Theo nhận định của các chuyên gia Khí tượng thủy văn, năm 2019 trên khu vực Biển Đông có xu hướng hoạt động muộn hơn so với so với trung bình nhiều năm. Số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta trong năm 2019, có khả năng ít hơn so với trung bình nhiều năm, cụ thể: Có khả năng xuất hiện khoảng 10 - 12 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông.
Trang 1TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG
tượng thuỷ văn, năm 2019 trên khu vực Biển Đông có xu hướng hoạt động muộn hơn so với so với trung bình nhiều năm Số
lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên
Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền
nước ta trong năm 2019, có khả năng ít hơn so
với trung bình nhiều năm, cụ thể: Có khả năng
xuất hiện khoảng 10 - 12 cơn bão và áp thấp
nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông
Khoảng một nửa trong số đó có khả năng ảnh
hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta và đó cũng
là số cơn bão, áp thấp nhiệt đới có tác động đến
tình hình thời tiết, thủy văn các tỉnh Tây Nguyên
nói chung trong đó có Gia Lai Từ tháng 7 đến
tháng 11, có khả năng xuất hiện một số nhiễu
động và hoàn lưu xoáy thuận nhiệt đới Bão và
áp thấp nhiệt đới có khả năng ảnh hưởng chủ
yếu là gây các đợt mưa vừa, mưa to hoặc rất to
trên diện rộng sinh lũ, lụt, lũ quét và sạt lở đất
Số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động
trên Biển Đông dự báo thấp hơn so với trung
bình nhiều năm, nhưng cần đề phòng khả năng
xuất hiện của những cơn bão mạnh và có quĩ
đạo phức tạp
Mùa mưa là mùa lũ trên các sông suối ở Tây Nguyên nói chung và Gia Lai nói riêng Theo quy
luật nhiều năm, từ tháng 5, khi mùa mưa ở khu
vực Tây Nguyên và Nam Bộ được thiết lập, dòng
chảy các sông, suối trong khu vực bắt đầu được
Nhận định mùa mưa lũ năm 2019
ở Gia Lai
CN VÕ DUY PHƯƠNG
Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Tây Nguyên
bổ sung nguồn nước nên có biến động đáng kể
và tăng dần Đặc biệt tháng 5 năm 2019, một số nơi thuộc vùng phía Tây và Tây Nam tỉnh xuất hiện lũ tiểu mãn với biên độ từ 1-2 m, đỉnh lũ
ở mức dưới báo động I Tuy nhiên, mùa lũ chỉ thực sự bắt đầu từ tháng 7 (riêng một số sông, suối ở các vùng phía Đông mùa lũ bắt đầu vào tháng 8) Năm nay, mùa mưa đến sớm hơn nên
từ cuối tháng 4 mực nước trên các sông có đã
có dao động nhưng vẫn duy trì ở mức thấp Tổng lượng mưa từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2019 ở Gia Lai, phổ biến đạt mức xấp xỉ và thấp hơn so với trung bình nhiều năm Lượng mưa lớn dự kiến sẽ tập trung phổ biến vào khoảng tháng 7, 8 và tháng 9, các huyện phía Đông tập trung vào các tháng 10, tháng 11 và sẽ kết thúc sớm hơn so với trung bình nhiều năm Đáng lưu ý là trong khoảng tháng 9, tháng 10, do ảnh hưởng kết hợp của gió mùa Tây Nam với bão, áp thấp nhiệt đới dễ gây mưa trên diện rộng với cường độ lớn, cần
đề phòng hoạt động của bão muộn gây mưa
và sinh lũ ở Đông và Đông Nam tỉnh và những trận mưa cường độ lớn gây lũ lụt nghiêm trọng
ở các vùng trũng thấp, sạt lở đất trên những sườn đồi dốc
Mực nước đỉnh lũ dự kiến năm nay sẽ thấp hơn năm trước và cao hơn mức trung bình nhiều năm Cụ thể, mực nước trên các sông suối thuộc vùng phía Tây và phần giữa
Trang 2SỐ 03 NĂM 2019
tỉnh mùa lũ bắt đầu từ tháng 7 và kết thúc vào
tháng 11 Dự báo sẽ có khoảng 3 đến 5 trận lũ
lớn tập trung chủ yếu vào các tháng 8 và tháng
9 Mực nước đỉnh lũ lớn nhất phổ biến đạt từ
báo động 1 đến trên báo động 2, trên một số
sông suối nhỏ có nơi trên báo động 3, xuất hiện
vào khoảng tháng 9
Các huyện phía Đông và Đông Nam tỉnh,
mùa lũ sẽ bắt đầu từ tháng 9 và kết thúc vào đầu
tháng 12 Dự báo có khoảng 4 đến 6 trận lũ, tập
trung chủ yếu vào tháng 10 và tháng 11 Mực
nước đỉnh lũ lớn nhất đạt từ báo động 1 đến
báo động 2, có nơi đạt xấp xỉ báo động 3; trên
một số sông suối vừa và nhỏ nơi trên báo động
3, xuất hiện vào khoảng tháng 11 năm 2019
Như vậy, mùa lũ năm nay trên hệ thống
sông Ba đều có nguy cơ xuất hiện lũ trung bình
đến lớn và một số sông suối vùa và nhỏ có nơi
xuất hiện lũ rất lớn Các mô hình tính toán dự
báo thủy văn cho kết quả mực nước đỉnh lũ trên
các sông chính có khả năng đạt xấp xỉ mức báo
động cấp 3, đồng nghĩa với nhiều vùng ven
sông có thể chịu ảnh hưởng ngập sâu trong
nước và lũ lụt có thể trở nên thiên tai rất tồi tệ
nếu không có sự chủ động phòng chống Đi
kèm với mưa lũ lớn trên các sông, các thiên tai
đặc biệt nguy hiểm khác như lũ quét và sạt lở
đất có xu hướng xuất hiện nhiều mà nguyên
nhân là do sự tác động ngày càng rõ nét của
biến đổi khí hậu toàn cầu kết hợp với các hoạt
động làm thu hẹp diện tích và giảm độ che phủ
của thảm thực vật rừng cũng như các hoạt động
san ủi, xây dựng làm thay lớn đổi diện mạo và
kết cấu của đất
Bảng 1 Kết quả chạy mô hình trong các
tháng mùa mưa lũ năm 2019 Trạm: Pơ Mơ Rê
Trạm Sông Tháng
Mực nước
dự báo
(cm)
So với mực nước các cấp báo động Mực nước
báo động cấp 1 (cm)
Mực nước báo động cấp 2 (cm)
PMơRê Ayun
7 67611 Lớn hơn
8 67648 Lớn hơn
9 67681 Xấp xỉ
10 67610 Lớn hơn
11 67601 Xấp xỉ
Bảng 2 Kết quả chạy mô hình trong các
tháng mùa mưa lũ năm 2019 Trạm: An Khê
Trạm Sông Tháng
Mực nước
dự báo (cm)
So với mực nước các cấp báo động Mực nước
báo động cấp 1 (cm)
Mực nước báo động cấp 2 (cm)
An Khê Ba
8 40366 Nhỏ hơn
9 40414 Xấp xỉ
10 40440 Xấp xỉ
11 40589 Lớn hơn
12 40562 Lớn hơn
Bảng 3 Kết quả chạy mô hình trong các
tháng mùa mưa lũ năm 2019 Trạm: Ayun Pa
Trạm Sông Tháng Mực nước dự báo
(cm)
So với mực nước các cấp báo động Mực nước
báo động cấp 1 (cm)
Mực nước báo động cấp 2 (cm)
Mực nước báo động cấp 3 (cm)
Ayun Pa Ba
8 15368 Lớn hơn
9 15394 Nhỏ hơn
10 15442 Xấp xỉ
11 15540 Xấp xỉ
12 15484 Lớn hơn
Vì vậy, muốn phòng tránh lũ lụt hiệu quả cần đưa chủ trương, đường lối, chính sách phòng chống lũ lụt vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; coi trọng việc định ra các quy chế phòng chống lũ lụt khi phân vùng sử dụng đất để sản xuất, xây dựng, bố trí dân cư, phát triển thủy lợi, thủy điện; điều tra, đánh giá, xây dựng bản đồ phân vùng nguy cơ ngập lụt Lũ lụt ở Gia Lai là vấn đề thường niên; hiện tượng
lũ lụt xảy ra ngày một nhiều hơn là một thực
tế, là hệ quả của những biến đổi thời tiết và tác động của con người Do đó, để chủ động hơn trong công tác phòng chống và giảm nhẹ những thiệt hại do lũ lụt gây ra chúng ta cần có các biện pháp tổng hợp, đồng bộ, xuyên suốt
Được thể hiện qua các việc làm cụ thể như sau:
Tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho mọi người dân nhận biết rõ hơn về lũ lụt, nâng cao ý thức cảnh giác phòng, chống và tránh lũ Ở những vùng có nguy cơ xảy ra lũ lụt cao cần có kế hoạch nhằm chủ dộng di dời dân tránh lũ khi có thời tiết nguy hiểm xảy ra Hàng năm, trước mùa mưa lũ các đơn vị quản lý kho nước, hồ chứa
Trang 3TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG
và các địa phương cần kiểm tra độ an toàn của
công trình Với các hồ chứa có dung tích tương
đối lớn trở lên cần có các phương án chủ động
điều tiết trong mùa mưa lũ, tránh trường hợp
xả lũ đột ngột không kịp thông báo trước cho
các địa phương ở phía hạ lưu hồ Các đập dâng,
hồ có tràn chảy tự do cần có các biện pháp an
toàn như: Mở cửa, phá đập tạm khi mùa mưa
bắt đầu để tránh sự tích nước tự nhiên trong
khi công trình không có khả năng tích nước
cao nhằm tránh việc hình thành tổ hợp lũ giữa
lượng nước lũ từ mưa và lượng nước lũ do hồ,
đập bị vỡ gây ra lũ quét ở vùng hạ lưu hồ Khi
xây dựng các hồ chứa mới cần lưu ý độ an toàn
của công trình trong trường hợp có mưa lũ lớn,
đặc biệt quan tâm đến tính điều tiết của lưu vực
trong những năm gần đây đã giảm đáng kể do
tác động của con người trong đó chủ yếu là khai
thác, chặt phá rừng phòng hộ đầu nguồn bừa
bãi Cần có các biện pháp cụ thể, kiên quyết bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng tái sinh; tăng cường trồng mới ở những vùng đất trống, đồi núi trọc, vùng sườn dốc
Tây Nguyên nói chung và Gia Lai nói riêng đang bước vào mùa mưa, lũ mới năm 2019 Thật khó mà lường hết được những hậu quả từ sự bất thường của diễn biến thời tiết khí hậu thủy văn gây ra Để làm giảm thiểu tối đa thiệt hại do bão
lũ gây ra, Ban Chỉ huy Phòng - chống lụt bão - tìm kiếm cứu nạn các tỉnh đã xây dựng phương
án, kế hoạch trực ban, chuẩn bị tốt nhân tài, vật lực để sẵn sàng triển khai thực hiện với phương châm “4 tại chỗ” Tổ chức lên kế hoạch, tổ chức lực lượng ứng trực ở những nơi thường xuyên
bị lũ cô lập, lũ quét, sạt lở đất, nhất là các vùng ven sông, ven suối, sườn đồi, hồ, đập để di dời dân đến nơi an toàn trong trường hợp cần thiết, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân./
Nhiều nhà dân bị ngập trong nước Ảnh: Nguyễn Tú