Nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng thông tin tại thư viện trung ương quân đội

Do đó việc xác định cụ thể nội dung nhu cầu tin là tìm hiểu thóiquen sử dụng thông tin của người dùng tin, trên cơ sở đó Thư viện Trungương Quân đội mới có thể xây dựng nguồn lực thông t

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA THÔNG TIN – THƯ VIỆN

Trang 2

Khóa luận tốt nghiệp Trần Thị Loan

Mặc dù đã có nhiều cố gắng song do thời gian có hạn, trình độ chuyênmôn nghiệp vụ cũng nhƣ kinh nghiệm thực tế còn hạn chế nên khóa luậnkhông tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận đƣợc sự đónggóp của các thầy cô và các bạn để đề tài đƣợc hoàn chỉnh hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn

Hà Nội, ngày 06 tháng 02 năm 2012Sinh viên

Trần Thị Loan

2

Trang 3

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Cơ cấu vốn tài liệu theo nội dung

Bảng 2: Cơ cấu vốn tài liệu theo ngôn ngữ

Bảng 3: Các loại cơ sở dữ liệu của Thư viện

Bảng 4: Nội dung tài liệu mà người dùng tin quan tâm

Bảng 5: Nhu cầu về loại hình tài liệu

Bảng 6: Nhu cầu về ngôn ngữ tài liệu

Bảng 7: Nhu cầu về thời gian xuất bản tài liệu

Bảng 8: Địa điểm người dùng tin thường sử dụng

Bảng 9: Các thư viện cụ thể mà người dùng tin thường sử dụng

Bảng 10: Thời gian khai thác thông tin của người dùng tin

Bảng 11: Các công cụ khai thác thông tin

Bảng 12: Số lượng người dùng tin phân theo độ tuổi

Bảng 13: Mức độ thỏa mãn nhu cầu tin

Bảng 14: Chất lượng dịch vụ của Thư viện

3

Trang 4

Danh mục các từ viết tắt I/ Tiếng Việt

: Khoa học công nghệ môi trường

: Khoa học kỹ thuật trung ương: Số lượng

:Thư viện Trung ương Quân đội

II/ Tiếng Anh

4

Trang 5

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

2 Tình hình nghiên cứu

3 Đối tượng và phạm vị nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

5 Nhiệm vụ của đề tài

6 Đóng góp của đề tài

7 Bố cục của khóa luận

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI

1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Thư viện Trung ương Quân đội

1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Thư viện Trung ương Quân đội

1.2.1Chức năng

1.2.2 Nhiệm vụ

1.3 Đội ngũ cán bộ và cơ cấu tổ chức

1.3.1 Đội ngũ cán bộ

1.3.2 Cơ cấu tổ chức:

1.4 Khái quát nguồn lực thông tin tại Thư viện Trung ương Quân đội

1.4.1 Tài liệu dạng giấy

1.4.2 Tài liệu điện tử

CHƯƠNG 2.THỰC TRẠNG NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG THÔNG TIN TẠI THƯ VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI

2.1 Cơ sở lý luận về nhu cầu tin

2.1.1 Khái niệm về nhu cầu tin 2.1.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhu cầu tin

2.2 Khảo sát thực trạng nhu cầu tin của Thư viện Trung ương Quân đội

5

Trang 6

2.3 Khảo sát thực trạng đáp ứng thông tin tại Thư viện Trung ương Quân đội.

2.3.1Xây dựng nguồn lực thông tin

2.3.2Xử lý thông tin

2.3.3Tổ chức bộ máy tra cứu

2.3.4Tổ chức phục vụ

2.5 Nhận xét, đánh giá về nhu cầu tin và khả năng đáp ứng thông tin tại Thư viện Trung ương Quân đội .

2.5.1 Yếu tố chủ quan

2.5.2 Yếu tố khách quan

CHƯƠNG 3.GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGHIÊN CỨU NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU TIN TẠI THƯ VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI

3.1 Tăng cường nghiên cứu nhu cầu tin thường xuyên và có kế hoạch .

3.2 Tiến hành đào tạo người dùng tin .

3.3 Ứng dụng công nghệ thông tin vào các khâu hoạt động của Thư viện 3.4 Hoàn thiện, phát triển và nâng cao chất lượng nguồn lực thông tin 3.5 Đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ

3.6 Đào tạo đội ngũ cán bộ

3.7 Vận dụng phương pháp Marketing để kích thích nhu cầu tin

3.8 Tăng cường hợp tác, trao đổi, chia sẻ nguồn lực thông tin. KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

6

Trang 7

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bước sang thế kỷ XXI nhân loại đang bước sang một nền kinh tế trithức xã hội thông tin, mở ra một kỷ nguyên mới, với xu thế chung của thế giới

là hội nhập, toàn cầu hóa Nhiều quốc gia, nhiều dân tộc đã và đang tiến vào

xã hội thông tin, tiến vào nền kinh tế tri thức Đặc trưng của xu thế toàn cầu

là hợp tác, giao lưu, cạnh tranh công bằng, cùng thúc đẩy kinh tế, văn hóa củathế giới phát triển Cuộc cách mạng khoa học công nghệ đặc biệt là cuộc cáchmạng công nghệ thông tin đã ảnh hưởng rất lớn đến mọi mặt của đời sống xãhôi, kinh tế, thương mại, và khoa học thông tin – thư viện cũng nằm trong sựảnh hưởng của nó

Nắm bắt được xu thế chung của thời đại, Đảng và Nhà nước ta đã vàđang lãnh đạo toàn dân tiến hành công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước Cụ thể là: chúng ta xây dựng nền kinh tế thị trường địnhhướng Xã hội Chủ nghĩa, mở cửa nền kinh tế, cùng giao lưu văn hóa với tất

cả các nước trong khu vực và trên toàn thế giới Đảng ta chú trọng phát triểnmọi lĩnh vực của đời sống xã hội, áp dụng những thành tựu của khoa học đểphát triển sản xuất, nâng cao đời sống cho người dân, xây dựng xã hội họctập Chính vì vậy công tác thông tin – thư viện cũng được Đảng rất quan tâmchú trọng

Cùng với hệ thống thư viện công cộng thuộc Bộ Văn Hóa thông tin nhưThư viện Quốc gia, thư viện các tỉnh thành phố, thư viện quận, huyện…còn

có một loại hình thư viện không kém phần quan trọng đó là các thư viện khoahọc chuyên ngành Thư viện Trung ương Quân đội là một thư viện khoa họctổng hợp chuyên ngành về quân sự cấp nhà nước Là Thư viện trung tâm đầungành của hệ thống thư viện trong quân đội, những năm qua và nhất là nhữngnăm gần đây, Thư viện Trung ương Quân đội đã nêu cao tinh thần chủ động,tích cực đổi mới nội dung và hình thức hoạt động, phát huy sức mạnh và tínhhiệu quả của một công cụ rất quan trọng trong việc truyền bá tri thức, cung

7

Trang 8

cấp thông tin phục vụ đắc lực công tác nghiên cứu khoa học quân sự, tổng kếtchiến tranh, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, học tập và giải trí của nhiều đối tượngtrong và ngoài quân đội

Tuy nhiên, đứng trước nhiệm vụ mới, tình hình mới đòi hỏi thư việnphải đổi mới nhiều hơn, nâng cao chất lượng phục vụ Để làm được điều đóthư viện phải tiến hành đồng thời nhiều nhiệm vụ Và một trong những nhiệm

vụ quan trọng là phải tiến hành nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng tin tạithư viện và nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu tin cho họ Bởi vì ngườidùng tin là một trong bốn yếu tố cấu thành thư viện, đóng vai trò quan trọngtrong hoạt động của mọi cơ quan thông tin – thư viện Họ vừa là người sửdụng các sản phẩm, dịch vụ thông tin, vừa là người cung cấp thông tin phảnhồi đánh giá hoạt động của thư viện Thư viện Trung ương Quân đội đã nhậnthấy rằng nhu cầu của người dùng tin hiện nay là rất lớn và vô cùng đa dạng,phong phú Yêu cầu phải đáp ứng nhanh chóng, kịp thời, chính xác những nhucầu của người dùng tin là vấn đề hết sức quan trọng đối với tổ chức hoạt độngcủa Thư viện Do đó việc xác định cụ thể nội dung nhu cầu tin là tìm hiểu thóiquen sử dụng thông tin của người dùng tin, trên cơ sở đó Thư viện Trungương Quân đội mới có thể xây dựng nguồn lực thông tin, xử lý thông tin, xâydựng bộ máy tra cứu tin hiện đại để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin.Bên cạnh những thành tích đã đạt được, trong hoạt động thực tiễn côngtác đáp ứng nhu cầu tin tại Thư viện Trung ương Quân đội vẫn còn một sốtồn tại, hạn chế như chưa nắm bắt, cũng như đáp ứng đầy đủ nhu cầu tin củangười dùng tin và cần phải tiếp tục nghiên cứu, phân tích, đánh giá, tìm cácgiải pháp cụ thể để tháo gỡ nhằm đưa công tác phục vụ bạn đọc nói chung vàkhả năng đáp ứng nhu cầu tin cho bạn đọc ngày càng tốt hơn

Bởi vậy, tôi đã chọn đề tài: “ Nghiên cứu Nhu cầu tin và khả năng đáp ứng

thông tin tại Thư viện Trung ương Quân đội” để làm đề tài khóa luận tốt nghiệp

của mình, với mong muốn đóng góp một phần nhỏ vào công tác thông tin – thưviện nói chung và làm sang tỏ nhu cầu tin của người dùng tin tại Thư

8

Trang 9

viện Trung ương Quân đội để đưa ra những giải pháp thực tiễn góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng hoạt động đáp ứng nhu cầu tin của Thư viện tronghiện tại cũng như trong tương lai

2 Tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu nhu cầu tin là vấn đề tất yếu khách quan của bất kỳmột cơ quan thông tin – thư viện nào Cho đến nay đã có rất nhiều đề tàinghiên cứu về nhu cầu tin của người dùng tin tại các cơ quan khác nhau như:

“ Nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng tin tại Viện Thông tin khoa học

xã hội” của tác giả Phạm Thanh Huyền – cán bộ Viện Thông tin khoa học xãhội

“ Nghiên cứu nhu cầu tin và việc đảm bảo thông tin tại thư viện trườngđại học sư phạm kỹ thuật Thành Phố Hồ Chí Minh” của Nguyễn Thanh Tùng

“ Nghiên cứu nhu cầu đọc và việc thỏa mãn nhu cầu đọc của cán bộ viện

Xã hội học” của Đặng Bảo Khánh

“ Nghiên cứu nhu cầu tin và hoạt động thông tin của ban thông tin – tưliệu và thư viện tại viện chiến lược và chính sách KH&CN” của NguyễnNgọc Dung

“ Tìm hiểu nhu cầu tin và đảm bảo thông tin khoa học công nghệ tại trungtâm thông tin thư viện trường đại học” của Nguyễn Thị Viên

“ Tìm hiểu nhu cầu tin của các nhóm Người dùng tin tại trung tâm học liệu trường Đại học Điện lực” của Lê Thị Hiền…

Tuy nhiên tại Thư viện Trung ương Quân đội hiện chưa có đề tài nàonghiên cứu về nhu cầu tin của người dùng tin tại đây một cách có hệ thống vàkhoa học Vì vậy tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài này làm đề tài nghiên cứu củamình với mong muốn được góp một phần nhỏ cho sự phát triển của Thư việnTrung ương Quân đội

3 Đối tượng và phạm vị nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Nhu cầu tin và khả năng đáp ứng thông tin

- Phạm vi nghiên cứu: Thư viện Trung ương Quân đội từ năm 2006 – 2011

9

Trang 10

4 Phương pháp nghiên

cứu - Phương pháp luận:

Dựa trên những quan điểm của triết học Mác – Lênin, quán triệt tư tưởng

Hồ Chí Minh và đường lối chính sách của Đảng về phát triển kinh tế - vănhóa – xã hội nói chung và ngành thông tin thư viện nói riêng

- Phương pháp cụ thể:

+ Thu thập tài liệu, số liệu, dữ kiện…

+ Phân tích, tổng hợp tài liệu

+ Thống kê số liệu

+ Điều tra xã hội học: phỏng vấn trực tiếp,thông qua các phiếu hỏi,

quan sát…

5 Nhiệm vụ của đề tài

Đề tài của khóa luận này tập trung vào giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Nghiên cứu khái quát sự hình thành, phát triển và những thành tựu chủ

yếu mà Thư viện Trung ương Quân đội đã đạt được trong những năm qua

- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản về nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin tại Thư viện Trung ương Quân đội

- Thực trạng nhu cầu tin của Thư viện Trung ương Quân đội

- Khả năng đáp ứng thông tin của Thư viện Trung ương Quân đội

- Trên cơ sở phân tích được những mặt mạnh và mặt hạn chế để đề ranhững giải pháp thiết thực, khoa học nhằm nâng cao chất lượng nhu cầu tin

và khả năng đáp ứng thông tin tại Thư viện

6 Đóng góp của đề tài

- Lý luận:

Qua quá trình thực tập và việc nghiên cứu đề tài này một lần nữa tôi đượchọc hỏi thêm nhiều hơn, sâu sắc hơn những lý luận về thông tin thư viện, tiếpnhận nó một cách đầy đủ hơn để sau này vận dụng những lý thuyết này vàocông việc và thực tế một cách có hiệu quả

Trang 11

10

Trang 12

- Thực tiễn:

+ Việc tìm hiểu đề tài này giúp tôi có cơ hội nghiên cứu và am hiểu nhiềuhơn các vấn đề về thông tin – thư viện, trang bị thêm kiến thức phục vụ chonghề nghiệp thực tiễn của tôi sau này

+ Và tôi mong muốn đề tài của tôi có thể trở thành tài liệu tham khảo,gợi ý để cho các nhà quản lý của thư viện và các bạn đồng nghiệp vận dụngtrong công việc của mình

7 Bố cục của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung khóa luận gồm 03 chương:

Chương1 : Giới thiệu khái quát về Thư viện Trung ương Quân đội.

Chương 2: Thực trạng nhu cầu tin và khả năng đáp ứng thông tin tại Thư

viện Trung ương Quân đội.

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng nghiên cứu nhu cầu tin và khả

năng đáp ứng nhu cầu tin tại Thư viện Trung ương Quân đội.

11

Trang 13

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TRUNG ƯƠNG

QUÂN ĐỘI

1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Thư viện Trung ương Quân đội.

Ngày 15/11/1957 Thư viện Quân đội được thành lập theo chủ trươngcủa Tổng Quân uỷ mà trực tiếp là đại tướng Nguyễn Chí Thanh - Chủ nhiệmTổng cục Chính trị Những ngày đầu mới thành lập, Thư viện Quân đội mớichỉ là một tủ sách của Tổng Quân uỷ ở chiến khu Việt Bắc với gần 500 cuốnsách, cơ sở vật chất nghèo nàn Vì vậy, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu củacông tác nghiên cứu chỉ đạo, học tập, giải trí của cán bộ, chiến sĩ, phục vụnhiệm vụ chiến đấu và xây dựng của quân đội

Trải qua thời gian cùng với sự phát triển của quân đội, Thư viện Quânđội đã không ngừng lớn mạnh, từ một thư viện phổ thông trở thành một thưviện khoa học tổng hợp về quân sự cấp Nhà nước Trong cùng thời gian này,

hệ thống thư viện trong quân đội cũng được hình thành, nhiều thư viện nhàtrường trong quân đội, thư viện các quân khu, quân đoàn, các cơ quan, đơn vịđược thành lập

Thực hiện theo chủ trương của Tổng cục Chính trị Thư viện Quân đội

đã và đang có rất nhiều cố gắng trong công tác Đặc biệt đứng trước tình hình,nhiệm vụ mới của đất nước, Thư viện Quân đội từng bước đổi mới hoạt độngchuyên môn, nghiệp vụ nhằm phục vụ tốt nhu cầu ngày càng đa dạng, phongphú của bạn đọc, đặc biệt là truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng HồChí Minh, các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước và Quân đội tới cán

bộ, chiến sĩ trong quân đội và nhân dân để góp phần xây dựng quân đội vữngmạnh, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, góp phần giữ vững ổn địnhchính trị, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Hơn 50 năm xây dựng và phát triển của Thư viện Quân đội được phân

ra làm những giai đoạn, thời kỳ sau:

12

Trang 14

Đây là giai đoạn đầu tiên, xây dựng nền móng cho Thư viện Quân đội.Vốn tài liệu ban đầu của Thư viện gồm 500 bản sách của Tổng Quân uỷ vàmột số sách báo quốc văn, ngoại văn của Bộ Quốc phòng Khi đó Thư việnnằm trong một thành phần của Câu lạc bộ quân đội với 3 cán bộ biên chế Họvừa làm chỉ đạo nghiệp vụ, vừa thực hiện công việc cụ thể

Đến năm 1958, do yêu cầu của đất nước, của công tác chính trị nênthư viện đã được tách ra khỏi Câu lạc bộ quân đội để trở thành thư viện trungtâm của toàn quân Để nhanh chóng tăng vốn tài liệu của Thư viện, Thư việnTrung ương Quân đội đã đặc biệt chú ý đến công tác bổ sung, sưu tầm vốnsách báo Sau một thời gian sưu tầm, vốn tài liệu của Thư viện đã tăng lênthành hơn 3.000 cuốn sách, báo

Cùng với sự gia tăng của lượng sách báo, số lượng cán bộ của Thưviện Quân đội cũng tăng lên Năm 1959 Tổng cục Chính trị đã điều về choThư viện thêm 7 cán bộ Từ 1962 đến 1965 Thư viện đã tổ chức hai lớp bồidưỡng nghiệp vụ cho 60 cán bộ

Đây là giai đoạn khởi đầu nên Thư viện Quân đội đã gặp nhiều khókhăn, trắc trở Tuy nhiên, Thư viện Quân đội đã vươn lên và sớm khẳng địnhđược vai trò của thư viện trung tâm, đầu ngành của hệ thống thư viện toànquân

Đây là thời kỳ cả nước có chiến tranh, đế quốc Mỹ mở rộng chiếntranh tiến hành phá hoại miền Bắc Vì vậy, thư viện phải sơ tán, di chuyểnkho sách và nơi làm việc đến các địa điểm khác nhau như từ Hà Nội chuyển

về Hoà Bình, rồi Hà Tây Trong giai đoạn này cung cấp sách cho bội đội ởchiến trường là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Thư Viện Quân Đội,sách đi cùng súng đạn, thuốc men, thực phẩm đến tận tay người chiến sĩ, sáchnằm trong ba lô của những anh bộ đội trên cánh võng của những chiến binh

13

Trang 15

Trong những năm từ 1968 đến 1972 số lượng cán bộ biên chế của thưviện được tăng thêm lên thành 15 người Đầu năm 1973, đế quốc Mỹ phải kýhiệp định Pari ngừng ném bom Miền Bắc Để có điều kiện thực hiện nhữngnhiệm vụ mới, Thư viện Quân Đội được Bộ Quốc Phòng quyết định chuyểntrụ sở về nhà 83 Lý Nam Đế - Hà Nội Đây là một bước ngoặt lớn trong việcxây dựng và phát triển Thư viện Quân đội Do yêu cầu của đất nước, đòi hỏiThư viện phải nhanh chóng ổn định kho sách, mặt khác phải khẩn trươngphục vụ tốt yêu cầu của độc giả

Năm 1975, Miền Nam hoàn toàn được giải phóng, đất nước đượcthống nhất, thư viện đã chuyển hàng trăm tấn sách vào miền Nam cụ thể làcác Quân khu 5, Quân khu 7, Quân khu 4 để kịp thời cấp phát cho bộ đội vànhân dân vùng mới giải phóng Đồng thời làm nhiệm vụ thu hồi các loại sách,báo của Mỹ - Ngụy chuyển ra Hà Nội Thư viện Quân đội đã đưa ra Bắc hàngtrăm tấn sách, báo với hàng vạn ấn phẩm các loại

Trong thời kỳ này, thư viện đã biên soạn các loại thư mục giới thiệu,thư mục chuyên đề, thư mục trích dẫn…

Như vậy, trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước, Thư viện Quân đội

đã hoàn thành tốt nhiệm vụ do Tổng cục Chính trị giao cho Thư viện đã gópphần nhỏ bé của mình vào chiến thắng vĩ đại của dân tộc

Từ sau 1975 đất nước ta hoà bình, thống nhất nước nhà, quân đội đivào ổn định và mạng lưới thư viện toàn hệ thống dần được hình thành để kịpthời phục vụ nhu cầu của đất nước và quân đội

Đến thời kỳ này, Thư viện Quân đội phát triển mạnh, từ một Thư việnphổ thông trở thành một Thư viện khoa học, số cán bộ biên chế là 40 người,

cơ cấu gồm các phòng, ban.Trong giai đoạn này, thư viện vẫn tiếp tục đẩymạnh việc xây dựng nguồn lực sách báo bằng nhiều biệp pháp như thu hồisách Mỹ - Nguỵ ở miền Nam, bổ sung sách mới, quan hệ phối hợp với các cơquan liên quan khác

14

Trang 16

Trong điều kiện mới, đòi hỏi Thư Viện Quân đội và thư viện toàn hệthống phải đảm nhiệm những nhiệm vụ mới Trong 3 năm 1986, 1987, 1990,Thư viện Quân đội đã tổ chức hai hội nghị thư viện toàn quân để đánh giá lạithực trạng hoạt động và đề ra định hướng phát triển công tác thư viện trongthời kỳ mới

Đến cuối năm 1992, Thư viện Quân đội được Nhà nước tặng thưởngHuân chương lao động hạng nhì Ngoài ra, thư viện còn được nhận nhiềubằng khen và cờ thưởng luân lưu của Nhà nước và quân đội

Trải qua hơn 50 năm xây dựng và trưởng thành, Thư viện Quân đội đãthực sự trở thành Thư viện khoa học tổng hợp về quân sự, là Thư viện trungtâm đầu ngành của hệ thống thư viện trong quân đội Đến nay, Thư viện đãxây dựng được một khu nhà khang trang, rộng rãi, vốn tài liệu của thư việntrên 350.000 bản sách quốc văn và ngoại văn, gần 2000 loại báo, tạp chí trong

và ngoài nước Hiện nay, thư viện đang tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất, tăngcường công tác bổ sung tài liệu và thường xuyên bồi dưỡng nghiệp vụ chocán bộ của thư viện và các đơn vị trong toàn quân

1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Thư viện Trung ương Quân đội

1.2.1 Chức năng

- Tham mưu cho thủ trưởng Tổng cục Chính trị và Bộ quốc phòng về công tác thông tin – thư viện và hoạt động sách báo trong quân đội

- Sưu tầm, bảo quản, tàng trữ lâu dài tài liệu, vật mang tin về quân sự và

có liên quan ở trong và ngoài nước

- Bổ sung sách tập trung để cấp phát cho các thư viện đơn vị trong toànquân để góp phần nâng cao đời sống văn hoá tinh thần cho cán bộ, chiến sĩtrong toàn đội

- Tổ chức khai thác và phục vụ chung vốn tài liệu nhằm truyền bá tri thức,cung cấp thong tin phục vụ nhu cầu nghiên cứu học tập, giái trí của cán bộ,chiến sĩ trong quân đội và nhân dân góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân

15

Trang 17

lực, bồi dưỡng anh tài, phát triển khoa học, công nghệ, kinh tế phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

- Biên soạn và phát hành thông tin - thư mục về các nội dung có liênquan đến quân sự, quốc phòng, an ninh để cung cấp thông tin và định hướngđọc cho cán bộ, chiến sĩ trong quân đội

-Hướng dẫn và kiểm tra nghiệp vụ, bồi dưỡng đào tạo cho cán bộ thưviện trong toàn hệ thống; tổ chức nghiên cứu khoa học, tổng kết kinh nghiệmgiữa các thư viện trong quân đội và kết hợp với các thư viện trong nước vàquốc tế

lãm sách báo, toạ đàm, chuyên đề, hội thảo

- Bổ sung, sưu tầm, trao đổi tài liệu của thư viện để phục vụ công tác họctập, nghiên cứu lâu dài trong quân đội Tiếp nhận ấn phẩm lưu chiểu của cácđơn vị trong toàn quân

- Xử lý kỹ thuật tài liệu trong thư viện để tạo ra các cơ sở dữ liệu phục vụ

việc xây dựng mục lục tra cứu, thư mục phục vụ cho quá trình tìm tin

- Tổ chức các phòng đọc, phòng mượn một cách hợp lý và kịp thời vớiyêu cầu của bạn đọc

-Tổ chức sắp xếp, bảo quản và đưa vào sử dụng lâu dài kho tài liệu của

- Biên soạn các loại Thư mục: Thư mục giới thiệu sách báo mới, thư mục

chuyên đề, các tài liệu nghiên cứu phục vụ lãnh đạo…

Trang 18

16

Trang 19

- Nhập và cấp phát sách cho các đơn vị trong toàn quân một cách có định

Thư viện Quân đội có trên 39 cán bộ, công nhân viên Trong đó:

- 38 Cán bộ biên chế và 1 nhân viên hợp đồng

- 07 thạc sĩ thông tin thư viện và công nghệ thông tin

- 23 cử nhân chuyên ngành thông tin thư viện

- 03 kỹ sư công nghệ thông tin

* Phòng bổ sung và xử lý kỹ thuật

- Bộ phận Bổ sung: Nghiên cứu tình hình xuất bản trong nước và nước ngoài,

xác định diện bổ sung tài liệu Thu thập, lựa chọn các loại hình tài liệu bằngcác hình thức mua, nhận lưu chiểu, trao đổi, biếu, tặng, sao chụp

- Bộ phận xử lý kỹ thuật: Sách báo được nhập vào Thư viện phải được

Trang 20

17

Trang 21

 Nhập và xây dựng cơ sở dữ liệu

+ Phòng tra cứu

Kho tài liệu tra cứu là một trong những bộ phận cấu thành của bộ máytra cứu tìm tin ở bất cứ một cơ quan thông tin thư viện nào Kho tài liệu nàycàng phong phú và được tổ chức khoa học bao nhiêu thì việc phục vụ tra cứutìm tin càng dễ dàng bấy nhiêu Bao gồm toàn bộ các tài liệu tra cứu được tổchức dưới dạng kho mở với 14 giá tài liệu và gần 7.000 tài liệu tra cứu khácnhau gồm:

+ Tài liệu chỉ đạo: Các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin, cácvăn kiện Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam, văn kiện, chỉ thị, nghị quyết củaĐảng và nhà nước, các tác phẩm quan trọng của Đảng và Nhà nước ta

+ Tài liệu tra cứu: Các loại bách khoa, từ điển, cẩm nang, sách dẫn, sổ tay tra cứu

+ Phòng đọc nghiên cứu

Để phục vụ cho các cán bộ quản lý, các sĩ quan trung, cao cấp trongquân đội, các nhà nghiên cứu, các giáo sư, tiến sĩ…Bạn đọc có thể tự chọncho mình các luận văn, luận án của các thạc sĩ, tiến sĩ thuộc các học việntrong quân đội và các trường đại học, viện nghiên cứu ngoài quân đội nhưng

có liên quan đến đề tài chiến tranh, quân đội và quốc phòng; các tài liệu nộp

18

Trang 22

lưu chiểu chỉ lưu hành nội bộ quân đội Trong trường hợp cần thiết bạn đọc

có thể được phục vụ cả các tài liệu mật

+ Phòng báo – tạp chí

Bao gồm những ấn phẩm chứa đựng những thông tin nhanh, tính thời

sự cao Người đọc tại phòng này chủ yếu thuộc: nhóm những người làm báo,làm thông tin, nhân viên các cơ quan, văn phòng…Ngoài chức năng phục vụbạn đọc thủ thư phòng báo – tạp chí còn phải thường xuyên tính hành côngviệc trích các bài báo, tạp chí vào máy tính để phục vụ độc giả theo chuyênđề

+ Phòng mượn

Ngoài phục vụ tại chỗ, TVTWQĐ còn tổ chức phục vụ mượn về nhà.Hình thức phục vụ này được Thư viện áp dụng từ những ngày sơ khai Được

tổ chức như một thư viện thu nhỏ với kho sách và bộ máy tra cứu tìm tinriêng, đối tượng phục vụ riêng Chủ yếu thực hiện chức năng của thư việnphổ thông: phục vụ cho công tác tuyên truyền, công tác đảng, công tác chínhtrị, đáp ứng nhu cầu học tập nâng cao trình độ văn hóa, nâng cao đời sống vănhóa tinh thần, giúp người đọc giải trí lành mạnh Đối tượng phục vụ củaphòng mượn là các sĩ quan, công nhân viên quốc phòng đóng quân tại địa bàn

Hà Nội Kho tài liệu của phòng mượn là các ấn phẩm có nội dung tổng hợp

và được tổ chức dưới dạng kho mở

+ Tổng kho: là nơi lưu trữ toàn bộ các tài liệu được nhập vào thư

viện

* Phòng thông tin – thư mục – máy tính

Phòng Thông tin – Thư mục có nhiệm vụ biên soạn các thư mục khácnhau như thư mục chuyên đề, thư mục thông báo sách mới, thư mục giớithiệu sách cấp phát trong quân đội, thư mục giới thiệu sách quân sự…Và xử

lý hồi cố các tài liệu của Thư viện nhập về từ trước năm 1997nhằm thực hiện

số hóa toàn bộ kho sách, báo, tư liệu của thư viện để quản lý trên máy tính

19

Trang 23

Phát hành sách (hay còn gọi là bổ sung sách báo tập trung) là công việcchuyển sách đến tay các cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân theo các đầu mốitrực thuộc Bộ Quốc phòng Góp phần tuyên truyền quan điểm, đường lối, chủtrương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phổ biến kiến thức cho mọingười Phòng có chức năng tổ chức bổ sung sách tập trung cung cấp cho cácđơn vị, lập kế hoạch, đặt mua sách của các nhà xuất bản; Nhập, cấp phát sáchtheo kinh phí định mức theo quy định; Biên soạn thư mục giới thiệu sách cấpphát gửi đến các đầu mối trực thuộc Bộ Quốc Phòng; Giúp các đơn vị muasách bằng kinh phí tự chi

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban giám đốc, các trợ lý nghiệp vụ cónhiệm vụ nghiên cứu các vấn đề nghiệp vụ thông tin thư viện, lên kế hoạchchỉ đạo và hướng dẫn nghiệp vụ, xây dựng kế hoạch ngắn hạn và dài hạn chocán bộ của Thư viện Quân đội và hệ thống thư viện toàn quân; biên soạn,cung cấp sách giáo trình, văn bản pháp quy, tài liệu sổ sách, phích phiếu, tủgiá nghiệp vụ cho các thư viện đơn vị, mở các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ ngắnhạn cho nhân viên thư viện đồng thời kiểm tra công tác thư viện và hoạt độngsách báo của các đơn vị cơ sở…

1.4 Khái quát nguồn lực thông tin tại Thư viện Trung ương Quân đội

Tính đến năm 2009 tổng số vốn tài liệu đã có hơn 350.000 bản sách, tưliệu các loại( trong đó có hơn 230.000 cuốn sách quốc văn, hơn 70.000 cuốnsách ngoại văn, hơn 22.000 cuốn tư liệu, hơn 5000 cuốn luận văn, luận án),khoảng hơn 1600 tên báo, tạp chí trong nước và nước ngoài với các thứ tiếngViệt, Nga, Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc và một số ngôn ngữ khác, hơn 400đĩa CD-ROM, khoảng 50.000 trang tài liệu điện tử Trong tổng số vốn tài liệunày thì tài liệu quân sự và chính trị chiếm ưu thế

Đặc biệt Thư viện Quân đội có nhiều tài liệu quý hiếm như: Các bộBách khoa thư, các loại từ điển, sách tra cứu các chuyên ngành, các tài liệu về

20

Trang 24

quân sự Nguồn tài liệu quý hiếm do chính các đơn vị trong quân đội pháthành như: Các văn bản, hội thảo khoa học, các báo cáo nghiên cứu khoa học,sáng kiến, sáng chế, luận án tiến sĩ trong và ngoài nước Nguồn tài liệu củaThư viện Trung ương Quân đội được tạo nên từ việc bổ sung và từ nguồnbiếu, tặng, trao đổi Tuy nhiên, tài liệu từ nguồn này không nhiều, chỉ mangtính tuyên truyền và ngoại giao là chủ yếu

Xét về loại hình tài liệu, hiện nay Thư viện Trung ương Quân đội có các loạihình tài liệu sau:

-Tài liệu dạng giấy: bao gồm các loại sách, báo – tạp chí, tư liệu, luận

văn

– luận án, thư mục

- Tài liệu điện tử: gồm các cơ sở dữ liệu điện tử, các CD-ROM, băng video,

nguồn thông tin điện tử trên mạng Intranet MISTEN, sách điện tử toàn văn

1.4.1 Tài liệu dạng giấy

Trải qua hơn 50 năm xây dựng và phát triển , từ 500 cuốn sách đầu tiên tính đến thời điểm hiện nay Thư viện đã có tổng số vốn tài liệu dạng giấy

là 336.157 bản sách, tư liệu các loại (trong đó có 236.604 cuốn sách quốc văn, 22.280 cuốn tư liệu, 5.586 cuốn luận văn, luận án, 71.687 cuốn sách ngoại văn), khoảng 1.600 loại báo, tạp chí Vốn tài liệu dạng giấy của Thư viện Quân đội có cơ cấu nội dung và ngôn ngữ rất phong phú Có thể thấy điều này qua 2 bảng thống kê sau đây:

Loại tài liệu

Nội dung

Tài liệu về quân sự

Tài liệu về chính trị

TL văn học nghệ thuật

Các loại tài liệu khác

Bảng 1: Cơ cấu vốn tài liệu theo nội dung

Trang 26

Khóa luận tốt nghiệp

Loại tài liệu

Ngày nay CD-ROM đang được sử dụng rộng rãi và phổ biến trong các

cơ quan Thông tin- thư viện Nhiều tạp chí khoa học, nhiều ấn phẩm thông tinbên cạnh việc xuất bản dưới dạng in truyền thống còn được đưa ra thị trườngdưới dạng CD – ROM Từ năm 1999 Thư viện Quân đội bắt đầu quan tâmđến việc sưu tầm các ấn phẩm điện tử này Tuy nhiên với điều kiện kinh phí

có hạn hiện Thư viện có hơn 400 đĩa CD-ROM, 200 băng video, gồm các cơ

sở dữ liệu dữ kiện và tài liệu toàn văn như: bách khoa, từ điển, các thông tinmang nội dung chuyên ngành chính trị, xã hôi, quân sự

- Các cơ sở dữ liệu:

Trong nguồn tài liệu dạng điện tử các cơ sở dữ liệu đóng vai trò chủđạo.Việc xây dựng cơ sở dữ liệu do phòng thông tin thư mục đảm nhiệmđược xây dựng bằng phần mềm CDS/ISIS

+ Cơ sở dữ liệu thư mục sách Thư viện Quân đội: 91.593 biểu ghithư

mục

+Cơ sở dữ liệu đăng ký báo, tạp chí

+Cơ sở dữ liệu bài trích báo, tạp chí

+ Cơ sở dữ liệu sách điện tử: bao gồm hơn 1.000 tài liệu điện tử

Trang 27

22

Trang 28

toàn văn

+Cơ sở dữ liệu chuyên đề

+ Cơ sở dữ liệu quản lý bạn đọc: với gần 3.000 biểu ghi về bạn đọc

thường xuyên của Thư viện

Ta có thể khái quát như sau:

Bảng 3: Các loại Cơ sở dữ liệu của Thư viện

- Nguồn lực thông tin trên mạng Intranet MISTEN:

Đây là mạng của ngành thông tin khoa học – công nghệ - môi trườngquân sự, có chức năng cung cấp và thu nhận thông tin khoa học – công nghệ -môi trường phục vụ lãnh đạo chỉ huy, quản lý nghiên cứu trong toàn quân Hệthống máy chủ và thiết bị cơ bản của mạng đặt tại Trung tâm Khoa học Quân

sự Bộ Quốc Phòng do trung tâm vận hành, quản lý và bảo quản MạngMISTEN là mạng cung cấp thông tin lớn nhất, là nguồn khai thác cập nhậtthông tin hiệu quả nhất mà Thư viện Quân đội đang sử dụng hiện nay

Thư viện Quân đội đã xây dựng trang web phục vụ thông tin trênmạng, đưa lên mạng các cơ sở dữ liệu của mình đồng thời tạo điều kiện truy

23

Trang 29

cập và nhận thông tin của các cơ quan thông tin, thư viện trong quân đội làmphong phú thêm kho tài liệu điện tử của mình, góp phần đáp ứng nhu cầu tin đadạng và phong phú của bạn đọc ngày càng nhanh chóng, chính xác, đầy đủ

1.5 Cơ sở vật chất

Hiện nay, được sự quan tâm của nhà nước và Bộ Quốc Phòng, thư việnQuân đội đã có được trụ sở khang trang gồm khu lưu trữ 5 tầng, hệ thốngphòng Đọc, phòng Mượn, Phòng Hội nghị, hội thảo, phòng máy tính, phòng

Bổ sung và Xử lý kỹ thuật Và một khu nhà 2 tầng là phòng xử lý nghiệp vụnằm ở bên dưới Trong mỗi phòng ban làm việc của TVTWQĐ có các trangthiết bị phục vụ cho công tác thư viện như: bàn, ghế, tủ, giá sách, máy tính,máy in, máy photocopy

Hiện nay, Thư viện có hệ thống máy tính gồm gần 30 máy tính đượctrang bị ở các phòng Trong đó ở Phòng đọc điện tử có 12 máy tính được nốimạng internet để phục vụ bạn đọc Thư viện được trang bị 3 máy in, 1 máyphotocoppy, 1 máy scaner

 Bàn ghế chỗ ngồi:

- Phòng Báo – tạp chí: tại phòng báo có 25 bộ bàn ghế, với khoảng 50 chỗ ngồi cho bạn đọc

- Phòng Đọc tổng hợp và phòng Tra cứu: được bố trí cùng một phòngchia thành hai bên, mỗi bên có khoảng 20 bộ bàn ghế với khoảng 50-60 chỗngồi cho bạn đọc

- Phòng mượn: Có khoảng 50 giá tài liệu, chứa một số lượng lớntài

liệu

Trang 30

24

Trang 31

 Máy móc, trang thiết bị:

- Tại phòng đọc điện tử của Thƣ viện có gần 20 máy tính có nối mạng

internet để bạn đọc có thể đọc thông tin trên mạng và cũng có thể tra cứu tài liệu tại phòng này

- Tại các phòng của Thƣ viện đều có 1 đến 2 máy tính để bạn đọc tracứu và 1 máy tính, máy in để cán bộ thực hiện công việc chuyên môn nghiệp

vụ Ngoài ra còn có một máy Photocoppy để phục vụ cho những bạn đọc cónhu cầu sao chụp tài liệu

- Tại tất cả các phòng đều đƣợc trang bị hệ thống ánh sáng, quạt,bàn

ghế…

Trang 32

25

Trang 33

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG THÔNG TIN TẠI THƯ VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI

2.1 Cơ sở lý luận về nhu cầu tin

2.1.1 Khái niệm về nhu cầu tin

Nhu cầu tin là đòi hỏi khách quan của con người muốn được tiếp nhận

và sử dụng thông tin phục vụ cho các hoạt động sống của mình

Các nhu cầu tin của người dùng tin thường nảy sinh khi họ cần nắm bắt đượcnhững kết quả của một lĩnh vực mà họ quan tâm, khi họ cần nắm bắt đượccác thông tin dữ kiện, những số liệu và phương pháp cần cho công việc của

họ Các nhu cầu tin này thay đổi tuỳ theo bản chất công việc và nhiệm vụ màngười dùng tin phải hoàn thành

2.1.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhu cầu tin

Nhu cầu tin là một loại nhu cầu của người dùng tin, chịu ảnh hưởngcủa những đặc điểm tâm sinh lý, điều kiện sống và các hoạt động xã hội củachính người dùng tin đó, nhu cầu tin luôn biến đổi dưới tác động của các yếu

tố khách quan: Môi trường hoạt động, tính chất hoạt động nghề nghiệp vànhiều yếu tố khác của người dùng tin, tạo nên bản sắc và sự đa dạng của hoạtđộng thông tin

- Hoàn cảnh lịch sử, xã hội

Nhu cầu tin được hình thành và phát triển trong quá trình phát triển của

xã hội, chịu ảnh hưởng của điều kiện lịch sử xã hội cụ thể Hoàn cảnh lịch sử, xãhội thể hiện trên 2 phương diện là chế độ chính trị xã hội và sự tiến bộ của khoahọc kỹ thuật Hiện nay, khoa học kỹ thuật càng phát triển thì nhu cầu tin càngphong phú và đa dạng, đặc biệt trong thời kỳ bùng nổ thông tin như hiện nay thiviệc nắm bắt thông tin nhanh chóng là việc vô cùng cần thiết

26

Trang 34

- Nghề nghiệp

Nghề nghiệp là hoạt động lao động chủ yếu của con người trong xãhội, đòi hỏi con người cần có kỹ năng kỹ xảo riêng để đáp ứng yêu cầu củacông việc Để nâng cao trình độ, con người có nhu cầu tin đến các thông tinphù hợp với nghề nghiệp của mình Tại thư viện Trung ương Quân đội vớiđối tượng bạn đọc phong phú, đa dạng hoạt động trong nhiều lĩnh vực khácnhau: học tập và nghiên cứu khoa học… càng thôi thúc nhu cầu tin ngày mộtnâng cao

- Trình độ văn hoá

Trình độ văn hoá chứng tỏ sự phát triển trong đời sống tinh thần, ngườihiểu biết càng cao thì nhu cầu đọc càng lớn, nhu cầu thông tin càng sâu vàrộng Và những người có trình độ văn hóa khác nhau thì có nhu cầu tin cũngkhác nhau

- Lứa tuổi

Tuổi tác có ảnh hưởng đến năng lực nhận thức, tâm lý của con người,

do đó nó có ảnh hưởng đến nhu cầu tin của họ

Đặc điểm về giới tính được hình thành bởi các yếu tố như: Cấu trúcsinh lý, năng lực, tâm lý Những đặc điểm đó có ảnh hưởng đến nhu cầu tincủa con người

- Chất lượng phục vụ thông tin của Thư viện/ Trung tâm thông tin.

Được thể hiện ở chỗ thư viện có thoả mãn đầy đủ, chính xác và kịpthời thông tin cho người đọc không Nếu được thoả mãn thì tính chu kỳ củanhu cầu sẽ được lặp lại và nội dung của nhu cầu được nâng cao Nếu khôngthoả mãn thì sẽ là một trong các nguyên nhân là cho nhu cầu bị triệt tiêu

- Sở thích cá nhân

Sự tác động của môi trường đến mỗi con người không giống nhau, sự tiếp thu của từng người đọc trước tác động của các nhân tố khách quan cũng

27

Trang 35

khác nhau Bởi vậy sở thích cá nhân khác nhau ở từng người dùng tin cụ thể, dẫn đến nhu cầu tin của mỗi người lại khác nhau

2.2 Khảo sát thực trạng nhu cầu tin của Thư viện Trung ương Quân đội 2.2.1 Đặc điểm nhu cầu tin của từng nhóm người dùng tin

Thư viện Trung ương Quân đội có chức năng góp phần nâng cao kiếnthức mọi mặt, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho cán bộ và chiến sĩquân đội Với chức năng như vậy, đối tượng bạn đọc của Thư viện ngày càngđược mở rộng mang tính xã hội hóa cao: từ chỗ chỉ đơn thuần phục vụ cán

bộ, chiến sĩ trong toàn quân đến nay thư viện mở cửa phục vụ tất cả các đốitượng bạn đọc khác như: cán bộ công nhân viên nhà nước, cán bộ hưu trí,học sinh, sinh viên…Thành phần bạn đọc của thư viện hiện nay rất đa dạng,

sự đa dạng đó được thể hiện trong cương vị công tác, nghề nghiệp tuổi tác…

do đó nhu cầu tin của họ cũng khác nhau, rất đa dạng và phong phú

Thông qua việc quan sát và nghiên cứu người dùng tin, chúng tôinhận thấy rằng Thư viện Trung ương Quân đội có 4 nhóm người dùng tinchủ yếu để từ đó có những nhận xét về nhu cầu tin của từng nhóm và ranhững chính sách phát triển phù hợp

 Nhóm người làm công tác lãnh đạo quản lý

Người thuộc nhóm này gồm các thủ trưởng tổng cục, những ngườilàm công tác lãnh đạo quản lý, chỉ huy các cấp trong và ngoài quân đội Họcần những thông tin để ra quyết định, chỉ đạo và điều hành công việc Yêu cầuthông tin của họ vừa có tầm bao quát rộng, vừa có giá trị thông tin cao, chínhxác đầy đủ và cụ thể Việc lựa chọn thông tin cho nhóm này cần được nghiêncứu kỹ, phù hợp với trình độ và yêu cầu của họ Thông tin cần cho nhóm nàythường là những vấn đề thời sự nóng hổi, các vấn đề có liên quan đến khoahọc lãnh đạo, khoa học quản lý, các phương hướng phát triển của đất nước,quân đội…Phương pháp phục vụ chủ yếu cho nhóm người đọc này là phục

vụ từ xa bằng cách cung cấp đến từng người các thư mục và ẩn phẩm thôngtin, cho mượn tài liệu theo yêu cầu cụ thể

28

Trang 36

 Nhóm những người làm công tác nghiên cứu, giảng dạy

Gồm những người đang tham gia các đề tài nghiên cứu cấp Bộ, cấp Nhànước, các giáo sư, phó giáo sư, các giảng viên đại học…Họ thường quantâm đến những tài liệu chuyên sâu, tài liệu về một ngành khoa học nào đó ởdiện hẹp nhưng phải thực sự là những tài liệu có giá trị nghiên cứu Ngoàinhững thông tin mới cập nhật họ còn cần cả những tài liệu hồi cố Người đọcnhóm này là những người hiểu biết, nắm vững nguồn tài liệu của ngành mình

Do tiếp xúc với thư viện nhiều nên họ biết cách tra tìm tài liệu trên máy vitính Họ thường biết một đến hai ngoại ngữ, biết cách trình bày chính xác cácnhu cầu và yêu cầu về tài liệu của mình Người đọc nhóm này rất cần đượcthư viện quan tâm Tính khoa học của thư viện được thể hiện rõ nhất trongviệc phục vụ nhu cầu tin cho chính nhóm người này

 Nhóm nghiên cứu sinh, học sinh, sinh viên

Hiện nay, Thư viện tổ chức phục vụ nhóm bạn đọc là nghiên cứu sinh,học viên cao học, sinh viên các trường trong và ngoài quân đội Người đọcthuộc nhóm này cần thông tin và tài liệu phục vụ cho việc học tập và làmkhóa luận tốt nghiệp, luận văn, luận án Thông tin mà họ sử dụng thường rộng

và không quá chuyên sâu Đó là những kiến thức cơ bản về các ngành khoahọc Do không thường xuyên đến thư viện nên họ thường bỡ ngỡ trong việctìm kiếm thông tin Vì vậy cán bộ thư viện cần chú ý hướng dẫn họ phươngpháp sử dụng mục lục thư viện, sử dụng các tài liệu tra cứu, cách tìm tin trênmáy vi tính…

 Cán bộ hưu trí trong và ngoài quân đội.

Người đọc nhóm này thường là các cán bộ, sĩ quant rung cao cấp trongquân đội, các cán bộ nghiên cứu, cán bộ quản lý ở các viện…đã nghỉ hưu Họ

là những người hiểu biết rộng, có nhiều kinh nghiệm, đến thư viện để củng

cố, cập nhật kiến thức, để viết hồi ký và để giải trí…Họ thường quan tâm đếncác tài liệu chính trị - xã hội, lịch sử và văn học Họ có nhiều thời gian nên

29

Trang 37

đến thư viện đều đặn nhất và thường rất tâm huyết với việc góp sức xây dựngThư viện, là những người đọc tích cực, là những hạt nhân của phong trào đọcsách và tuyên truyền

2.2.2 Đặc điểm nội dung nhu cầu tin

Nhằm phát huy việc sử dụng có hiệu quả nguồn lực thông tin, thu hútngày càng đông bạn đọc đến với Thư viện Việc nghiên cứu khảo sát nhu cầutin của bạn đọc có một ý nghĩa quan trọng, giúp xác định rõ hơn mối quan hệgiữa Thư viện với bạn đọc, nó giúp đưa ra những luận cứ khoa học làm cơ sởcho việc xây dựng kế hoạch phát triển Thư viện trước mắt cũng như lâu dài

Để góp phần khắc phục những hạn chế, tồn tại trong công tác phục vụ.Tôi đã tiến hành việc phát phiếu điều tra nhu cầu tin cho bạn đọc tại Thư việnTrung ương Quân đội Với mục đích điều tra, xác định nhu cầu tin của bạnđọc, công tác phục vụ bạn đọc cũng như những kiến nghị khác liên quan đếnhoạt động của Thư viện

Trong tổng số phiếu đã phát đi là 150 phiếu và thu về la 120 phiếu(80%) Qua phân tích các nội dung chính được đề cập trong “ Phiếu điều traNhu cầu tin” đã nhận được, bước đầu có thể đưa ra những đánh giá sau:

*) Nhu cầu về nội dung thông tin mà người dùng tin thường sử dụng

Theo kết quả điều tra cho thấy, thì nhóm người dùng tin chủ yếu tại Thưviện là Nhóm cán bộ quản lý, nghiên cứu, giảng dạy và nhóm cán bộ hưu trí

là lực lượng chiếm tỷ lệ cao nhất Nhu cầu tin của họ rất đa dạng và phongphú Mỗi người dùng tin đều lựa chọn cho mình lĩnh vực nghiên cứu phù hợpvới chuyên ngành của họ

30

Trang 38

S

Nội dung T

tài liệu T

quân sựChính

Bảng 4: Nội dung tài liệu mà người dùng tin quan tâm.

Qua việc phân tích phiếu điều tra cho thấy người dùng tin tại Thư viện

có nhu cầu tin rất đa dạng phong phú

Do đặc thù của Thư viện Trung ương Quân đội là Thư viện khoa họctổng hợp về quận sự nên bạn đọc đến đây tìm đọc những tài liệu về quân sựngày càng nhiều và chiếm tỷ lệ cao 87.5% Đó là những tài liệu có nội dung

về quá trình hình thành, phát triển của lịch sử Việt Nam, những chiến dịch,những trận đánh, những địa danh trong lịch sử, hồi ký của các tướng lĩnh…

Trang 39

31

Trang 40

Đối tượng bạn đọc sử dụng những tài liệu có nội dung này chủ yếu là các cán

bộ hưu trí chiếm tỷ lệ 38.1 %, và cán bộ lãnh đạo quản lý chiếm tỷ lệ 34.3%trong tổng số phiếu của lĩnh vực này, bởi đa số họ đều là những người từngtham gia hoạt động trong quân đội Và một số ít là học sinh, sinh viên ( chiếm

tỷ lệ 8.6%) họ tìm đọc những tài liệu này với mục đích phục vụ cho việc họctập, nghiên cứu, giảng dạy của họ

Những tài liệu có nội dung chính trị, xã hội, kinh tế cũng được ngườidùng tin tại thư viện quan tâm và chiếm tỷ lệ cao 74.2% Nhóm bạn đọc quantâm đến những tài liệu này chủ yếu là nhóm cán bộ quản lý, lãnh đạo chỉ huy (chiếm tỷ lệ 49.5 %) Họ thường đọc những tài liệu chung về phương hướngphát triển quân đội, tình hình chính trị, kinh tế xã hội, những văn kiện chỉ đạo,những tài liệu tổng kết, chỉ thị nghị quyết… được trình bày một cách tổnghợp, phạm vi rộng, đề cập đến nhiều lĩnh vực Còn những nhóm người dùngtin khác thì sử dụng loại tài liệu này không nhiều, họ chủ yếu tìm đọc với mụcđích tham khảo, mở rộng hiểu biết

Người dùng tin sử dụng những tài liệu có nội dung về lịch sử, văn họcnghệ thuật cũng chiếm tỷ lệ tương đối cao: trên 40% Nhóm người dùng tin

sử dụng những tài liệu có nội dung này cũng đa dạng, không đặc trưng chomột nhóm nào Bởi những cán bộ hưu trí ( chiếm tỷ lệ 22.1 %) đọc những tàiliệu này với mục đích giải trí; nhóm cán bộ giảng dạy (37.6%); học sinh, sinhviên (30.4%) chiếm tỷ lệ cao trong việc sử dụng tài liệu thuộc lĩnh vực này, họđọc những tài liệu này để tìm hiểu, nghiên cứu phục vụ giảng dạy và học tập

vì đây là lĩnh vực có liên quan và hỗ trợ nhiều đến công việc giảng dạy, họctập thường ngày của họ

Ngoài ra những tài liệu có nội dung khoa học công nghệ, khoa học kỹthuật thu hút nhiều bạn đọc là cán bộ khoa học kỹ thuật và nhóm cán bộ giảngdạy Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay trước yêu cầu hiện đại hóa quân độinhu cầu tin của các cán bộ khoa học kỹ thuật ngày càng trở nên cấp thiết Và

32

Định dạng
Số trang	104
Dung lượng	2,29 MB