Bài giảng Siêu âm cổ chân-bàn chân – Bệnh viện Đại học Inje Busan Paik

Nội dung bài giảng bao gồm 2 phần siêu âm cổ chân và siêu âm bàn chân với các nội dung: vùng ngoài, trong, trước sau của cổ chân; cân gan chân, tấm gan chân. Mời các bạn cùng tham khảo bài giảng để nắm chắc kiến thức.

Sun Joo Lee Khoa Chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Đại học Inje

Busan Paik

Cân mạc

Mạc giữ gân mác trên Mạc giữ gân mác dưới

Bệnh nhân nữ 21 tuổi, tổn thương do xoay đột ngột

Bình thường

Áp lực xoay

Tổn thương DC sên mác trước

DC gót mác

• Đầu dò

– Mặt phẳng coronal nghiêng

DC gót mác (đầu mũi tên)

PB

PL

LM

Calcaneus

PL: mác dài, PB: mác ngắn, LM: mắc cá ngoài

DC gót mác (đầu mũi tên)

Stress

DC gót mác bình thường bên trái

DC gót mácTổn thương DC gót mác

Bệnh nhân nam 25 tuổi, tổn thương do xoay cách 1 ngày

DC chày mác trước dưới

• Đầu dò

– Nghiêng nhẹ về phía đầu

DC chày mác trước dưới

• Đầu dò

– Nghiêng nhẹ về phía đầu

LM

Xg chày

LM: mắc cá ngoài

DC chày mác truowscduowis (đầu mũi tên)

Bình thường

Tổn thương DC chày mác trước dưới

Gân mác dài và ngắn

• Đầu dò (trục ngắn)

– Ngang

– Vuông góc với trục của gân

LM: Lateral malleolus, PT: peroneal tubercle,

Peroneal retinaculum (arrowheads)

LM PT

Retromalleolar level

1 2

Hố xương hộp

Bệnh nhân năm 58 tuổi, tổn thương xoay cấp cổ chân

PL PBPB

• Mạc giữ gân mác trên

• Mạc giữ gân mác dưới

• Cấu trúc chính cố định gân mác dài và ngắn

• Đỉnh mắc cá ngoài

~ mặt ngoài của xương gót, mạc nông và sâu của các cơ cẳng chân sau

• Đoạn sau của rìa ngoài

xoang sên ~ sau dưới củ

xương mác

• liên tục với mạc giữ gân

duỗi dưới

Mạc giữ gân mác trên

• Đầu dò: ngang

• Dải sợi mỏng

• Cấu trúc sụn sợi tam giác tại chỗ bám ở mắc cá

ngoài : dày giảm âm

Mác giữ gân mác (đầu mũi tên) Cấu trúc sụn sợi (*)

LM: mác cá ngoài PL: gân mác dài PB: gân mác ngắn

PB

PL

*

LM

Trật gân mác

Gấp mu chân- xoay ngoài

Bệnh nhân nữ 16 tuổi Đau cổ chân ngoài 2 tháng

Mạc giữ gân gấp Thần kinh chày sau

DC chày sên sau

• Đầu dò trên mặt phẳng coronal nghiêng

• Trên siêu âm, dạng rẽ quạt

MM: medial malleolus PTT: posterior tibialis tendon

Posterior tibiotalar ligament (open arrowheads)

MM

Talus PTT

DC chày sên sau

Chú ý: tư thế gấp mu chân

Gâp mu chân Gâp gan chân

MM

Xg sên MM

Xg sên

Tổn thương DC Deltoid

DC chày sên sau

DC chày sên

trước

Tibio -navicular L.

Tibio -spring L.

• Chỗ bám tận (củ xương ghe, mỏm chân

đế xương sên), xương chêm, nền đốt bàn ngón 1-4

Gân chày sau

Gân gấp các ngón dài

• Đầu dò (trục ngắn)

– Đặt ngang– Vuông góc với trục gân

1 2

Gân chày sau

• Trục dài

– Chỗ bám ở xương ghe

: rẽ quạt và giảm hồi âm

NA

NA: Navicular bone

Posterior tibialis tendon (arrowheads)

Viêm gân chày sau

Gân gấp ngón cái dài

Gân gấp ngón cái dài

• Nằm dưới mỏm chân đế xương sên

Mỏm chân đế xương sên

FHL (Mũi tên vàng) FDL (Mũi tên trắng)

Gân gấp ngón cái dài

• Đi qua FDL (Knot of Henry)

– Chỗ nối xơ giữa FHL & FDL

– Ngang qua xương ghe và xương chêm trong

Gân gấp các ngón dài Gân gấp ngón cái dài

Chia đôi trong ống xương sên

(93%)

• TK gan chân trong

• TK gan chân ngoài

V V

TK gan chân trong và ngoài

Sau mắc cá Dưới mắc cá

MM: medial malleolus, CA: calcaneous, A: Posterior tibial artery, V: Posterior tibial vein, Flexor retinaculum (close arrowheads)

TP

FDL

HC ống xương sên do chèn ép xương sên

Cổ chân : vùng trước

Các gân duỗi

Gân chày sau Gân duỗi ngón cái dài Gân duỗi các ngón dài

Mạc

Mạc duỗi trên Mạc duỗi dưới

Thần kinh mác sâu

• Gân chày trước (TA)

• Gân duỗi ngón cái dài (EHL)

• Gân duỗi các ngón dài (EDL)

• Gân mác ba (ET)

• Lớn nhất trong các gân duỗi trước

• Bám ở xương chêm trong và mặt gan chân của nền đốt bàn ngón 1

• Nằm ngoài EDL

• Bám ở nền và thân đốt bàn ngón 5

•10% không có

• Xương gót (phần thân) ~ mắc cá ngoài (phần trên)

& cân gan chân (phần dưới)

Thần kinh

TK mác sâu

• Nằm sâu so với mạc duỗi

• Giữa gân EHL và EDL

Cổ chân : vùng sau

Gân

Gân gót

Bệnh nhân nữ 63 tuổi đau gót sau bên phải

Biến dạng Haglund

Bàn chân

Cân gan chân Tấm gan chân

Cân gan chân

• Mô xơ từ gót tới đầu bàn chân

• Hỗ trợ cho cung dọc bàn chân

• Thành phần

– 3 dải sợi: trung tâm, ngoài, trong

Cân gan chân

• Mô xơ từ gót tới đầu bàn chân

• Hỗ trợ cho cung dọc bàn chân

L

Tư tbế

• Nằm hoặc ngồi

– Duỗi gối

– Gấp mu ở cổ chân – Đặt bàn chân lên gối

• Nằm sấp

– Duỗi gối

– Gấp mu cổ chân

• Trên siêu âm

– Song song với mặt da

– Bề dày bình thường: < 4 mm

Cal

Trục dài

Xương gót

• Trên siêu âm

– Song song với mặt da

Cân gan chân

Semin Musculoskeletal Radiol 2010;14:334–343

FASCIITISFIBROMATOSIS TRAUMA

• MC

heel

XƠ CHẤN THƯƠNG VIÊM

Viêm cân gan chân

Cal

Cal

➢Nguyên nhân thường gặp của đau gót chân

➢Viêm do dùng quá mức, nâng vật nặng

➢Hình ảnh siêu âm

- Dày cân (≥ 4mm)

- Giảm âm, mất cấu trúc sợi

- Gai gót

Tăng sinh xơ gan chân

➢ Bệnh lý lành tính với phì đại dạng nốt khu trú

➢ Tăng sinh lhu trú mô xơ

➢ Hình ảnh siêu âm

- Dày dạng nốt hình thoi giảm âm cân gan chân

- 1/3 giữa cân gan chân

- Tổn thương liên tục với cân

TK gian ngón chân

Common plantar digital nerve

Common plantar digital nerve Over-compression

➢ Phụ nữ trung niên

➢ Chèn ép lập lại tại chỗ của TK gan ngón chung đi qua dây chằng liên bàn ngón

➢ Hình ảnh siêu âm

- Khoang thứ 3, ngang đầu đốt bàn ngón

- Siêu âm mặt phẳng ngang:tổn thương tròn giảm âm

- Siêu âm mặt phẳng dọc: khối hình thoi giảm âm

- Dấu Mulder siêu âm dương tính

:click khi chạm vàoViêm dây thần kinh gian ngón

(Morton’s neuroma)

Dấu Mulder siêu âm

Kết luận

Giải phẫu và kĩ thuật siêu âm

Cổ chân (ngoài, trong, trước, giữa) Bàn chân (cân gan chân, tấm gan chân)

Khó khăn trong siêu âm cổ-bàn chân

Giải phẫu phức tạp

Lồi xương Gân/TK chạy vòng gấp khúc

Gan chân dày