I. Phần mở đầu: 1. Lý do chọn đề tài. Là GV ai cũng biết rất rõ sinh hoạt chuyên môn là hoạt động thường xuyên của tổ chuyên môn mà nhà trường nào cũng phải thực hiện. Sinh hoạt chuyên môn là một trong những hình thức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho GV, hình thành các mối quan hệ đồng nghiệp, xây dựng môi trường học tập và tự học suốt đời và cũng có thể nói đó là quá trình bồi dưỡng thường xuyên. Từ đó, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục hai mặt của nhà trường. Vì vậy, để nâng cao chất lượng giáo dục không thể không chú trọng đến việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn. Một trong những hoạt động sinh hoạt chuyên môn (SHCM) theo hướng đổi mới là nghiên cứu bài học (NCBH), đây là một nội dung quan trọng trong SHCM ở trường THCS trong các năm học gần đây. Với mục tiêu hướng tới của SHCM theo hướng NCBH là thể hiện sự thay đổi căn bản trong đổi mới dạy học, tất cả các khâu soạn bài, lên lớp, dự giờ, đánh giá tiết dạy... đều có sự thay đổi về quy trình, nội dung, phương pháp, cách thức tổ chức. Sự thay đổi cơ bản nhất là: thay vì nghiên cứu, phân tích và đánh giá hoạt động dạy của GV, SHCM theo hướng NCBH tập trung nghiên cứu, phân tích hoạt động học của HS. Từ đó, GV điều chỉnh, thay đổi nội dung, phương pháp dạy học cho phù hợp với đối tượng HS theo định hướng phát triển năng lực người học. SHCM theo hướng NCBH vì thế sẽ phát huy hiệu quả tích cực, tạo môi trường tốt để giáo viên nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ. Tuy nhiên, hiện nay việc SHCM ở nhiều tổ chuyên môn còn chưa được chú trọng. Thông thường thì giáo viên được SHCM ở tổ chuyên môn với hình thức cơ bản như thao giảng, dự giờ thăm lớp, chú trọng đánh giá hoạt động của người dạy. Được tham gia các tiết chuyên đề ở các cấp, nhưng các chuyên đề thường là một tiết dạy mẫu để cùng nhau rút ra những kinh nghiệm về công tác giảng dạy, nhưng trước nhu cầu ngày càng cao của đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá, thì GV cần nhiều hơn nữa chứ không chỉ là tiết dạy mẫu. GV cần một môi trường SHCM mà ở đó họ có thể trao đổi những kinh nghiệm mà bản thân tích lũy được trong quá trình giảng dạy, có thể cùng đồng nghiệp tháo gỡ những vướng mắc trong lĩnh vực chuyên môn, giúp GV sửa chữa những thiếu xót của mình trong công tác giảng dạy, cùng nhau phân tích một bài học dưới nhiều góc độ, cùng nhau xây dựng những chuyên đề bồi dưỡng học sinh giỏi hay, để tìm ra những phương pháp dạy học có hiệu quả… Bản thân làm tổ trưởng tổ Toán Tin rất trăn trở về vấn đề này, luôn hy vọng sẽ tạo ra được một môi trường SHCM cho GV, mà ở đó mọi người sẽ cùng nhau trao đổi những kinh nghiệm, vướng mắc, những vấn đề gặp phải trong quá trình giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi. Qua đợt Phòng giáo dục triển khai tập huấn về SHCM theo hướng NCBH cho các tổ trưởng tổ bộ môn tại các trường THCS trong địa bàn huyện Krông Ana, bản thân rất phấn khởi và triển khai lại cho các thành viên trong tổ. Tuy nhiên, những năm đầu thực hiện hiệu quả mang lại còn hạn chế. Với quyết tâm của mình thì bản thân đã tìm tòi, nghiên cứu các tài liệu liên quan đến SHCM theo hướng NCBH, qua hai năm học kết quả đạt được chưa như mong muốn, với quyết tâm vừa làm vừa rút kinh nghiệm tới năm học 2017 – 2018 đã xây dựng được các hình thức tổ chức SHCM theo hướng NCBH và đang hoạt động tương đối hiệu quả, vì vậy bản thân mạnh dạn chọn đề tài “Một số hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học hiệu quả tại tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn.” nhằm chia sẻ với quý đồng nghiệp để cùng nhau tham khảo, góp ý bổ sung để tìm ra những hình thức SHCM hiệu quả nhất. 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài. 2.1. Mục tiêu: Việc nghiên cứu và ứng dụng đề tài này nhằm mục tiêu thay đổi hình thức SHCM truyền thống thay vào đó là SHCM theo hướng NCBH có sự định hướng, với nhiều hình thức khác nhau để buổi sinh hoạt chuyên môn không còn nặng nề và căng thẳng. Ngoài ra thì với những hình thức SHCM thay đổi đáp ứng được nhu cầu của GV là một trong những vấn đề quan trọng nhằm giúp cho GV nâng cao trình độ chuyên môn, khả năng tự học, tự nghiên cứu của mình. Có thể thấy được các hình thức SHCM theo hướng NCBH này còn giúp cho GV trong công tác tự bồi dưỡng thường xuyên mà GV đang thực hiện. Kết quả nghiên cứu của đề tài này sử dụng để tổ chức các hoạt động SHCM tại tổ chuyên môn. 2.2. Nhiệm vụ: Tổ trưởng chuyên môn phải nghiên cứu các tài liệu về SHCM theo hướng NCBH, tham khảo các ý kiến chủ quan và khách quan về vấn đề này nhằm xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động cho cả năm học với nhiều nội dung, hình thức đa dạng và phong phú ngay từ đầu năm với sự đóng góp ý kiến của các thành viên trong tổ thì mới thực hiện tốt được mục tiêu của đề tài hướng đến. Trong quá trình triển khai thực hiện kế hoạch hướng dẫn GV dần làm quen với hình thức sinh hoạt cũng như là tiếp cận tốt hơn với SHCM theo hướng NCBH. 3. Đối tượng nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu là các hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học có sự định hướng. 4. Giới hạn của đề tài. Trong bài viết này, tôi chỉ tập trung giới thiệu các hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng NCBH có hiệu quả và đã áp dụng tại tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn, tuy có phần đơn giản nhưng sẽ là nền tảng để sau này các GV có được sự định hướng tốt hơn trong việc xây dựng bài học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, nhờ đó GV có thể nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đồng thời chất lượng học sinh sẽ được nâng cao. Đây là đề tài không mới nhưng mang một hơi thở mới về việc sinh hoạt tổ chuyên môn. Đối tượng khảo sát là
Trang 1I Phần mở đầu:
1 Lý do chọn đề tài.
Là GV ai cũng biết rất rõ sinh hoạt chuyên môn là hoạt động thường xuyên của
tổ chuyên môn mà nhà trường nào cũng phải thực hiện Sinh hoạt chuyên môn là mộttrong những hình thức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho GV,hình thành các mối quan hệ đồng nghiệp, xây dựng môi trường học tập và tự học suốtđời và cũng có thể nói đó là quá trình bồi dưỡng thường xuyên Từ đó, góp phầnkhông nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục hai mặt của nhà trường Vì vậy, đểnâng cao chất lượng giáo dục không thể không chú trọng đến việc đổi mới sinh hoạtchuyên môn
Một trong những hoạt động sinh hoạt chuyên môn (SHCM) theo hướng đổi mới
là nghiên cứu bài học (NCBH), đây là một nội dung quan trọng trong SHCM ở trườngTHCS trong các năm học gần đây Với mục tiêu hướng tới của SHCM theo hướngNCBH là thể hiện sự thay đổi căn bản trong đổi mới dạy học, tất cả các khâu soạn bài,lên lớp, dự giờ, đánh giá tiết dạy đều có sự thay đổi về quy trình, nội dung, phươngpháp, cách thức tổ chức Sự thay đổi cơ bản nhất là: thay vì nghiên cứu, phân tích vàđánh giá hoạt động dạy của GV, SHCM theo hướng NCBH tập trung nghiên cứu, phântích hoạt động học của HS Từ đó, GV điều chỉnh, thay đổi nội dung, phương pháp dạyhọc cho phù hợp với đối tượng HS theo định hướng phát triển năng lực người học.SHCM theo hướng NCBH vì thế sẽ phát huy hiệu quả tích cực, tạo môi trường tốt đểgiáo viên nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ
Tuy nhiên, hiện nay việc SHCM ở nhiều tổ chuyên môn còn chưa được chútrọng Thông thường thì giáo viên được SHCM ở tổ chuyên môn với hình thức cơ bảnnhư thao giảng, dự giờ thăm lớp, chú trọng đánh giá hoạt động của người dạy Đượctham gia các tiết chuyên đề ở các cấp, nhưng các chuyên đề thường là một tiết dạymẫu để cùng nhau rút ra những kinh nghiệm về công tác giảng dạy, nhưng trước nhucầu ngày càng cao của đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá, thì GV cần nhiều hơn nữachứ không chỉ là tiết dạy mẫu GV cần một môi trường SHCM mà ở đó họ có thể traođổi những kinh nghiệm mà bản thân tích lũy được trong quá trình giảng dạy, có thểcùng đồng nghiệp tháo gỡ những vướng mắc trong lĩnh vực chuyên môn, giúp GV sửachữa những thiếu xót của mình trong công tác giảng dạy, cùng nhau phân tích một bàihọc dưới nhiều góc độ, cùng nhau xây dựng những chuyên đề bồi dưỡng học sinh giỏihay, để tìm ra những phương pháp dạy học có hiệu quả…
Bản thân làm tổ trưởng tổ Toán Tin rất trăn trở về vấn đề này, luôn hy vọng sẽtạo ra được một môi trường SHCM cho GV, mà ở đó mọi người sẽ cùng nhau trao đổinhững kinh nghiệm, vướng mắc, những vấn đề gặp phải trong quá trình giảng dạy vàbồi dưỡng học sinh giỏi Qua đợt Phòng giáo dục triển khai tập huấn về SHCM theohướng NCBH cho các tổ trưởng tổ bộ môn tại các trường THCS trong địa bàn huyệnKrông Ana, bản thân rất phấn khởi và triển khai lại cho các thành viên trong tổ Tuynhiên, những năm đầu thực hiện hiệu quả mang lại còn hạn chế Với quyết tâm củamình thì bản thân đã tìm tòi, nghiên cứu các tài liệu liên quan đến SHCM theo hướngNCBH, qua hai năm học kết quả đạt được chưa như mong muốn, với quyết tâm vừalàm vừa rút kinh nghiệm tới năm học 2017 – 2018 đã xây dựng được các hình thức tổchức SHCM theo hướng NCBH và đang hoạt động tương đối hiệu quả, vì vậy bản thân
Trang 2nghiên cứu bài học hiệu quả tại tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn.” nhằm chia
sẻ với quý đồng nghiệp để cùng nhau tham khảo, góp ý bổ sung để tìm ra những hìnhthức SHCM hiệu quả nhất
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
2.1 Mục tiêu:
Việc nghiên cứu và ứng dụng đề tài này nhằm mục tiêu thay đổi hình thứcSHCM truyền thống thay vào đó là SHCM theo hướng NCBH có sự định hướng, vớinhiều hình thức khác nhau để buổi sinh hoạt chuyên môn không còn nặng nề và căngthẳng
Ngoài ra thì với những hình thức SHCM thay đổi đáp ứng được nhu cầu của GV
là một trong những vấn đề quan trọng nhằm giúp cho GV nâng cao trình độ chuyênmôn, khả năng tự học, tự nghiên cứu của mình
Có thể thấy được các hình thức SHCM theo hướng NCBH này còn giúp cho
GV trong công tác tự bồi dưỡng thường xuyên mà GV đang thực hiện
Kết quả nghiên cứu của đề tài này sử dụng để tổ chức các hoạt động SHCM tại
Trong quá trình triển khai thực hiện kế hoạch hướng dẫn GV dần làm quen vớihình thức sinh hoạt cũng như là tiếp cận tốt hơn với SHCM theo hướng NCBH
3 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu là các hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướngnghiên cứu bài học có sự định hướng
4 Giới hạn của đề tài.
Trong bài viết này, tôi chỉ tập trung giới thiệu các hình thức sinh hoạt tổ chuyênmôn theo hướng NCBH có hiệu quả và đã áp dụng tại tổ Toán Tin trường THCS LêQuý Đôn, tuy có phần đơn giản nhưng sẽ là nền tảng để sau này các GV có được sựđịnh hướng tốt hơn trong việc xây dựng bài học theo định hướng phát triển năng lựchọc sinh, nhờ đó GV có thể nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đồng thời chấtlượng học sinh sẽ được nâng cao
Đây là đề tài không mới nhưng mang một hơi thở mới về việc sinh hoạt tổchuyên môn
Đối tượng khảo sát là giáo viên tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn
Thời gian nghiên cứu: Năm học 2015 - 2016; 2016 - 2017; 2017 - 2018
5 Phương pháp nghiên cứu.
Trang 35 1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận.
- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;
- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập
5 2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của các cấp
về vấn đề nghiên cứu
- Phương pháp điều tra: Điều tra, khảo sát ý kiến của giáo viên
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục
- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động
- Phương pháp tham khảo
- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm
- Phương pháp trò chuyện, đàm thoại: Tham khảo ý kiến của đồng nghiệp
5.3 Phương pháp thống kê toán học.
- Phương pháp thống kê kết quả khảo sát giáo viên
II Phần nội dung
1 Cơ sở lý luận.
1.1 Các khái niệm
1.1.1 Khái niệm về sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học:
Thuật ngữ “nghiên cứu bài học” có nguồn gốc trong lịch sử giáo dục Nhật Bản
như một biện pháp để nâng cao năng lực nghề nghiệp của GV thông qua nghiên cứucải tiến các hoạt động dạy học các bài học cụ thể, qua đó cải tiến chất lượng học của
HS Cho đến nay nghiên cứu bài học được xem như một mô hình và cách tiếp cậnnghề nghiệp của GV và vẫn được sử dụng rộng rãi tại các trường học ở Nhật Bản, hìnhthức này đã được áp dụng trên nhiều nước, bước đầu được áp dụng ở Việt Nam và đãchứng minh được tính khả thi của nó trong việc bồi dưỡng và phát triển năng lựcchuyên môn của GV so với các phương pháp truyền thống khác Điều đó cho thấy tính
ưu việt và sức hấp dẫn to lớn của nghiên cứu bài học
Khái niệm “sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học”: Là hoạt
động chuyên môn nhưng ở đó GV tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến ngườihọc (HS) Không tập trung vào việc đánh giá giờ học, xếp loại GV mà nhằm khuyếnkhích GV tìm ra nguyên nhân tại sao HS chưa đạt kết quả như mong muốn và có biệnpháp để nâng cao chất lượng dạy học, tạo cơ hội cho HS được tham gia vào quá trìnhhọc tập; giúp GV có khả năng chủ động điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy saocho phù hợp với từng đối tượng HS
Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học là một quá trình các GVtham gia vào các khâu từ chuẩn bị, thiết kế bài học sáng tạo, dạy thể nghiệm, dự giờ,suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến sâu sắc về những gì đã diễn ra trong việc học của HS.Kết quả một buổi dạy là công sức của cả tập thể không phải của riêng GV nào Do đógiáo viên được phân công dạy không quá tự ti và lo lắng bị người này người kia đánh
Trang 4định và thực tế Trong quá trình học tập đó, GV sẽ học được nhiều điều để phát triểnnăng lực chuyên môn mới Để đảm bảo sinh hoạt chuyên môn hiệu quả, trước hết các
tổ chuyên môn trong nhà trường cần coi sinh hoạt chuyên môn là trụ cột, là chính sáchquan trọng nhất để đổi mới nhà trường, nâng cao chất lượng việc học của HS Từ đógiúp GV hiểu rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên môn và cùng nhau nhấttrí quyết tâm thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới
1.1.2 Các văn bản chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học.
Hàng năm theo hướng dẫn triển khai nhiệm vụ trọng tâm cấp trung học cơ sở cónhấn mạnh “Chú trọng đổi mới sinh hoạt cụm, tổ chuyên môn theo hướng tăng cườnggiúp đỡ vì sự tiến bộ của các thành viên thông qua trao đổi, thảo luận về các chủ đề,nội dung, phương pháp dạy học, rút kinh nghiệm, tháo gỡ những khó khăn vướng mắctrong giảng dạy” Đây cũng là sự đổi mới về hình thức của việc sinh hoạt chuyên môntheo hướng nghiên cứu bài học
2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Sinh hoạt chuyên môn tại tổ Toán có nhiều hình thức khác nhau Trong đó, hìnhthức sinh hoạt chuyên môn theo kiểu dự giờ được thực hiện thường xuyên nhằm traudồi tay nghề, học hỏi chuyên môn lẫn nhau của GV
Trên thực tế, kiểu sinh hoạt chuyên môn truyền thống theo hình thức này được tổchức có cùng một quy trình chung: Tổ trưởng chuyên môn phân công giáo viên dạytheo kế hoạch nhà trường GV được phân công nghiên cứu bài và giảng dạy trên lớp
Tổ chuyên môn dự giờ rồi họp rút kinh nghiệm , xếp loại tiết dạy Cách tổ chức nhưvậy thực sự chưa thu hút sự tham gia tích cực và tự giác của GV
Nguyên nhân cơ bản là do tổ trưởng và GV chưa xác định đúng mục đích, ý nghĩacủa sinh hoạt chuyên môn thông qua giảng dạy và dự giờ Chúng ta quan niệm rằng việc
tổ chức dự giờ, rút kinh nghiệm, mọi người đánh giá mổ xẻ, xoay vần…, thống nhấtphương pháp, quy trình dạy học cho một kiểu bài và đánh giá xếp loại GV là vấn đề cốtlõi của sinh hoạt chuyên môn Vậy nên mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn này còn nặng vềhình thức Cả GV dạy và GV dự nhiều khi mâu thuẫn không có tiếng nói chung thậm chí
1 Với cách sinh hoạt chuyên môn hiện
tại thì đồng chí cảm thấy đã hài lòng
chưa, đã giúp ích gì cho quá trình phát
huy năng lực chuyên môn của đồng chí
chưa?
Trang 5Có Không
2 Đồng chí có muốn thay đổi cách sinh
hoạt chuyên môn theo nhiều hình thức
khác nhau không?
Qua việc khảo sát ý kiến của GV trong tổ cho thấy tất cả đều cảm thấy khôngthực sự hứng thú với cách sinh hoạt chuyên môn hiện tại mà cần phải có sự thay đổi đểphù hợp hơn với nhu cầu của người tham gia, với mục đích nâng cao chất lượng củaHS
Do đó đã đến lúc chúng ta cần thay đổi hình thức sinh hoạt chuyên môn cho phùhợp với xu hướng dạy học mới hiện nay: Dạy học theo hướng nghiên cứu bài học thìsinh hoạt chuyên môn cũng thế Với sự đổi mới này thì sinh hoạt chuyên môn sẽkhông quá nặng nề, nhàm chán
Ngay từ năm học 2015 - 2016, dạy học hướng NCBH đã được tổ Toán Tintrường THCS Lê Quý Đôn rất quan tâm và tổ chức thường xuyên nhưng thực sự đểđem lại hiệu quả cao thì chưa dám khẳng định Tuy nhiên qua nhiều năm thực hiện,vừa làm vừa rút kinh nghiệm, thay đổi cách tổ chức SHCM theo hướng NCBH đã vàđang đem lại một số hiệu quả nhất định Bằng cách đưa vào nhiều nội dung SHCMhơn, hình thức đa dạng hơn để tránh sự nhàm chán và nặng nề nhưng vẫn đảm bảo tínhkhoa học, bản chất của việc SHCM theo hướng NCBH Và vẫn phải theo sự địnhhướng của các cấp và các văn bản chỉ đạo chứ không thực hiện một cách tùy tiện
3 Nội dung và hình thức của giải pháp
3.1 Mục tiêu của giải pháp.
Với những hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng NCBH không nằmngoài mục đích nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho tất cả các thành viêntrong tổ Toán Tin Tạo ra những cách thức giúp GV có cơ hội thể hiện mình trong hoạtđộng dạy và học cũng như tạo ra cho GV một môi trường SHCM sinh động và hấpdẫn
Khi vận dụng đề tài vào trong sinh hoạt chuyên môn thì bản thân nhận thấy hiệuquả đạt được khá cao, các GV khi được phân công nhiệm vụ rất nhiệt tình thể hiện bảnthân, giúp cho buổi sinh hoạt chuyên môn đúng nghĩa là buổi trao đổi về các vấn đề
mà GV gặp khó khăn trong quá trình giảng dạy cũng như công tác
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.
Với đề tài này thì các giải pháp đưa ra là những hình thức tổ chức sinh hoạtchuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học với các cách thức tổ chức khác nhaunhưng vẫn theo sự định hướng chung của ngành giáo dục
3.2.1 Quy định chung về tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học: Gồm 4 bước
3.2.1.1 Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu
Trang 6a Xác định mục tiêu: Cần xác định mục tiêu kiến thức và kỹ năng mà HS cần
đạt được (theo chuẩn kiến thức, kỹ năng ở từng môn học, đặc biệt cần chú ý xây dựngmục tiêu về thái độ của HS), đảm bảo phù hợp với trình độ và lứa tuổi của HS khichọn bài học nghiên cứu
b Chọn bài học nghiên cứu: Mỗi GV cùng bộ môn được chọn những bài phù
hợp với yêu cầu về kiến thức, kĩ năng, thái độ mà mục tiêu đã vạch ra sau đó thốngnhất lựa chọn bài học chung nhất để làm bài học nghiên cứu
GV trong tổ thảo luận chi tiết về thể loại bài học đã chọn, nội dung bài học, cácphương pháp, phương tiện dạy học đạt hiệu quả cao, cách tổ chức dạy học, cách rèn kỹnăng, hướng dẫn HS cách vận dụng kiến thức đã học để giải quyết tình huống thựctiễn…
Dự kiến những thuận lợi, khó khăn của HS khi học tập và các tình huống xảy racùng với cách xử lý tình huống (nếu có)
c Xây dựng giáo án (Thiết kế bài dạy minh họa):
Bài dạy minh họa không phải do một GV thiết kế mà do một nhóm GV cùng bộmôn thiết kế, thảo luận, thống nhất lựa chọn phương án tối ưu nhất
Việc thiết kế bài soạn không nhất thiết phụ thuộc máy móc vào quy trình bướcdạy theo SGK hoặc SGV mà dựa vào mục tiêu bài học đã đề ra để thiết kế cho phùhợp
3.2.1.2 Bước 2: Tiến hành dạy bài học (bài giảng minh họa) và dự giờ.
Sau khi hoàn thành xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết, GV sẽ dạy minh hoạ bàihọc nghiên cứu ở một lớp đã chuẩn bị trước
Các yêu cầu cụ thể của giờ dạy minh họa như sau:
Chuẩn bị lớp dạy minh hoạ, bố trí lớp có đủ chỗ ngồi quan sát thuận lợi chongười dự
Điều chỉnh số lượng người dự ở mức vừa phải, không quá đông
Việc dự giờ cần đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học của HS, không gây khókhăn cho người dạy minh hoạ
GV dạy và dự cần quan sát việc học của tất cả HS, cách làm việc nhóm, thái độtình cảm của HS Khi dự giờ GV tập trung vào việc học của HS, theo dõi nét mặt,hành vi, sự quan tâm đến bài học của HS đặc biệt cần ghi chép cụ thể thái độ của hskhi tham gia trả lời các câu hỏi của GV, thông qua đó tìm mối liên hệ giữa việc họccủa HS với tác động của GV về cách sử dụng các phương pháp dạy học, cách tổ chứclớp học
Điều chỉnh thói quen đánh giá giờ dạy qua hoạt động của GV, người dự cần hiểu
và thông cảm với khó khăn của người dạy, đặt mình vào vị trí của người dạy để pháthiện những khó khăn trong việc học tập của HS nhằm tìm cách giải quyết
3.2.1.3 Bước 3: Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu
GV dạy minh họa chia sẻ về bài học: Những ý tưởng mới, những thay đổi, điềuchỉnh về nội dung, phương pháp dạy học
Những điều hài lòng và chưa hài lòng trong quá trình dạy minh họa
Trang 7Sau đó người dự suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến của GV về bài học sau khi dựgiờ.
Người dự trao đổi, chia sẻ, lắng nghe mang tính xây dựng
Thảo luận xem HS học như thế nào? (mức độ tham gia, hứng thú và kết quả họctập của từng em)
Cùng suy nghĩ, vì sao HS chưa tích cực tham gia vào hoạt động học, học chưađạt kết quả và đưa ra các biện pháp thay đổi cách dạy phù hợp
Mọi người phải lắng nghe, tôn trọng ý kiến của nhau khi thảo luận, không nênquan tâm đến các tiêu chuẩn truyền thống của một giờ dạy
Không nên phê phán đồng nghiệp
Không đánh giá xếp loại giờ dạy minh hoạ này
Tổ trưởng là người tổng hợp các ý kiến và đưa ra các nhận định đạt được và chưađạt được để rút kinh nghiệm
3.2.1.4 Bước 4: Áp dụng cho thực tiễn dạy học hàng ngày.
Thông qua tiết dạy minh họa, thông qua thảo luận tiết dạy của đồng nghiệp GV
tự rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân, kiểm nghiệm những vấn đề đã được dự giờ
và thảo luận, áp dụng vào bài giảng hàng ngày trên lớp
Nguyên tắc vận dụng vào dạy học hàng ngày:
- Giảm truyền thụ kiến thức bằng PP thuyết trình;
- Vận dụng các PPDH có sự tham gia của HS;
- Sử dụng thiết bị dạy học “thực tế”;
- Tổ chức dạy học theo nhóm nhỏ 4-6, cân bằng giới tính, năng lực;
- Khuyến khích sự tích cực, sáng tạo của HS
3.2.2 Hình thức tổ chức 1: Nghiên cứu về một bài dạy.
Đây là hình thức tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
mà theo các tài liệu đã hướng dẫn thì đối với tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn
đã xây dựng như sau:
Một năm học tổ chức theo hình thức này 2 lần vào đầu năm học và đầu học kì II Năm học 2017 - 2018 tổ Toán Tin đã tổ sinh hoạt chuyên môn theo hướngnghiên cứu bài học về đổi mới phương pháp dạy học tích cực thông qua đánh giá cáchoạt động học tập của học sinh và ứng dụng bảng tương tác vào dạy học như sau:
Tên chuyên đề: CỘNG HAI SỐ NGUYÊN CÙNG DẤU
Môn Toán 6 (Số học) - Tiết PPCT: 44
Để chuẩn bị cho tiết chuyên đề này bản thân tôi đã họp tất cả các thành viêntrong tổ để xây dựng các bước tổ chức chuyên đề này
Trang 8Họp tổ Toán Tin để xây dựng chuyên đề
1 Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu
Với sự góp ý của các GV đã thống nhất mục tiêu như sau:
a Xác định mục tiêu:
- Kiến thức: HS biết thực hiện cộng hai số nguyên cùng dấu.
- Kỹ năng: HS bước đầu hiểu được có thể dùng số nguyên biểu thị sự thay đổi
theo hướng ngược nhau cho 1 đại lượng
- Thái độ: Bước đầu có ý thức liên hệ những điều đã học vào thực tiễn.
b Xây dựng giáo án (Thiết kế bài dạy minh họa):
Với mục tiêu là vận dụng phương pháp dạy học tích cực và sử dụng bảng tương tácvào dạy học Một số GV đã đưa ra những khó khăn để thực hiện chuyên đề:
- HS dân tộc nhiều nên phần kiến thức để bổ trợ cho bài này là tìm GTTĐ củamột số nguyên của các em này chưa tốt
- Xây dựng quy tắc cộng hai số nguyên âm để cho HS yếu kém là rất khó, vìthường sau khi dạy xong bài này thì hầu như HS yếu, kém chưa thực thiện được phéptính
- Ứng dụng CNTT đặc biệt là sử dụng bảng tương tác vào chỗ nào thì hợp lýnhất
- HS sẽ thảo luận nhóm phần nào trong bài giảng?
- Bài giảng này có nên đưa ra sơ đồ tư duy hay không?
Đó là một số khó khăn khi thiết kế bài giảng này
c Giáo viên trong tổ góp ý xây dựng ý tưởng cho chuyên đề:
Trang 9- Đây là loại bài học hình thành kiến thức mới.
- Cách giới thiệu bài mới: Nên đưa ra hai ví dụ về phép tính có chứa GTTĐ vàphép cộng hai số tự nhiên, sau đó căn cứ vào bài cũ GV giới thiệu bài mới
- Sử dụng phương pháp: Phương pháp dạy học nhóm, Phương pháp nghiên cứutrường hợp điển hình, Phương pháp giải quyết vấn đề, Phương pháp trò chơi
- Phương tiện dạy học: Máy tính, bảng tương tác, các loại thức kẻ
- Nội dung được chia ra làm 3 phần chính:
* Phần 1: Cộng hai số nguyên dương
* Phần 2: Cộng hai số nguyên âm (trọng tâm của bài học).
* Phần 3: Luyện tập.
- Nên tổ chức phần 1: Nhanh vì đây là lượng kiến thức đã học, nhưng cần đảm
bảo học sinh biết làm phép tính khi đằng trước có dấu “+” thay vì không có dấu gì, chomột số bài tập để học sinh thực hành ngay tại lớp
- Phần thứ hai là phần trọng tâm của bài học: GV nên sử dụng bảng tương
tác để đưa ra bài toán thực tế để HS thấy được trong thực tế xuất hiện phép cộng hai sốnguyên âm GV trực tiếp hướng dẫn chi tiết để HS nắm bắt được cách thực hiện phéptính này vì học sinh trường yếu, GV cần nhấn mạnh về GTTĐ để HS hiểu
- Phần thứ ba: Phần xem HS có hiểu bài hay không, có vận dụng được quy tắc
đã học để thực hiện phép tính không,
- Đưa ra phần giới thiệu về Hương Đạo Vương Trần Quốc Toản để thể hiện tích hợp
GD về môn Lịch sử thông qua nội dung đã học Phần này Ứng dụng CCTT
d Phân công chuẩn bị: Sau khi góp ý thống nhất đề nghị Đ/c Phan Thị Hà trực
tiếp đứng lớp cho chuyên đề này, giao cho Đ/c Hà tiếp thu các ý kiến của các thànhviên trong tổ xây dựng kế hoạch giảng dạy hoàn chỉnh để giảng dạy
2 Bước 2: Tiến hành dạy bài học (bài giảng minh họa) và dự giờ.
Trang 10Đ/c Phan Thị Hà đang triển khai bài giảng trên lớp
3 Bước 3: Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu
a Giáo viên dạy minh họa chia sẻ về bài học:
- Những ý tưởng mới: Nội dung bài học được thiết kế nhằm phát huy tính tích
cực của HS và thiết bị hỗ trợ tiết dạy, đã sử dụng bảng tương tác áp dụng vào bàigiảng
- Những thay đổi, điều chỉnh về nội dung: Các nội dung đã được trình bày theo
đúng định hướng của cả tổ chuyên môn không thay đổi
- Phương pháp dạy học: Phương pháp giảng dạy đa dạng và phù hợp với bài
học, đã sử dụng phương pháp dạy học tích cực như, đặt vấn đề và giải quyết vấn đề,tăng cường hoạt động nhóm HS học tập tích cực, sôi nổi và vận dụng được kiến thứcthực hành các kỹ năng như vẽ hình, nhận biết tương đối tốt
b Các ý kiến đóng góp, trao đổi, thắc mắc, đề xuất, kiến nghị liên quan đến nội dung chuyên đề:
- Đồng ý với nội dung và phương pháp thực hiện chuyên đề
- Việc thực hiện chuyên đề là cần thiết vì nó góp phần thúc đẩy việc đổi mớiphương pháp dạy học trong nhà trường
- Có ý tưởng sáng tạo trong việc thiết kế giáo án, giáo án thể hiện đầy đủ các nộidung thực hiện trên lớp Liên hệ thực tế phong phú, tạo được tình cảm tốt, thái độ tíchcực cho HS
- Cần lưu ý tới việc xử lý linh hoạt các tình hống phát sinh trong quá trình dạychuyên đề
- Cần nâng cao hơn nửa kĩ năng sử dụng bảng tương tác ở HS
- Không nên sử dụng quá nhiều ứng dụng CNTT mà nên sử dụng một cách hợplý, những phần mà ta xác định được việc sử dụng CNTT sẽ đem lại hiệu quả cao nhấtthì làm
- Tăng cường khả năng sinh hoạt nhóm của HS để dần hình thành tiếp cận với
mô hình trường học mới
- Một số HS khi thực hiện phương pháp hoạt động nhóm chưa tốt
- Nên kết hợp với các phương pháp truyền thống để các em làm quen dần
- Cho HS luyện tập kĩ năng thảo luận nhóm thường xuyên
- Không nên lạm dụng quá nhiều ứng dụng CNTT trong bài giảng, chỉ ứng dụngkhi thấy cần thiết
