t o đỉ ộ ầ ệ ớ ọ ạ ả ế ạ ượ ực s khác bi t thìệ
d gây nhàm chán và m t t p trung. Do đó b ng hình th c đ c di n c m, giáo viên cóễ ấ ậ ằ ứ ọ ễ ả
th t o cho h c sinh nh ng b t ng , ho c s h ng thú và khi n các em b ng nhiên cóể ạ ọ ữ ấ ờ ặ ự ứ ế ỗ
c m nh n m i m v văn b n. Đó là ch a nói n u nh giáo viên yêu c u h c sinhả ậ ớ ẻ ề ả ư ế ư ầ ọ trình bày thì còn t o c h i cho các em b c l b n thân. Đạ ơ ộ ộ ộ ả ương nhiên giáo viên ph iả
"gieo" vào h c sinh ý th c đ c sao cho cu n hút ch không ph i là qua chuy n và đ cọ ứ ọ ố ứ ả ệ ọ đây th hi n s c m th , hi u sâu s c v tác ph m là làm sao đ ng i khác cũng
có th s n sinh nh ng n tể ả ữ ấ ượng tương t nh mình.ự ư
II.3. Gi i pháp, bi n phápả ệ
a. M c tiêu c a gi i pháp, bi n phápụ ủ ả ệ
Trang 7Nh m giúp h c sinh có kĩ năng đ c di n c m và kh năng c m th t t văn h c.ằ ọ ọ ễ ả ả ả ụ ố ọ
T đó giúp các em làm giàu v n hi u bi t v ti ng Vi t, đ ng th i mang đ n cho cácừ ố ể ế ề ế ệ ồ ờ ế
em tình c m cao đ p, tình yêu v i cu c s ng con ngả ẹ ớ ộ ố ười, tình yêu gia đình, yêu quê
hương đât ń ước,
Phát huy tính tích c c, h ng thú c a h c sinh trong gi t p đ c ự ứ ủ ọ ờ ậ ọ
b. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp, bi n phápộ ứ ự ệ ả ệ
b.1. Tìm hi u c u trúc ch ể ấ ươ ng trình, n i dung c a phân môn T p đ c ộ ủ ậ ọ
V i m i tu n th c hi n 2 ti t t p đ c và thông qua 62 bài t p đ c thu c cácớ ỗ ầ ự ệ ế ậ ọ ậ ọ ộ
lo i hình th c văn b n ngh thu t, báo chí, khoa h c, trong đó có 45 bài văn xuôi, 1 vạ ứ ả ệ ậ ọ ở
k ch và 17 bài th ( có 2 bài th ng n đị ơ ơ ắ ược d y trong cùng m t ti t), phân môn T pạ ộ ế ậ
đ c l p 4 ti p t c c ng c , nâng cao kĩ năng đ c tr n, đ c th m đã đọ ớ ế ụ ủ ố ọ ơ ọ ầ ược hình thành, phát tri n t các l p dể ừ ớ ưới, đ ng th i rèn m t kĩ năng đ c m i là đ c di n c m, giúpồ ờ ộ ọ ớ ọ ễ ả
h c sinh nâng cao kĩ năng đ c – hi u văn b n, c th là: Nh n bi t đ tài, c u trúcọ ọ ể ả ụ ể ậ ế ề ấ
c a bài, bi t phát hi n giá tr c a m t s bi n pháp ngh thu t trong văn b n vănủ ế ệ ị ủ ộ ố ệ ệ ậ ả
chương
N i dung các bài t p đ c trong SGK Ti ng Vi t 4 ph n ánh m t s v n đ cộ ậ ọ ế ệ ả ộ ố ấ ề ơ
b n v đ o đ c, ph m ch t, s thích, thú vui lành m nh c a con ngả ề ạ ứ ẩ ấ ở ạ ủ ười thông qua ngôn ng văn h c và nh ng hình tữ ọ ữ ượng giàu ch t th m mĩ và nhân văn, do đó có tácấ ẩ
d ng m r ng t m hi u bi t, t m nhìn v t nhiên, xã h i và đ i s ng, b i dụ ở ộ ầ ể ế ầ ề ự ộ ờ ố ồ ưỡng tư
tưởng, tình c m nhân cách cho h c sinh.ả ọ
b.2. N m b t th c tr ng ắ ắ ự ạ
* Trao đ i v i ph huynh h c sinh ổ ớ ụ ọ
Thông qua nh ng phút giây trò chuy n trao đ i trong bu i h p ph huynh h cữ ệ ổ ổ ọ ụ ọ sinh vào đ u năm h c, cu i kì h c đ th y đầ ọ ố ọ ể ấ ượ ự ảc s c m nh n c a ph huynh v kĩậ ủ ụ ề năng đ c ọ
bài c a con em mình nhà nh th nào, t đó n m b t m c đ , kh năng đ c di nủ ở ư ế ừ ắ ắ ứ ộ ả ọ ễ
c m c a các em. ả ủ
* Kh o sát ch t lả ấ ượng đ u năm ầ
L p 4Aớ Sĩ số Đ c đúngọ Đ c l u loátọ ư Đ c di nọ ễ
c mả
2011 2012 33 25 = 75,8% 04 = 12,1 % 04 = 12,1 %
Nh ng s li u th hi n trong b ng th ng kê cho th y t l h c sinh đ c di nữ ố ệ ể ệ ả ố ấ ỉ ệ ọ ọ ễ
c m còn th p. Vì v y tôi đã tìm hi u và rút ra m t s nguyên nhân sau:ả ấ ậ ể ộ ố
+ V giáo viên: ề
Giáo viên m i ch quan tâm nhi u đ n vi c đ c đúng và ch a th y rõ t m quanớ ỉ ề ế ệ ọ ư ấ ầ
tr ng c a vi c rèn đ c di n c m.ọ ủ ệ ọ ễ ả
Trang 8M t s giáo viên ch a c m nh n độ ố ư ả ậ ược ý tưởng, c m xúc đ hoà nh p v i tácả ể ị ớ
gi giúp các em c m th tác ph m qua ngôn t ả ả ụ ẩ ừ
Đ a ra còn ít nh ng bi n pháp h u hi u giúp các em khai thác h t giá tr n iư ữ ệ ữ ệ ế ị ộ dung ngh thu t c a bài đ c. ệ ậ ủ ọ
+ V h c sinh: ề ọ
Các em còn phát âm nhi u theo ti ng c a đ a phề ế ủ ị ương.
Kh năng c m th văn, th c a các em ch có th m c đ nào đó ho c làả ả ụ ơ ủ ỉ ể ở ứ ộ ặ
v n hi u bi t v t ng c a các em còn có nh ng h n ch ố ể ế ề ừ ữ ủ ữ ạ ế
Ch a hi u rõ tác d ng c a vi c s d ng các th pháp ngh thu t trong th .ư ể ụ ủ ệ ử ụ ủ ệ ậ ơ
b.3. M t s bi n pháp h ộ ố ệ ướ ng d n h c sinh luy n đ c di n c m trong gi T p ẫ ọ ệ ọ ễ ả ờ ậ
đ c ọ
b.3.1. Công vi c chu n b đ c di n c m ệ ẩ ị ọ ễ ả
* S chu n b c a giáo viên:ự ẩ ị ủ
S p x p ch ng i cho h c sinh h p lí, dàn đ u l c h c các bàn đ t o khôngắ ế ỗ ồ ọ ợ ề ự ọ ở ể ạ khí thi đua gi a các cá nhân v i cá nhân, các bàn v i nhau, các t v i nhau.ữ ớ ớ ổ ớ
Nghiên c u tài li u, l a ch n phứ ệ ự ọ ương pháp, đ dùng d y h c phù h p v i bàiồ ạ ọ ợ ớ
d yạ
Xác đ nh đúng tr ng tâm c a bài, truy n t i ki n th c ng n g n, h p d n.ị ọ ủ ề ả ế ứ ắ ọ ấ ẫ
Luy n đ c di n c m v i n i dung c a t ng bài trệ ọ ễ ả ớ ộ ủ ừ ước khi th c hi n trên l p.ự ệ ớ
* S chu n b c a h c sinh:ự ẩ ị ủ ọ
Đ c trọ ước bài nhà n m b t th th c d u câu và tìm hi u n i dung bài quaở ắ ắ ể ứ ấ ể ộ
vi c đ c câu h i cu i m i bài.ệ ọ ỏ ố ỗ
T xác đ nh cách đ c d a vào ki n th c v n có c a b n thân.ự ị ọ ự ế ứ ố ủ ả
b.3.2. Luy n đ c đúng, đ c rõ ràng, l u loát và n m đ ệ ọ ọ ư ắ ượ c n i dung văn b n ộ ả
Trước khi h c sinh bi t đ c di n c m t t các văn b n thì các em ph i đ c đúng,ọ ế ọ ễ ả ố ả ả ọ
rõ ràng, l u loát các văn b n và hi u đư ả ể ược ý nghĩa c a văn b n đó. Vì khi đ c đúng,ủ ả ọ các em s phát âm chính xác t ng trong văn b n đó, bi t ng t, ngh nh p sau các d uẽ ừ ữ ả ế ắ ỉ ị ấ câu và gi a các c m t đ giúp ngữ ụ ừ ể ười nghe hi u đúng nghĩa trong văn b n. Khi các emể ả
đã n m đắ ược n i dung trong văn b n s giúp các em xác đ nh độ ả ẽ ị ược gi ng đ c phù h pọ ọ ợ
và bi t nh n gi ng các t ng g i t , g i c m. Quan tr ng h n là khi n m đế ấ ọ ở ừ ữ ợ ả ợ ả ọ ơ ắ ược n iộ dung văn b n các em s th hi n đả ẽ ể ệ ược c m xúc c a mình khi đ c. Đây là m t trongả ủ ọ ộ
y u t r t quan tr ng đ h c sinh bi t đ c di n c m. ế ố ấ ọ ể ọ ế ọ ễ ả
Đ giúp các em luy n đ c đúng, rõ ràng, l u loát, trôi ch y các văn b n, chể ệ ọ ư ả ả ủ
y u tôi th c hi n ph n luy n đ c. Tôi g i h c sinh đ c đúng, rõ ràng, trôi ch y,ế ự ệ ở ầ ệ ọ ọ ọ ọ ả
di n c m văn b n trễ ả ả ước, sau đó tôi yêu c u các em giúp đ nhau đ c t vi c đ cầ ỡ ọ ừ ệ ọ
ch m, phát âm sai t ng đ n đ c đúng, đ c rõ ràng, đ c trôi ch y văn b n.ậ ừ ữ ế ọ ọ ọ ả ả
Giúp cho h c sinh n m đọ ắ ược n i dung văn b n, ch y u tôi hộ ả ủ ế ướng d n h c sinhẫ ọ trong ph n tìm hi u bài, d a vào các câu h i g i ý sách giáo khoa, sau đó tôi đ aầ ể ự ỏ ợ ở ư thêm
m t s câu h i g i m đ h c sinh n m v ng và hi u sâu h n v n i dung văn b nộ ố ỏ ợ ở ể ọ ắ ữ ể ơ ề ộ ả
đó.
Trang 9
b.3.3. Các b ướ ầ c c n ti n hành khi h ế ướ ng d n h c sinh đ c di n c m ẫ ọ ọ ễ ả
Đ c di n c m là m t yêu c u đ c thành ti ng. Đó là kh năng làm ch đọ ễ ả ộ ầ ọ ế ả ủ ượ c
ng đi u, t c đ , ch ng ng gi ng, cữ ệ ố ộ ỗ ừ ọ ường đ , k t h p v i c ch , đi u b , nét m tộ ế ợ ớ ử ỉ ệ ộ ặ phù h p v i t ng văn b n đ bi u đ t đúng ý nghĩa và tình c m mà tác gi đã g iợ ớ ừ ả ể ể ạ ả ả ử
g m trong bài đ c, đ ng th i th hi n s thông hi u, c m th c a ngắ ọ ồ ờ ể ệ ự ể ả ụ ủ ườ ọi đ c đ i v iố ớ tác ph m . ẩ
Đ c di n c m không ph i là vi c làm ch nh ng đ c tính âm thanh riêng l c aọ ễ ả ả ệ ủ ữ ặ ẻ ủ
gi ng đ c mà là s hoà đ ng c a các âm thanh t o nên âm họ ọ ự ồ ủ ạ ưởng chung c a bài đ c.ủ ọ
Vì v y, mu n d y h c sinh đ c di n c m trậ ố ạ ọ ọ ễ ả ước h t ph i làm cho các em hoà nh pế ả ậ
v i bài văn, bài th và có c m xúc thì s b t ra đớ ơ ả ẽ ậ ược ng đi u thích h p.ữ ệ ợ
Đ đ c di n c m t t thì theo nhà văn Vũ Nho cho r ng:ể ọ ễ ả ố ằ " Không hi u t tể ư ưở ng chính c a tác ph m và m c đích chính c a vi c đ c nh m th hi n nó thì không thủ ẩ ụ ủ ệ ọ ằ ể ệ ể
đ c di n c m n i, dù ch là m t dòng". Chính n i dung bài đ c đã quy đ nh ng đi uọ ễ ả ổ ỉ ộ ộ ọ ị ữ ệ
c a nó nên không th áp đ t gi ng đ c c a bài. Vì v y, giáo viên không nên đ t raủ ể ặ ọ ọ ủ ậ ặ
ng đi u t đ u. Ngữ ệ ừ ầ ượ ạc l i, xác đ nh gi ng đ c c a bài ph i là k t lu n t nhiênị ọ ọ ủ ả ế ậ ự
được h c sinh đ a ra sau khi hi u sâu s c bài đ c và bi t cách di n đ t thích h pọ ư ể ắ ọ ế ễ ạ ợ
dướ ự ưới s h ng d n c a cô. ẫ ủ
Khi đ c di n c m không nh t thi t yêu c u h c sinh đ c c bài mà có th chọ ễ ả ấ ế ầ ọ ọ ả ể ỉ yêu c u h c sinh đ c di n c m câu, đo n trong bài ho c m t vài kh th , Vì v y tôiầ ọ ọ ễ ả ạ ặ ộ ổ ơ ậ
đã ti n hành hế ướng d n h c sinh đ c di n c m nh sau: ẫ ọ ọ ễ ả ư
Cho h c sinh làm quen v i toàn tác ph m và t ch c cho h c sinh đàm tho i,ọ ớ ẩ ổ ứ ọ ạ
nh n ra th lo i văn b n, hi u ý đ c a tác gi , th o lu n v i h c sinh đ xác đ nhậ ể ạ ả ể ồ ủ ả ả ậ ớ ọ ể ị
gi ng đ c chung c a c bài. ọ ọ ủ ả
Xác đ nh n i dung gi ng đ c chính c a t ng đo n (mà trong ph n đ c hi u đãị ộ ọ ọ ủ ừ ạ ầ ọ ể trình bày s giúp h c sinh xác đ nh gi ng đ c chung c a c bài: nh nhàng, tha thi t,ẽ ọ ị ọ ọ ủ ả ẹ ế vui tươi, ng i ca, m nh m , tr m l ng, bu n thợ ạ ẽ ầ ắ ồ ương , nh p đi u c a bài: nhanh, h iị ệ ủ ơ nhanh, h i ch m, ch m ơ ậ ậ
Hướng d n h c sinh cách đ c theo ng đi u t ng lo i câu( c t cao gi ng ho cẫ ọ ọ ữ ệ ừ ạ ấ ọ ặ
h gi ng, theo câu k , câu c m, câu c u khi n),nh n gi ng nh ng t ng g i t , g iạ ọ ể ả ầ ế ấ ọ ữ ừ ữ ợ ả ợ
c m trong câu văn ( cao hay th p) các ti ng gieo v n trong th Tu theo n i dung bàiả ấ ế ầ ơ ỳ ộ
ho c đo n văn mà có gi ng đ c phù h p linh ho t: bu n vui, trang nghiêm, đ c phânặ ạ ọ ọ ợ ạ ồ ọ
bi t l i ngệ ờ ườ ẫi d n chuy n v i l i nhân v t. Trong bài có nhi u nhân v t, căn c vàoệ ớ ờ ậ ề ậ ứ tính cách c a t ng nhân v t chuy n gi ng đ c phù h p tính cách nhân v t, di n bi nủ ừ ậ ể ọ ọ ợ ậ ễ ế
n i dung bài.ộ
T ch c cho h c sinh luy n gi ng đ c t ng câu, đo n bài theo cá nhân ho cổ ứ ọ ệ ọ ọ ừ ạ ặ nhóm
G i h c sinh đ c di n c m k t h p v i nh ng l i khen ng i đ ng viên, khuy nọ ọ ọ ễ ả ế ợ ớ ữ ờ ợ ộ ế khích các em, theo dõi, đánh giá h c sinh trong gi h c m t cách toàn di n v ki nọ ờ ọ ộ ệ ề ế
th c, k năng, thái đ trong m t gi t p đ c mà h c sinh c n đ t. Đ c bi t tôi đãứ ỹ ộ ộ ờ ậ ọ ọ ầ ạ ặ ệ
nh n m nh vào m t thành công c a h c sinh đ khuy n khích t o s h ng ph n choấ ạ ặ ủ ọ ể ế ạ ự ư ấ
h c sinh đ c t t bài.ọ ọ ố
b. 3.4. M t s bi n pháp h ộ ố ệ ướ ng d n c th trong gi T p đ c ẫ ụ ể ờ ậ ọ
* Đ i v i th lo i văn b n k chuy n.ố ớ ể ạ ả ể ệ
Trang 10Th lo i k chuy n thể ạ ể ệ ường có nhi u nhân v t, m i nhân v t có m t tính cáchề ậ ỗ ậ ộ khác nhau nên khi đ c thọ ường nh n gi ng các t ng g i t , g i c m và đ c nhi uấ ọ ở ừ ữ ợ ả ợ ả ọ ề
gi ng đ c khác nhau nh :ọ ọ ư
Gi ng đ c hăm d a, d d n, hách d ch ( phù h p v i nhân v t hi n thân là cáiọ ọ ọ ữ ằ ị ợ ớ ậ ệ ác)
Gi ng đ c thong th , ch m rãi, xúc đ ng ( phù h p v i tâm tr ng bu n c m)ọ ọ ả ậ ộ ợ ớ ạ ồ ả Gi ng đ c rõ ràng, nh nhàng, l phép, th n nhiên ( phù h p v i nhân v t hi nọ ọ ẹ ễ ả ợ ớ ậ ệ thân là cái thi n). ệ
Gi ng đ c d t khoát, rành m ch, m nh m ( phù h p v i nhân v t hi n thânọ ọ ứ ạ ạ ẽ ợ ớ ậ ệ
c a các anh hùng dân t c).ủ ộ
Gi ng k ch m rãi, rõ ràng ( phù h p v i ngọ ể ậ ợ ớ ườ ẫi d n chuy n).ệ
Gi ng khoan thai, nh nhàng, khiêm t n và th hi n thái đ tôn tr ng l phépọ ẹ ố ể ệ ộ ọ ễ (phù h p v i nhân v t hi n thân c a nh ng ngợ ớ ậ ệ ủ ữ ười tri th c).ứ
Gi ng đ c phân tr n, th t thà, ng c nhiên, cọ ọ ầ ậ ạ ương quy t (phù h p v i nhân v tế ợ ớ ậ
hi n thân c a nh ng ngệ ủ ữ ười nông dân nghèo kh , ch t phát).ổ ấ
Ví d :ụ Khi d y bài ạ Người ăn xin ( Ti ng Vi t 4 T p 1, trang 30 )ế ệ ậ
Toàn bài văn được đ c v i gi ng k chuy n. ọ ớ ọ ể ệ
Tôi đ nh hị ướng giúp h c sinh hi u th nào là đ c v i gi ng k chuy n?ọ ể ế ọ ớ ọ ể ệ
( Đ c v i t c đ v a ph i, ng t ngh đúng d u câu, tìm gi ng đ c phù h p v i n iọ ớ ố ộ ừ ả ắ ỉ ấ ọ ọ ợ ớ ộ dung c a t ng đo n bài: Đo n k và t hình dáng c a ông lão v i gi ng đ c ch m rãi,ủ ừ ạ ạ ể ả ủ ớ ọ ọ ậ
thương c m. Đ c phân bi t l i nhân v t ông lão và c u bé. Nh n gi ng t ng g i t ,ả ọ ệ ờ ậ ậ ấ ọ ừ ữ ợ ả
g i c m). Tôi hợ ả ướng d n cho h c sinh đ c đo n 2 trong bài và giúp các em nh n bi tẫ ọ ọ ạ ậ ế
đo n văn th hi n tâm tr ng c a ông lão khi nh n đạ ể ệ ạ ủ ậ ược tình thương, s c m thông vàự ả tôn tr ng c a c u bé qua hành đ ng c g ng tìm quà t ng, qua l i xin l i chân thành,ọ ủ ậ ộ ố ắ ặ ờ ỗ qua cái n m tay r t ch t và hắ ấ ặ ướng d n h c sinh đ c cá nhân v i gi ng đ c nh sau:ẫ ọ ọ ớ ọ ọ ư
Tôi ch ng bi t làm cách nào.// Tôi ẳ ế n m ch t ắ ặ l y bàn tay run r y kia:// ấ ẩ
Ông đ ng gi n cháu,/ cháu ừ ậ không có gì đ cho ông c // ể ả
Nhìn ăn xin nhìn tôi ch m ch m ằ ằ / b ng đôi m t ằ ắ ướ ẫ t đ m.// Đôi môi tái nh t ợ nở
n c ụ ườ và tay ông cũng i xi t l y ế ấ tay tôi://
Cháu i,/ ơ c m n ả ơ cháu!/ Nh v y là cháu đã cho lão r i.// ư ậ ồ
Sau m i l n m t h c sinh đ c, tôi cho c l p nh n xét v cách đ c, xác đ nhỗ ầ ộ ọ ọ ả ớ ậ ề ọ ị đúng t ng c n nh n gi ng, ch ng t, ngh phù h p nh t đ cùng th ng nh t gi ngừ ữ ầ ấ ọ ỗ ắ ỉ ợ ấ ể ố ấ ọ
đ c. Ti p t c cho các em thi đ c cá nhân th hi n theo ánh m t, hành đ ng, gi ng đ cọ ế ụ ọ ể ệ ắ ộ ọ ọ ông lão ăn xin, gi ng c u bé đ đánh giá kh năng đ c di n c m c a h c sinh. ọ ậ ể ả ọ ễ ả ủ ọ
Ho c khi d y bài : ặ ạ M t ngộ ười chính tr cự ( Ti ng Vi t 4 T p 1, trang 36 )ế ệ ậ Đây là m t văn b n h i tho i, khi đ c v i hai nhân v t di n ra nh là m t mànộ ả ộ ạ ọ ớ ậ ễ ư ộ
k ch nói h i tho i có s d ng nhi u d u câu: d u hai ch m, d u châm h i, d u ph yị ộ ạ ử ụ ề ấ ấ ấ ấ ́ ỏ ấ ẩ liên ti p v i tác d ng ngăn cách các b ph n cùng ch c v và d u g ch ngang liênế ớ ụ ộ ậ ứ ụ ấ ạ
ti p, tôi đã yêu c u h c sinh t xác đ nh cách đ c, chuy n đ i gi ng đ c linh ho t,ế ầ ọ ự ị ọ ể ổ ọ ọ ạ
đ c đúng ng đi u lên xu ng đ toát lên n i dung chính c a bài và họ ữ ệ ố ể ộ ủ ướng d n h cẫ ọ sinh th hi n để ệ ược tâm tr ng khác nhau c a t ng nhân v t: Tô Hi n Thành đ c v iạ ủ ừ ậ ế ọ ớ