Bài viết trình bày thực trạng hủ tục “Ma lai”, “Thuốc thư” ở Gia Lai, thực trạng của hủ tục “Ma lai, Thuốc thư” ở Gia Lai thời gian qua, một số biện pháp để tránh những hệ lụy do “Ma lai”, “Thuốc thư” gây nên, phát huy vai trò người có uy tín trong công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động, xóa bỏ các hủ tục ở Gia Lai.
Trang 1SỐ 01 NĂM 2019
Gia Lai là tỉnh vùng cao,
biên giới nằm ở phía
bắc Tây Nguyên có độ
cao trung bình 700 - 800 mét
so với mực nước biển Gia
Lai có 17 đơn vị hành chính
huyện, thị xã, thành phố (14
huyện, 02 thị xã, 01 thành phố
Pleiku) với 222 đơn vị hành
chính xã, phường, thị trấn (184
xã, 24 phường, 14 thị trấn); có
2.161 thôn, làng, tổ dân phố
Dân số toàn tỉnh là 1.437.400
người, với 34 dân tộc anh em
cùng sinh sống trên địa bàn
tỉnh, trong đó đồng bào dân
tộc thiểu số là 643.842 người,
chiếm khoảng 44,79% dân số
toàn tỉnh, chia theo dân tộc:
Dân tộc Jrai 424.631 người
(chiếm 30% dân số toàn tỉnh),
dân tộc Bahnar 166.732 người
(chiếm 11,78% dân số toàn
tỉnh) và dân tộc khác 40.993
người (chiếm 3,08% dân số
toàn tỉnh)
Những năm qua, đời sống
của đồng bào các dân tộc thiểu
số Tây Nguyên nói chung, tỉnh
Gia Lai nói riêng đã có thay đổi
vượt bậc Bà con không còn bị
Phát huy vai trò người có uy tín trong xóa bỏ
thực trạng và giải pháp
“Ma lai, Thuốc thư” ở Gia Lai
NGUYỄN ÁNH HỒNG
Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Gia Lai
đói, rét Nhiều gia đình đã có ti
vi để xem, đài để nghe tin tức,
có điện thoại để thông tin liên lạc, có xe máy để đi lại Nhiều nhà khá giả hơn còn có xe ô tô,
xe công nông, xe tải phục vụ lao động sản xuất vươn lên làm giàu Con em của đồng bào đều được đi học Học sinh được cấp sách vở, thẻ bảo hiểm y tế,
và thực tế đã có nhiều người
đỗ cao đẳng, đại học, thạc sĩ
Bộ mặt nhiều buôn, làng vùng
đồng bào các dân tộc thiểu số ngày càng khang trang, sạch
đẹp Các giá trị văn hóa truyền
thống của đồng bào được nhà nước quan tâm phục dựng, trùng tu, bảo tồn và phát huy góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế, xã hội của địa phương
Tuy nhiên, Gia Lai là tỉnh
có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trình độ nhận thức còn hạn chế, nên thời gian qua, tình hình liên quan đến hủ tục “Ma lai”,
“Thuốc thư” có những diễn biến phức tạp, gây thiệt hại
về người và tài sản, làm phá vỡ
truyền thống đoàn kết trong cộng đồng buôn, làng người đồng bào Jrai, Bahnar, gây mất ổn định về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh
1 Thực trạng hủ tục “Ma lai”, “Thuốc thư” ở Gia Lai
1.1 Ma lai, Thuốc thư
Hiện tượng hay cái gọi
là “Ma lai”, “Thuốc thư” chỉ là trò tung tin, đồn nhảm; chỉ là niềm tin mù quáng, trong suy nghĩ của người đồng bào Jai, Bahnar Nó tồn tại với thói ba hoa của những người không hiểu biết nhưng lại chuyên đi dọa người khác bằng việc bỏ
“Thuốc thư”, gắn với sự phán xét của các thầy cúng Sau
đó gây ra sự lo lắng, nghi kỵ, hiềm nghi, mâu thuẫn trong buôn làng đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, gây ra những cuộc xung đột gay gắt để lại hậu quả rất nghiêm trọng là giết chết hoặc đuổi ra khỏi buôn làng những ai bị nghi ngờ hoặc bị cho là có “Ma lai”,
“Thuốc thư”
Trang 2TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG
1.2 Thực trạng của hủ tục “Ma lai, Thuốc thư” ở Gia
Lai thời gian qua
Thời gian gần đây, trên địa bàn tỉnh Gia Lai các vụ án
liên quan đến “Ma lai”, “Thuốc
thư” diễn biến phức tạp và
gây hậu quả nghiêm trọng,
nghiêm trọng nhất là các vụ
việc xảy ra trong năm 2015, đã
hơn 10 vụ liên quan đến “Ma
lai”, “Thuốc thư” tại 7 huyện
gồm: Chư Pah, Đăk Đoa, Chư
Prông, Ia Grai, Chư Sê, Kông
Chro và Krông Pa, làm chết 02
người, bị thương 04 người, bắt
giam và khởi tố 04 bị can do
nguyên nhân xuất phát từ sự
nghi kỵ, hăm doạ dùng “Thuốc
thư” để hại người khác dẫn
đến va chạm, mâu thuẫn đánh
nhau, có vụ làm chết người
Đa phần những vụ án đau lòng xảy ra liên quan đến “Ma
lai”, “Thuốc thư” đã để lại cho
người dân không chỉ là những
nỗi đau về thể xác mà còn để
lại bao hậu quả nặng nề ở các
thôn, làng. Tuy nhiên, không
khó để đưa ra lời giải thích hợp
lý cho những nỗi đau này, đó
chính là vì dân làng quá mê tín
và thiếu hiểu biết khiến xảy ra
những bi kịch Ma lai, Thuốc
thư chỉ là thứ truyền miệng,
dù không ai biết nó hình thù,
đặc điểm như thế nào nhưng
nó như ăn sâu vào tâm trí của
những người dân tộc thiểu số
Bahnar, Jrai
Thực ra không có chuyện
“Ma lai”, “Thuốc thư” gây chết
người như cách nghĩ của
những người dân địa phương,
mà do sự nhận thức của họ nên đã suy diễn, bịa đặt và gây nên những hậu quả thương tâm Có thể thấy, hủ tục “Ma lai, Thuốc thư” âm ỉ tồn tại nhiều đời nay ở một số làng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Gia Lai, do nhận thức lạc hậu đã ăn sâu vào
tư tưởng, nếp nghĩ, lối sống, sinh hoạt của đồng bào Có thể khẳng định rằng những người dân ở địa phương đều không ai biết “Ma lai”, “Thuốc thư” là gì, không có cơ sở khoa học để chứng minh nhưng vì
sự thiếu hiểu biết, nhận thức lạc hậu đã dẫn đến nghi ngờ, thêu dệt, làm điều sai trái và vi phạm pháp luật Đây là một hủ tục lạc hậu hết sức nguy hiểm cần phải nhanh chóng được loại bỏ khỏi đời sống xã hội người dân tộc thiểu số ở Gia Lai nói riêng và Tây Nguyên nói chung, để tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra trong thời gian tới
1.3 Một số biện pháp để tránh những hệ lụy do “Ma lai”, “Thuốc thư” gây nên
- Đồng bào phải giữ gìn truyền thống đoàn kết, yêu thương đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau, một truyền thống quí báu vốn có từ ngàn đời của người đồng bào Jrai, Bahnar
Bà con cần loại bỏ ngay quan niệm sai lầm trên ra khỏi suy nghĩ, tư tưởng của từng người, từng gia đình, từng cộng đồng buôn làng
- Tích cực đấu tranh lật tẩy trò lừa bịp của các thày cúng Khi thấy có hiện tượng, cúng bái trừ bỏ “Ma lai”, “Thuốc thư” cần báo ngay cho trưởng thôn, già làng, ban công tác mặt trận, đoàn thanh niên, chi hội phụ nữ thôn, làng để kịp thời ngăn chặn hoạt động của các thày cúng
- Khi phát hiện có mâu
thuẫn liên quan đến “Ma lai”,
“Thuốc thư” tuyệt đối không tham gia gây rối đập phá, đe dọa, giết người mà phải tích cực ngăn chặn không để xung đột xảy ra dẫn đến chết người
- Khi trong làng có người thường gây rối, dọa giết hoặc
bỏ “Thuốc thư” hoặc vu cho người nào đó có “Ma lai”,
“Thuốc thư”, bà con nên báo với trưởng thôn, già làng, công
an thôn, ban mặt trận, đoàn thanh niên, chi hội phụ nữ thôn, làng để kịp thời ngăn chặn, nếu đối tượng không nghe cần tổ chức họp buôn, làng kiểm điểm trước dân, cao hơn báo chính quyền xã có biện pháp tuyên truyền, giáo dục, răn đe hoặc xử lý phù hợp với quy định của pháp luật
- Khi đau ốm bà con cần đến trạm y tế xã, bệnh viện, trung tâm y tế để được khám chữa bệnh, tuyệt đối không tìm đến thày cúng (pơ jou) để tránh tình trạng suy diễn bị
bỏ “Thuốc thư” hoặc “Ma lai” hại người Trong sinh hoạt, ăn uống hàng ngày phải giữ vệ sinh sạch sẽ, ăn chín uống sôi, ngủ phải mắc màn, từng gia
Trang 3SỐ 01 NĂM 2019
đình phải có nhà vệ sinh hợp
lý để tránh mắc các dịch bệnh;
thực hiện chính sách dân số kế
hoạch hóa gia đình để nuôi
con khỏe, dạy con ngoan
- Bà con cần thực hiện tốt
phong trào toàn dân đoàn kết
xây dựng đời sống văn hóa ở
khu dân cư, tích cực lao động
phát triển kinh tế, vận động
con, cháu đến trường, góp
phần nâng cao nhận thức,
loại bỏ các quan niệm lạc hậu,
niềm tin sai lầm, mù quáng về
‘Ma lai”, “Thuốc thư”
2 Phát huy vai trò người
có uy tín trong công tác
tuyên truyền, vận động các
tầng lớp nhân dân tham gia
các phong trào thi đua yêu
nước, các cuộc vận động, xóa
bỏ các hủ tục ở Gia Lai
Người có uy tín giữ vị trí,
vai trò hết sức to lớn, họ là cầu
nối giữa Đảng, chính quyền
và nhân dân địa phương, là
lực lượng nòng cốt trong
các phong trào thi đua yêu
nước, có vai trò to lớn trong
việc tuyên truyền, vận động
nhân dân thực hiện tốt các
chủ trương, chính sách của
Đảng, pháp luật của Nhà nước;
các chủ trương, kế hoạch
phát triển KT-XH, đảm bảo an
ninh-trật tự của địa phương
Thực tế cũng cho thấy, trong
những năm qua, bằng uy tín
của mình, người có uy tín
trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã
đi đầu trong việc vận động,
tuyên truyền nhân dân đoàn
kết đấu tranh chống các biểu
hiện tiêu cực, các tệ nạn trong
xã hội, nhất là hủ tục “Mai lai”,
“Thuốc thư”, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân
cư, góp phần không nhỏ để phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư đạt hiệu quả Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, lĩnh vực nào, họ đều đóng vai trò là người đầu tàu trong sự vận hành của xã hội: từ phong tục tập quán tập tục cho đến phát triển sản xuất, góp phần
ổn định trật tự an toàn, phát triển kinh tế địa phương cũng như toàn xã hội
Những năm qua, công tác xây dựng, sử dụng và phát huy vai trò của lực lượng nòng cốt, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) được các cấp uỷ Đảng trên địa bàn tỉnh Gia Lai xem là một nhiệm vụ quan trọng Nhận thức được tầm quan trọng
đó, cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể, lực lượng
vũ trang trên địa bàn tỉnh đã quan tâm rà soát, lập danh sách ngưới có uy tín để đưa vào diện vận động, tranh thủ trên cơ sở đó đánh giá, phân loại, định hướng tư tưởng nhằm phục vụ kịp thời nhiệm
vụ chính trị ở địa phương Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tỉnh Gia Lai đã xây dựng được 3.768 người có uy tín trong đồng bào DTTS tại 17 huyện, thị xã, thành phố Lực lượng nòng cốt và người có
uy tín đã phát huy tốt vai trò
là hạt nhân, nêu gương sáng,
tích cực đi đầu trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước;
nhất là bài trừ các tệ nạn xã hội, xóa bỏ hủ tục lạc hậu
“Ma lai”, “Thuốc thư”, mê tín
dị đoan, giữ gìn và phát huy những giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình; đẩy mạnh sản xuất, xóa đói giảm nghèo, tích cực tham gia hoạt động đền ơn đáp nghĩa, từ thiện nhân đạo, thực hiện quy ước, hương ước nông thôn, xây dựng nếp sống văn hóa ở khu dân cư
Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, đến nay, tỉnh Gia Lai
có 256.334/ 339.819 gia đình văn hóa, đạt 75,43%, và có 1.614/2.161 thôn, làng, tổ dân phố đạt danh hiệu văn hóa, đạt 74,68%; góp phần giảm tỷ
lệ hộ nghèo toàn tỉnh đến cuối năm 2017 xuống còn 13,55%
Hai năm gần đây không còn
vụ án nào liên quan đến “Ma lai”, “Thuốc thư”, trả lại sự bình yên cho buôn làng
Già làng, trưởng bản, cá nhân tiêu biểu rất quan tâm
và tham gia nhiệt tình công tác xây dựng Đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể
Thông qua các đợt tiếp xúc
cử tri của đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, nhiều người là những người
có uy tín đã có ý kiến đóng góp thiết thực vào chương trình phát triển kinh tế - xã hội
và công tác xây dựng Đảng, chính quyền, mặt trận các cấp
Trang 4TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG
Nhiều người là cán bộ hưu trí,
tuy tuổi cao nhưng vẫn tâm
huyết tham gia công tác cơ sở,
đảm đương các chức vụ như Bí
thư chi bộ, Trưởng thôn bản,
Trưởng ban công tác Mặt trận
và các đoàn thể, tham gia tổ
hòa giải, tổ an ninh Với uy tín
và ảnh hưởng của mình, nhiều
vụ việc phát sinh phức tạp tại
cơ sở đã được người có uy tín
tham gia hòa giải thành công
Trong phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ ở khu dân
cư Các vị già làng, trưởng
thôn cá nhân tiêu biểu là
những người có tinh thần
trách nhiệm cao với cộng
đồng và xã hội, tận tuỵ, gương
mẫu trong phong trào Đây là
lực lượng đông đảo, đóng vai
trò quan trọng trong công tác
nắm tình hình, tuyên truyền,
vận động nhân dân, nêu cao
tinh thần cảnh giác cách mạng
kịp thời phản bác luận điệu
xuyên tạc của các thế lực phản
động, thù địch; giáo dục, cảm
hoá người lầm lỗi, đối tượng
tù cải tạo được thả về tại cộng
đồng dân cư; giải quyết các vụ
tranh chấp khiếu kiện, hoà giải
mâu thuẫn trong nội bộ nhân
dân; đấu tranh ngăn chặn có
hiệu quả âm mưu, ý đồ hoạt
động chống phá cách mạng
của các thế lực thù địch và các
đối tượng có hành vi vi phạm
pháp luật khác, nhất là trong
phòng chống âm mưu, hoạt
động kích động lôi kéo đồng
bào DTTS tham gia gây rối, gây
bạo loạn, trốn đi Campuchia,
góp phần giữ vững an ninh
chính trị, trật tự xã hội tại cơ
sở, thúc đẩy phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ở vùng DTTS ngày càng vững chắc Các vị đã chủ động, tích cực phối hợp với các cấp, các
cơ quan ban, ngành, đoàn thể trực tiếp đứng ra tổ chức tuyên truyền vận động quần chúng nhân dân với 78.850 buổi tại các thôn làng với hơn 3 triệu lượt người tham dự; vận động
cá biệt cho hơn 15 nghìn lượt quần chúng, các đối tượng lầm lỡ; kêu gọi, tuyên truyền, vận động 1.321 lượt đối tượng cầm đầu, cốt cán tham gia hoạt động FULRO ra tự thú
và tự khai báo về hành vi hoạt động phạm tội trước dân làng, cam kết từ bỏ hoạt động chống phá, không tin, không nghe theo sự xúi dục của kẻ xấu
Bên cạnh đó, già làng, trưởng thôn, cá nhân tiêu biểu còn vận động các hộ gia đình
có nương, rẫy, giáp biên giới
tự quản cột mốc, đoạn biên giới thuộc phần đất mình canh tác, sử dụng; tham gia đấu tranh, phòng ngừa tội phạm, giáo dục những người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư trở về cuộc sống lương thiện;
Cung cấp các tin có giá trị cho ngành chức năng phục
vụ kịp thời cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm
Hưởng ứng cuộc vận động
“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”
gắn với chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020, phong trào
“Xoá đói giảm nghèo”, cuộc vận
động “Làm thay đổi nếp nghĩ,
cách làm trong đồng bào dân tộc thiểu số để từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững” 1, các già làng, trưởng thôn, cá nhân tiêu biểu đã tuyên truyền vận động bà con tích cực tham gia, hưởng ứng, thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội
ở địa phương, giúp nhau phát triển kinh tế làm giàu chính đáng Ngoài ra các vị còn vận động nhân dân chấp hành tốt các quy định trong quy ước, hương ước thôn làng, từng bước xoá bỏ các hủ tục trong các việc cưới, đám tang; vận động người dân ăn ở hợp vệ sinh; thực hiện nếp sống văn minh, gìn giữ các phong tục tập quán, văn hoá cổ truyền của dân tộc Hầu hết gia đình của các già làng, trưởng thôn,
cá nhân tiêu biểu đều đăng kí phấn đấu xây dựng gia đình
có con cháu không mắc tệ nạn
xã hội, không mê tín dị đoan, không truyền đạo trái pháp luật, đảm bảo trật tự an toàn giao thông Đối với công tác
xã hội và các hoạt động nhân đạo từ thiện, nhiều già làng, trưởng thôn, người có uy tín gương mẫu thực hiện và vận động nhân dân tham gia các hoạt động quyên góp, ủng
hộ quỹ “Ngày vì người nghèo”,
1 Người có uy tín trên địa bàn tỉnh đã tổ chức gần 5.000 buổi và cấp phát trên 6.400 tài liệu tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực tham gia thực hiện cuộc vận động xây dựng nông thôn mới; hưởng ứng cuộc vận động “Làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong đồng bào dân tộc thiểu số để từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững”.
Trang 5SỐ 01 NĂM 2019
xoá nhà dột nát, tạm bợ, ủng
hộ đồng bào bị thiệt hại do
thiên tai bão lũ, vận động bà
con ủng hộ hiến đất làm nhà
sinh hoạt cộng đồng, đường
giao thông nông thôn, trạm
xá, trường học, kênh mương
nội đồng Tiêu biểu ở thành
phố Pleiku có già làng Kril
(Làng Osơr, xã Biển Hồ), già
làng Mên (Làng Mơ Nú, xã
Chư Á ), già làng Sin (Làng Nha
Prông, phường Thắng Lợi), già
làng Rơ Lan Juk (Làng Chuét 2,
phường Thắng Lợi ), già làng
So Kol (Làng Kép, phường
Đống Đa), đã vận động nhân
dân đấu tranh xóa bỏ các tập
tục lạc hậu, ngăn chặn sự xâm
nhập của các loại tà đạo, đạo
lạ; vận động nhân dân không
mê tín dị đoan, không tin vào
lời kẻ xấu, tích cực cảnh giác
với người lạ, góp phần xây
dựng thôn, làng trong sạch
vững mạnh
Các vị già làng, trưởng
thôn và những người uy tín
tiêu biểu cũng đã có những
đóng góp tích cực trong việc
tham gia giải quyết các vấn
đề kinh tế - xã hội, xây dựng
đời sống văn hóa đảm bảo an
ninh trật tự, giữ gìn và phát
huy bản sắc văn hóa dân tộc,
thực hiện đại đoàn kết dân tộc,
xây dựng ý thức pháp luật cho
người dân trong cộng đồng
dân tộc mình Việc làm cụ thể,
thiết thực của đội ngũ già làng,
trưởng thôn và người có uy
tín ở từng thôn, làng, khu dân
cư đã giúp cho cấp ủy, chính
quyền, Mặt trận Tổ quốc và các
của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước vào đời sống vật chất cũng như tinh thần của đồng bào, đặc biệt
là đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa Người có
uy tín là “cánh tay nối dài” giúp Mặt trận và lực lượng công
an trong công tác nắm tình hình, tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc nâng cao ý thức cảnh giác trước âm mưu, hoạt động chia rẽ khối đoàn kết dân tộc, lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo của các thế lực thù địch, phản động nhằm chống phá cách mạng nước ta; thực hiện tốt các hương ước, qui ước của thôn, bản, vận động đồng bào tham gia bảo vệ đường biên, mốc giới, tham gia công tác hòa giải các mâu thuẫn, tranh chấp trong nội bộ nhân dân, tham gia công tác quản lý, giáo dục đối tượng phạm tội tại cộng đồng, vận động các đối tượng lầm lỗi trở về làm ăn sinh sống, góp phần xây dựng quê hương, bản làng an toàn
về an ninh trật tự Họ thật sự là cầu nối giữa các cơ quan ban ngành với đồng bào dân tộc thiểu số, là tai mắt quan trọng trong thế trận an ninh nhân dân và là cơ sở để thực hiện tốt chính sách đại đoàn kết dân tộc Bỡi vậy, nhiều người
có uy tín đã trở thành chỗ dựa tin cậy của cấp ủy, chính quyền địa phương; là trung tâm đoàn kết, cầu nối giữa Đảng với nhân dân./
đoàn thể tại địa phương hiểu
rõ hơn tâm tư nguyện vọng và những kiến nghị chính đáng của bà con nhân dân, từ đó giúp chính quyền giải quyết nhanh và thấu đáo những vụ,
sự việc phát sinh từ cấp cơ sở, xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch vững mạnh Nơi nào cấp ủy, chính quyền địa phương biết phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn, người có uy tín thì họ sẽ góp phần tích cực vào công tác vận động nhân dân thực hiện tốt đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước
ở ngay từng thôn, làng, xây dựng lối sống lành mạnh, văn hóa, kính tế xã hội phát triển, đời sống của nhân dân được nâng lên rõ rệt2
Có thể thấy, người có uy tín là lực lượng đặc biệt trong khối dân cư của địa phương
Có thể nói đây là “Bộ phận đặc biệt” vì bộ phận này bao gồm những cá nhân có trình
độ nhận thức cao, am hiểu
rõ ràng, đầy đủ về văn hóa, phong tục tập quán của địa phương, từ đó họ được quần chúng nhân dân trong vùng hết sức kính phục Gọi là
“Lực lượng đặc biệt” vì sự có mặt của lực lượng này sẽ góp phần quan trọng để cụ thể hóa đường lối, chủ trương
2 Báo cáo kết quả xây dựng
và phát huy vai trò già làng, trưởng thôn, cá nhân tiêu biểu trong công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động (giai đoạn 2009-2014) của UBMTTQVN tỉnh Gia Lai.