Bài giảng Xoắn túi mật ở trẻ em đặc điểm lâm sàng và siêu âm – BS.CK1 Nguyễn Bùi Thùy Diễm

Nội dung của bài giảng trình bày tổng quan xoắn túi mật ở trẻ em, ca lâm sàng xoắn túi mật ở trẻ em; phẫu thuật nội soi xoắn túi mật, hoại tử túi mật, triệu chứng lâm sàng xoắn túi mật, viêm túi mật cấp... Mời các bạn cùng tham khảo bài giảng để nắm chắc nội dung kiến thức.

XOẮN TÚI MẬT Ở TRẺ EM ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ SIÊU ÂM

Báo cáo viên: BsCK1 Nguyễn Bùi Thuỳ Diễm

Khoa CĐHA – Siêu âm, BV Nhi Đồng 1

• Bệnh lý cấp cứu ngoại khoa hiếm gặp, đặc biệt ở trẻ em

• Rất khó chẩn đoán trước mổ

• Triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng: giống viêm túi mật

Tổng quan

Bệnh nhân 1 Bệnh nhân 2 Bệnh nhân 3

Lý do nhập viện Đau bụng đột ngột vùng thượng

vị -> vùng hạ sườn (P).

Đau bụng vùng quanh rốn 3N

Ói nhiều Sốt

Đau bụng âm ỉ liên tục vùng thượng vị 2N, Buồn nôn, nôn 1 lần ra thức ăn và dịch

Đau ↑↑

Lâm sàng Ấn đau nhiều vùng hạ sườn

phải, đề kháng (+).

Bụng mềm, ấn đau nhiều vùng rốn và hạ sườn (P)

Bụng không chướng, ấn đau vùng thượng vị, không rõ đề kháng CLS Công thức máu: BC

19.850/mm 3 , Neu 95% Bilirubin máu, SGOT, SGPT và Amylase máu bình thường

Siêu âm bụng

CTM: bình thường (WBC:10980/mm 3 , N:

58,5%, L: 35,5%) CRP tăng ( 58,6mg/l) Siêu âm bụng

CTM: BC 16920/ mm 3 , Neu: 83%

Bilirubine máu, men gan, amylase máu bình

thường Siêu âm bụng

Ca lâm sàng

Túi mật nông, trục xoay ngang, vách phù nề

Cổ túi mật echo dày, có dấu whirpool

Bệnh nhân 1 Bệnh nhân 2 Bệnh nhân 3

Phẫu thuật nội soi Túi mật bị xoắn vùng cổ

180 0 , bị hoại tử hoàn toàn

Chỉ dính một phần ở cổ, phần giường không dính

Không thấy sỏi

Túi mật hoại tử đen.

Cuống túi mật xoắn 1 vòng ngược chiều kim đồng hồ

Thân túi mật không dính vào gan.

Túi mật căng to, xoắn hoại

tử đen, chưa thủng, Giường túi mật nhỏ.

Túi mật chỉ dính 1 phần nhỏ ở cổ túi mật

Giải phẫu bệnh lý Hoại tử túi mật Hoại tử túi mật Hoại tử túi mật

Ca lâm sàng

• Năm 1898: Được mô tả lần đầu tiên bởi Wendel

• Năm 2014: #500 ca được báo cáo

• Bệnh lý ngoại khoa cực kỳ hiếm gặp ở trẻ em

• G Levard: hiếm khi được chẩn đoán trước mổ,

có thể gây tử vong, chiếm 5%

• Là thách thức cho bác sĩ ngoại khoa và bác sĩ chẩn đoán hình ảnh

• Thường xảy ra ở người già, 60-80 tuổi, nữ nhiều hơn nam

• Trong dân số nhi khoa, đỉnh cao thường gặp: 6 đến 13 tuổi,

• Tỉ lệ nam: nữ là 4:1 (*)

• Bệnh cảnh lâm sàng rất giống với viêm túi mật

• Chẩn đoán sớm quan trọng -> tránh biến chứng như thủng hoặc

viêm phúc mạc mật

**Cơ chế:

• Chưa được biết rõ

• Nhiều giả thuyết: bẩm sinh, mắc phải

• Sự xáo trộn về sự di chuyển phôi thai của túi mật

-> 3 biến thể giải phẫu:

Bàn luận

**Yếu tố khởi phát:

- Sự nặng lên và giãn ra của túi mật do sỏi hoặc tăng đột ngột lượng

mật bên trong

- Sự di chuyển mạnh của cơ quan lân cận

- Sự di chuyển đột ngột của cơ thể hoặc trong chấn thương bụng

• Triệu chứng lâm sàng: không đặc hiệu

• Hai thể xoắn túi mật (Carter và cs) :

-Thể xoắn hoàn toàn (>180 độ): bệnh khởi phát cấp và bệnh cảnh

cấp tính

-Thể xoắn không hoàn toàn (<180 độ): bệnh khởi phát âm ỉ, lâm

sàng có những đợt đau bụng tái diễn và tăng dần

Bàn luận

• Các xét nghiệm cũng không đặc hiệu, không giúp nhiều cho chẩn

đoán

• Có thể tăng bạch cầu.(*)

• Test chức năng gan bình thường

**Dấu hiệu siêu âm:

➢ Túi mật căng Thành dày, cấu trúc lớp (+/-)

➢ Vị trí giải phẫu bất thường:

- Trục xoay ngang

- Nằm trước gan hoặc sang trái với dạng hình chóp

- Lơ lửng, thường không nằm ở vị trí giường túi mật.

➢ Thay đổi độ hồi âm của thành túi mật (hồi âm kém / hồi âm dày)(*)

➢ Đặc biệt vùng cổ túi mật vách hồi âm dày, có thể có dấu Whirlpool.

➢ Doppler màu: có thể không thấy tín hiệu dòng chảy ở vách.

**Các phương tiện hình ảnh khác:

➢ CTSan: túi mật dãn, vách dày, nằm ngoài giường túi mật, vách

không tăng quang, có dịch ở quanh túi mật, có thể thấy dấu vòng

xoáy

➢ MRI: túi mật dãn, không thấy được cổ túi mật trên mặt cắt Coronal, tăng tín hiệu ở vách trên hình T1 do hoại tử hoặc nhồi máu

Bàn luận

Chẩn đoán phân biệt Siêu âm/ CT/ MRI

Viêm túi mật hoại tử/ khí thũng Khí trong thành hoặc trong lòng túi mật Sung huyết thành

túi mật trên siêu âm Doppler hoặc CT sau tiêm thuốc cản quang TM Tín hiệu cao trên T1 của thành túi mật trên MRI nghi ngờ xuất huyết thành.

Xoắn túi mật Chồng chéo với viêm túi mật hoại tử/ khí thủng vì chúng

thường cùng xảy ra Sỏi túi mật chỉ hiện diện khoảng 60% các trường hợp xoắn túi mật, ít hơn trong viêm túi mật cấp.

Vị trí bất thường của túi mật

Túi mật nằm ngang , cổ túi mật nằm bên phải túi mật Cấu trúc hình nón ở vùng cổ túi mật.

Dấu hiện vòng xoáy ở cổ túi mật

• Xoắn túi mật là một bệnh lý ngoại khoa cực kỳ hiếm gặp ở trẻ em

nhưng cần cảnh giác với bệnh cảnh lâm sàng giống với viêm túi

• [1].Abu Daff N.S Case report: Acute Torsion of the Gallbladder in a Child Eight Years of Age, 1985; 5(3): 187-188

108.

magnetic resonance imaging and magnetic resonance cholangio-pancreatography, World J Gastroenterol 2006 Jul 28;

literature, Am Surg 2005 Jan;71(1):87-9.

XIN CÁM ƠN SỰ LẮNG NGHE

CỦA QUÝ ĐẠI BIỂU!