Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 học tốt kiểu bài tập làm văn tả người với mục tiêu Giúp học sinh nắm chắc yêu cầu của đề bài. Hướng dẫn học sinh quan sát và tái hiện quan sát để tìm ý, lập dàn bài chi tiết. Hướng dẫn học sinh ghi lại các nhận xét qua quá trình quan sát được. Hướng dẫn học sinh tích lũy vốn từ ngữ khi miêu tả người và lựa chọn từ ngữ khi miêu tả.
Trang 1PH NẦ 1. TH C TR NG Đ TÀI:Ự Ạ Ề
La môt giao viên tr c tiêp giang day trên l p, tôi nhân thây răng cac em rât̀ ̣ ́ ự ́ ̉ ̣ ớ ̣ ́ ̀ ́ ́ ngai hoc phân môn Tâp lam văn, nhât la khi lam bai văn viêt. Vì ky năng lam baị ̣ ̣ ̀ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ̃ ̀ ̀ cua cac em con han chê, chât l̉ ́ ̀ ̣ ́ ́ ượng bai lam ch a cao. Nhiêu em con ch a hiêù ̀ ư ̀ ̀ ư ̉ quan sat la gi? Măt khac do vôn t cua cac em ch a phong phu nên cac em dung t́ ̀ ̀ ̣ ́ ́ ừ ̉ ́ ư ́ ́ ̀ ư ̀
ch a chinh xac, lung cung, lôn xôn,… Hâu hêt cac em ch a biêt cach s dung cacư ́ ́ ̉ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ ́ ư ́ ́ ử ̣ ́ biên phap nghê thuât nh nhân hoa, so sanh, điêp t , điêp ng , t lay,… nên baị ́ ̣ ̣ ư ́ ́ ̣ ừ ̣ ư ữ ̀ ́ ̀ văn cua cac em tuy đu y nh ng rât khô khan.̉ ́ ̉ ́ ư ́
Năm h c 2017 – 2018, tôi ch nhi m l p 5/5 v i 30 h c sinh, l p có vài emọ ủ ệ ớ ớ ọ ớ
ti p thu ch m v văn miêu t Khi d y đ n d ng bài văn miêu t tôi cho các emế ậ ề ả ạ ế ạ ả làm bài vi t đ n m b t tình hình vi t bài văn miêu t c a h c sinh l p mình. ế ể ắ ắ ế ả ủ ọ ớ
Đê baì ̀: Ta môt ng̉ ̣ ườ ại b n ma em yêu thich. Kêt qua lam bai cua cac em thù ́ ́ ̉ ̀ ̀ ̉ ́
được nh sau:ư
Các em h c sinh hoàn thành thì bài vi t đ ba ph n, các ph n có đ ýọ ế ủ ầ ầ ủ
nh ng nên bài văn ng n ch t 15 đ n 20 câu. Còn h c sinh ch a hoàn thành thìư ắ ỉ ừ ế ọ ư bài văn c a các em ít ý, khô khan, Có em làm l c đ bài.ủ ạ ề
Qua k t qu trên, tôi nh n th y là do nh ng nguyên nhân:ế ả ậ ấ ữ
H c sinh ch a bi t xác đ nh kĩ đ bài. Kh năng quan sát c a các em ch aọ ư ế ị ề ả ủ ư
th u đáo. Các em không có k năng l p dàn ý bài trấ ỹ ậ ước khi vi t bài văn. V n tế ố ừ miêu t c a các em còn ít, s sài. ả ủ ơ
Vì v y tôi ch n đ tài: “ ậ ọ ề M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 h c ộ ố ệ ọ ớ ọ
t t ki u bài t p làm văn t ng ố ể ậ ả ườ Áp d ng cho h c sinh l p 5/5 tr i”. ụ ọ ớ ường Ti uể
h c Hu nh Văn Đ nh. ọ ỳ ả
PH N 2. N I DUNG C N GI I QUY T: Ầ Ộ Ầ Ả Ế
Giup hoc sinh năm chăc yêu câu cua đê bai.́ ̣ ́ ́ ̀ ̉ ̀ ̀
H ng d n h c sinh quan sát và tái hi n quan sát đ tìm ý, l p dàn bài chiướ ẫ ọ ệ ể ậ
ti t.ế
H ng d n h c sinh ghi l i các nh n xét qua quá trình quan sát đ c.ướ ẫ ọ ạ ậ ượ
H ng d n h c sinh tích lũy v n t ng khi miêu t ng i và l a ch n tướ ẫ ọ ố ừ ữ ả ườ ự ọ ừ
ng khi miêu t ữ ả
Di n đ t có ngh thu t khi miêu t ng i.ễ ạ ệ ậ ả ườ
Vi t văn có c m xúc c a mình qua bài vi t.ế ả ủ ế
Tông sô hoc sinh̉ ́ ̣ Hoàn thành t tố Hoàn thành Ch a hoàn thànhư
30 hoc sinḥ 0 em 20 em = 66,6% 10 em = 33,3 %
Trang 2PH N 3. BI N PHÁP GI I QUY T:Ầ Ệ Ả Ế
D a theo phự ương pháp chung c a th lo i văn miêu t , tôi l n lủ ể ạ ả ầ ượt th cự
hi n các bi n pháp sau:ệ ệ
1. Giup hoc sinh năm chăc yêu câu cua đê bai.́ ̣ ́ ́ ̀ ̉ ̀ ̀
Đây la môt viêc lam rât quan trong, b i no giup hoc sinh đinh h̀ ̣ ̣ ̀ ́ ̣ ở ́ ́ ̣ ̣ ương đ́ ượ c công viêc minh se lam: Đo la xac đinh đ̣ ̀ ̃ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ược bai văn thuôc thê loai bai văn gi? Kiêù ̣ ̉ ̣ ̀ ̀ ̉ bai gi? Đôi t̀ ̀ ́ ượng miêu ta la gi? T đo giup cac em không đi lac yêu câu cua đê.̉ ̀ ̀ ừ ́ ́ ́ ̣ ̀ ̉ ̀ Sau khi nêu xong đê bai, tôi ghi lên bang rôi yêu câu 2 hoc sinh đoc lai.̀ ̀ ̉ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣
Vi dú ̣: Trong l p em có r t nhi u b n. Em hay ớ ấ ề ạ ̃ ta lai m t b n̉ ̣ ộ ạ mà em yêu quý
Tôi hương dân cac em nh sau:́ ̃ ́ ư
+ Thao luân nhom đôi tra l i câu hoi: Đê bai thuôc thê loai văn gi? (miêu ta). ̉ ̣ ́ ̉ ờ ̉ ̀ ̀ ̣ ̉ ̣ ̀ ̉ Kiêu bai nao? (ta ng̉ ̀ ̀ ̉ ười). Đôi t́ ượng miêu ta la gi? (b n trong l p).̉ ̀ ̀ ạ ớ
+ Goi hoc sinh trinh bay kêt qua th o luân. Ca l p nhân xet.̣ ̣ ̀ ̀ ́ ̉ ả ̣ ̉ ớ ̣ ́
Sau khi hoc sinh tra l i xong, tôi chôt lai yêu câu va dung phân mau gacḥ ̉ ờ ́ ̣ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ̣ chân cac t ng quan trong.́ ừ ữ ̣
* Ví dụ: T m t ng i thânả ộ ườ mà em yêu quý
Tom lai:́ ̣ Theo tôi giao viên cung lam ro yêu câu nh vây thi chăc chăn sé ̃ ̀ ̃ ̀ ư ̣ ̀ ́ ́ ̃ không co môt bai văn nao cua hoc sinh bi lac đê.́ ̣ ̀ ̀ ̉ ̣ ̣ ̣ ̀
2. H ướ ng d n h c sinh quan sát và tái hi n quan sát đ tìm ý, l p dàn ẫ ọ ệ ể ậ bài chi ti t ế
L u ý khi hư ướng d n h c sinh quan sát: l p 5, quan sát tìm ý khôngẫ ọ Ở ớ tách thành m t ti t độ ế ược ghép chung v i ti t t p làm văn mi ng nên bớ ế ậ ệ ước đ uầ
h c sinh và giáo viên g p nhi u khó khăn. N u giáo viên b qua ho c tái hi nọ ặ ề ế ỏ ặ ệ quá s lơ ượ ẽc s gây nh hả ưởng không nh đ n n i dung bài văn c a h c sinh.Vìỏ ế ộ ủ ọ
v y tôi v n chú tr ng bậ ẫ ọ ước này. Đây là m t m nh cũng là m t y u c a h c sinh.ặ ạ ặ ế ủ ọ
Do đó khi h c sinh quan sát và tái hi n quan sát, tôi luôn nh c nh h c sinh sọ ệ ắ ở ọ ử
d ng nhi u giác quan đ quan sát nh m t nhìn, tai nghe,…ụ ề ể ư ắ
M t: Cho ta c m giác v màu s c nh : Màu tr ng c a tóc b c, màu mu iắ ả ề ắ ư ắ ủ ạ ố tiêu c a tóc hoa râm, đôi m t sáng long lanh. ủ ắ
M t còn cho ta c m giác v hình dáng nh : Dáng ngắ ả ề ư ười m p m p, cao ậ ạ
l n, g y gò, m nh kh nh, m nh mai,….ớ ầ ả ả ả
Tai: Giúp ta c m nh n v âm thanh nh : gi ng nói tr m b ng, trong tr o, ả ậ ề ư ọ ầ ổ ẻ
gi ng cọ ười giòn giã, gi ng đ c truy n c m,…ti ng bọ ọ ề ả ế ước chân l p x p.ẹ ẹ
Ví d 1: Bài ôn t p v t ngụ ậ ề ả ười ( tu n 33 ti t 65)ầ ế
Trang 3L p dàn ý chi ti t cho đ bài sau: T cô giáo (th y giáo) đã t ng d y d emậ ế ề ả ầ ừ ạ ỗ
và đ l i cho em nhi u n tể ạ ề ấ ượng và tình c m t t đ p.ả ố ẹ
2.1.Tìm ý cho bài văn:
a) M bài:ở
Người đượ ảc t tên là gì? Em quen bi t t khi nào?ế ừ
Ngườ ượ ải đ c t đã đ l i cho em nh ng n tể ạ ữ ấ ượng và tình c m gì?ả
b) Thân bài:
T ngo i hình: Đ c đi m th nh t, th hai, th ba,….ả ạ ặ ể ứ ấ ứ ứ
Chú ý khi tìm ý: M i đ c đi m th ng g n v i m t b ph n c a ngo i hìnhỗ ặ ể ườ ắ ớ ộ ộ ậ ủ ạ
nh :ư
Khuôn m t: ặ ví dụ khuôn m t ch đi n, ặ ữ ề
Mái tóc: ví dụ mái tóc c t ng n. ắ ắ
Đôi m t: ắ ví dụ đôi m t tròn xoe sáng long lanh, Các đ c đi m đ c tắ ặ ể ượ ả
có th là để ường nét, màu s c, nét h p d n nh t c a b ph n ngo i hình đắ ấ ẫ ấ ủ ộ ậ ạ ượ ả c t Nhi u khi đ c đi m ngo i hình g i ra tính tình c a ngề ặ ể ạ ợ ủ ườ ượ ải đ c t
T ho t đ ng:ả ạ ộ Ho t đ ng th nh t, th hai, ho t đ ng th ba,…ạ ộ ứ ấ ứ ạ ộ ứ
* L u ý ư : Có th t các ho t đ ng c th c a ngể ả ạ ộ ụ ể ủ ườ ượ ải đ c t
Ví dụ: Th y cô d y h c ho c chăm sóc h c sinh, khuyên b o h c sinh tầ ạ ọ ặ ọ ả ọ ừ
đó nói lên tính tình c a ngủ ườ ượ ải đ c t Nên ch n bài văn miêu t sao cho thọ ả ể
hi n tình c m, c m xúc c a em.ệ ả ả ủ
c) K t bài: ế
Nêu nh hả ưởng t t c a ngố ủ ườ ượ ả ố ới đ c t đ i v i em nh : Cô ho c th y làư ặ ầ
t m gấ ương v lòng nhân h u ho c t m gề ậ ặ ấ ương v tinh th n h c t p và làm vi cề ầ ọ ậ ệ tích c c em noi theo.ự
Tình c m c a em đ i v i ngả ủ ố ớ ườ ượ ải đ c t
Ví dụ: em mong mu n sau này s tr thành ng i nh th y cô mong đ i,ố ẽ ở ườ ư ầ ợ
ho c mong ặ ước th y cô s có nhi u h c trò ngoan,…ầ ẽ ề ọ
2.2. T p nói theo dàn ý đã l pậ ậ
Sau khi tìm ra đ c đi m c a t ng ngặ ể ủ ừ ười, các em có th ch n đ c đi mể ọ ặ ể riêng bi t b qua đ c đi m chung không gây n tệ ỏ ặ ể ấ ượng nh : khi t cô giáo c aư ả ủ mình các em ch n t đ c đi m tóc, da, khuôn m t, m t, ọ ả ặ ể ặ ắ
Tóm l i:ạ Cho dù làm bài t i l p hay v nhà, tôi luôn nh c nh các em ph iạ ớ ề ắ ở ả
l p nhanh m t dàn bài.ậ ộ
3. Hướng d n h c sinh ghi nh n các nh n xét do quan sát mang l i.ẫ ọ ậ ậ ạ
Trang 4Khi trình bày k t qu quan sát đ xây d ng dàn bài, tôi hế ả ể ự ướng d n h c sinhẫ ọ
tr l i b ng nhi u chi ti t đ giúp n i dung bài văn c a h c sinh v a đ ý chínhả ờ ằ ề ế ể ộ ủ ọ ừ ủ
v a phong phú.ừ
* Ví d : Bài t ngụ ả ười (ti t 39 tu n 20)ế ầ
Đề: T hình dáng và nh ng n t t t c a m t b n trong l p em và đ ả ữ ế ố ủ ộ ạ ớ ượ c nhi u ề
ng ườ i quý m n ế
Tôi t ch c cho các em quan sát b n trên l p tôi treo m t s tranh nh b nổ ứ ạ ớ ộ ố ả ạ khác nhau đ các em ti n nh l i. Sau đó t ch c cho các em trình bày dàn ý theoể ệ ớ ạ ổ ứ
phương pháp toa xe l a.ử
M bàiở : Em đ nh t b n nào trong l p mình? B n tên gì? Nam hay n ? Vì saoị ả ạ ớ ạ ữ
đượ ả ớc c l p quý m n?ế
Thân bài: T hình dáng (t bao quát, t chi ti t)ả ả ả ế
B n đó có gì n i b t, v hình dáng làm em chú ý và gây n tạ ổ ậ ề ấ ượng nh tấ
v i em ? ớ
Em thích đ c đi m nào v hình dáng c a b n?ặ ể ề ủ ạ
Cùng t m t b n nh ng m i em đ u có s l a ch n đ t m t s đ cả ộ ạ ư ỗ ề ự ự ọ ể ả ộ ố ặ
đi m khác nhau. Có em t nể ả ước da, dáng người, m t, mũi, trán,…có em t cáchắ ả
ăn m c, tu i tác, gặ ổ ương m t, tóc, m t, gi ng nói,…c a b n. V y m i em th yặ ắ ọ ủ ạ ậ ỗ ấ
đ c đi m khác nhau đ t khác nhau. ặ ể ể ả
Tôi g i nh ng em ch n t cùng m t đ c đi m c a đ i tọ ữ ọ ả ộ ặ ể ủ ố ượng trình bày.
K t qu quan sát: M t em tr l i: “đôi m t b n Phế ả ộ ả ờ ắ ạ ương Qu nh đen và sáng”. ỳ
Tôi nh n xét:“ đó ch là nh n xét s lậ ỉ ậ ơ ược. Em nào có nh n xét khác?” M tậ ộ
em khác tr l i:“ B n Phả ờ ạ ương Qu nh có đôi m t đen huy n, tròn xoe và sángỳ ắ ề long lanh”
Tôi nh n xét:“ Đây là nh n xét chi ti t h n và g i hình nh h n”.ậ ậ ế ơ ợ ả ơ
m c đ cao h n, có th yêu c u h c sinh trình bày nh n xét tinh tỞ ứ ộ ơ ể ầ ọ ậ ế
h n đ th y đơ ể ấ ược nh ng đ c đi m riêng mà ngữ ặ ể ười khác ch a phát hi n ra.ư ệ
M t em khác:“ Đôi m t b n Phộ ắ ạ ương Qu nh tròn xoe và sáng long lanh cỳ ứ
ch p lia ch p l a khi đ ng trớ ớ ị ứ ướ ớc l p tr bài”.ả
Thân bài
Mở
bài
Thân bài
Thân bài
Thân bài
Thân bài
K t bàiế
B n ạ
Lan
Hình dáng
Làn da Mái tóc,
khuôn
m t,…ặ
Tính tình
M i quan ố
h v i m iệ ớ ọ
người
C m nghĩả
c a emủ
Trang 5 M t em khác b sung thêm:“ Phía trên đôi m t b n y còn có đôi hàng miộ ổ ắ ạ ấ cong vút”
T n t t tả ế ố : Thường các em ch th y nh ng bi u hi n trong h c t p nhỉ ấ ữ ể ệ ọ ậ ư chăm h c, h c gi i nên tôi g i thêm: “Ngoài bi u hi n trong h c t p còn cóọ ọ ỏ ợ ể ệ ọ ậ
nh ng bi u hi n trong lao đ ng, quan h v i th y cô, b n bè, nh ng ngữ ể ệ ộ ệ ớ ầ ạ ữ ười xung quanh”… Nhi u h c sinh khi làm bài hay li t kê, k l nh n xét v tính n t c aề ọ ệ ể ể ậ ề ế ủ
người đượ ảc t , vi c làm c th , tôi g i h i : Vì sao em bi t b n l phép? (Khiệ ụ ể ợ ỏ ế ạ ễ
g p ngặ ườ ới l n b n luôn chào h i. Khi nói chuy n v i ngạ ỏ ệ ớ ườ ới l n b n luônạ
“vâng”, “d ”,…). Nh v y ph i nêu bi u hi n c th c a t ng n t t t thì m iạ ư ậ ả ể ệ ụ ể ủ ừ ế ố ớ thuy t ph c ngế ụ ườ ọi đ c, s bài văn có n i dung đ y đ phong phú tăng lên.ố ộ ầ ủ
K t bài:ế Tình c m c a em đ i v i b n.ả ủ ố ớ ạ
4. Hướng d n h c sinh tích lũy v n t ng khi miêu t ngẫ ọ ố ừ ữ ả ười và l aự
ch n t ng khi miêu t :ọ ừ ữ ả
a) T o đi u ki n đ h c sinh tích lũy v n t ng khi miêu t ng ạ ề ệ ể ọ ố ừ ữ ả ườ i:
Qua ti t t p làm văn (tìm hi u đ , làm dàn bài chi ti t) đ u tiên c a ki uế ậ ể ề ế ầ ủ ể bài t ngả ười tôi nh n th y đa s h c sinh còn thi u v n t ng miêu t ngậ ấ ố ọ ế ố ừ ữ ả ườ i
Đ i khái h c sinh ch tìm đạ ọ ỉ ược nh ng t đ n nh : Cao, lùn, m, m p,… đ tữ ừ ơ ư ố ậ ể ả dáng người hay các t tròn, dài,… đ t khuôn m t. Do đó tôi cho các em ghi vàoừ ể ả ặ
t p chu n b bài nhà đ ghi l i m t s t ng dùng đ miêu t ngậ ẩ ị ở ể ạ ộ ố ừ ữ ể ả ười nh mằ góp ph n tăng thêm v n t cho các em, c th :ầ ố ừ ụ ể
Thông qua các bài t p đ c, tôi ch ra nh ng t ng hay có th áp d ng tậ ọ ỉ ữ ừ ữ ể ụ ả
người.
Tôi yêu c u h c sinh đánh d u r i v nhà ghi vào t p chu n b bài, sau đóầ ọ ấ ồ ề ậ ẩ ị tôi yêu c u h c sinh n p l i t p đ tôi ki m tra l i.ầ ọ ộ ạ ậ ể ể ạ
Ví d : Bài “ Th g i các h c sinh” ụ ư ử ọ tôi ch ra các t : “ vui v , sungỉ ừ ẻ
sướng, may m n, siêng năng h c t p, ngoan ngoãn, nghe th y, yêu b n”.ắ ọ ậ ầ ạ
Ví d : Bài “ L i khuyên c a b ” ụ ờ ủ ố thì có t “ hăng say, ph n kh i”.ừ ấ ở
Ví d : Bài “ Bài h c quýụ ọ ” thì có t “ c n th n, xinh x n”.ừ ẩ ậ ắ
Thông qua d y luy n t và câu tôi m r ng t miêu t ng i. ạ ệ ừ ở ộ ừ ả ườ
Ví d : Bài “ T đ n, t ghép, t láy” ụ ừ ơ ừ ừ thông qua bài t p 2 tìm 3 t ghépậ ừ
ho c 3 t láy nói v đ c tính c a ngặ ừ ề ứ ủ ườ ọi h c sinh gi i. H c sinh tìm t “ thôngỏ ọ ừ minh” tôi m r ng thêm “ sáng d ”. H c sinh tìm t “ siêng năng” tôi m r ngở ộ ạ ọ ừ ở ộ thêm “chăm ch ”. H c sinh tìm t “ vui tính” tôi m r ng thêm “ c i m ”. ỉ ọ ừ ở ộ ở ở M tặ khác, tôi yêu c u h c sinh v nhà t tìm t ng t hình dáng, tính tình s ho tầ ọ ề ự ừ ữ ả ự ạ
đ ng c a ngộ ủ ười ghi ra nháp. Trong bu i ph đ o h c sinh hàng tu n, tôi ch nổ ụ ạ ọ ầ ọ
Trang 6m t bu i cho c l p t ng h p các t đã tìm. Tôi b sung và ch t l i cho h c sinhộ ổ ả ớ ổ ợ ừ ổ ố ạ ọ ghi vào t p. ậ
Nh ng t ng t hình dángữ ừ ữ ả :
T hình dáng, dáng ngả ười: Cao, th p, g y gò, m y u, nh bé, m nhấ ầ ố ế ỏ ả
kh nh, dong d ng, thon th , l c lả ỏ ả ự ưỡng, v m v , tr trung, cạ ỡ ẻ ường tráng, b b m,ụ ẫ
s s a,…ổ ữ
T khuôn m t, di n m o: B u bĩnh h ng hào, rám n ng, xanh xao, khôngả ặ ệ ạ ầ ồ ắ còn chút máu, trái xoan, sáng s a, khôi ngô, x u xí, tủ ấ ươ ỉi t nh, ni m n , h n h , ề ở ớ ở ủ
rũ, th ngây, nhăn nheo, đăm chiêu, hi n h u, d thơ ề ậ ễ ương,…
T làn da: Tr ng nõn, tr ng tr o, nõn nà, m n màng, đ th m, đen s m,ả ắ ắ ẻ ị ỏ ắ ạ ngăm ngăm, ngăm đen,…
T m t: Đen huy n, đen láy, trong sáng, u bu n, thâm qu ng, đ ng u, m tả ắ ề ồ ầ ỏ ầ ộ
mí, b câu, ti hí,….ồ
Nh ng t ng t tính tình: ữ ừ ữ ả
Di n t tính cách: nóng n y, khoác lác, h p t p, ít nói, nhã nh n, th t thà,ễ ả ả ấ ấ ặ ậ nhút nhát, siêng năng, ngoan ngoãn,…
Di n t thái đ : Vui sễ ả ộ ướng, h n h , khoái chí, vui thích, vui m ng,…ớ ở ừ
H ng ngày vào gi truy bài, tôi có phân công t ng đôi h c sinh ki m tra bài l nằ ờ ừ ọ ể ẫ nhau.
Tôi k t h p ki m tra nh ng t ng trên trong vòng m t tu n. miêu tế ợ ể ữ ừ ữ ộ ầ ả
thường ch có 1 2 t ng , hình nh thích h p, có tác d ng g i hình.ỉ ừ ữ ả ợ ụ ợ
Nh v y mà h c sinh nh lâu và tích lũy v n t ngày càng nhi u. Khiờ ậ ọ ớ ố ừ ề quên có th xem l i, c ng c l i v n t ng miêu t ngể ạ ủ ố ạ ố ừ ữ ả ười
b) L a ch n t ng khi miêu t ng ự ọ ừ ữ ả ườ i:
Có v n t nh ng ph i bi t dùng đúng lúc, đúng ch M i chi ti t miêu tố ừ ư ả ế ỗ ỗ ế ả
thường ch có 1 2 t ng , hình nh thích h p, có tác d ng g i hình g i c mỉ ừ ữ ả ợ ụ ợ ợ ả
nh t. Đi u này không ph i d , có khi h c sinh xác đ nh đấ ề ả ễ ọ ị ược ngay nh ng có khiư
ph i tr i qua quá trình tìm tòi ch n l c.ả ả ọ ọ
Ví d : Ôn t p t ngụ ậ ả ười ( tu n 33 ti t 65ầ ế )
T hình dáng và n t t t c a c a m t b n trong l p em đ ả ế ố ủ ủ ộ ạ ớ ượ c nhi u ng ề ườ i quý m n ế
Em t b n nào trong l p? (Thanh Ng c, Phả ạ ớ ọ ương Qu nh,…)ỳ
Em nào t cùng đ i tả ố ượng v i b n?ớ ạ
M i b n Thanh Ng c lên đ ng trờ ạ ọ ứ ướ ớc l p cho các b n quan sát. Tôi h i vócạ ỏ dáng b n Ng c nh th nào? ạ ọ ư ế
H c sinh tìm: m p m p, cao cao,…ọ ậ ạ
Trang 7Tôi ch t l i: Ch có nh ng t trên là phù h p vóc dáng b n Ng c. ố ạ ỉ ữ ừ ợ ạ ọ
H c sinh tìm: cao l n, thon th ,…ọ ớ ả
Tôi ch t l i: Ch có nh ng t trên là phù h p vóc dáng c a b n Qu nh.ố ạ ỉ ữ ừ ợ ủ ạ ỳ
Ch n t ng miêu t c n phù h p v l a tu i, gi i tính, phù h p v đ c đi mọ ừ ữ ả ầ ợ ề ứ ổ ớ ợ ề ặ ể
c a đ i tủ ố ượng m i ph n ánh đúng đ i tớ ả ố ượng và có th l t t để ộ ả ược nh ng cáiữ riêng, cái đ c s c, d phân bi t đặ ắ ễ ệ ược v i đ i tớ ố ượng khác. Sau khi th c hi n gi iự ệ ả pháp này, đa s h c sinh đã bi t s d ng nh ng t ng miêu t ngố ọ ế ử ụ ữ ừ ữ ả ười đúng đ iố
tượng và ph n ánh chân th t đ i tả ậ ố ượng
5. Di n đ t có ngh thu t khi miêu t ngễ ạ ệ ậ ả ười:
N u bài văn di n đ t không có hình nh và không có s d ng bi n pháp tuế ễ ạ ả ử ụ ệ
t so sánh, nhân hóa thì bài văn đó thi u sinh đ ng. Do đó trong ti t t p làm vănừ ế ộ ế ậ
mi ng tôi g i cho h c sinh liên tệ ợ ọ ưởng khi miêu t k t h p g i hình nh miêu t ả ế ợ ợ ả ả
Đ i v i ki u bài t ngố ớ ể ả ười ch y u là dùng bi n pháp so sánh.ủ ế ệ
Ví d : Bài luy n t p ti t 8 (tu n 35ụ ệ ậ ế ầ )
Đ bài: Em hãy t cô giáo (ho c th y giáo) c a em trong m t gi h c mà em ề ả ặ ầ ủ ộ ờ ọ
nh nh t ớ ấ
Tôi h i: mái tóc, hàm răng, nỏ ước da,…tính n t c a cô có th miêu t b ng ế ủ ể ả ằ câu văn có dùng bi n pháp so sánh nh th nào?ệ ư ế
H c sinh tr l i, tôi s a l i nh sau: Mái tóc dài mọ ả ờ ử ạ ư ượt mà buông th nhả ư dòng su i. Nố ước da tr ng h ng. Hàm răng tr ng đ u nh h t b p. Cô hi n nhắ ồ ắ ề ư ạ ắ ề ư
cô tiên. Gi ng nói cô êm d u nh l i m hát.ọ ị ư ờ ẹ
Có th dùng bi n pháp ngh thu t xen miêu t ho c l ng c m xúc khi ể ệ ệ ậ ả ặ ồ ả miêu t cũng tăng ch t lả ấ ượng bài văn
Tóm l i:ạ Thông qua môn h c này, ngọ ười giáo viên có th khéo léo khaiể thác đ làm giàu v n t ng cho h c sinh (t ng miêu t ) và giúp h c sinh bi tể ố ừ ữ ọ ừ ữ ả ọ ế cách s d ng chúng m t cách h p lí.ử ụ ộ ợ
6. Vi t văn có c m xúc và c m xúc chân th t.ế ả ả ậ
Bài văn hay không th thi u c m xúc ngể ế ả ười vi t.ế
Thông thường h c sinh không bi t bi u l c m xúc khi miêu t mà ch cóọ ế ể ộ ả ả ỉ
c m xúc k t lu n và c m xúc đó thả ở ế ậ ả ường hay thi u t nhiên. Có l đi u đó cácế ự ẽ ề
em ch a quen khi h c nh ng l p dư ọ ở ữ ớ ưới. Chúng ta c n giúp h c sinh n m rõ.ầ ọ ắ
C m xúc thả ường th hi n t ng câu, đo n c a bài văn.Tôi g i ý cho h cể ệ ở ừ ạ ủ ợ ọ sinh bi u l c m xúc c th trong t ng đ bài.ể ộ ả ụ ể ừ ề
Ví d : Đ bài t ngụ ề ả ười thân c a emủ
Tôi g i ý: N u t ông (bà), lâu lâu g p l i ông (bà) em có c m giác gì?ợ ế ả ặ ạ ả
S ng v i ông (bà) em th y th nào? (Bà g n gũi yêu thố ớ ấ ế ầ ương, chăm sóc em r t chuấ
Trang 8đáo,…). Được bà chăm sóc h ng ngày em nghĩ gì? Em thích đi m nào bà nh t?ằ ể ở ấ (Đôi m t hi n t nhìn em tràn đ y tình thắ ề ừ ầ ương m n).ế
Mu n đ t đố ạ ược c m xúc chân th t, t nhiên ph i nuôi dả ậ ự ả ưỡng h c sinhở ọ tâm h n trong sáng, cái nhìn h n nhiên h n.ồ ồ ơ
Rèn k năng t ki m tra đánh giá kh năng c a mình và c a b n: ỹ ự ể ả ủ ủ ạ
Đ c đi m nh n th c c a h c sinh ti u h c là t duy c th Do đó trongặ ể ậ ứ ủ ọ ể ọ ư ụ ể
gi ng d y, giáo viên c n đ a ra nh ng ví d c th đ h c sinh hình dung, hi uả ạ ầ ư ữ ụ ụ ể ể ọ ể
rõ cách làm. Vì v y trong các gi tr bài vi t, sau khi nh n xét và hậ ờ ả ế ậ ướng d n h cẫ ọ sinh ch a l i, tôi ch n nh ng bài văn hay, đ c cho c l p cùng nghe. Đ c xong,ữ ỗ ọ ữ ọ ả ớ ọ tôi đ t ra m t s câu h i đ các em tr l i. ặ ộ ố ỏ ể ả ờ
Ví d : ụ Bài làm c a b n hay ch nào? Sáng t o ch nào? Em h c t pủ ạ ở ỗ ạ ở ỗ ọ ậ
được nh ng gì t bài làm c a b n? Tr l i đúng các câu h i c a giáo viên đ tữ ừ ủ ạ ả ờ ỏ ủ ặ
ra là h c sinh đã h c t p đọ ọ ậ ược chính b n c a mình.ạ ủ
Ngoài ra trong quá trình d y h c, tôi tích lũy đạ ọ ượ ấc r t nhi u nh ng bài vănề ữ hay c a h c sinh trong các năm h c trủ ọ ọ ước, tôi đ c cho các em nghe r i cùng cácọ ồ
em phân tích cái hay, cái c n h c t p trong t ng bài văn.ầ ọ ậ ừ
Ngoài các bi n pháp trên, tôi khuy n khích các em l p s tay văn h c vàệ ế ậ ổ ọ
hướng d n các em cách s d ng. S tay văn h c đ ghi nh ng câu văn hay, giàuẫ ử ụ ổ ọ ể ữ hình nh, các câu văn s d ng các bi n pháp ngh thu t đ c s c… mà các emả ử ụ ệ ệ ậ ặ ắ
đ c đọ ược trong sách báo, sách tham kh o, trong cu c s ng hàng ngày và trên cácả ộ ố
phương ti n thông tin đ i chúng. C nh v y v n t ng c a các em s ngàyệ ạ ứ ư ậ ố ừ ữ ủ ẽ càng giàu lên.
Tóm l i:ạ Vi c giúp các em t đánh giá các bài văn c a mình c a b n và khôngệ ự ủ ủ ạ
ng ng tích lũy v n t s giúp các em h c t t h n phân môn T p làm văn nóiừ ố ừ ẽ ọ ố ơ ậ chung và ki u bài miêu t ngể ả ười nói riêng
S d ng các hình th c ho t đ ng c a h c sinh trong gi h c: ử ụ ứ ạ ộ ủ ọ ờ ọ
Phân môn T p làm văn là phân môn có tính t ng h p, đòi h i h c sinh ph iậ ổ ợ ỏ ọ ả
b c l c năng l c trí tu l n kh năng c m th , thái đ c m xúc c a mình. Vìộ ộ ả ự ệ ẫ ả ả ụ ộ ả ủ
th đ i v i phân môn này yêu c u phát huy tính tích c c, ch đ ng, sáng t oế ố ớ ầ ự ủ ộ ạ
được đ t lên hàng đ u. ặ ầ
Do đó, tôi v n d ng tri t đ hình th c h c t p ậ ụ ệ ể ứ ọ ậ “Toa xe l a” ử t o b uạ ầ không khí h c t p sôi n i nh m kích thích tinh th n h c t p, họ ậ ổ ằ ầ ọ ậ ướng d n cách đ tẫ ặ câu, đo n văn c a các em, đ c bi t là nh ng em ti p thu ch m. Bên c nh đó, tôiạ ủ ặ ệ ữ ế ậ ạ không quên nh n xét khuy n khích h c sinh theo thông t 22 c a B giáo d c đậ ế ọ ư ủ ộ ụ ể
đ ng viên tinh th n, t o đ ng l c, say mê, h ng thú h c t p cho h c sinh.ộ ầ ạ ộ ự ứ ọ ậ ọ
Trang 9PH N 4. K T QU :Ầ Ế Ả
Sau m t th i gian nghiên c u đ tài, áp d ng tr c ti p vào l p 5/5 do tôiộ ờ ứ ề ụ ự ế ớ
ch nhi m Trủ ệ ở ường Ti u h c Hu nh Văn Đ nh , tôi nh n th y các em b t đ uể ọ ỳ ả ậ ấ ắ ầ
có h ng thú và đam mê v i phân môn T p làm văn. Gi h c di n ra nh nhàng vàứ ớ ậ ờ ọ ễ ẹ sinh đ ng h n. Các em đã ch đ ng, t giác trong vi c hình thành ki n th c. V nộ ơ ủ ộ ự ệ ế ứ ố
t ng miêu t c a các em ngày càng phong phú h n c v s lừ ữ ả ủ ơ ả ề ố ượng l n ch tẫ ấ
lượng. Cách s d ng t c a các em chính xác h n. Trong khi vi t văn các em đãử ụ ừ ủ ơ ế
bi t cách s d ng các bi n pháp ngh thu t nh so sánh, nhân hóa, các t láy, cácế ử ụ ệ ệ ậ ư ừ
đi p t …ệ ừ
Đi u này đã đề ược ch ng minh qua bài ki m tra vi t ngày m t nâng cao vứ ể ế ộ ề
ch t lấ ượng.
K t qu thu đế ả ượ ởc các ti t c ng c ki n th c, qua các giai đo n nh sau: Gi aế ủ ố ế ứ ạ ư ữ
h c kì 1; và ti t d y chính khóa H c kì 1; H c kì 2.ọ ế ạ ọ ọ
S h cố ọ
sinh Giai đo nạ Hoàn thành t tố Hoàn thành Ch a hoàn thànhư
30 Gi a h c kì 1ữ ọ 0 = 0% 20 em = 66.6 % 10 em = 33.3 %
30 H c kì 1ọ 8 em = 26,6 % 22 em = 73.3 % 0 em = 0 %
30 H c kì 2ọ 10 em = 33.3 % 20 em = 66.6 % 0 em = 0 %
K t qu trên cho th y nh ng bi n pháp tác đ ng giáo d c mà đ tài nêu đãế ả ấ ữ ệ ộ ụ ề giúp bài làm c a h c sinh đ y đ h n v n i dung. H n n a các em bi t lủ ọ ầ ủ ơ ề ộ ơ ữ ế ược bỏ
b t nh ng chi ti t không c n thi t, không đ c s c. C th nh sau:ớ ữ ế ầ ế ặ ắ ụ ể ư
+ S h c sinh hoàn thành t t, các em vi t bài ý m ch l c, có dùng nhi u bi nố ọ ố ế ạ ạ ề ệ pháp ngh thu t nên câu văn miêu t giàu hình nh. V n t miêu t c a các emệ ậ ả ả ố ừ ả ủ phong phú h n, dùng t chính xác h n. Vì v y giai đo n gi a h c kì 1 không cóơ ừ ơ ậ ạ ữ ọ
h c sinh hoàn thành t t, cu i h c kì 1 đ t đọ ố ố ọ ạ ược 8 em, đ n gi a h c kì 2 đ t 10ế ữ ọ ạ em
+ S h c sinh hoàn thành, các em vi t bài hay h n trố ọ ế ơ ước, di n đ t ý rõ ràngễ ạ
h n, có s d ng bi n pháp so sánh khi miêu t ơ ử ụ ệ ả
+ S h c sinh ch a hoàn thành gi a h c kì 1 có 10 em, đ n giai đo n gi aố ọ ư ữ ọ ế ạ ữ
h c kì 2 không có h c sinh ch a hoàn thành. Bài vi t c a các em không còn l cọ ọ ư ế ủ ạ
đ , không còn m c l i chính t n a. M c dù nh ng em này vi t văn ý ch aề ắ ỗ ả ữ ặ ữ ế ư phong phú nh ng đã có nhi u ti n b h n, bi t đ t d u ch m, ph y đúng nên câuư ề ế ộ ơ ế ặ ấ ấ ẩ văn tr n ý nghĩa h n, bi t s p x p các ý miêu t rõ ràng h n, bài vi t th hi nọ ơ ế ắ ế ả ơ ế ể ệ
đ ba ph n. ủ ầ
Trang 10Đ c bi t các em có m t v n t ng miêu t , bi t dùng t đ so sánh, nhânặ ệ ộ ố ừ ữ ả ế ừ ể hóa làm cho bài văn thêm sinh đ ng h n. ộ ơ
Nh ng bi n pháp trên đã giúp bài làm c a h c sinh đ y đ h n v n iữ ệ ủ ọ ầ ủ ơ ề ộ dung. H c sinh bi t lọ ế ược b nh ng chi ti t không c n thi t, không đ c s c. Bi tỏ ữ ế ầ ế ặ ắ ế dùng t từ ượng hình đ cho bài văn thêm sinh đ ng.ể ộ
Tóm l i, các bi n pháp trên đã hình thành h c sinh nh ng kĩ năng c n ạ ệ ở ọ ữ ầ thi t khi làm văn t ngế ả ười: Bi t làm bài đ m b o n i dung, ngh thu t, giàu ế ả ả ộ ệ ậ
c m xúc.ả
PH N 5. K T LU N:Ầ Ế Ậ
I. TÓM LƯỢC GI I PHÁP:Ả
Qua vi c th c hi n đ tài: “ ệ ự ệ ề M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 ộ ố ệ ọ ớ
h c t t ki u bài t p làm văn t ng ọ ố ể ậ ả ườ tôi nh n th y r ng k t qu thu đ i” ậ ấ ằ ế ả ượ c không ph i có ngay trong m t s m m t chi u mà nó là c m t quá trình. ả ộ ớ ộ ề ả ộ Đ cóể
hi u qu cao thì c giáo viên và h c sinh đ u ph i n l c ph n đ u các yêu c uệ ả ả ọ ề ả ỗ ự ấ ấ ầ sau:
Người giáo viên ph i t ch c cho h c sinh n m ch c yêu c u đ bài, đ aả ổ ứ ọ ắ ắ ầ ề ư
nh ng tình hu ng có v n đ m t cách nh nhàng, kh i d y và kích thích đ h cữ ố ấ ề ộ ẹ ơ ậ ể ọ sinh ch đ ng m t cách tích c c tham gia vào các ho t đ ng, h c sinh t tìm tòi,ủ ộ ộ ự ạ ộ ọ ự khám phá đ lĩnh h i tri th c.ể ộ ứ
Khi t ch c các ho t đ ng giáo viên ph i t o đi u ki n cho t t c h cổ ứ ạ ộ ả ạ ề ệ ấ ả ọ sinh tham gia quan sát, tìm ý, l p dàn bài chi ti t, giúp đ h c sinh s a ch a k pậ ế ỡ ọ ử ữ ị
th i nh ng sai sót.ờ ữ
Giáo viên ph i thả ường xuyên hướng d n h c sinh ghi l i các nh n xét quaẫ ọ ạ ậ quá trình quan sát. Đ ng th i d gi rút kinh nghi m đ t đánh giá u khuy tồ ờ ự ờ ệ ể ự ư ế
đi m c a mình trong gi ng d y và h c t p kinh nghi m c a đ ng nghi p đ d yể ủ ả ạ ọ ậ ệ ủ ồ ệ ể ạ
t t h n.ố ơ
Đ hể ướng d n h c sinh tích lũy v n t ng và ch n t ng khi miêu t ẫ ọ ố ừ ữ ọ ừ ữ ả Giáo viên t nghiên c u, t h c đ nâng cao chuyên môn nghi p v s ph m.ự ứ ự ọ ể ệ ụ ư ạ Luôn ki m tra đánh giá ki n th c đ t để ế ứ ạ ược c a h c sinh. ủ ọ Nh n xét đánhậ giá thường xuyên vào các ti t c ng c bu i chi u. Nh ng bài vi t có s d ngế ủ ố ổ ề ữ ế ử ụ ngh thu t khi miêu t Cũng nh c m xúc c a h c sinh khi vi t bài.ệ ậ ả ư ả ủ ọ ế
Giáo viên c n quan tâm đ n m i đ i tầ ế ọ ố ượng h c sinh trong gi h c. V iọ ờ ọ ớ
h c sinh ti p thu ch m thì ch yêu c u các em vi t đúng, đ V i h c sinh năngọ ế ậ ỉ ầ ế ủ ớ ọ khi u thì khuy n khích và hế ế ướng các em vi t câu văn hay, bài văn sinh đ ng.ế ộ Ngoài ra, h c sinh có th tìm thêm sách tham kh o, báo, truy n đ đ c, đi u đóọ ể ả ệ ể ọ ề
r t b ích cho vi c h c văn c a các em.ấ ổ ệ ọ ủ